# Sefalet zinciri, cahille sohbetler

> **Yazar:** Pınar Öğünç
> **Yayın Tarihi:** 2026-11-14 00:08:00
> **Kaynak:** [https://www.evrensel.net/yazi/100377/sefalet-zinciri-cahille-sohbetler](https://www.evrensel.net/yazi/100377/sefalet-zinciri-cahille-sohbetler)

---

Geçinmek, sadece hayatta kalmak için çalışan on dokuz insan, patronlarının kâr hırsı yüzünden koparıldıkları hayata, ancak DNA testiyle tanınabilir haldeki yorgun bedenlerini bıraktılar. İnsan harcayarak birilerinin yalılarına Ferariler dizdiği bu düzen, bu kanlı saadet zinciri, Türkiye'nin dört bir yanında yakınlarını iş cinayetlerinde kurban vermiş olanlardan bir yas zinciri yarattı. HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'ndaki patlamada abisini kaybeden Şevval Özçelik'in çığlığına, başka iş cinayetlerinde, Hendek'te, İliç'te, Dilovası'nda yakınlarını kaybedenler ses veriyor. Failler, cinayet aletleri ve aradıkları adalet ortak. Acıları, öfkeleri, isyanları ortak. Çalışanın hayatının ucuza alındığı, çalışanı her nevi ağır çalışma koşuluna razı bırakan bu sefalet zinciri ortak.


### ***




“Sekiz yıldır adalet bekliyoruz ama olmuyor. İnşallah adalet yerini bulur. Hiç tutuklu yok, bu da canımızı acıtıyor. Benim kardeşim gitti, dünya malı dünyada olsa ne olur.”


2017'ydi. İzmit Körfezi'nde Tütünçiftlik açıklarında HABAŞ'a ait LPG tankerinin yükünü boşalttığı sırada çıkan yangında tanker alev almış, on kişi yaralanırken Nail Demirci'nin ölü bedeni üç gün sonra bulunmuştu. Bu sözler de abisi Hasan Demirci'ye ait. 2021'de yeniden bilirkişi raporu istenerek dava tekrar görüldü ve ancak bu sene başında karar çıktı. Binlerce iş cinayetinden bunu anıyoruz, çünkü HABAŞ'ın patronu Mehmet Nuri Başaran bu cinayetten asli derecede kusurlu bulunarak 4 yıl 10 ay 10 gün hapis cezası alanlardandı. Hüküm 1 yıl 9 ay meslekten men edilmesini de içeriyordu. Son katliam nedeniyle gözaltından ev/yalı hapsine yollanan Başaran için yargı kararlarının nasıl işlediği ortada.


### ***




Bu düzenin kurdukları gibi yürümesi için elzem olan ucuz işgücünün bir kaynağı da malum MESEM'ler. Aliağa'da fen lisesi yok ama Aliağa Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi var, Aliağa Haydar Aliyev Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Aliağa Ticaret Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi var. Elbette ki HABAŞ patronları da “eğitime gönül vermiş hayırseverler” arasında. İsmini şirketin kurucusundan alan Hamdi Başaran Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve HABAŞ Mehmet Nuri Başaran Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) de ilçede gençlerin önündeki dar seçenek listesinde yer alıyor.


Perşembe günü BirGün'deki yazısında Feray Aytekin Aydoğan bu konuyu ele alıyor ve HABAŞ'ta, Aliağa'da kaç çocuk çalıştırıldığını soruyordu. Bunlar şeffaf bilgiler değil. Çocuk işçiliğini meşrulaştıran bu sistemin çifte kârlı bir diğer ucunu da hatırlatıyor Aytekin, bir şirketin okul yaptırıp Milli Eğitim Bakanlığı'na bağışladığında faydalandıkları vergi muafiyeti ve indirimler.


“Kurumlar vergisi mükellefleri okul yapımı için yaptıkları harcamaların ve bağışların tamamını kurum kazancından indirebiliyor. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10/1-ç maddesi uyarınca- bu indirimde herhangi bir üst sınır bulunmuyor. Doğrudan okul inşası veya mevcut okulların faaliyetlerini sürdürebilmesi için kamu kurumlarına yapılan nakit ve ayni 'yardımların' tamamı da indirim kapsamına giriyor.”


Durumun ağırlığını ve çocuklar açısından risklerini katmerlendiren bir bilgiyi de aynı yazıdan ediniyoruz. İşçileştirilen bu çocukların ücretlerinin bir bölümü şimdiye dek devlet katkısıyla, İşsizlik Fonu’ndan ödeniyordu. Düzenleyici yasa geçici bir madde olduğundan bu yıl itibarıyla süresi bitiyor. Yeni düzenleme de henüz yapılmamış. Bu da MESEM'li çocukların tamamen işveren insafına kalmaları anlamına geliyor.


### ***




Milli Eğitim bütçesinin görüşüldüğü oturumda aç öğrenciler ve çalıştırılırken ölen işçi çocuklar hatırlatıldığında Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin “şovunuzu dışarda yapın” demiş, bir protesto olarak elini sıkmayan vekile de yapıştırmış cevabı: “Sabaha kadar uyuyamayacağım elimi sıkmadığınız için, ne kadar üzüldüm”. Nasıl bir müdanasızlık, ne hazin bir istihza.


Tekin yaptığı bu şov sırasında bir de Aşık Düçari'yi hatırlatıyor. “Dinle sözüm al nasihat/ Gözlerinde yaş incidir/ Cahil ile etme sohbet/ Her sözü bir baş incidir.” Sorumluluğundaki çocuklara dair hesap soranı cahil diye kestirip atmak, kendi cenahında “taşı nasıl da gediğine oturttu” gibi bir karşılık görmüş sosyal medyada. Cevap yükümlülüğünden kaçmak için açıkçası ancak çocuklara yakışabilecek bir mızıkçılıkla cahil, cahil, cahil diyerek sıyrılmanın iktidar söyleminde başka örnekleri de var.


Danıştığım müzisyen, etno müzikolog Ulaş Özdemir, bilinen tek eseri bu olan Aşık Düçari hakkında fazla bilgi olmadığını söylüyor. Eseri ilk kez Musa Eroğlu, Özdemir'in de geldiği Maraş bölgesinden, İbrahim Aldede adında bir dededen derleyip seslendirmiş ve böylelikle de geniş kesimlere yayılmış. Düçari'nin muhtemelen aynı bölgeden Aldede gibi Sinemilli ocağına mensup bir dedenin ya da muhabbet ehlinin mahlası olduğunu düşünülüyor.


Bu Alevi deyişindeki “cehalet”i çocukların canı ve dirliği üzerine bir hesaba bulaştırmakta aranmalı cehalet.

---

*Evrensel Gazetesi — Emeğin sesi, gerçeğin habercisi*