İşgal devletinde seçim günü: Netanyahu’suz İsrail mi, yeni bir kriz mi?

İşgal devleti İsrail’de bugün parlamento seçimleri yapılıyor.

Gazze soykırımının başlamasından bu yana ilk kez seçim yapılan İsrail'de yaklaşık 7,3 milyon kişi 12 bin 18 seçim istasyonunda kurulan 18 bin sandıkta oy kullanıyor. Yerel saatle 07.00’de başlayan oy verme işleminin 22.00’de sona ermesi bekleniyor.

Savaş suçlusu mevcut Başbakan Benyamin Netanyahu’nun seçimleri kaybetmesi bekleniyor. Ancak Filistin’e yönelik soykırım saldırılarının, Lübnan ve Suriye’ye işgalin sürdüğü koşullarda gidilen seçimler öncesi öne çıkan anketler, muhalefetin de parlamento çoğunluğunu alamayacağına işaret ediyor. Hükümet kurulamaması durumda yeniden erken seçim yapılabilir. İsrail’de 2019-2022 arasında benzer bir durum yaşanmış ve 4 yılda 5 kez sandığa gidilmişti. 

Kimler yarışıyor?

Seçimlerde 37 parti ve liste, 120 sandalyeli İsrail Meclisi'ne (Knesset) milletvekili göndermek için yarışıyor.

İsrail’de yüzde 3.25’lik seçim barajını aşan her parti, dört yıllık görev süresi olan parlamentoya girebiliyor. Ancak hükümet kurmak için yarışan iki ana blok bulunuyor. Bunlardan ilki, Netanyahu’nun Likud Partisinin liderliğindeki ve birkaç neofaşist ve ultra-Ortodoks partinin katıldığı Netanyahu yanlısı koalisyon. Bunlar arasında, her ikisi de muhafazakar dindar partiler olan Birleşik Tora Yahudiliği (UTJ) ve Shas ile, sırasıyla faşist bakanlar Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich tarafından yönetilen Otzma Yehudi ve Dini Siyonizm-Zehut yer almaktadır.

Ana muhalefet koalisyonu ise Eski İsrail Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un liderliğindeki Yashar Partisi, Eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı Yair Golan’ın liderliğindeki Demokratlar, Eski Maliye Bakanı Avigdor Lieberman’ın liderliğindeki Yisrael Beiteinu Partisi ve Eski Başbakan Naftali Bennett’in liderliğinde olan ancak Knesset (İsrail Parlamentosu) Muhalefet Lideri Yair Lapid’in de katıldığı Birlik İttifakından oluşuyor.

Demokratlar Partisi Lideri Yair Golan, pazartesi sabahı ordu radyosuna verdiği röportajda, muhalefet içindeki “gelecekteki ortaklarına”, Netanyahu’nun koalisyonundaki mevcut partilerden herhangi birinin yer aldığı bir hükümette yer almayacaklarını kamuoyuna açıklamaları çağrısında bulundu.

Anketler ne diyor?

Yasaklar öncesi yayımlanan son kamuoyu yoklamaları, hiçbir blokun 61 sandalyeye ulaşarak parlamentoda çoğunluğu elde etme yolunda olmadığını ileri sürüyor. Kamu yayıncısı KAN tarafından yapılan bir ankette, muhalefet ittifakının Knesset’in 120 sandalyesinden 52’sini kazanacağı, Netanyahu’nun blokunun ise 50 sandalye alacağı tahmin edildi. Kalan sandalyeler ise, ülkenin iki ana Arap çoğunluklu siyasi listesi olan Birleşik Arap Listesi olarak da bilinen Ra’am ve Hadash, Balad ve Ta’al partilerinin ittifakı olan “Ortak Liste” dahil olmak üzere, bağımsız partilere gidecek.

Seçimlerde oy kullanma hakkına sahip yaklaşık 7.3 milyon “İsrail vatandaşı” bulunuyor. Bunların arasında yaklaşık 1.2 milyon kişilik İsrail’in Filistinli vatandaşları da yer alıyor. Son anketler, İsrail’deki Filistinli vatandaşlar arasında katılım oranının yüzde 60’a ulaşabileceğini ve oyların çoğunluğunun, İsrail’deki Filistinli vatandaşların başlıca temsilcileri olan Arap listelerine gideceğini gösteriyor. Katılım oranı yüzde 65’e ulaşırsa, bu partiler Knesset’te 15 sandalyeye kadar kazanabilir.

Seçim yenilgisi hapis cezası getirebilir

Toplamda 19 yıl boyunca ülkeyi yöneten, İsrail’in en uzun süre görevde kalan başbakanı Netanyahu, 7 Ekim saldırısına yol açtığı iddia edilen güvenlik ihmallerinin yanı sıra 2019’dan beri ertelemeye çalıştığı yolsuzluk suçlamaları nedeniyle ülke içinde hedefteydi.

Seçimde bir yenilginin Netanyahu’nun devam eden yolsuzluk davalarının hapis cezasıyla sonuçlanmasına yol açabileceği yorumları yapılıyor.

Yeni bir hükümetin kurulması, Hamas’ın 7 Ekim saldırısına ilişkin olası bir soruşturma komisyonunun kurulma ihtimalini ve Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından savaş suçları nedeniyle hakkında tutuklama emri çıkarılan Netanyahu’nun siyasi konumunu da etkileyebilir.

Trump’tan yeni destek: Başladığımız işi tamamlamalıyız

Bu arada ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’de yapılacak seçimler öncesinde Netanyahu’ya desteğini yineledi.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İsrailli seçmenlere seslenerek, “Sandık başına gittiğinizde lütfen Bibi’nin olağanüstü bir savaşçı başbakan olduğunu unutmayın. Başbakan olarak Bibi Netanyahu’ya oy verin, başlattığımız işi tamamlamalıyız” ifadelerini kullandı.

Trump, önceki hafta yaptığı bir açıklamayla Netanyahu’ya tam destek verdiğini ifade etmişti. 

(Dış Haberler)