# Kalın’a süreç ve demokrasi soruları > **Yazar:** Yusuf Karadaş > **Yayın Tarihi:** 2026-11-11 00:04:00 > **Kaynak:** [https://www.evrensel.net/yazi/100354/kalin-a-surec-ve-demokrasi-sorulari](https://www.evrensel.net/yazi/100354/kalin-a-surec-ve-demokrasi-sorulari) --- MİT (Milli İstihbarat Teşkilatı) Başkanı İbrahim Kalın, 9 Kasım’da Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) tarafından Ankara’da düzenlenen “Ortadoğu’da Yeni Bir Bölgesel Toplum Sözleşmesi Arayışı” konferansının özel oturumuna katılarak Kürt sorunu ve süreçle ilgili dikkat çekici değerlendirmeler yaptı. Burada yaptığı değerlendirmelerde Kürt sorununu “Kürtlerin bir bölümünün kendisini dışlanmış, ayrımcılığa uğramış ve haklarından mahrum bırakılmış hissetmesiyle ilgili bir mesele” olarak tanımlayan ve Kürt sorunundaki sürecin de sadece silahlanma ile ilerlemeyeceğini, iki ayaklı olması gerektiğini söyleyen Kalın, “Silahsızlanma bu sürecin bir ayağı, diğer ayağı ise kesinlikle daha fazla demokratikleşme ve demokratik reformlardır.” dedi. Özellikle Kürt siyasetçilerin “süreçte bir tıkanma yaşandığı” değerlendirmelerini yaptığı bir dönemde MİT Başkanı’nın “demokratikleşme” konusunda yaptığı açıklamalar ve bu açıklamaların medyaya yansıma biçimi belli bir ilgi ve beklenti uyandırdığını gösteriyor. Ancak bu değerlendirmeleri yapan iktidarın/devletin süreçle ilgili sahada en aktif kurumunun (MİT) başındaki isim olunca söylenenlerin ‘sağlamasının’ da sahadaki gelişmelere ve alınan tutumlara göre yapılması gerekiyor. Tarih ve toplum alanındaki çalışmalarıyla saray rejiminin en “entelektüel” isimleri arasında yer alan Kalın’ın Kürt sorununun nedenleriyle ilgili tespitinden başlamak yerinde olacaktır. Kalın, Kürt sorununu “Kürtlerin bir bölümünün kendisini dışlanmış, ayrımcılığa uğramış ve haklarından mahrum bırakılmış hissetmesiyle” ilgili bir sorun olarak tanımlıyor. Ulusal bir sorunun bir “his” sorunu olarak tanımlanması bir tarafa Kalın’a sormak gerekiyor: Acaba bu “his” Kürtlerin kimliği, dili, kültürünün yüz yıldır baskı ve yasaklarla engellenmeye çalışılmasından; ulusal halk eşitliği için her kalkışmasının şiddetle, kanla bastırılmasından kaynaklanıyor olabilir mi?  İkinci olarak, en azından Kürtlerin bir bölümü kendini dışlanmış hissediyorsa Meclis Komisyonu raporu ve “çerçeve yasa” başta bugüne kadar süreç ile ilgili hazırlanan hiçbir belgede neden Kürt sorununun adı bile geçmedi?  Eğer ortada Kürt sorunu gibi önemli ve tarihi bir sorun varsa neden saray rejimi bu süreci “terör” ve “silahsızlandırma” süreci olarak ele almakta ısrar ediyor? Kalın, Kürt sorunundaki sürecin iki ayak üzerinde ilerlemesi, silahsızlanmaya demokratikleşme adımlarının eşlik etmesi gerektiğini ve “güven mekanizması”nın ancak böyle tesis edilebileceğini söylüyor.  Eğer bu açıklamalar, Kürt hareketi cephesinden “süreçte tıkanma yaşandığı” değerlendirmelerinin yapıldığı bir dönemde umut tacirliği yapmak için söylenmemişse aradan geçen iki yıldan fazla sürede bu sözleri teyit edecek adımların atılmış olması gerekmez miydi? Mesela Kalın, “güven mekanizmasının tesis edilmesi”nden söz etmişken AİHM ve Anayasa Mahkemesi kararları uygulanarak Selahattin Demirtaş ve bu kararlara rağmen cezaevlerinde tutulan diğer siyasi tutsakların serbest bırakılması ya da kayyım uygulamalarının ortadan kaldırılması için “silahsızlanmanın teyit ve tespiti” mi gerekiyordu?  Oysa bırakalım demokratikleşme adımlarını çatışmasızlıkla geçen iki yıllık süreç içinde baskı politikaları daha da boyutlandı ve ülke neredeyse açık bir cezaevine dönüştürüldü. Siyasetçisinden gazetecisine, sendikacısından öğrencisine ülkede rejimin politikalarını kim sorguladıysa kendini hapishanede buldu.  Kalın, konferanstaki değerlendirmelerinde sadece Türkiye’de değil, “Kürtlerin yaşadığı diğer ülkelerde de demokratikleşme ve bütünleşmeye ihtiyaç olduğunu” söylüyor. Bölgedeki enerji ve ticaret koridorlarının kontrolü için işbirlikçisi merkezi yönetimlerin güçlendirilmesi ve bu amaçla Kürtlerin entegrasyonu, ABD emperyalizmi patentli bir politika. Türkiye’deki saray rejimi de Kürt silahlı güçlerinin tasfiyesi ya da entegrasyonu üzerinden Suriye ve Irak başta bölgenin bu çıkarlar temelinde yeniden dizaynı politikasının ortağı ve uygulayıcısı aktörlerin başında bulunuyor. Kalın’ın bölgede “demokratikleşme” söylemi, bu politika ve çıkarların üstünü örtmeyi amaçlıyor. Bunu nereden mi biliyoruz? Bu sorunun yanıtı için Suriye’de SDG’nin (Suriye Demokratik Güçleri) entegrasyonu sürecinde yaşananlara bakmak yeter. Rojava’da Kürtler 2012’den sonra üniversiteye kadar anadilinde eğitim yaparken bugün 3 saatlik Kürtçe dersi dayatmasıyla karşı karşıya. Üstelik bu dayatmanın Türkiye’deki saray rejiminden geldiğini dünya âlem biliyor.  Kürtlerin anadilinde eğitim yaptığı yere 3 saatlik Kürtçe dersi dayatanların Türkiye’de yapacakları demokratikleşmeyi de varın siz hayal edin! Kalın, ayrıca Suriye’deki geçici yönetimin başındaki Colani’nin Kürt dili ve kültürünü tanıyan kararnamesinden (13 numaralı kararname) övgü ile söz ediyor. Oysa sahadaki uygulama bize “Kürtçenin tanınması”yla “Kürtçe eğitim hakkının güvenceye alınması”nın aynı şey olmadığı açık bir biçimde gösteriyor.  Saray rejiminin iki yılı aşkın süredeki tutum ve politikaları ortadayken süreçteki yavaşlamanın “PKK’nin lider kadrosunun gösterdiği dirençten kaynaklandığını” söyleyen Kalın’a son bir soru soralım: Nasıl oluyor da hem silahsızlanma adımlarına demokratikleşmenin eşlik etmesi gerektiğini ve hem de demokratikleşmenin esamesi okunmamışken “süreçteki yavaşlamanın PKK yöneticilerinin direncinden” kaynaklandığını söyleyebiliyorsunuz?  Burada bir çelişki yok mu? Kuşkusuz bu çelişkinin çözümünü Kalın’dan ya da saray rejimin diğer sözcülerinden beklemek hayal peşinde koşmak olacaktır. Çünkü sahadaki gerçekler umut ticaretine, hiçbir beklentiye yer bırakmayacak kadar açıktır. Daha da önemlisi saray rejimi ve politikalarına karşı açık tutum alınmadan; demokrasi güçlerinin en geniş kesimleri arasında birleşik ve güçlü bir mücadele hattı kurmadan ne ülkede ne de bölgede bu gidişatın değişmesi mümkündür. --- *Evrensel Gazetesi — Emeğin sesi, gerçeğin habercisi*