# Bakanlık sekiz yıl zorunlu tuttuğu İSG yazılım sistemini kaldırdı: Milyarlar kime gitti, veriler nerede? > **Yazar:** Deniz İpek > **Yayın Tarihi:** 2026-11-12 15:35:00 > **Kaynak:** [https://www.evrensel.net/yazi/100364/bakanlik-sekiz-yil-zorunlu-tuttugu-isg-yazilim-sistemini-kaldirdi-milyarlar-kime-gitti-veriler-nerede](https://www.evrensel.net/yazi/100364/bakanlik-sekiz-yil-zorunlu-tuttugu-isg-yazilim-sistemini-kaldirdi-milyarlar-kime-gitti-veriler-nerede) --- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB), sekiz yılı aşkın süredir uyguladığı İş Sağlığı ve Güvenliği Bilgi Yönetim Sistemi’ne (İBYS) ilişkin zorunlu veri gönderimini sona erdirdi. Bakanlık, 10 Kasım 2026 tarihli duyurusuyla 27 Şubat 2018 tarihli ve 2018/1 sayılı Genelgeyi yürürlükten kaldırdı. Veri gönderiminde kullanılan web servislerinin erişim izinleri de iptal edildi. Bakanlık kararın gerekçesini açıklamadı. Sekiz yıl boyunca toplanması öngörülen verilerin ne kadarının merkezi sistemde kaydedildiği, hangi analizlerde kullanıldığı ve uygulamanın işçi sağlığı ve güvenliğine somut katkısı da kamuoyuyla paylaşılmadı. Uygulamanın ekonomik boyutu ise başka bir tartışmayı gündeme getiriyor. Bakanlık, işyerlerinden istediği verilerin gönderilmesini kendi tescil ettiği özel yazılım şirketlerinin programlarına bağladı. İşyerleri ve ortak sağlık ve güvenlik birimleri (OSGB) bu yazılımları kullanmak zorunda bırakılırken abonelik ve lisans bedellerini de kendileri karşıladı. Bugünkü yazılım fiyatları ve geçmiş yılların enflasyonu dikkate alınarak yapılan tahmini hesaplama, yalnızca OSGB’lerde çalışan iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri üzerinden sekiz yılda yaklaşık 3,2 milyar liralık bir harcama oluşmuş olabileceğine işaret ediyor. Ancak bu tutar gerçekleşmiş ödemelerin dökümü değil. Bakanlık, uygulamanın yarattığı yazılım pazarının gerçek büyüklüğünü de açıklamış değil. ### **Bakanlık zorunlu tuttu, özel şirketler yazılım sattı** 2018/1 sayılı Genelgeyle iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri ve diğer sağlık personelinin faaliyetlerine ilişkin Bakanlıkça belirlenen verilerin elektronik ortamda gönderilmesi düzenlendi. 1 Temmuz 2018’den itibaren OSGB’lerin tescilli yazılım kullanması zorunlu hâle getirildi. İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendi bünyesinde yürüten işverenler de aynı yükümlülüğün kapsamına alındı. OSGB’lerden hizmet alan işverenlerin ayrıca yazılım satın alması gerekmiyordu. Ancak hizmet aldıkları kuruluşun Bakanlık tarafından tescil edilmiş yazılımı kullanması zorunluydu. Böylece Bakanlığın veri toplama yükümlülüğü, özel şirketler için yıllarca devam eden bir yazılım pazarına dönüştü. Yazılımların abonelik, lisans, bakım ve güncelleme bedelleri işyerleri ile OSGB’ler tarafından karşılandı. ### **Bakanlığın tescil ettiği şirketler** İBYS kapsamında yayımlanan entegratör firma listelerinde Ağaç Yazılım Bilişim Eğitim Elektrik Elektronik Sanayi ve Ticaret AŞ, Akare Bilişim Hizmetleri Ticaret AŞ, Druz Yazılım Bilgisayar Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Hipotez Bilgisayar ve Bilişim Hizmetleri AŞ, İntranet Yazılım AŞ, İSGDATA İş Güvenliği Yazılımları, Meditek Yazılım, Muğla Otomotiv Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Türkgüven Yazılım Teknolojileri AŞ ve Uludağ Bilgisayar Bilgi Medya İletişim ve Elektrik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. gibi şirketler yer aldı. Bu liste, sekiz yıl boyunca faaliyet gösteren şirketlerin tamamını kapsamıyor. Firmaların hangi tarihlerde tescil edildiği, kaçının faaliyetini sürdürdüğü, kaç müşteriye hizmet verdiği ve elde ettikleri abonelik gelirleri konusunda bütünlüklü bir açıklama bulunmuyor. Bakanlığın zorunlu tuttuğu veri gönderimi üzerinden özel şirketlerin ne kadar gelir elde ettiği de bilinmiyor. ### **Sekiz yılda yaklaşık 3,2 milyar liralık yazılım harcaması mı?** Yazılım şirketlerinin bugün ilan ettiği abonelik ücretleri, zorunlu uygulamanın ekonomik büyüklüğüne ilişkin tahmini hesaplama yapılmasına olanak sağlıyor. A-İSG’nin yayımladığı tarifede iş güvenliği uzmanı başına yıllık abonelik bedeli 17 bin 500 TL olarak belirtiliyor. Bu ücret üzerinden yapılan hesaplamada, Türkiye’de aktif çalışan 100 bin iş sağlığı ve güvenliği profesyonelinin yüzde 80’inin OSGB’lerde görev yaptığı varsayıldı. Böylece hesaplamaya 80 bin profesyonel dahil edildi. Ancak bütün OSGB’lerin aynı yazılımı kullanmadığı, farklı ücretlendirme modellerinin bulunduğu ve bazı kuruluşların toplu abonelik ya da indirimli paketlerden yararlanabileceği dikkate alınarak kullanıcı sayısına yüzde 30 indirim uygulandı. Bu yöntemle hesaplamada 56 bin ücretli kullanıcı esas alındı. Bugünkü 17 bin 500 liralık yıllık abonelik bedeli üzerinden bu kullanıcıların toplam yazılım maliyeti yılda yaklaşık 980 milyon liraya ulaşıyor. Geçmiş yılların fiyatları için ise Türkiye İstatistik Kurumunun tüketici fiyat endeksi esas alınarak 2026 tarifesi geriye doğru hesaplandı. 2018’in ikinci yarısında başlayan uygulamanın 10 Kasım 2026’da sona ermesi de hesaplamaya dahil edildi. Buna göre 2018-2026 döneminde, yalnızca OSGB’lerde çalışan profesyoneller üzerinden **yaklaşık 3 milyar 200 milyon liralık bir yazılım harcaması oluşmuş olabileceği** hesaplandı. Bu tutar, geçmiş yıllarda şirketlerin gerçekten uyguladığı tarifelere veya açıklanmış abonelik gelirlerine dayanmıyor. Enflasyona göre geriye dönük fiyatlandırma, kullanıcı sayısı ve indirim varsayımlarıyla oluşturulmuş yaklaşık bir hesap niteliği taşıyor. Üstelik iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendi bünyesinde yürüten işverenlerin yazılım harcamaları bu hesaplamada yer almıyor. Bakanlığın sekiz yıl boyunca kaç işyerinin ücretli yazılım kullandığını ve özel şirketlere toplam ne kadar ödeme yapıldığını açıklamaması, bu pazarın gerçek büyüklüğünün belirlenmesini engelliyor. **Bakanlığın kendi raporunda veri toplandığı yazıyor** İBYS’nin kuruluş gerekçesi, Bakanlığın faaliyet raporlarında da yer alıyor. ÇSGB’nin 2019 Yılı Faaliyet Raporu’nda İBYS, işyerlerinden ve diğer ilgili sistemlerden alınacak verilerin analiz edilmesini ve yapay zekâyla anlamlandırılmasını sağlayan bir iş sağlığı ve güvenliği karar destek sistemi olarak tanımlanıyor. Raporda sistemin 2018 yılında kullanıma sunulduğu, sahadan kaza tahmini için gerekli verileri toplayabilecek İSG yazılımı geliştiren firmaların ve ürünlerinin tescil edildiği belirtiliyor. Bakanlık aynı raporda, 2019 yılında çalışanların İSG eğitim verilerinin gönderilmesi için veri seti yayımlandığını ve entegratör firmalar üzerinden elektronik imzalı verilerin toplanmaya başlandığını açıklıyor. Raporda ayrıca yapay zekâ algoritmaları kullanılarak iş kazaları ve meslek hastalıklarının tahmin edilmesine yönelik model geliştirileceği ifade ediliyor. Ancak aradan geçen yıllarda bu hedeflerin ne ölçüde gerçekleştirildiği açıklanmadı. ### **Gönderilen veriler gerçekten kaydedildi mi?** Bakanlığın 11 Nisan 2018’de yayımladığı ilk veri setinde işyeri ve çalışan doğrulama işlemleriyle çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin bilgilerin gönderilmesi düzenlendi. Eğitimlerin tarihi, süresi, konusu ve eğiticisine ilişkin bilgiler bu kapsamda tanımlandı. 30 Aralık 2020’de yayımlanan 1.2 sürümünde ise sağlık gözetimi veri seti de yer aldı. İşyeri hekimlerinin gerçekleştirdiği işe giriş ve periyodik muayenelere ilişkin belirlenen bilgilerin gönderilmesi öngörüldü. Bakanlık, 2 Ocak 2019 tarihli duyurusunda entegratör firmalara açılan web servisleri üzerinden veri alınmaya başlandığını bildirdi. Ancak sekiz yıl boyunca kaç işyerinden veri gönderildiği, kaç eğitim ve sağlık gözetimi kaydının Bakanlığa ulaştığı, bunların ne kadarının merkezi sistemde saklandığı ve hangi çalışmalarda kullanıldığına ilişkin kapsamlı bir döküm açıklanmadı. Burada yalnızca verilerin değerlendirilip değerlendirilmediği değil, gönderilen kayıtların merkezi sistemde hangi kapsamda tutulduğu da açıklığa kavuşturulmayı bekliyor. Çünkü Bakanlığın veri aldığını duyurması, gönderilen bütün kayıtların eksiksiz biçimde saklandığını ve analiz edildiğini tek başına göstermiyor. Verilerin hiç kaydedilmediğini ortaya koyan bir bulgu da bulunmuyor. Ancak Bakanlığın kayıt ve arşivleme sonuçlarını açıklamaması, sistemin işleyişinin kamuoyu tarafından denetlenmesini engelliyor. **Sekiz yıl boyunca özel yazılım kullanımını zorunlu tutan Bakanlık, şimdi veri gönderimini kaldırırken daha önce gönderilen kayıtların akıbetini de açıklamak zorunda.** ### **İş kazalarını tahmin edecekti, sonuçları açıklanmadı** Bakanlığın 2019 Faaliyet Raporu’nda İBYS’nin kuruluş amaçları arasında iş kazaları ve meslek hastalıklarının tahmin edilmesi, erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi ve yapay zekâ destekli analizler yapılması bulunuyordu. Ancak uygulama boyunca sistem üzerinden kaç risk analizi gerçekleştirildiği, kaç işyerine yönelik erken uyarı üretildiği ve bu çalışmaların hangi önleyici tedbirlere dönüştüğü açıklanmadı. Üstelik Bakanlık, İBYS’nin işyerlerinin elektronik ortamda denetlenmesi amacıyla kullanılmadığını, sistemin denetime esas bilgileri içermediğini de belirtiyordu. İşyerlerindeki denetimlerin iş müfettişleri tarafından yerinde gerçekleştirildiği ifade ediliyordu. Bu durumda Bakanlığın veri toplamak amacıyla zorunlu tuttuğu sistemin iş cinayetlerinin ve meslek hastalıklarının önlenmesine ne ölçüde katkı sağladığı daha da önemli hâle geliyor. İşyerlerinde risklerin önlenmesi için kullanılacağı belirtilen verilerin hangi sonuçları ürettiği bilinmezken veri gönderiminin tamamen durdurulması, uygulamanın başından itibaren izlenen politikanın sorgulanmasını gerektiriyor. ### **Milyarlarca liralık pazarın hesabını kim verecek?** İBYS uygulamasında Bakanlık veri gönderimini zorunlu tuttu, entegratör şirketleri tescil etti, işyerleri ve OSGB’ler yazılım bedellerini ödedi. Sekiz yıl sonra Bakanlık uygulamayı kaldırdı. Ancak kararın gerekçesini, sistemin maliyetini ve elde edilen sonuçları açıklamadı. Enflasyona göre yapılan yaklaşık hesaplama, yalnızca OSGB’lerde çalışan profesyoneller üzerinden milyarlarca liralık bir yazılım harcaması oluşmuş olabileceğini gösteriyor. Buna karşılık Bakanlığın açıklamadığı sorular ortada duruyor: **Sekiz yılda kaç entegratör firma tescil edildi? Bu şirketler kaç işyerine ve OSGB’ye yazılım sattı? Toplam abonelik gelirleri ne kadar oldu? Bakanlığın sistemine kaç veri kaydı ulaştı? Bu kayıtların ne kadarı saklandı ve analiz edildi? Toplanan verilerle kaç iş kazası ve meslek hastalığı riski belirlendi?** Bu sorular yalnızca yazılım harcamalarına ilişkin değil. İşçi sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin nasıl örgütlendiği, kamusal denetimin nasıl yürütüldüğü ve zorunlu harcamaların hangi sonuçları ürettiğiyle de ilgili. İş cinayetlerinin önlenmesi için etkili bir kamusal denetim sistemi kurmakla yükümlü olan Bakanlık, sekiz yıl boyunca özel şirketlerin yazılımlarını zorunlu tuttu. Şimdi uygulama kaldırıldı. Ancak işyerlerinin ödediği paraların gerçek büyüklüğü ve toplanan verilerin işçilerin sağlığını korumak için nasıl kullanıldığı hâlâ açıklanmadı. **Bakanlık, özel şirketlere yıllarca gelir sağlayan zorunlu uygulamanın hesabını vermeli; toplanan verilerin nerede olduğunu, nasıl değerlendirildiğini ve iş cinayetlerini önlemek için ne yapıldığını açıklamalıdır.** --- *Evrensel Gazetesi — Emeğin sesi, gerçeğin habercisi*