Arap kızı camdan bakıyor

TRT yapımı 50 dakikalık “Arap Kızı Camdan Bakıyor” adlı belgesel, Mustafa Olpak’ın her iki kitabında anlattıklarından yola çıkarak, resmi tarihin genellikle görmezden geldiği Osmanlı’da kölelik olgusunu ele alıyor…
Kölelik, antik dönemlerden beri birçok toplumda var olan bir kurum. Yaşandığı yerlerde, insanların başka insanların mülkü olması doğal bir olgu ve sosyal dokunun bir parçası olarak kabul edilmiş hep. Bu Osmanlı’nın hüküm sürdüğü geniş topraklarda da böyle...
Osmanlı’nın Anadolu’ya ilk ayak bastığı çağlarda, bu bölgede de, kadınlar, erkekler, gençler ve çocuklar kitleler halinde köleleştiriliyor, topraklarından ve toplumlarından koparılıyor, bir ülkeden diğerine taşınıyor, satın alınıyor, belirsiz bir süre için özgürlüklerinden oluyor ve bir başkasının mülküne dönüşüyorlardı. Osmanlı, geldiği yerde de, vardığı yerde de var olan bu kurumu, sosyal bir norm olarak kabul edip kendi yaşam biçimine uyguladı ve tüm tarihi boyunca, köle emeğini birçok değişik alanda; orduda, tarımda, ev işlerinde ve toplumsal yaşamın harem gibi belirleyici unsurlarında kullandı. Yani kurulduğu 13. yüzyılda, sınırlarının en geniş olduğu 15. ve 16 yüzyılda da, 17., 18. ve 19. yüzyıllarda da, kölelik Osmanlı İmparatorluğunda yasaldı ve köle ticareti İmparatorluğun yıkılmasına dek sürdü.
Uluslararası baskıların etkisiyle köle ticaretine kısıtlamalar ve hatta yasaklamalar getirilen 19. yüzyıl da dahil olmak üzere, her yıl köleleştirilmiş binlerce insan imparatorluğun özellikle büyük kentlerine taşındı, satın alındı, köle olarak çalıştırıldı, azat edildi ve özgür topluma karıştı. Osmanlı kölelik sistemi, yapısı gereği, aynı çağlarda bütün sertliği ile yaşanan Batı kölelik sistemlerinden epey farklı ve “ehvenişer” olsa da, Osmanlı’da kölelerin olduğu da tarihsel bir gerçek...
Bugün yayınlanıyor
Bugün TRT-2’de yayınlanacak olan “Arap Kızı Camdan Bakıyor” belgeseli, Mustafa Olpak’ın Afrika’da başlayıp, oradan Girit’e, İstanbul’a uzanan; İzmir’de son bulan üç kuşaklık aile öyküsü üzerine kurulu…
Belgesel, Olpak’ın dedesi Korsan Ahmet’in Afrika kıyılarından kaçırılması ve Girit’te bir Osmanlı ailesine “köle” olarak satılmasıyla başlıyor, Osmanlı kölelik sisteminin nasıl bir sistem olduğunu, yüzyıllar boyu nasıl işlediğini, boyutlarını, çağdaşlarından farkını kavramamızı sağlayacak akademisyen - uzman anlatımlarıyla devam ediyor ve nihayet Olpak’ın ailesinin gerçek özgürlük yıllarının geçtiği “İzmir” de sonlanıyor… (MEDYA SERVİSİ