Türkiye’nin ilk kadın illüstratörü: Sabiha Rüştü

Osmanlı İmparatorluğu’ndan cumhuriyete geçiş döneminde yetişen Ressam Sabiha Rüştü Bozcalı’nın yaşamına (1903-1998) odaklanan “Ressam Sabiha Rüştü Bozcalı” isimli sergi 14 Şubat’a kadar SALT Beyoğlu’da görülebilir.

Sergi, sanatçının 2014’te SALT Araştırma’ya bağışlanan arşivi ve şimdiye dek kapsamlı olarak incelenmemiş üretimini kamuya açıyor. Türkiye’nin ilk kadın illüstratörlerinden olan Bozcalı’nın kültür tarihindeki rolüne ışık tutmayı amaçlayan sergide, çeşitli desen, resim, fotoğraf, günlük, mektup ve kartpostalları ile katkıda bulunduğu yayınlar yer alıyor.

Sergi, sanatçının SALT Araştırma’daki arşivinden belge, fotoğraf ve çizimler ile İstanbul Şehir Üniversitesi Taha Toros Arşivi’nin Sabiha Bozcalı bölümünden belgelerle hazırlandı. Bozcalı’nın yaşamının önemli noktaları üzerinden mesleki üretiminin çeşitliliğinin vurgulandığı sergide, aile koleksiyonundan sulu boya ve yağlı boya tablolar da bulunuyor. 

ENDÜSTRİ ESERLERİNİN YERİ BİLİNMİYOR

Sabiha Rüştü Bozcalı 1903 doğumlu. İlk işlerini Filarmoni Derneği’nde sergileyen sanatçı, eserlerinde endüstri üretimini konu yapan ilk kadın ressam olarak nitelendiriliyor. Bozcalı, Yurt Gezileri Programı kapsamında Zonguldak’a gitmiş, fabrika ve santrallerdeki çalışma koşullarını işleyen eserler yapmıştı. Ancak Sabiha Bozcalı’ının endüstri konulu birçok resmi, sergi listelerinde olmasına rağmen, bu eserlerin şu anda nerede olduğu bilinmemektedir. 

BOZCALI’NIN RESİMLEDİĞİ KİTAP KAPAKLARI

Bozcalı, Münih ve Berlin’de eğitim gördükten sonra İstanbul’daki Sanayi-i Nefîse Mektebi’ne devam etti. İllüstrasyonları Reşat Ekrem Koçu’nun “İstanbul Ansiklopedisi”nin yanı sıra “Milliyet”, “Yeni Sabah”, “Cumhuriyet”, “Ulus” ve “Tercüman” gazetelerinde yayımlandı. Bozcalı’nın resimlediği kitaplar arasında Orhan Veli’nin Türkçeye çevirdiği “La Fontaine Masalları”, Reşat Ekrem Koçu’nun “İstanbul Ansiklopedisi”, Osmanlı Padişahları ile Nezihe Araz’ın “Anadolu Evliyaları ve Yunus Emre” eserleri yer alıyor. 
Bozcalı, Ressamlar Derneği’nin kurucu üyeleri arasında yer alıyordu. Sanatçı, Türk Ressamlar Cemiyeti üyesiydi. (KÜLTÜR SERVİSİ)