# Sovyet mirası işçi sanatoryumları satışta: Milyonerlerin ilgisi bekleniyor > **Yazar:** Kavel Alpaslan > **Yayın Tarihi:** 2026-11-13 00:05:00 > **Kaynak:** [https://www.evrensel.net/yazi/100366/sovyet-mirasi-isci-sanatoryumlari-satista-milyonerlerin-ilgisi-bekleniyor](https://www.evrensel.net/yazi/100366/sovyet-mirasi-isci-sanatoryumlari-satista-milyonerlerin-ilgisi-bekleniyor) --- Gürcistan’ın Tskaltubo isimli kaplıca yerleşimi, Sovyetler Birliği döneminde inşa edilen sanatoryumlarla tanınıyor. Şimdiyse Gürcistan Hükümeti, harabeye dönen on sanatoryumu satışa çıkarttı. Metal işçilerinden ordu personeline çeşitli meslek gruplarına ayrılan onlarca bina, Sovyet yurttaşları için tatil ve tedavi merkezi olarak kullanılıyordu. Ancak Sovyetler Birliği’nin yıkılmasıyla birlikte bu yapıların büyük bir kısmı atıl kaldı. Bir kısmının içerisine 1990’larda Abhazya Savaşı’ndan kaçan mülteciler yerleşti. Fiyatları 1 ila 3.3 milyon dolar arasında değişen sanatoryumlar için yatırımcı aranıyor ancak potansiyel alıcılar sanatoryum ve tedavi olanaklarını fazla ‘kârlı’ bulmadığı için Tiflis hükümeti zorlanıyor. ### **Geçmişin gölgesi** Bugün açık artırmalar ve milyonerlerin kazanç beklentileriyle gündeme geliyor olsa da Tskaltubo bambaşka bir ufukla inşa edilir. Ekim Devrimi’yle birlikte bölge kamulaştırıldığında Tskaltubo planı bir ‘balneoloji’ yani ‘kaplıcalarda tedavi’ merkezi olarak tasarlanır. Böylece Tskaltubo’da çeşitli zamanlarda toplam yaklaşık 5 bin yatak kapasiteli 20 civarı sanatoryum/otel inşa edilir. Hamamlar ve parklar gibi tamamlayıcı birimler de yine merkezi bir planlama doğrultusunda çevreye konumlandırılır. Sanatoryumlar Sovyetler Birliği’nde özellikle fiziksel olarak yıpratıcı işlerde çalışanlara sunulan bir tatil hakkıydı. Tabii öğrenciler, bürokratlar gibi diğer kesimler ya da sıradan Sovyet yurttaşları da uygunluk durumlarına göre, bazense çeşitli gezilerle yine bu sanatoryumları sık sık ziyaret ediyorlardı. ### **Milyoner aranıyor  ** Ancak geçmişin ihtişamlı yapılarının yerinde bugün yeller esiyor. Hamamların çeşmelerinden sular boş yere akıyor ve faal durumdaki sanatoryumların sayısı bir elin parmağını geçmiyor. Bugün hâlâ 200 civarı mülteci, derme çatma koşullarda bu sanatoryumların odalarında yaşamlarını sürdürüyor. Sovyetler Birliği’nin yıkılmasıyla birlikte meydana gelen çatışmalardan kaçanların yine Sovyetlerin sunduğu o refah döneminin gölgesinde sığınak buluşu sembolik olarak çok şey ifade ediyor. Ancak bugün yaşanan satış sürecindeki milyoner avı ve kârlılık hesapları da aynı şekilde değerlendirilebilir. Gürcistan hükümeti on sanatoryumu 20 Ekim’de satışa çıkarttı. Çevrim içi yapılan açık arttırma süreci 15 Kasım’da sona erecek. Daha önce de Gürcistan hükümetinin satışa çıkarma girişimleri olmuştu. Yedi sanatoryum satılsa da bunların üçü devlet mülküne geri döndü zira satış sırasında belirtilen şartlar karşılanmadı. Gürcistan basınında çıkan haberlere göre bu sanatoryumlarda yatırımcılar yükümlülüklerini yerine getirmiyorlar. Mimarisiyle en dikkat çeken sanatoryumlardan Medea, tekrar devlet mülkiyetine dönenlerden. Tiflis hükümeti bugün Medea için 3.3 milyon dolar talep ediyor. Ayrıca alıcının restorasyona en az 24 milyon dolar harcamasını bekliyor. ### **Kârlı bulunmuyor** **** Fakat yatırımcılarsa tedavi amaçlı kaplıca merkezlerini pek kârlı bulmuyor. Dolayısıyla hükümetle yapılan sözleşmelerde çekilen çerçeveler çoğu zaman işlevsiz kalıyor. Tskaltubo’da fizibilite çalışması yapan Emlak Uzmanı Frederic Le Fichoux devletin rolüne dikkat çekiyor “Tek bir yatırımcının alacağı mülk ancak bir binayı yenileyebilir ancak çevre aynı şekilde harap kaldığı sürece bir anlam ifade etmez” diyor ve ‘devletin altyapı çalışmalarını hızlandırması gerektiğini’ dile getiriyor. Bugün Gürcistan hükümeti, kimi vergi düzenlemeleriyle Tskaltubo’nun önünü açmaya çalışsa da şirket beklentileriyle mevcut yerleşimler arasındaki makas farkı sorunun çok daha derinlerdeki köklerine işaret ediyor. Çünkü bu açmaz, sadece Gürcistan’ın mali durumuyla ilişkili değil. Ne de olsa Sovyetler Birliği döneminde kamu mülkiyetindeki Tskaltubo, kapitalizmin değişmez mottosu ‘daha az masraf, daha çok kazanç’ ile değil, toplumsal çıkarlar doğrultusunda inşa edilmişti. Gürcistan’ın devlet olarak olanakları bir tarafa, sorun aslında ideolojik-ekonomik bir perspektif sorunu. Meselenin vahim yanıysa ‘alıcı çıkmaması’ değil. Sovyetlerin yıkılmasının ardından on yıllar geçmesine rağmen onlarca sanatoryumun çürüyüşü bile başlı başına hüzünlü. Dahası var: Düne kadar kısıtlı imkanlarla da olsa kamunun uygun bir şekilde kullanabildiği alanlar, milyonerlerin ‘kâr’ hesaplarının kaçınılmaz sonucu olarak ancak son derece küçük bir kesimin kullanımına açılacak. O da ancak yatırımcılar ikna edilip ‘kâr hesaplarından memnun kaldıklarında’ gerçekleşecek. Varılan nokta yatırımcı çıksa da çıkmasa da gösteriyor ki günümüzün dünyası geçmişin refahını taklit etmekte bile aciz kalıyor. Tskaltubo’nun sanatoryumları satılsa bile geleceği eski günlerinden epey farklı olacak gibi duruyor. --- *Evrensel Gazetesi — Emeğin sesi, gerçeğin habercisi*