# Kapitokratik bütçeleme: Dolandırılanlar ve fonlandırılanlar olarak toplum > **Yazar:** Adnan Gümüş > **Yayın Tarihi:** 2026-11-13 00:10:00 > **Kaynak:** [https://www.evrensel.net/yazi/100365/kapitokratik-butceleme-dolandirilanlar-ve-fonlandirilanlar-olarak-toplum](https://www.evrensel.net/yazi/100365/kapitokratik-butceleme-dolandirilanlar-ve-fonlandirilanlar-olarak-toplum) --- Bütçelemeye ortak veya kamu kaynaklarının veya yaratılan değerlerin fon-do-landırma düzenlemesi olarak bakarsak nasıl bir okuma çıkar? Üretenler, ödeyenler kim, kazançlı çıkanlar fonlananlar kim; toplum mu fonlanıyor sermaye birikimi mi fonlanıyor? Toplum olma hali alıcılar satıcılar, ödeyenler kazananlar ilişkisine mi dönüştü? Bütçede kimlerin ödemesi kimlerin kazançlı çıkması garanti ediliyor? Haftanın öne çıkan gündemleri arasında bütçe görüşmeleri, COP31-iklim-çevre sorunları, çete, mafya, fon dolandırıcılığı, İBB davası, maden kazaları, demir çelik fabrikasında katliam, trafik katliamları, şiddet-cinayetler, ABD-İsrail-Suudi Arabistan-Husi-İran çatışmaları, ABD-Ukrayna-Rusya görüşmeleri, Mekke Anlaşması, Azerbaycan’la gerilimler, Öcalan’ın konuta taşınması, ABD seçimleri, Avrupa’da öğrenci isyanları, emekli isyanları, gelir dağılım bozuklukları… yer alıyor. Tüm bunlar nedir, neyin sonuçları, neyin kavgası, aralarındaki benzerlikler ve bağlar neler, neleri gösteriyor? Daha genel bir soru olarak tüm bunlar bir bütünün parçaları mı yoksa partiküler birbiriyle ilgisiz konu ve gündemler mi, nasıl bir sistem oluşturuyor? ### **Paranın ve para sahibinin vicdanı olur mu?** Paranın/mülkiyetin vicdanı yok. Para peşindekilerin vicdanı da ancak parayla çeliştiklerinde olur, o da paranın tabiatıyla çelişirse olur, yani pek beklendik bir şey olmaz. Dahası para/mülkiyet kullanım değerinden her geçen gün daha da uzaklaşıyor, paranın kendi piyasaları oluşmuş durumda, sermaye piyasalar SPK, BDDK bunun somutlaşan halleri, yani mülkiyet sahibinin vicdanı diye bir olasılık da bu para piyasa düzenlemeleri ile zaten sıfırlanmış oluyor. Bütçelemeyi, fon dolandırıcılıklarını anlayabilmek için soruyu şu şekilde sorabiliriz: Tüm doğa, iklim, çevre, toplum, birey niteliksel içeriklerini metaya ve niceliksel birimlere çevirme işi, tüm bu nicelikleri de sermaye birikimine çevirme işi nasıl işliyor acaba? ### Bu yaşananların sistemi: Despotik kapitokrasi Günümüzde hakim sistem herkesin birikimi peşinde koştuğu sayıltısı ile kapitalizm. Kapitalizm de artık endüstriyel, hatta liberal bir kapitalizm değil, herhangi bir başka ilkesi olmadan tüm süreçleri yöneten bir sistem halinde, tek hakim güç olarak, “kapitokrasi” evresine geçmiş bulunuyor, sadece iktisadi süreçleri değil, tüm toplumsal süreçlerin hakim gücü haline gelmiş bulunuyor, başka bir ilke tanımayınca, keyfi “despotik” halde bulunuyor. Despotik kapitokrasinin ilgili mekanizmalar açımlanırsa, yaşadıklarımızla doğrudan bağları daha açık görülebilecektir. Esası, felsefesi, amacı, bütçeleme ilkesi para, mülkiyet, sömürü girişimi düzeni: Her “zihni” eylemin bir yönelimi, ereği, amacı olur, bunu “girişim” diline çevirirsek, girişim ve girişimcilik nedir, yani neye girişilecek? Günümüz kapitalist dünyasında her iktisadi girişim, iktisadi kaynakların bütçelemesi de nihai ilke olarak mal mülk birikimini artırmaya yönelik bulunuyor. Üretim faktörlerinden biri olarak sayılan “girişim-ci” hem amaç hem de dahası mevcut olarak “para/lı” olmak durumunda. Eğer girişim sermayesi/parası olanların girişebileceği bir akt ise, girişimciliğe ancak belli varlıklara sahip kişiler başvurabiliyorsa, en azından liberal sistemde, işletme belli bir sermaye ile eşleşmişse, kapitalin girişimi mümkün oluyor, başka bir girişim durumu çok istisna halinde kalıyor, hele de sermaye birikimini amaç edinmeyen bir girişim zaten baştan kaybetmeye namzet bulunuyor. “Yoksul girişimci” ancak marjinal işlerin girişiminde bulunabiliyor, oralarda da pek kazanma şansı bulunmuyor. Literatürde, SGK kayıtlarında da yoksul “bağımlı” sayılıyor, yani girişimci kategorisine girmiyor. Yapabileceği şey genelde “işçilik” yani “başkasına bağlı çalışan” olabilir. Yönetim biçimi paranın hareketi/ keyfiyeti/ despotizmi: Sermayenin serbest dolaşımını kaldırın, daha doğrusu sermayenin serbest karar vermesini kaldırın geriye kapitalizmden ne kalır? Ticaret dönemine geçişle 1000’li yıllarla birlikte, Magna Carta ile birlikte, sermayenin ana ilke sayılması dönemine geçilmiş bulunuyor, bunun en somut hali sermaye hareketi ve sermaye sahipleri olarak tüccarların serbest dolaşımı ana gündemlerden birini oluşturuyor (Güncel durumda da her yere para gönderebiliyorsunuz ama kendinizin gitmesi için daha zahmetli süreçler gerekiyor). Bugüne kadar liberal özgürlüklerin temel ilkesi kaynakların, sermayenin, emek sermayenin serbest dolaşımı yani bunun önüne başka bir ilke geçirilmemesi, yani Antik Dönem’de hane reisinin hanedeki karısı çocukları dahil mülklerini istediği gibi tasarruf etme durumunu ifade eden despotizm, günümüzde paranın kapitalizmin keyfiyetini oluşturuyor, yaşadıklarımız despotik kapitokrasi ve bunun yarattığı gerilimlere dair bulunuyor. Bütçe de emeklilerin hali de seyahat vizeleri de COP31 de aynı gerilimlerin parçası sayılır. Ana mekanizması “ücretli çocuk kafelere” kadar “duygulara” “eğitime” kadar pervasız metalaştırma, ticarileştirme, özelleştirme: Toplumların varlığını sürdürmesi nüfusunu sürdürebilmesi ile başlatılabilir. Evlilikten hamileliğe, bir bebenin sosyalleşmesine, iki bebeğin bir araya gelmesine kadar her şey metalaşmış, paraya pula bağlanmış bulunuyor. Bir parkın yapımı toprağından taşına kadar piyasa düzeneğine bağlanmış bulunuyor, oluşturulmuş parkta bile kafelerden, büfelerden bir şey satın almadan, metalaşmadan oturmak yürümek bile imkansız hale gelmiş, hayatın sosyalleşmeye, eğitime, sağlığa, duygulara kadar nesi varsa metalaştırılmış durumda veya metalaştırılmaya çalışılıyor. “Bebek/çocuk kafeleri” bile oluşmuş bulunuyor, bir ücret ödenerek girilen park veya sosyalleşme alanı. Eva İllouz’un soğuk temas olarak ifade ettiği duyguların bile kapitalizme araçsallaştırıldığı bir düzende, bir bebeğin çok bilinçli olmasa da bir ticari ilişki halinde ilk temasını deneyimlemesini bile tüketim ve ticari bir değişim eylemiyle eşleştiriliyor, en mahrem ilişkiler bile metalaşmanın konusu haline getiriliyor. Bir bebeğin sosyalleşmesinin bile meta ticaret kâr kazanç konusu olduğu bir ilişkiler ağı nasıl bir kişilik ve toplum oluşumuna işaret ediyor acaba? Yapay zeka “token”, zihnin yapaylaştırılması metalaştırılması ticarileştirilmesi: Artık zihin bile yapay zeka ile birlikte “token” olarak, bir nicel birim ve getiri olarak, aynı bir bankacının fiş basması gibi, bir meta hale sokulmuş bulunuyor. Bütçede de bu kalem temel hedeflerden biri sayılıyor. Ana organonları banka, borsa, sektörler: Kapitalizmin temel organlarından söz edilirse banka, borsa, işletmeler ana kollarını oluşturmaktadır. Daha alt sınıflaması “sektörlerdir”. Bütçeleme de buna göre yapılmaktadır. Meclisler, senatolar da neredeyse sektör işlemecilerinden oluşmaktadır. Organonları temel rıza üretme ve kontrol kurumları BM, İMF, DB, devletler: BM’nin organları ve BM’deki daimi üyeler, temsilciler nelerden kimlerden oluşuyor, hangi kararlar alınıyor, hangileri veto ediliyor, bunlara bakmak değerlendirme için yeter. Gerek BM ve uluslararası hakim kuruluşların, gerekse devletlerin en temel görevleri mülkiyeti ve mülk dolaşımını garanti etmek, bunun için rıza üretmek ve şiddet yaptırımları uygulamak olmuş. Mecliste bütçe görüşmeleri yapılıyor, Meclis üyeleri kimlerden oluşmaktadır ve bütçe kalemleri nelerden oluşmaktadır, bunlarda hedefler ve nihai amaçlar nelerdir, neye hizmet etmektedir? Uluslararası kuruluşlara, devletlere, devletlerin en kritik işleyişi olan bütçelemeye; hakim duruma rıza üretme ve rızası olmayanları şiddetle kontrol etme bakımından bakılırsa, nasıl bir okuma çıkmaktadır? Organonları rıza üretme aletlerini enformasyonu, iletişimi, eğitimi, örgütlenmeyi, düşünceyi işgal: Ders müfredatları, eğitim kadroları, yargı süreçleri, üniversiteler, medya… YÖK, MEB, rektörlükler nasıl belirleniyor, gazeteler medya ne durumda, bazı bilim kişileri öğretmenler gazeteciler hukukçular iş bulamazken kimler istihdam ediliyor, kimler görevlerinden uzaklaştırılıyor, her gün bir gazeteci tutuklanıyor, hangi gazeteciler tutuklanıyor? Kapitokrasi öncelikle de enformasyon süreçlerini, rıza üretme süreçlerini, okulu üniversiteyi yargıyı medyayı partileri dernekleri odaları sendikaları kontrol etme yollarını kullanıyor, denetleyemediğini sansürlüyor, baskılıyor, yok ediyor. Organonları aletleri istihbarat, ordu, nato, işgal aletleri: Artan güç-iktidar-şiddet, hem daha kurumsal örgütlü ABD’nin İsrail’in, AB’nin, Rusya’nın şiddete başvurması hem de iş yerinde okulda sokakta hanede artan şiddet bir sarmalın parçası, kapitalizmin kendisi de sonuçları da karşı mücadelesi de şiddet üretiyor. ### **Kapitalizmin organlarının organonları** Tüm bu organonlara bağlı daha binlerce organdan, dokudan, hücreden, parçadan, bunların oluşturduğu cemaat, parti, fırka, çete, mafya, dalgalardan söz edebiliriz. ### **Paraya, faize, foncuya değil eğitime sağlığa üretime geçime bütçe ve ödenek** Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu  “Her çocuğa tüm kademelerde ayrım gözetmeksizin ücretsiz okul yemeğinin evrensel bir hak olduğu” ilkesi ile bütçede ilgili kalemlere yer verilmesini istiyor. Eğitim Sen’in talebi “Eğitime bütçe okula ödenek.” Amacınız niyetiniz para pul değil de çocuklarsa, canlılarsa, toplumun iyiliği güzelliği ise yol bellidir: Faize, dolandırıcılıklara, işgallere değil bebeğe, çocuğa, eğitime, sağlığa, topluma bütçe. --- *Evrensel Gazetesi — Emeğin sesi, gerçeğin habercisi*