# Aiolos’un tulumundan elektrik faturasına

> **Yazar:** Enver Şat
> **Yayın Tarihi:** 2026-11-10 00:10:00
> **Kaynak:** [https://www.evrensel.net/yazi/100350/aiolos-un-tulumundan-elektrik-faturasina](https://www.evrensel.net/yazi/100350/aiolos-un-tulumundan-elektrik-faturasina)

---

İnsan, elektrik üretmeye başlamadan binlerce yıl önce rüzgarın gücünden yararlanıyordu. Yelkenini onunla doldurup yol alıyordu. Göremediği ama etkisini hissettiği bu güce adlar verdi, üzerine hikayeler anlattı.


Homeros’un Odysseia destanında Aiolos, rüzgarların yöneticisidir. Yurduna dönmek isteyen Odysseus’a, yolculuğunu engelleyecek rüzgarları bir tuluma kapatarak verir. Gemisini ilerletecek batı rüzgarını ise serbest bırakır. Ancak yol arkadaşları, tulumda altın ve gümüş bulunduğunu düşünerek onu açar. Serbest kalan rüzgarlar, gemiyi yeniden yurdundan uzaklaştırır.


Binlerce yıllık bu anlatıda, insanın doğanın gücünü denetleme isteğini görebiliriz. Bir de neyi açığa çıkardığını bilmeden hareket etmenin sonucunu…


Eski Yunan’da kuzeyden esen soğuk rüzgarın adı Boreas’tı. Batıdan gelen, baharla ilişkilendirilen rüzgar ise Zephyros. İnsanlar rüzgarı kişileştirirken doğayı da gözlüyor; hangi yönden esenin soğuk, hangisinin yağış getirdiğini anlamaya çalışıyordu.


Nil Nehri kuzeye akar. Hakim rüzgar ise kuzeyden eser. Eski Mısırlılar binlerce yıl önce bu doğal düzenden yararlandılar. Güneye, akıntıya karşı giderken yelken açıyor; kuzeye dönerken akıntıdan ve küreklerden yararlanıyorlardı.


Rüzgar sadece insanı değil, yükünü de taşıyordu.


Bin yılı aşkın süre önce, bugünkü İran ile Afganistan’ın sınır bölgesindeki Sistan’da değirmen taşlarını döndürdü. Tahılın öğütülmesi için gereken gücü sağladı.


Böylece rüzgar, ekmeğin üretimine de katıldı.


Bugün aynı rüzgar türbinlerin kanatlarını döndürüyor. Bir zamanlar suda yelkeni şişiren, karada değirmen taşını çeviren güç, şimdi jeneratör aracılığıyla elektriğe dönüşüyor. Değişen, bu güçten yararlanma tekniğimiz ve ulaşabildiğimiz ölçek.


Denizde rüzgarın genellikle daha güçlü ve düzenli esmesi, aynı kurulu güçle daha fazla elektrik üretilebilmesini sağlayabiliyor.


Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, deniz üstü rüzgarda 2035’e kadar 5 bin megavat kurulu güce ulaşmayı hedefliyor. Saros Körfezi, Gökçeada, Bozcaada ve Edremit açıklarında dört saha belirlendi. İlk ihale 2027’nin ilk çeyreğinde yapılacak gibi.


Kuzey Ege’de potansiyel yüksek. Teknik bize olanakları gösteriyor. Peki, bu olanaklar kimin yararına kullanılacak? Halkın ihtiyaçları için mi, birkaç ayrıcalıklı şirketin kazancı için mi?


İnsanlığın ortak bilgi birikimiyle geliştirilen teknolojinin sağladığı yarar, halkın enerjiye erişimini kolaylaştırmak yerine şirketlerin kazancında toplanıyorsa, burada bir bölüşüm sorunu vardır.


Elektriğin hangi kaynaktan üretildiği kadar, kimin eliyle üretildiği ve halka hangi koşullarda ulaştırıldığı da önemlidir. Rüzgarın türbini döndürmesi, faturanın kendiliğinden hafiflemesini sağlamıyor.


Bir santralin rüzgarla çalışması, yer seçimini de kendiliğinden doğru yapmaz. Ormana, tarım toprağına, kuşların yaşam alanlarına ve çevrede yaşayan insanlara etkileri değerlendirilmelidir. Deniz üstündeki uygulamalarda deniz canlıları, ekolojik yapı ve balıkçılıkla geçinenlerin yaşamı gözetilmelidir.


**Yer seçiminde yalnızca en fazla elektriğin nerede üretileceğine değil, doğaya ve insanların yaşamına en az zararın nerede verileceğine de bakılmalıdır.**


Yöre halkı başından itibaren bilgiye erişebilmeli, seçenekleri tartışabilmeli ve kararlara katılabilmelidir.


Fosil yakıtlardan çıkışı hızlandırmalı; yenilenebilir kaynakları kamusal planlamayla, doğayı ve emeği koruyarak geliştirmelidir. Elektriğin üretim ve dağıtımını, toplumun ihtiyaçlarını esas alan bir kamu hizmeti olarak örgütlemek gerekir.


Aiolos’un öyküsünde, tulumda altın ve gümüş bulunduğunu sananlar, gemiyi yurdundan uzaklaştırır. Bugün de rüzgara yalnızca kazanç gözüyle bakan bir enerji politikası, halkı ucuz ve güvenli elektriğe erişmesinden uzaklaştırmaktadır.


Bilim ve teknoloji rüzgardan elektrik üretmemizi sağlıyor. Bu elektriğin halkın yaşamını kolaylaştırması ise kamusal planlamayı ve siyasi bir tercihi gerektiriyor.


Rüzgar binlerce yıldır esiyor.


Mesele, rüzgarın yönü kadar, siyasetin kimin yanında durduğudur.


 

---

*Evrensel Gazetesi — Emeğin sesi, gerçeğin habercisi*