# Süreç, Uçum ve 'festina lente' hali! > **Yazar:** Vedat İlbeyoğlu > **Yayın Tarihi:** 2026-11-10 07:27:00 > **Kaynak:** [https://www.evrensel.net/yazi/100352/surec-ucum-ve-festina-lente-hali](https://www.evrensel.net/yazi/100352/surec-ucum-ve-festina-lente-hali) --- Habere göre, Cumhurbaşkanı Erdoğan, son Azerbaycan ziyareti dönüşü uçağında bulunan Saray maiyetindeki gazetecilere yaptığı açıklamada sürece dair de konuşmuş: “Kesin bir tarih vermekten ziyade sürecin sağlıklı, eksiksiz ve geri dönüşü olmayacak şekilde tamamlanmasına odaklanmış durumdayız. Latincede ‘Yavaşça acele et’ anlamına gelen ‘Festina lente’ diye bir söz vardır. Biz de Allah korusun bir yol kazasına mahal vermek istemiyoruz. Temennimiz, çok uzak olmayan bir vadede teyit ve tespit aşamalarının tamamlanarak inşallah Milli Güvenlik Kurulu kararı aşamasına ulaşılmasıdır.” Bu haberi okuduğumuz 9 Kasım 2026 tarihli Yeni Yaşam gazetesindeki bir başka haber de MED TUHAD-FED yetkililerinin açıklamasıydı. Sürecin başından bu yana geçen zaman içerisinde cezaevlerindeki 15 hasta tutsak yaşamını yitirmişti. Geçen hafta içinde cezaevinde hayatını kaybeden hasta mahkum Tuncer Sağlam’ın ardından yapılmıştı bu açıklama… Yani? Cumhurbaşkanının, bakan ve danışmanlarının “Terörsüz Türkiye” şeklinde isimlendirdiği sürecin ‘festina lente’ (Yavaşça acele et) hali, içeride bir dakika bile tutulmaması gereken hasta tutsaklar için hiç de ‘acele’ olmamış, aksine gereğinden çok yavaş olmuş! Malum, zaman herkes için aynı hızla ilerlemiyor, hele cezaevindeki (üstelik) ölümcül hastalar için… Giderek daha da zorlaşan hapishane koşullarında yaşam ağır işlerken, ölümcül hastalık çok daha aceleci olur! Devlet ve iktidar labirentlerinde binbir hesapla ayar verilmiş, tasfiyeyi öncelemiş ama çözümü ötelemiş süreç politikasının yarattığı hasta mahkumların bırakılacağı beklentisiyle yaşamını yitirdi 15 insan. Beklenen, özgür koşullarda tedaviydi veya en azından evinde, yakınlarının, sevdiklerinin yanında ölümü karşılamaktı. Gerçeklik ise taş gibi katı ve sertti. İktidar olmanın yaşama ve yaşatmaya mesafeli doğasının çok daha keskinleştiği Türkiye koşullarında bu katı gerçek bazılarına ölüm olurken, bazıları için ise devlet stratejisiyle övünme vesilesi olabiliyor! *** Söz konusu devlet stratejisinin bugüne kadar hiç de şaşmayan detay ve ana hedeflerini Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan çok, başdanışmanı Mehmet Uçum’dan duyuyoruz. Başından beri sürece dair yaptığı açıklamalar, çubuğu ‘barış ve çözüm’e doğru bükmeye çalışan Kürt tarafından haklı olarak büyük tepkiler almasına karşın, aynı çizgide devam ediyor Uçum. Karşı tarafın rahatsızlığını asla dikkate almıyor. Her konuştuğunda “Süreci zora sokan, süreç karşıtı, vb.” sıfatlarla karşılanmasına aldırmadan, aynı rahatlık ve ‘işini yapmanın doğallığı’ içinde mutat mesajlarıyla sahne alıyor. Onun bu pozisyonu ve rahatlığı, Saray’ın süreç stratejisinin sözcülerinden biri olduğu gerçeğinden ayrı düşünülemez herhalde. Düşünenler, düşünebilenler var ama! Uçum’un 17 Ekim’de yaptığı ve devletin resmi ajansından da yayınlanan son mesajlarına tepki gösterirken şunu soruyordu DEM Parti Sözcüsü Ayşegül Doğan: “Sürece uzanan gizli, bilmediğimiz bir el mi var?!” Parti sözcüsünün bu yaklaşımı, DEM Parti’nin de görüşü sonuçta. Öcalan’ın hep dikkat çektiği ‘norm dışı devlet’ teziyle de uyumlu. Buradan baktığımızda Uçum’u, süreci, Kürt sorununun çözümü ve barış odaklı olmaktan çıkarmaya çalışan ‘norm dışı’nın sözcüsüymüş gibi değerlendirme eğilimini görmek zor olmasa gerek. Peki böyle midir gerçekten? Olup biteni biraz izleyen herkes, kendisini kandırmak istemiyorsa eğer, böyle olmadığını kolayca görebilir. Zira Uçum’un pozisyonu da yaptığı açıklamalar da ortada. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı sıfatıyla açıkça konuşuyor, “gizli” falan değil yani! Bugüne kadar söylediği her şey birbiriyle oldukça da uyumlu. ***  “Süreç, eşitler arası bir müzakere değil, terörün tasfiyesi meselesidir.” dedi ve bugüne kadar PKK’nin silah bırakması ve kendisini feshi dışında devletçe atılan somut bir adım yok ortada. “Kimse kültüralist, demokratik açılım gibi anlamlar çıkarmasın, bunları içermiyor süreç” mealinde konuştu ısrarla. Olan ne? Onu yalanlayan aykırı bir durum var mı? Göremiyoruz hâlâ. “Konu, tamamen Öcalan’ın 27 Şubat 2025 tarihli açıklamasında ortaya koyduğu devletle ve toplumla bütünleşme perspektifine uygun üstlendiği rolü yerine getirebilmesinin koşullarını sağlamakla ilgilidir.” diyor son açıklamasında Uçum. Devletle bütünleşme derken, devletin de bütünleşmeye çağırdığını gözetecek açılımlar yapma sorumluluğundan asla bahsetmiyor. Bu arada ‘süreç’ ikinci yılını geçerken, Demirtaş ve Yüksekdağ da hapiste 10’uncu yıllarını dolduruyor! Alp Altınörs’ten Dilek Yağlı’ya, Günay Kubilay’dan Ali Ürküt’e kadar onlarca, yüzlerce siyasetçinin özgürlüğü, kongresinin kararıyla kendisini feshetmiş silahlı örgütün ne ölçüde silah bıraktığını ölçecek MGK’nın kararına bağlanmış oluyor. Hem öyle ‘gizli el’ falan da değil, mimarisi böyle kurulmuş bir süreç var ortada ve Uçum da bunu dillendiriyor.  *** ‘Norm içi’nin temsilcileri olarak görülen Bahçeli ve Erdoğan’ın bugüne kadar Uçum’dan farklı ne söylediklerini duymadık, hatırlamıyoruz. Son mesajını mutlaka okuyun; mealen DEM Parti’nin geleceğinin ve izleyeceği çizginin “Terörsüz Türkiye” çerçevesinde biçimlendirileceğini, Öcalan ile de bu bakımdan mutabık olduklarını ima ediyor başdanışman Uçum. Bütün bunları süreci sabote etmek için söylediğini iddia etmek çok da ikna edici bir eleştiri olmasa gerek. Akılda tutmakta yarar var; Uçum’un öngörü, öneri ve “tavsiyeleri” devlet ve iktidar aklının üretim ve dağıtım kanallarında dolaşımda olan fikirlerdir. Bu cari gerçeği atlayıp onu ‘süreci sabote etmeye dönük bir anomali’ olarak değerlendirmek, en azından eleştiride asıl muhatabı şaşırmakla maluldur. Bu, ‘süreci enfekte edici…’ diye başlayan akıl yürütme tuzağının, çoğu zaman sürecin asli mimarlarını parantezin dışında tutan bir dezenfektasyon işlevi gördüğünü eklemek gerek. Dolayısıyla Uçum’un söylediği her şey eleştiriye açıktır ama onu “süreç dışı ya da süreci enfekte edici bir unsur” olarak değerlendirmek, yapılan eleştirinin temellerini zayıflatan, yanılsamalı bir yaklaşımdır. Uzatmadan, bu ‘norm içi’ ve ‘norm dışı’ devlet ayrımı da aynı madalyonun iki yüzüdür aslında. Hele bugün, ‘norm dışı’nın normalleştiği bu devlet düzeninde, tek adam rejiminin dışında bir ‘norm içi’ ya da ‘norm dışı’ aramak, çok daha keskin bir yanılsamadır. Bu bağlamda, Uçum’u eleştirirken ondan akıl fikir alanları ötelemek, haklı olarak eleştiri yapanların ayaklarına dolanacak riskler barındırır. Cumhurbaşkanının sürecin hızını tarif ederken kullandığı Latince söz (ki bir hukukçu danışmandan alındığı çok muhtemeldir) ‘festina lente’, tam da Uçum’un çizdiği çerçeveyi gereksinen ancak o çerçevede anlam bulan bir acayip haldir. --- *Evrensel Gazetesi — Emeğin sesi, gerçeğin habercisi*