Danıştay ‘çocukların beslenmesi devletin önceliği değil’ dedi

Ekmek ve Gül’ün 2022’de başlattığı ve devlet okullarında çocuklara günde 1 öğün ücretsiz yemek kampanyası kapsamında açılan davaya Danıştay’dan son karar geldi. Okul öncesi eğitimde bir öğün ücretsiz yemeğin kaldırılmasına karşı Esenyalı Kadın Dayanışma Derneği üyesi Necla Akyıldız Göçer ile 2023 yılında Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) açılan davada Danıştay 8. Dairesi “devletin mali kaynaklar ve ihtiyaçlar arasında bir denge kurma zorunluluğu gerekçesiyle çocuklara yemek vermenin devletin önceliği olmadığını” savunan bir karar vermişti. Temyiz başvurusunun ardından Danıştay Tetkik Hakimi bildirdiği görüşünde, beslenme uygulamasının kaldırılmasına ilişkin somut bir gerekçe ortaya konmadığı ve kamu yararına aykırı olduğunu belirterek temyiz talebinin kabul edilmesini talep etti. Buna karşın Danıştay 8. Dairesinin kararı, Danıştay İdari Dava Daireler Kurulu tarafından tek cümle ile onandı. 

Avukat Yetigin: Kamu ‘şimdi verdim, istediğim zaman geri alırım’ diyemez

Davanın avukatlarından Elif Yetigin, “Okullar açılmaya az kala kadınların yıllardır sokakta ilmek ilmek sürdürdüğü mücadelenin bir parçası olan dava kısmı da mahkeme solanlarında sürüyor. Mücadele sonucu 2022-2023 eğitim yılının ikinci yarısında tüm ülkede okul öncesi öğrencilere okullarda bir öğün ücretsiz yemek hakkı kazanılmış ve bu haktan öğrenciler yararlanmışken birden 2023-2024 yılının başında biz kaldırdık ve deprem bölgesine vereceğiz sadece diye açıklama yaptı bakanlık. Artık deprem bölgesine de verilmemesi bir yana her çocuğun eğitim hakkının bir parçası olan ve elde edilmiş bir hakkın ansızın kaldırılması hukuk dışıdır” diyerek davanın açılma sürecinden bahsetti.

Yetigin, idarenin almış olduğu kararlardan keyfi şekilde dönemeyeceğini vurgularken, “İşlemin iptali için açtığımız davada Danıştay tetkik hakimi devletin pozitif yükümlülükleri olduğunu, eğitim hakkının bir parçası olduğunu, deprem bölgesine verme gerekçesinin baştan elde edilmiş bir hakkı kaldırma gerekçesi olamayacağını vurgulamasına rağmen, davamız reddedilmiş ve temyiz yoluna başvuru yapmıştık. Şimdi ise temyiz başvurumuzda, Danıştayın vermiş olduğu kararın ‘hukuka aykırı olmaması’ ve dilekçemizde bahsettiğimiz; çocukların açlığı, okuldan uzaklaşması, eğitim hakkının ne demek olduğu, dünya örnekleri, kamunun ‘şimdi verdim, istediğim zaman geri alırım’ gibi bir takdir hakkının bulunmadığı gibi gerekçelerimizin kararı bozacak nitelikte görülmemesi gerekçesiyle kesin olarak reddedildi” diye ekledi.

Çocukların açlığına karşı üç maymunu oynama kararı

Temyiz merciinin, çocukların açlığına ve eğitim hakkının bir parçası olan bir hakka karşı “üç maymunu oynama” kararını oybirliğiyle aldığını söyleyen Avukat Yetigin, tetkik hâkiminin “Somut gerekçeleri ortaya koymadan bu hakkı geri çeken Bakanlığın bu kararında kamu yararı yoktur. Bu nedenle davanın kabul edilmesi gerekir” görüşünün dikkate alınmadığını ve oybirliği ile davanın reddedildiğini belirtti. “Türkiye’de kamu kaynaklarının eğitimden başka cemaatlere, dini ve siyasi yapılanmalara ayrıldığını biliyoruz ve bütçeden sadece çocukların hakkı olan payını istiyoruz” diyen Yetigin, bu karar Anayasal haklara aykırı olduğundan Anayasa Mahkemesine başvuru yapacaklarını duyurdu.

EMEP’li Sevda Karaca: Önceliğiniz tarikat, sermaye, mafya, ihaleci yandaş mı?

Karara tepki gösteren EMEP Milletvekili Sevda Karaca, kararın tam da okulların açılmasına sayılı günler kala, velilerin çaresizlik mesaisinin de başladığı günlerde verilmesini eleştirerek kararı “utanç vesikası” olarak nitelendirdi.

Bu konuda yıllardır verilen mücadeleyi anlatan Karaca, Danıştay’ın kararının “çocukların açlık sorunu devletin önceliği değil” anlamını taşıdığını belirterek şu sözleri kaydetti:

“Çocuğun kursağına girecek bir lokma yemeği “öncelik” görmeyen o yargıya, o bütçe yöneticilerine buradan soruyoruz:

• Çocukların karnının doyması öncelik değilse, Milli Eğitim Bakanlığının milyonlarca lira aktardığı tarikatlar, vakıflar mı önceliğiniz?
• Usulsüz ihalelerle ihya edilen patronların cepleri mi önceliğiniz?
• Özel okul sahiplerine akıtılan teşvikler mi önceliğiniz?
• Bu halkın bütçesini sermayeye, mafyaya, ihaleci yandaşlara peşkeş çekmek mi önceliğiniz?”

Tüm devlet okullarında bir öğün ücretsiz, sağlıklı yemek hakkı için mücadeleyi sürdüreceklerini ifade eden EMEP Milletvekili “Çocukların açlığına gözünü kapatan bir devlet anlayışını da bu vicdansızlığı “hukuk” kılıfına uyduran yargı kararlarını da kabul etmiyoruz” dedi. 

Ne olmuştu?

2022 yılında Ekmek ve Gül’ün çağrısını yaptığı “Okullarda 1 öğün ücretsiz, sağlıklı yemek her çocuğun hakkı!” kampanyanın geniş kesimler tarafından sahiplenilmesi, okullarda her çocuğa bir öğün ücretsiz sağlıklı yemek verilmesi talebinin büyümesi, yüz binlerce imza toplanmasının ardından 2022-2023 eğitim-öğretim yılının ikinci yarısında okul öncesi kurumlarda bir öğün ücretsiz yemek uygulaması başlatılmıştı. Kadınların bu uygulamanın eğitimin tüm kademelerine yayılması yönündeki mücadelesi devam ederken 6 Şubat depremleri ardından yeni eğitim öğretim yılında MEB uygulamayı kaldırarak yalnızca deprem bölgesiyle sınırlı hale getirmişti. 2024-2025 eğitim-öğretim yılında ise deprem bölgesinde de ücretsiz yemek uygulaması tamamen kaldırıldı.

MEB’in bu uygulamanın kaldırılması kararına karşı Esenyalı Kadın Dayanışma Derneği üyesi Nejla Akyıldız ile 2023’ün Kasım ayında dava açmış ve bu karara dair yürütmeyi durdurma talebinde bulunmuştu. Yapılan başvuru ardından çocukların açlığını önlemek üzere hızla verilmesi gereken yürütmeyi durdurma kararı Danıştay 8. Dairesi tarafından aylarca sürüncemede bırakıldı, 8 ay sonra yürütmeyi durdurma talebi reddedildi. Danıştay yürütmeyi durdurma talebinin reddinde kaynakların kısıtlı olduğu gerekçesini öne sürdü. Davanın açılmasının iki yıl ardında  Danıştay 8. Dairesi, verilen kararda Milli Eğitim Bakanlığı’nın okul öncesi eğitimde bir öğün ücretsiz yemek uygulamasını kaldırmasını, “mali kaynaklar ve ihtiyaçlar arasında denge kurma” gerekçesiyle idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirdi. Karara karşı yapılan temyiz başvurusunda ise hiçbir değerlendirme yapılmadan kararın hukuka uygun olduğu söylenerek onandı.