Evrensel.net https://www.evrensel.net tr Emek Evrenseldir https://evrensel.net/nhy/upload/diger/favicon.ico https://www.evrensel.net/tema/evrensel16/img/apple-touch-icon-114x114.png Evrensel.net Müzikli Zaman Matinesi https://www.evrensel.net/yazi/80554/muzikli-zaman-matinesi https://www.evrensel.net/yazi/80554/muzikli-zaman-matinesi? Bakırköy Belediye Tiyatroları üç yıldır Alican Yücesoy’un genel sanat yönetmenliğinde genç ve dinamik bir ekip tarafından yönetiliyor… Sahneledikleri oyunlar yerli ve yabancı yazarların güncel sorunlara dikkat çeken yapımları… Bu oyunlar arasında dramdan müzikale, klasikten absürte her türden oyun metni var. Topluluk, seçtiği oyunlarla insanlığın yaşadığı temel sorunları her yönüyle anlatma amacıyla repertuvarını oluşturuyor. Sahneledikleri oyunlarla erk ve iktidar meselesine, kadın sorunundan, terör ve çatışma gibi insanlığın başına bela olmuş trajik olayları ve bireysel bağlamda insanın içinde bulunduğu açmazları ve yaşamsal paradoksları sahneye taşıyorlar. Sahnelenen oyunlar genel olarak estetik kalitesi yüksek, görsel anlatımı güçlü oyunlar olarak karşımıza çıkıyor. Topluluk bu sezon farklı bir yapımla seyirci..]]> Wed, 27 Dec 2017 05:00:00 +0300 Göçmenleeer https://www.evrensel.net/yazi/80458/gocmenleeer https://www.evrensel.net/yazi/80458/gocmenleeer? Matei Visniec Romanya doğumlu (1957) şair ve oyun yazarı… 1987 yılında ülkesini terk ediyor ve siyasi sığınmacı olarak Fransa’ya yerleşiyor… Sanat ve tiyatro anlayışında sıra dışı bir kimlik… Anti kominist… Gençliğinde Dadaistlerden, sürrealistlerden besleniyor… Kendine yakın gördüğü yazarlar arasında Dostoyevski, Kafka, Camus vardır, şairlerden ise en çok A. Alan Poe’yi sever… Tiyatroda absürd ve groteskin yakınında durur ve fantastik öykülerden haz alır… Oyunlarının konusunu genellikle gündelik hayatın içinden seçer… Savaş, sürgün, yerinden edilme, uzaklaşma, yabancılaşma, toplumsal-kültürel tahribat, ruhsal travma gibi bireysel ve toplumsal olguları ustaca kurgulayarak çoğu zaman alay eder, kimi zaman hüzünlendirir, kimi zaman da tebessümle izletir. Tıpkı Dostlar Tiyatrosu’nun şimdilerde g&oum..]]> Tue, 12 Dec 2017 04:53:24 +0300 Tiyatro Oyunbaz’dan Vişne Bahçesi https://www.evrensel.net/yazi/80314/tiyatro-oyunbazdan-visne-bahcesi https://www.evrensel.net/yazi/80314/tiyatro-oyunbazdan-visne-bahcesi? Tiyatro ortamına 2006 yılında dâhil olan Tiyatro Oyunbaz topluluğu, kuruluşundan bu yana A. Çehov’dan Martı, H.İbsen’den Peer Gynt, Garcia Lorca’dan Bernarda Alba’nın Evi gibi derinlikli metinlerle, sahne üzerinde insanın bireysel ve sosyal edimlerini tartışmaya açan ve toplumsal yapıların şekillenişi üzerine ahlaki ve kültürel sorgulamalar yapan oyunları seyirciyle buluşturdu. Oyunbaz, topluluk olarak kuruluşunu “Birlikte üretmeyi, samimi ve iyi tiyatro yapmayı” hedefleyerek bir araya geliyor… Yaptıkları işlerle bu amaçlarını büyük oranda gerçekleştirmiş vaziyetteler… Çünkü düzenli oyun sahneliyor ve çeşitli sahnelerde seyirci ile buluşuyorlar. Sahneledikleri oyunların bütün teknik ve görsel ihtiyaçlarını kolektif olarak kendileri, birlikte dayanışarak gerçekleştiriyorlar. Bu anlamda Tiyatro Oyunbaz pop..]]> Tue, 21 Nov 2017 04:52:12 +0300 Göçmen çocuklara sanat atölyesi https://www.evrensel.net/yazi/80271/gocmen-cocuklara-sanat-atolyesi https://www.evrensel.net/yazi/80271/gocmen-cocuklara-sanat-atolyesi? Son yıllarda yaşanılan bölgesel savaşlar ve etnik ve mezhepsel çatışma ve iç karışıklıklarla ortaya çıkan göçmenlik ve mülteci olma hali dünyanın gündemini meşgul etmeye devam ediyor. Milyonlarca insan yaşadığı yerleri terk ederek daha güvenli yaşayabileceği umuduyla farklı ülkelere sığınıyor. Mülteciler ve geçici barınma statüsüyle yerleştirilen insanlar, ekonomik sıkıntılarının yanı sıra eğitim, sağlık ve işsizlik sorunlarıyla yüz yüze bırakılıyorlar. Yanı sıra toplumsal ve kültürel uyum sorunu en çok göz ardı edilen sosyal olgu olarak karşımıza çıkıyor. Bugün ülkemiz başta olmak üzere Avrupa’da ülkelerin hemen hepsi göçmenlik sorunları ile karşı karşıya durumdalar ve her ülke bu kanayan yaraya çare aramak üzere ekonomik, sosyal ve kültürel programlar yapıyor ve bu trajik duruma çöz&uum..]]> Tue, 14 Nov 2017 04:41:42 +0300 Kültür ekonomisinde tiyatronun payı https://www.evrensel.net/yazi/80222/kultur-ekonomisinde-tiyatronun-payi https://www.evrensel.net/yazi/80222/kultur-ekonomisinde-tiyatronun-payi? Kültür ekonomisinde tiyatronun payı arttıkça büyük firmalar, özel üniversiteler ve vakıf ve derneklerle işlerini yürüten cemaatler de bu piyasaya ilgi duymaya başladılar… Büyük firmalar sahne açıyor, oyuncu istihdam ediyor ve görsel niteliği güçlü, büyük prodüksiyonlara imza atıyor ve yüksek fiyatlarla bilet satıyorlar… Diğer yandan özel üniversiteler de tiyatro ve sahne sanatları bölümleri açarak (Gerekli altyapı oluşturmadan) oyuncu yetiştirmek üzere fahiş fiyatla öğrenci alıyor ve mezun ederek piyasaya sürüyorlar… Son yıllarda hayatın her alanında görünür kılınan tarikat ve cemaatler de bulundukları belde ve muhitlerde sağcı güçlerden aldıkları maddi, manevi desteklerle özellikle çocuk tiyatrosu ve yetişkin tiyatrosu alanında söz sahibi olma gayreti için..]]> Tue, 07 Nov 2017 04:15:17 +0300 Çuhadar'ın 'oyunları' https://www.evrensel.net/yazi/80082/cuhadarin-oyunlari https://www.evrensel.net/yazi/80082/cuhadarin-oyunlari? Ülkemizde seküler sanat üretiminin her geçen gün biraz daha zorlaştığı hepimizin malumu… Bir yanda iktidarın görünen ve görünmeyen baskısı diğer yandan teknik ve ekonomik sorunlar sanatçıları zapturapt altına alıyor ve üretmez hale getirerek atıllaştırıyor… Bu zor koşullar altında tiyatrolar da her şeye rağmen perde demek ve seyirciyle buluşmak için inat ve ısrarla çalışmalarını sürdürüyor… Yine bildik sorunlar… Salon sıkıntısı, oyuncu problemi, prodüksiyon için yeterli desteğin bir türlü bulunamaması, gibi artık klişe sorunlar, perde açmak ve seyirciye ulaşmak en büyük engel olarak karşımıza çıkıyor. Tiyatrolar bu sıkıntılarla boğuşurken ve seyirciyle buluşmak için binbir emek ve alın teriyle çalışmalarını yürütürken, haber ve tanıtım için destek olması gereken medya temsilcileri ya..]]> Tue, 17 Oct 2017 04:15:52 +0300 Joko'nun doğum günü https://www.evrensel.net/yazi/78215/jokonun-dogum-gunu https://www.evrensel.net/yazi/78215/jokonun-dogum-gunu? Tiyatroda antik çağlardan bu yana temel toplumsal çelişki olarak ezen ezilen ilişkisi en önemli konu olarak hep gündemde tutuldu ve bu gerçeklik yüzyıllardır insanlığın temel sorunsalı olarak çeşitli yazarlar tarafından farklı üsluplar ve anlatım tarzlarıyla sahneye taşındı. Özellikle son iki yüzyıldır değişen toplumsal dinamiklerle birlikte bu tema, tiyatroda İbsen’den Çehov’a, Gorki’den Brecht’e yazarlar tarafından, toplumsal düşüncenin ışığında idarenin acımasızlığı ve zalimliğini, yönetilenlerin içinde bulunduğu toplumsal, siyasal ve kültürel durumları faklı boyutları ile defalarca ele alındı ve anlatılmaya çalışıldı. Türkiye’de son yıllarda siyasal toplumsal baskıyı üzerinde daha çok hissetmeye başlayan tiyatro toplulukları, iktidar odaklarıyla hesaplaşma yolunda önemli oyunlar sahneleyerek muhalif tavırlarını ortaya koymaya başladılar. Sinema ve Tiyatro Oyuncusu Ersin Umut Güler tarafından 2012 yılında kurulan Yolcu Tiyatro, muhalif sanat anlayışı ile tiyatro ortamına dahil..]]> Tue, 03 Jan 2017 04:05:35 +0300 Tarihten sahneye ağlasun ayşafağı https://www.evrensel.net/yazi/78039/tarihten-sahneye-aglasun-aysafagi https://www.evrensel.net/yazi/78039/tarihten-sahneye-aglasun-aysafagi? Hasan Hüseyin Korkmazgil (1927-1984) edebiyat ortamında değeri fazla bilinmemiş ve unutturulmaya çalışılmış bir dönemin önemli muhalif isimlerinden öğretmen, şair ve aydın.. Öğretmen olarak başladığı yaşamında gözaltı, sürgün ve mahpusluk düşer payına… Sonra kendisini tamamen edebiyata verir. İlk şiir kitabı, 1963 yılında Kavel kablo fabrikasında işçi sınıfı için önemli bir grev olan tarihe “Kavel Direnişi” olarak geçen grev için yazdığı şiirlerinden oluşan Kavel yayımlanır. Daha sonra önemli şiirlere imza atar usta; “ Temmuz Bildirisi”, “Ağlasun Ayşafağı”, “Acıyı Bal Eyledik”, “Koçero Vatan Şiiri”, “Haziranda Ölmek Zor”, “Acılara Tutunmak” gibi kitaplarla çıkar okuyucusunun karşısına. Korkmazgil aynı zamanda gazetecilik yapmaya başlar. Şiirin yanı sıra çocuk kitapları ve mizah yazıları da yazmaya başlar. Edebiyat alanında önemli ödüller alır. Şiirlerinde Anadolu’nun tarihsel, kültürel birikimi ve mücadele geleneği vardır. Ağlasun Ayşafağı adlı uzun şiiri de bu tarz yazılmış ön..]]> Tue, 06 Dec 2016 04:50:15 +0300 Hayattan alınan ve insana anlatılan… https://www.evrensel.net/yazi/77993/hayattan-alinan-ve-insana-anlatilan https://www.evrensel.net/yazi/77993/hayattan-alinan-ve-insana-anlatilan? Ekonomik sıkıntılar, borçlar, taksitler, kredi kartları, ödenemeyen krediler, bir mağazadan taksitle alınan malların, nakit ihtiyacını karşılamak için başka bir yerde satılması… Yanı sıra düşük maaşlar, pahalılık, işsizlik korkusu, geçim sıkıntısı ve sonu aile geçimsizliğine hatta boşanmalara kadar giden dramatik hayatlar. Son yılların en somut en gerçekçi toplum panoraması… Geçim sıkıntısı yaşayan herkes büyüklü küçüklü bu fotoğrafın içinde… Ferhan Şensoy mizah, yergi ve ironin harmanlandığı komedinin artık ustası olarak oyun yazarlığımızda çoktan haklı yerini aldı. Hayrola Karyola Şensoy’un daha önce kendi tiyatrosunda sahnelediği bir oyunu. Bu, günlük hayattan alınmış mizah ve yergi içeren oyunu Prof. Zeliha Berksoy’un yönetiminde çalışmalarını sürdüren “Tiyatro 2000” farklı bir yorum ve anlatım üslubu ile tekrar sahneye taşıdı. Tiyatro 2000 geçtiğimiz sezon Haldun Taner’in oyunlarından kurgulanan Dün, Bugün adlı oyunla seyircinin beğenisini toplamış ve ilgi ile izlenmi..]]> Tue, 29 Nov 2016 05:03:10 +0300 Ragıp Yavuz https://www.evrensel.net/yazi/77898/ragip-yavuz https://www.evrensel.net/yazi/77898/ragip-yavuz? İstanbul Şehir Tiyatrolarında yaprak dökümü devam ediyor. Geçtiğimiz ay sezon başlarken taşeron şirketin “performans düşüklüğü” gerekçesiyle sözleşmelerini iptal ederek işlerine son verdiği sanatçıları kurumdan uzaklaştıran tiyatro yönetimi tepkiler üzerine 10 oyuncuyu tekrar kuruma çağırdı. Ancak bu arada hakkında sayısız idari soruşturma açılan yıllarını Şehir tiyatrosuna vermiş Yönetmen Ragıp Yavuz geçen hafta temelli olarak kurumdan uzaklaştırıldı. Uzaklaştırma kararını veren kurul ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yüksek Disiplin Kurulu. Kurul , verdiği kararla Yavuz’un uzaklaştırma kararında memur olamaz ibaresi düşülerek, kamu haklarından yararlanmasına tahdit koymayı da ihmal etmemiş. Kurulun buna hakkı olup olmadığını tartışmak hukukçuların tartışacağı bir konu, ama burada kamuoyunu ilgilendiren durum ise Ragıp Yavuz hakkında açılan soruşturmanın maddi suç delili olarak öne sürülen eylemlerin neler olduğudur. Bilindiği kadarıyla soruşturmaya konu edilen ve suç olarak atfed..]]> Tue, 15 Nov 2016 05:00:55 +0300 Çölde yarışma-Qayda ü istisna  https://www.evrensel.net/yazi/77765/colde-yarisma-qayda-u-istisna https://www.evrensel.net/yazi/77765/colde-yarisma-qayda-u-istisna? Mezopotamya Kültür Merkezi içinde çalışmalarını yürüten Tiyatro Jiyana Nü, Bertolt Brecht’in Türkçe çevirisi Kuralla Kural Dışı olarak bilinen oyunu (Die Ausnahmeund die Regel) Almanca aslından çevirerek Qayda ü İstisna adıyla sahnelemeye başladı. Yönetmenliğini Almanya’da yaşayan ve uzun yıllar Teather Under Ruhr’da oyuncu ve yönetmen olarak çalışan Ferhat Fegi’nin yaptığı oyunun çevirisini Serkan Birusk ve Serhat Aydın birlikte yapmışlar. Oyun Almanya’nın bilinen topluluğu Teather Under Ruhr’n partner projesi olarak sahneleniyor ve önümüzdeki aralık ayında Almanya’da adı geçen topluluğun sahnesinde seyirci ile buluşacak. Dramaturjisini Çetoya Zédo’nun üstlendiği oyunun müzikleri Ümit Uçar’a kostüm tasarımı ise Hale İşsever’e ait, ışık tasarımı ise Ruzhdi Aliji imzası taşıyor teknikte ise Cihat Ekinci yer alıyor. Sahne performansını aynı zamanda gösterimde de yer alan Serhat Kural üstleniyor. Bertolt Brecht’in 1930’da yazdığı oyunda, bir doğu masalı üzerinden ezen ve ezilen arasın..]]> Tue, 25 Oct 2016 04:53:42 +0300 Sanatçı, Muhalif ve Devrimci Dario Fo https://www.evrensel.net/yazi/77716/sanatci-muhalif-ve-devrimci-dario-fo https://www.evrensel.net/yazi/77716/sanatci-muhalif-ve-devrimci-dario-fo? İtalyan halk tiyatrosu geleneğinin son temsilcisi oyuncu, yazar ve yönetmen Dario Fo 90 yaşında yaşama veda etti. Sanatçı kimliğinin yanı sıra muhalif tavrıyla da öne çıkan büyük usta dünyadaki politik olaylara duyarlı olması ve iktidar ve otoritelere sözünü esirgemeden konuşmasıyla da tanınıyordu. Edebiyat üretimleri ve politik söylemleri ile tutarlı aydın tavrı cesareti bir şekilde dile getirmekten çekinmeyen Dario Fo 1997 yılında Nobel Edebiyat Ödülü kazanmıştı. Dario Fo oyun yazarlığında günlük hayatın aksaklık ve komikliklerini, yoksulluk ve pahalılık meselesini, yolsuzluk ve ahlaksızlıkları toplumsal bağlamı ile kendi üslubunda sahneye yaşıyor ve büyük beğeni topluyordu. Yazdığı oyunlarla mizah, komedi ve ironiyi iç içe kullanarak geleneksel halk tiyatrosunun unsurlarını güncel tiyatronun sahneleme ve anlatma tarzı ile buluşturarak kendine has bir aktarım tekniği yaratan yazar, çalışmalarını muhalif halk tiyatrosu geleneğine yaslıyordu. 1959 yılında oyuncu Franca Rame ile hay..]]> Tue, 18 Oct 2016 04:49:41 +0300 ‘OHAL’ ve kültürel ortam https://www.evrensel.net/yazi/77139/ohal-ve-kulturel-ortam https://www.evrensel.net/yazi/77139/ohal-ve-kulturel-ortam? Askeriyede teşkilatlanmış Fethullahçı çetenin oluşturduğu cuntanın kanlı darbe girişiminin bastırılmasından sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan ve hükümet kanadının sert önlemleri devam ediyor. Bu defa, demokrasi, insan hakları ve sosyal yaşam açısından tahribatı uzun yıllar giderilemeyen sonuçlar yaratacak olağanüstü hal ilan edildi. Öncelikle askeri darbe ile (daha önceki deneyimlerimizden) toplumsal, siyasal ve ekonomik hayatın altüst edildiği, insanların işkence tezgahlarına alındığı, sanatın engellediği, kültürel etkinliklerin yasaklandığı, örgütlenme özgürlüğünün dağıtıldığı alacakaranlık bir dönem olarak her darbenin karşısında olduğumuzun bilinmesini isterim. Ancak buna karşılık, darbe girişimi, soruşturma ve güvenlik gibi kriminal önlemler öne sürülerek sosyal hayatın sınırlandırılacağı, keyfiyet ve hukuksuzluğun gündelik yaşamın bir parçası olabileceği öngörülen OHAL durumunu da kabullenmek mümkün değil. Hükümet sinsi ve kumpasçı Fethullah çetesini dağıtmak istiyorsa buyursun dağı..]]> Tue, 26 Jul 2016 04:13:45 +0300 ‘Güneşin Sofrasında - Nâzım ile Brecht’ https://www.evrensel.net/yazi/77041/gunesin-sofrasinda-n-zim-ile-brecht https://www.evrensel.net/yazi/77041/gunesin-sofrasinda-n-zim-ile-brecht? Genco Erkal ile Tülay Günal iki yaratıcı, iki deneyimli oyuncu, iki sahne sevdalısı, iki dost, her ikisi de sanat aşkıyla yaşama sevincini birleştirerek seyirci ile paylaşmakta cömert… Erkal ve Günal, sanatçı kişilikleri ve yaratıcılıklarının yanı sıra muhalif duruşları, toplumsal söylemleri ve tavırları ile insanlara umut kaynağı olabilen müthiş ikili… Nâzım Hikmet ile Bertolt Brecht iki mücadele insanı, iki umut ışığı, iki aydınlanma çınarı, iki muhalif yaşam, iki yaratıcı, iki söz ustası, emek mücadelesinin iki neferi, iki komünist ve iki enternasyonal usta… Dostlar Tiyatrosu bir kez daha bu iki ustayı deneyimli Tiyatro Ustası Genco Erkal’ın yaratıcılığında bir araya getiriyor, açık havada, hem de tarihi bir köşkün bahçesinde doğal bir ortamda… “Güneşin Sofrasında - Nâzım İle Brecht”, Genco Erkal’ın Nâzım’ın şiirleri ve Brecht’in metinlerinden seçtiği ve özenle düşünüp kotardığı müzikli bir oyun. Genco Erkal’ın uyarlayıp yönettiği ve aynı zamanda mekan tasarımını gerçekleştirdi..]]> Tue, 12 Jul 2016 04:53:51 +0300 Sendikalar ve sanat etkinlikleri https://www.evrensel.net/yazi/76745/sendikalar-ve-sanat-etkinlikleri https://www.evrensel.net/yazi/76745/sendikalar-ve-sanat-etkinlikleri? Ülkemizde son yıllarda sendikalar, işçi ve memur haklarını savunurken tuhaf bir biçimde toplumsal hayattan uzaklaşarak, gerçeklikten yalıtılmış ve ekonomik taleplere indirgenmiş bir mücadele biçimi ile kendi varlıklarını sürdürmeye çalışıyorlar. Bu sözlerim daha ziyade sol yelpazede yer almış ve “Emek en yüce değerdir” şiarı ile kendilerine toplumsal ve sendikal düzlemde mücadele hattı yaratmaya çalışan sendikalara… Hangi iş kolunda örgütlenmiş olursa olsun bu sendika yönetimleri sanatsal etkinlikler ve kültürel hareketlerle nedense bir türlü ilişkilenmiyorlar. İşçi ya da memur fark etmez hiç bir sendika yönetimi üyelerinin sanatsal ve kültürel gereksinimlerini de düşünerek hareket etmiyor. Oysa bilinir, emek mücadelesi verilirken işçinin bireysel dünyasının dönüşmesi ve sınıf bilincinin gelişmesi için ekonomik taleplerinin yanında, sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamının yaratılması ve sosyal bir yaşamın gereksinimleri de talepler arasında yer alır. Örneğin Devrimci İşçi Sendikala..]]> Tue, 31 May 2016 05:00:55 +0300 Bir sahne eylemi; Godot'yu beklerken https://www.evrensel.net/yazi/76609/bir-sahne-eylemi-godotyu-beklerken https://www.evrensel.net/yazi/76609/bir-sahne-eylemi-godotyu-beklerken? İstanbul Kültür ve Sanat Vakfının (İKSV) organize ettiği bu yıl yirmincisi gerçekleştirilen Uluslararası Tiyatro Festivali geçtiğimiz hafta 3 Mayıs Salı günü Studio Oyuncuları’nın sahnelediği Godot’yu Beklerken adlı oyun ile açıldı. 28 Mayıs tarihine kadar sürecek festivalde 23 Türkiye’den 9 ülke dışından olmak üzere toplam 32 oyun, yanı sıra dans ve performansla birlikte 90 gösteri yapılacak. Godot’yu Beklerken’i grubun sanat yönetmenliğini de yapan deneyimli Oyuncu ve Eğitmen Şahika Tekand yönetmiş, sahne tasarımını ise Esat Tekand gerçekleştirmiş. Oyunda Onur Berk Arslanoğlu, Cem Bender, Sedat Kalkavan, Nilgün Kurtar, Mehmet Okuroğlu ve Yiğit Özşener görev üstleniyorlar. Dublin doğumlu Samuel Beckett (1906-1989) absürt tiyatronun önde gelen yazarı olarak biliniyor, oyunlarında genel olarak insanın içinde bulunduğu kötümser durumları, akıl dışılığı, yabancılaşma ve umutsuzluğu farklı bir üslupla anlatma yolunu tercih eden aynı zamanda kara mizah ustası öncü bir yazar. Beckett,..]]> Tue, 10 May 2016 04:16:21 +0300 Fareler ve insanlar https://www.evrensel.net/yazi/76260/fareler-ve-insanlar https://www.evrensel.net/yazi/76260/fareler-ve-insanlar? Kuruluşundan (1996) bugüne yerli ve yabacı yazarların oyunlarından örnek metinler seçerek seyircisiyle buluşturan Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu, Amerikalı Yazar John Steinbeck’in Fareler ve İnsanlar adlı romanından uyarlanmış aynı adlı oyunu sahnelemeye devam ediyor. Zeynep Avcı’nın özenli ve duru çevirisiyle sahnelenen oyunun yönetmenliğini tecrübeli oyuncu Aydın Sigalı üstleniyor. Oyunun dekor tasarımı Behlüldane Tor’a, kostüm tasarımı ise Emine Kaynak Yıldırım’a ait. Müzik direktörlüğünde ise Ozan Şahin imzası var. Nobel Ödüllü John Steinbeck romanlarında genel olarak Kaliforniya bölgesinin yoksul emekçi insanlarını konu edinir, en çok bilinen yapıtları arasında yer alan Gazap Üzümleri’nde Oklohoma’daki tarım işçilerinin Kaliforniya’ya göç etmesini, emekçileri konu alan romanı Bitmeyen Kavga’da ise bir grevi anlatır. Yazarın, bugün en popüler romanı ise Fareler ve İnsanlar olarak biliniyor. 1937 yılında ilk baskısı yapılan roman, ilk olarak 1939 yılında tiyatroya..]]> Tue, 22 Mar 2016 05:00:17 +0300 Modern insanın yabancılaşmış halleri https://www.evrensel.net/yazi/76050/modern-insanin-yabancilasmis-halleri https://www.evrensel.net/yazi/76050/modern-insanin-yabancilasmis-halleri? Filozof, Yazar ve Sorumlu Aydın Jean Paul Sartre 1960 yılların başında, televizyon henüz bu kadar yaygın değilken teknolojik iletişim araçlarının yaydığı tehlikenin farkına varmış o günlerde şu saptamayı yapmış; “iletişim araçları insanları birbirine yabancılaştırıyor. Düşünürün 1960’larda gördüğü, toplumsal ilişkilerdeki bu yabacılaşma durumu, bugün küresel dünyada, insan ilişkilerinin en temel sorunu olarak yoğun bir biçimde tartışılıyor. Bu arada edebiyat, sanat cephesi de boş durmuyor tabii romandan sinemaya, şiirden tiyatroya yazarlar ve sanatçılar bu izlek üzerine yapıtlar veriyor, ürünler yaratıyorlar. Moda Sahnesi, bu sezon ikinci yapım olarak sahneye taşıdığı Alman Oyun Yazarı Moritz Rinke’in kaleme aldığı Seviyoruz ve Hiç Bir Şey Bilmiyoruz adlı oyunla ilişkilerdeki açmazı, bireylerin aşkına ve ilişkisine yabancılaşmasını komedi tadında bir gösteri ile seyircisiyle buluşturuyor. Günümüz post modern dünyanın dijital teknoloji ile kuşatılmış insan ilişkilerinin zavallı ve hüz..]]> Tue, 23 Feb 2016 05:00:48 +0300 Köprüden görünüş https://www.evrensel.net/yazi/75795/kopruden-gorunus https://www.evrensel.net/yazi/75795/kopruden-gorunus? Modern Amerikan tiyatrosunun en önemli temsilcilerinden Arthur Miller’ın (1915-2005) Köprüden Görünüş adlı yapıtı Hira Tekindor’un yorumuyla Oyun Atölyesinde sahnelenmeye devam ediyor. Arthur Miller tiyatro seyircisinin yakından tanıdığı bir isim. Türkiye’de defalarca sahnelenen Cadı Kazanı, Bütün Oğullarım ve Satıcının Ölümü adlı oyunları hâlâ hafızalarda. Köprüden Görünüş bir özel tiyatroda ilk defa sahneleniyor. Arthur Miller, 1955 yılında bitirdiği Köprüden Görünüş’te, I. Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa ve Amerika’da başlayan göçmenlik ve göçmenler sorununu, körpe bir aşk ilişkisi üzerinden kurgulayarak şehvet, tutku kıskançlık ve ihanet gibi kavramlarla tartışmaya açıyor. Usta yazar Miller, sorunu ortaya koyarken yerlilerin ve lümpen proletaryanın insan ilişkilerini, göçmenlere yaklaşımını, aile anlayışlarını, ahlaki deformasyonunu ve yozlaşmaya yüz tutmuş toplumsal ve kültürel özelliklerini de somut olaylarla ortaya koyuyor. Oyunda Amerika’ya pasaportsuz giren İtalyan iki k..]]> Wed, 20 Jan 2016 04:50:24 +0300 Diyarbakır, surlar ve suretler https://www.evrensel.net/yazi/75684/diyarbakir-surlar-ve-suretler https://www.evrensel.net/yazi/75684/diyarbakir-surlar-ve-suretler? Geçtiğimiz hafta 30 Aralık günü, 100’e yakın barış aktivisti, akademisyen, gazeteci ve sanatçı olarak Diyarbakır’a gittik. Amacımız dayanışma duygusuyla birlikte kentte yaşanan olayları yerinde görmek, tanıklarla konuşmak ve barış için bir kez daha müzakere çağrısı yapmaktı. Sabah şehre indiğimizde Hançepek tarafından silah ve çatışma sesleri karşıladı bizi. Hava yağmurlu ve gökyüzü kapalıydı. Kentte gözle görünür bir savaş hali göze çarpıyordu. Cadde ve sokaklarda zırhlı araçlar, tanklar ve eli silahlı sivil, sakallı, görevliler bir korku filminden fırlamış gibi ürkek ve tedirgin etrafı kolluyorlardı. Şehrin merkezine doğru giderken, toprağı kader saymış insanların tedirgin bakışlarıyla birleşmiş yoksul suratlarına yapıştırılmış mahcup suretleri çarpıyordu yüzümüze. Yanı başlarında bir mahalle haftalardır abluka altındayken insanlar kendilerini dinleyecek birilerini arıyorlardı sanki, çaresizce. Sur’a yaklaştıkça silah sesleri ve top atışları korkuyla karışık ürpertiyor insanı. Bilme..]]> Tue, 05 Jan 2016 05:00:18 +0300 Kim var orada? / Muhsin Bey’in son Hamlet’i https://www.evrensel.net/yazi/75577/kim-var-orada-muhsin-beyin-son-hamleti https://www.evrensel.net/yazi/75577/kim-var-orada-muhsin-beyin-son-hamleti? Cumhuriyet dönemi Türk tiyatrosunun kurumsallaşma çabaları ve çalışmalarında sanatsal anlamda ciddi katkıları olan Ermeni tiyatro sanatçıları uzun yıllar görmezden gelinerek, yok sayıldı. Oysa Tanzimat döneminden başlayarak 1915 yılı Darulbedayi’nin (İstanbul Şehir Tiyatrosu) kuruluşuna kadar tiyatronun şekillenmesinde yazar, yönetmen, oyuncu ve çevirmen olarak katkıları olan Güllü Agop, Tomas Fasülyeciyan, Mınakyan Efendi, Kınar Hanım, Elize Binemaciyan gibi onlarca isim uzun yıllar hem akademilerde hem de devlet sanat kurumlarında yok sayıldı. Bu haksızlık bugün hâlâ tam olarak giderilemedi ama son yıllarda paradigma dışında araştırma-inceleme yapan araştırmacılar ve tiyatro toplulukları bu alana yeniden el atarak gerçeğin izini sürmeye devam ediyorlar. Bu topluluklar arasında yer alan ve uzun yıllar tiyatro sanatının yakın tarihsel arka planını araştırarak önemli bulgular ortaya koyan Boğaziçi Gösteri Sanatları Topluluğu, (BGST) Kim Var Orada?/ Muhsin Bey’in Son Hamlet’i adlı oyu..]]> Tue, 22 Dec 2015 04:51:33 +0300 Şermola Performans'ta bir eski çağ masalı; Dil kuşu https://www.evrensel.net/yazi/75473/sermola-performansta-bir-eski-cag-masali-dil-kusu https://www.evrensel.net/yazi/75473/sermola-performansta-bir-eski-cag-masali-dil-kusu? Destar Tiyatro sezona “dil oyunları” projesinin sonuncusu olan Dil Kuşu adlı oyunla merhaba dedi. Topluluk, proje kapsamında daha önce Merheba ve Çéna Dengizi adlı “dil” arzusu, sıkıntısı-sorunsalı bağlamında sergilenen oyunları seyirciyle buluşturmuştu. Destar’ın sezonda Şermola Performans’ta seyirciyle buluşturduğu Dil Kuşu’yu, bir masal figürü olan dil kuşundan hareketle genç oyun yazarlarımızdan Pelin Temur kaleme almış. Oyunun yönetmenliğini deneyimli Oyuncu-Yönetmen Ayşenil Şamlıoğlu yapmış, müzikleri ise tiyatroların vazgeçilmez müzisyeni Çiğdem Erken imzasını taşıyor, görüntü kurgusu ise Murat İpek’e ait. Tek kişilik bu gösteride Tülin Özen sade ve özenli bir oyunculuk örneği ile seyirci karşısına çıkıyor. Yazar Pelin Temur, Dil Kuşu’da bugüne dair öyküsünü kadim bir masalda geçen genç bir kız üzerinden kurguluyor. Oyunda arzular, istekler, yenilgiler, ölümsüzlükler, yaşama sevincine dair düşsel göndermeler masaldan gerçeğe bugünü imliyor. Masaldaki genç kız, eski zaman insa..]]> Tue, 08 Dec 2015 05:00:03 +0300 Üstün Abi https://www.evrensel.net/yazi/75218/ustun-abi https://www.evrensel.net/yazi/75218/ustun-abi? Tiyatro ortamı ve gazetemiz Evrensel, önemli bir değerini daha kaybetti. Yazar ve tiyatro eleştirmeni Üstün Akmen (1943- …) cumartesi akşamı evinde kalp krizi geçirerek yaşamının en verimli çağında bu dünyaya veda etti. Üstün Abi ile Tiyatro Eleştirmenleri Birliği (TEB) yönetiminde 6 yıl birlikte çalıştık. Kendisinden hayata ve sanata dair çok şey öğrendim. İnsan ilişkilerinde içten yaklaşımı, espirili ve nükteli konuşması ve zarafeti ile tanıdığı, tanıştığı herkesin saygısını kazanmış bir dosttu. Yokluğu ile büyük boşluk oluşturacak camiada, özellikle Anadolu’da tiyatro yapan arkadaşlar için. SADECE İSTANBUL’DA DEĞİL, ANADOLU’NUN HER BİR KÖŞESİNE GİDER OYUN İZLERDİ Üstün Abi, duyarlı bir aydın, birikimli bir sanat adamı, iflah olmaz bir tiyatro aşığıydı. Eleştirmenler arasında en fazla oyun izleyen insan olarak tarihe geçmişti. Geçen yıl yönetim kurulu toplantısında; “bu hafta 125. oyunumu izleyeceğim” dediğinde hepimiz hayran kalmıştık. O, yetmiş yaşına rağmen sadece İstanbul’d..]]> Tue, 03 Nov 2015 05:00:09 +0300 Hazan mevsimi; hayatta ve sahnede https://www.evrensel.net/yazi/75143/hazan-mevsimi-hayatta-ve-sahnede https://www.evrensel.net/yazi/75143/hazan-mevsimi-hayatta-ve-sahnede? Kasım ayı yaklaşırken gerçek manada bir hazan mevsimi yaşıyoruz. Arkadaşlarımızı, dostlarımızı, yoldaşlarımızı öldürüyorlar. Sanatçı dostlarımız, ağabeylerimiz, üstatlarımız aramızdan ayrılıyor. Edebiyat dünyasından şiirin ve emeğin dostu Sennur Sezer aramızdan ayrıldı. Ardından Tiyatro Oyuncusu Argun Kınal sahnelere veda etti. Sonra Ankara Katliamı, 102 can dostumuz bedenleri parçalanarak katledildi. Ve son olarak sinemanın duayeni, Rejisör Memduh Ün hayata gözlerini yumdu. Hepsinin adlarını belleklerimize kazıyarak yaşatacağız onları. Onlara özgürlük borcumuz var. Biz ise hayatımıza buruk acılarla devam ediyoruz. Hep söylenir böyle günlerde sığınacağımız liman sanatın büyülü dünyası ile yaşama sevincinin çoğaltılması. Eğlenmek için değil, düşünmek, soru sormak, itiraz etmek, umut etmek, hayal kurmak ve daha güzel bir dünyanın kurulabileceği inancını gerçekleştirmek için. Sanatçısı, işçisi, çiftçisi el ele tutuşarak bu güzel coğrafyanın kanlı ovaya dönüştürülmesine kaşı çıkarak u..]]> Thu, 22 Oct 2015 04:19:25 +0300 Katil kitaplar mı https://www.evrensel.net/yazi/74886/katil-kitaplar-mi https://www.evrensel.net/yazi/74886/katil-kitaplar-mi? Ahi Evran’ların, Hacı Bektaş-ı Veli’lerin, Neşet Ertaş’ların sevgi, dostluk ve kardeşlik serpiştirdiği Anadolu’nun ortasında, usta ozanın tarifiyle “Şirin Kırşehir”de yaşayan kardeşim. Yörenizde yüzyıllardır, Türkmenler, Kürtler, Müslümanlar, Abdallar, Kızılbaşlar olarak katmanlı bir uygarlığın zenginliği ve inançsal, kültürel ve geleneksel değerlerin çeşitliliğinde ortaklaşmış bir hayatın içindesin. Farklı kültürel değerlere sahip olsanız da acılarınız ortak, kederleriniz kardeş, özleminiz aynı, dostluğunuz tanıdık, delikanlılarınız akran ve hepiniz aynı suda yıkanıyor aynı güneşte kurulanıyorsunuz. Bak kardeşim ozanlar diyarındasın milliyetçisin, vatanseversin, inanç sahibisin, kutsal değerler konusunda hassasiyetlerin var vs. ama kardeşlik, sevgi, dostluk, dayanışma ve birlikte yaşama kültüründen bir habersin. Esnafsın, şoförsün, garsonsun, öğrencisin, çiftçisin, işçisin, belki de işsizsin, ya da ne bileyim belki de asgari ücretle çalışan, evini ailesini zor geçindiren bir emekçi..]]> Tue, 15 Sep 2015 05:00:59 +0300 Bunlar soytarı istiyor https://www.evrensel.net/yazi/74792/bunlar-soytari-istiyor https://www.evrensel.net/yazi/74792/bunlar-soytari-istiyor? Ülke yangın yerine döndü, her gün ölüm haberleri içinde kan ve gözyaşı ile kuşatılmış olarak, bir belirsizliğe doğru hızla sürükleniyoruz. Bütün bunlar, gücünü ve özgürlüğünü sınırsızca kullanma amacında, yoldan çıkmış, hırs ve kinle topluma kendi değer yargılarını ve yönetim anlayışını dayatan bir despotun sınırsız iktidar arzusunun politik sonuçları olarak tarihe geçti. Adam, her tarafa hükmetmeye çalışıyor. Kendi dehşet düzeninin istikameti sözüm ona selameti için her şeye sahip olmayı, bu yüzden de herkesin kendisine biat etmesini istiyor. Bu durum tıpkı Albert Camus’nün (1913-1960) Caligula adlı oyunundaki Roma İmparatoru histerik Caligula’nın trajik ruh halini andırıyor. (Bu arada Caligula bu sezon sahnelenmesi gereken bir yapıt olarak tozlu raflarda bekliyor.) Saçma ama yine de istiyor, sadece kendisinin özgür kalacağı bir idarenin peşinde beyhude çabalıyor. Bu yolda önüne geleni sağa sola fırlatıyor, eziyor, fişliyor, kumpas kuruyor, sürgüne gönderiyor, görevden uzaklaştırıyor..]]> Tue, 01 Sep 2015 04:51:42 +0300 Ömrüne sığmayan adam: Aziz Nesin https://www.evrensel.net/yazi/74413/omrune-sigmayan-adam-aziz-nesin https://www.evrensel.net/yazi/74413/omrune-sigmayan-adam-aziz-nesin? Mizah, öykü, roman ve oyun yazarı Aziz Nesin doğumunun 100. yılında Tütün Deposu’nda kapsamlı bir sergi ile anılıyor. Küratör Işın Önol ‘un öncülüğünde hazırlanan sergi de üstadın öz yaşam öyküsü bütün detayları ile ortaya konuluyor. Sergide Nesin’in çocukluğundan ilk gençlik yıllarına, gençliğinden olgunluk dönemi, yaşlılık ve ölümüne kadar o imrenilen yaşamı belge ve ürünlerle izleyiciye açılıyor. Küratör Işın Önol sergiye “Ömrüne Sığmayan Adam” adını uygun görmüş. Gerçekten de yazarı okuyan, bilen, tanışıklığı olan, onunla arkadaş olan ve dostluk kuran, yaşamına tanıklık eden herkesin Nesin’ le ilgili söyleyeceği mutlak olarak bir şey var. Ama O‘na dair söylenebilecek yüzlerce hatta binlerce cümle içinde en çok şu cümle kurulabilir; zeki, çok çalışkan, birikimli ve muhalif…. Aziz Nesin 80 yıllık yaşamında edebiyattan sanata, kültürel hayattan siyasete hayatın her alanında bilinçli bir şekilde var olamaya çalışan sosyal sorumluklar üstlenen duyarlı bir aydın olarak örnek bir yaşam..]]> Tue, 07 Jul 2015 04:39:50 +0300 Modern bir tragedya: Kerbela https://www.evrensel.net/yazi/74317/modern-bir-tragedya-kerbela https://www.evrensel.net/yazi/74317/modern-bir-tragedya-kerbela? İstanbul Şehir Tiyatroları, Ali Berktay’ın yazdığı Kerbela adlı oyunla sezonun son gösterimini Harbiye Açık Hava Tiyatrosunda yaptı ve sezonu kapattı. Ayşe Emel Mesçi’nin özenli ve duyarlı reji yorumu ile sahneye aktarılan oyun, Şehir Tiyatrolarının bu sezon en çok dikkat çeken oyunları arasında yer aldı. Daha önce Ankara Devlet Tiyatrolarında 2009 -2014 yılları arasında sahnelenen ve 5 yıl kapalı gişe oynayan oyun, bu sezon İstanbul seyircisi ile buluşturuldu. Kerbela önümüzdeki sezon devam edecek. Ali Berktay uzun yıllar Fransa’da yaşamış, oyunculuk, yazarlık, çevirmenlik ve editörlük yapmış önemli bir tiyatro insanı tarihte yaşanmış olayları belgesel tadında sahneye aktaran oyun anlayışı ile son yılların önemli yazarları arasında. Daha önce yazdığı Sabahattin Ali’nin yaşamını anlattığı oyunu “ Benim Meskenim Dağlardır” adlı metni Ankara Sanat Tiyatrosunda sahnelendi. Kerbela, İslam tarihinde son peygamberin ölümü ile başlayan iktidar savaşlarında zulümle bezenmiş en acımasız, dins..]]> Tue, 23 Jun 2015 05:16:37 +0300 Tiyatroya saldırı, oyuncular hedefte https://www.evrensel.net/yazi/74114/tiyatroya-saldiri-oyuncular-hedefte https://www.evrensel.net/yazi/74114/tiyatroya-saldiri-oyuncular-hedefte? Türkiye, önemli bir seçime doğru hızla yol alıyor. Siyasilerin bu yarışta kullandıkları yadırgatıcı söylem ve kırıcı üslup, zaten siyasal ve kültürel olarak kamplara bölünmüş toplum kesimlerinde oluşan gerilim ve saldırgan tutum, gündelik hayatımızı kuşatmış durumda. Özellikle iktidar partisi mensubu siyasilerin korku ve öfke karışımı küfürlü ve aşağılayıcı tartışma ve atışmalarından güç alan bir güruh iktidarın gücünü arkasına alarak sağa sola saldırmaya devam ediyor. Bu saldırılarda hedef tek değil, onlar için “partili başkan”a itiraz eden, karşı çıkan, muhalefet oluşturan herkes ve her kesim düşünsel ve fiziksel hedef artık. Başta tiyatro sanatçıları olmak üzere ressamlar, heykeltıraşlar, koreograflar, operacılar, yazarlar, gazeteciler, editörler, aydınlar, esnaflar, köylüler, partiler, sendikalar, okullar, öğrenciler… Evet, karşı çıkan herkes, etkinlik alanı ne olursa olsun hedef artık. Amaç, ikna olmuyorsa, sustur, dahası hayat damarlarını kes, yok et, düsturu üzerinden kinc..]]> Tue, 26 May 2015 04:17:23 +0300 Tahammülsüz zorbanın yıkılışı https://www.evrensel.net/yazi/73971/tahammulsuz-zorbanin-yikilisi https://www.evrensel.net/yazi/73971/tahammulsuz-zorbanin-yikilisi? Seçimler yaklaşıyor. Siyasi partiler programlarını halka onaylatmak için hummalı bir çalışma içindeler. Sorunlar dağ gibi… Ülkemizin içinde bulunduğu durum, her bakımdan cehennemden beter oldu. Başımızda zorba ve zebaniler… Peki, 7 Haziran’da biz halk olarak kimi, neyi, neden ve ne adına seçecek ya da reddedeceğiz. Genel panoramaya şöyle bir bakıldığında içinde bulunduğumuz durumun vahameti en çarpıcı hali ile ortaya çıkıyor. Toplumsal hayatımız siyasal iktidarın otoriter faşizan uygulamaları ‘karartma günler’ yaşıyor sanki. İktidar sahiplerinin gözünü kan bürümüş. Hemen her gün muhalif kesimden birileri, öğrenci, işçi, çiftçi, sendikacı, gazeteci, sanatçı ya kovuşturmaya uğruyor veya gözaltına alınıyor ya da tutuklanıyor ve böylece toplumsal alanla ilişkisi kesilerek susturulmaya çalışılıyor. Bir yanda namuslu insanların yaşadığı işsizlik, yoksulluk gerçeği… Diğer yanda hırsızlık, yolsuzluk ve yalanla hüküm süren siyasi iktidarın ikiyüzlü, yalaka ve yardakçılarının şaşalı ve debde..]]> Tue, 05 May 2015 04:41:48 +0300 Sansür https://www.evrensel.net/yazi/73866/sansur https://www.evrensel.net/yazi/73866/sansur? Hükümet kendi ideolojik ve politik tutumuna aykırı gördüğü her türlü sanat ve edebiyat etkinliğini çeşitli bahaneler uydurarak yasaklamaya devam ediyor. Sinemayı, tiyatro gösterisini, kitabı, resim sergisini, basını, dergileri ve sosyal medyanın kimi alanlarını pervasızca denetim altında tutmaya çalışarak kendi egemenlik alanlarını pekiştirme girişimlerini sürdürüyor. Siyasal çizgilerine aykırı bir söyleme, farklı bir etkinliğe, eleştirel düşünceye kesinlikle tahammülleri yok. Toplum, tam anlamıyla tekçi bir zihniyet etrafında faşizan bir anlayışla kuşatılmış bir durumda. Fakat bu rezilliğe rağmen konuşmalarında demokrasi, demokratik haklar, düşünceye saygı, katılımcı idare gibi sözleri dillerinden düşürmüyorlar. İkiyüzlü siyasetin faşist ve yılışık temsilcileri olarak antidemokratik siyaseti topluma dayatıyorlar, itiraz edeni soruşturuyor, sorguluyor ve hakkında dava açarak sindirmeye çalışıyorlar. İktidar odaklarının tarihten bugüne sanat ve edebiyattan korkmaları ve sanat üre..]]> Tue, 21 Apr 2015 04:17:40 +0300 Yaşar Kemal https://www.evrensel.net/yazi/73511/yasar-kemal https://www.evrensel.net/yazi/73511/yasar-kemal? Çukurova’nın koca çınarı artık aramızda değil. Yaşar Kemal bir insan, bir edebiyat ustası, değerli ve çok yönlü bir kültür adamı, bir aydın ve sanatçı olarak dünya çapında önemli yapıtlar bırakarak bu dünyadan göçüp gitti. Yaşar Kemal, hangi cümle ile anlatılmak istenirse istensin bu dil ustasını, destan yazarını, kültür adamı ve türkü ustasını kuşatmak zor, her sözcük eksik kalacak onu tanımlamak ve anlatmak için. Çünkü Yaşar Kemal çok yönlü bir kültür adamı ve derinlikli bir yazar, katmanlı bir kurgucu ve dil ustası. Bu büyük usta için Türkiye’de araştırma enstitüleri ve araştırma merkezleri kurulmalı ve ustanın yaşamı, edebiyat anlayışı ve yapıtları gelecek kuşaklara anlatılmalı. Böyle bir temenni, değerbilirlik ve ustanın yaşam felsefesi ve edebiyat ortamındaki yerinin araştırılması anlamında önemli ama bu yazının yazıldığı saate kadar ne hazindir ki hiçbir üniversite senatosunun ya da edebiyat bölümlerinin resmi anlamda taziye mesajı yayımlamaması kültürel çölleşmesinin ne boyu..]]> Tue, 03 Mar 2015 04:14:11 +0300 Bir Delinin Hatıra Defteri https://www.evrensel.net/yazi/73217/bir-delinin-hatira-defteri https://www.evrensel.net/yazi/73217/bir-delinin-hatira-defteri? Genco Erkal’ın genç yaşında ilk kez 1965 yılında Ankara Sanat Tiyatrosunda oynadığı Bir Delinin Hatıra Defteri 50 yıl sonra yeniden Dostlar Tiyatrosunun prodüksiyonu ile sahnelerde. Bu arada 1965 yılından sonra 1992 yılında Dostlar Tiyatrosunda farklı bir yorumla bir kez daha seyirci karşısına çıkarılan oyun bu sezon tekrar üstat Genco Erkal’ın nefis oyunculuğu ile tek kişilik bir şölene dönüşüyor. Coşkun Tunçtan çevirisi ile sahnelenen oyunun dekor tasarımı deneyimli Tasarımcı Duygu Sağıroğlu’ya müzikler ise Mete Sakpınar’a ait. Genco Erkal’ın özenli ve ayrıntı gözeterek yorumlayarak rejisini yaptığı oyunun kostüm tasarımı ise Özlem Kaya’ya ait. Rus edebiyatında Puşkin’le birlikte anılan ve Dostoyevski’nin “Hepimiz Gogol’ün Paltosu’ndan çıktık” diye andığı ve öykücülüğüne vurgu yaparak yücelttiği Nikolay Gogol (1809-1852), yazdığı oyun ve öykülerle dönemin en çok okunan ve konuşulan yazarları arasında yer alıyor. Yazdığı yapıtlarla çarlık Rusya’sının içinde bulunduğu sorunlara kendi..]]> Tue, 20 Jan 2015 04:54:31 +0300 Tiyatro Persona'dan Leons ile Lena https://www.evrensel.net/yazi/73164/tiyatro-personadan-leons-ile-lena https://www.evrensel.net/yazi/73164/tiyatro-personadan-leons-ile-lena? İstanbul’da geçtiğimiz sezon kurulanTiyatro Persona, Alman Oyun Yazarı Georg Büchner’in (1813-1937) genç yaşta yazdığı Leons ile Lena adlı oyunla seyircisine merhaba dedi. Devlet Tiyatrosu Sanatçısı Ozan Uçar’ın uyarlayıp yönettiği oyunun ışık tasarımı Önder Arık’a, müzik düzenlemesi ise Oktay Köseoğlu’ya ait. Dekor ve kostüm tasarımını kolektif bir çalışma ile kotaran topluluğun yönetmen yardımcılığını ise Senem Cevher üstleniyor. Georg Büchner, kısa yaşamında, yaşadığı zamanın toplumsal ve siyasal sorunlarına duyarlı bir yazar olarak biliniyor.Tıp öğrenimi görürken İnsan Hakları Birliğinin kuruluşunda yer alıyor. Devrimci düşünceye zemin hazırlamak ve taraf oluşturmak için Hessen Köylülerine Bildiri’yi kaleme alıyor ve arkadaşları ile birlikte dağıtımını yapıyor. Edebiyat ve sanata ilgi duyuyor. Zamanın aydın ve yazarlarının özgürlük ve eşitlik düşüncelerinden etkileniyor. Yaşanmış gerçek olaylardan esinlenerek yazdığı oyunlar (Danton’un Ölümü, Woyzeck) bugün hâlâ dünya tiyatroları..]]> Tue, 13 Jan 2015 05:00:03 +0300 Tiyatroda Erkek Parkı https://www.evrensel.net/yazi/72805/tiyatroda-erkek-parki https://www.evrensel.net/yazi/72805/tiyatroda-erkek-parki? Kadınların alışveriş tutkusu ve alışkanlığı son yıllarda edebiyat ve sanatın başat konuları arasında yer alıyor artık. Çünkü gelişen kapitalizm, hem tüketim kültürünü oluşturuyor hem de alışveriş isteğini çeşitli reklam ve promosyonlarla körüklüyor ve alışkanlık haline getirmenin yollarını çoğaltıyor. Son yılların temel sorunsalları arasında yer alan tüketim kültürü, bireysel ve toplumsal ilişkileri de belirlemeye başladı. Günümüzde alışveriş tutkusu ve ölçüsüz tüketim alışkanlığı aile arasında, evli çiftlerde, sevgili ilişkisinde, temel parametre olarak yer kaplamaya başladı artık. Bu sebeple çiftler arasında kavgalar çıkıyor, cinayetler işleniyor, aldatmalar başlıyor, biri birini terk ediyor, boşanmalar oluyor vs. Hayatın bu gerçekliği, doğal olarak yaşamdan beslenen toplumsal sanatın konusuna da yığınla malzeme sunuyor. Edebiyat ve sanatta bazen tragedya, bazen dram, bazen de komedi olarak sahnede karşımıza çıkıyor yanı başımızda yaşanan tutkunun gerçekliği. Tıpkı modern Alman ti..]]> Tue, 25 Nov 2014 05:00:38 +0300 Sanat dünyasında işsizlik https://www.evrensel.net/yazi/72753/sanat-dunyasinda-issizlik https://www.evrensel.net/yazi/72753/sanat-dunyasinda-issizlik? Yetkililer farkında mı bilinmez ama son yılarda sanat dünyasında işsizlik sorunu aldı başını gidiyor. Tiyatro alanında yazarından oyuncusuna, yönetmeninden teknik elamanına kadar bu mesleğe gönül vermiş sanatçıların büyük çoğunluğu son yıllarda artan işsizlik sorunu ile karşı karşıya. Tiyatro oyuncularının istihdam alanı olan Devlet Tiyatroları ve ödenekli Şehir Tiyatroları (ki bunlarında sayısı da dördü beşi geçmez) son yıllarda kadro tahsisi yapmıyor. Özel tiyatroların durumu ise ortada, sorunlar çığ gibi. Ancak bu gerçeğe rağmen üniversiteler tiyatro bölümü açmaya devam ediyorlar. Fakat hiçbir okul, mezun ettiği oyuncu adayının istikbaline ilişkin mesleki düzeyde bir gelecek tasarımı yapmıyor. Devlet ve özel okullardan mezun olan oyuncu adaylarının yarısı ancak iş bulabiliyor. Bu durumun açmazı karşısında çoğu oyuncu mesleğine dair hayal kırıklığı ve pişmanlık yaşıyor. Çoğu da istemediği halde günün gerçeğine yenilerek başka alanlarda istihdam peşinde koşuyor. Bu alanların en acım..]]> Tue, 18 Nov 2014 05:00:49 +0300 Bir dostu uğurlarken... https://www.evrensel.net/yazi/72642/bir-dostu-ugurlarken https://www.evrensel.net/yazi/72642/bir-dostu-ugurlarken? Sanat Emekçisi, Tiyatronun Delikanlısı, Sahnelerin ve Kameranın Yetenekli Oyuncusu Recep Yener, pazar günü yoksul ve yalnız olarak bu lanet dünyayı terk etti. O gitti, bir yanımız eksik kaldı, biraz daha azaldık… Adam gibi adam Recep Usta’nın kalbi, bu hayatın yüküne daha fazla dayanamadı ve ustanın bedenini aldı kara toprağa yatırdı, ruhunu da gökyüzüne savurdu. O şimdi perde aralığından, sofitadan ve kulisten bizleri dinliyor ve izliyor. Recep Yener gerçek bir sanatçı, halktan biri olarak yaşadı. Yalnızdı. Çevresinde çok kimse olmasına karşın o yalnızlığı tercih etti. Oyunculuğunun yanı sıra senaryo da yazardı ama bu yanını kimse bilmezdi. Çünkü mütevazılığından bunu kimseye söylemezdi. Sorumluluk sahibi bir insan olarak düşünen ve üreten bir insandı. Bütün ilişkilerinde dürüst, yalansız ve samimi bir anlayış ve tarzı vardı. Sanatı, sahneyi içselleştirmiş, oyunculuğu seven, sahnede olmaktan haz duyan bir yaşamı vardı ama o hayat kendisine trajik bir oyun oynadı ve zamansız ol..]]> Tue, 04 Nov 2014 04:58:35 +0300 Sevda Şener https://www.evrensel.net/yazi/72375/sevda-sener https://www.evrensel.net/yazi/72375/sevda-sener? Profesör Sevda Şener; öncelikle hocaların hocası, sayısız öğrenci yetiştirmiş, binlerce sayfa kitap yazmış, panellerde konuşmuş,bir çok değerli makale ve eleştiri yazmış, sempozyumlara katılmış, seminerler vermiş, ödüller almış ama hiçbir zaman övünmemiş, kendini anlatmamış, mahcup ve mütevazı bir anlayışla kendine verimli bir hayat kurmuş değerli bir bilim kadını. Ömrünü tiyatro sanatının akademik alanda ve halk arasında gelişmesi ve yaygınlaşması için harcamış, derin bilgisi ve görgüsüyle çevresini kendine hayran bırakmış yer yer bu hayranlık ve saygıdan sıkılarak kendini gizleyerek yaşamış erdemli bir insan. Sevda Hoca, sözleri ve davranışları ile bize hep dürüst ve yalansız olmanın yollarını gösterdi. Bilgi ve deneyimi yüzüne yansıyordu ve bu yansımadan, biz erdemli insan nasıl olunur sorusunun yanıtınıokuyorduk. Bir hoca olarak dürüs..]]> Tue, 30 Sep 2014 00:15:13 +0400 'Karanlığı iyi tanıyan atlar' https://www.evrensel.net/yazi/71763/karanligi-iyi-taniyan-atlar https://www.evrensel.net/yazi/71763/karanligi-iyi-taniyan-atlar? “…ellerimi bir şehirden ödünç aldım karanlıktan duyduğum kuşkuyla bir şey var merak ettiğim neden havada zaman kokusu neden bir derenin geçişini alkışlıyor güvercinler rüyalarımda…” Sanat, edebiyat ve estetik ortamında artık, yaşadığımız günleri teğet geçen, sıradanlaştıran, popüler kültüre endeksli piyasa işi, sığ, biçimsiz, niteliksiz, yılışık ve gittikçe insan ve yaşamından uzaklaşan üretimlerle kuşatılmış durumdayız. Bu seviyesizliğe üretimleriyle itiraz eden şair- yazar ve sanatçılar, ya görmezden gelinerek yok sayılıyor ya da fazla ideolojik bulunarak gözden düşürülüyor. Ülkemizde son yıllarda; bir yandan tanımı belirsiz muhafazakâr sanat pratiği yüceltilip, yaygınlaştırılma girişimleri hız kazanırken, diğer yanda iktidarı olumlayan ve onun gölgesine girerek yeşermeye çalışan ve bu beli..]]> Tue, 08 Jul 2014 00:21:14 +0400 Sürüden ayrılan geyikler https://www.evrensel.net/yazi/71650/suruden-ayrilan-geyikler https://www.evrensel.net/yazi/71650/suruden-ayrilan-geyikler? Umut Avcı, genç bir oyuncu, aynı zamanda matematik öğretmenliği yapıyor. Sadri Alışık Kültür Merkezinde oyunculuk yapıyor, reklamlarda oynuyor. Geçmişte radyoda sunuculuk, şov programı yapmış, sanata ve oyunculuğa aşık, genç bir yetenek. Haziran ayının ilk haftası Beyoğlu Emek Çevresi’nin organizasyonu ile Hayat TV yararına rampa’da tek kişilik bir gösteri sundu. Sürüden Ayrılan Geyikler adını verdiği gösteri izleyicilerin büyük beğenisini topladı. Seyirciden gelen istek üzerine Umut Avcı geçtiğimiz hafta tekrar rampa’daydı. Şimdiye kadar çeşitli mekanlarda yaklaşık 100 gösteri sunan Avcı, oyunculuğu ve sahne performansı ile göz dolduruyor. Sahnede rahat ve samimi tavırları ile dikkat çeken oyuncu, hayattan ve yaşanmışlıklardan seçtiği konularla seyirciyi güldürüyor, düşündürüyor, eğlendiriyor. 10 yıldır sahnele..]]> Tue, 24 Jun 2014 00:05:26 +0400 Tiyatro Simurg, Can Yücel'i sahneye taşıyor https://www.evrensel.net/yazi/71424/tiyatro-simurg-can-yuceli-sahneye-tasiyor https://www.evrensel.net/yazi/71424/tiyatro-simurg-can-yuceli-sahneye-tasiyor? Kuruluşundan bu yana (1997) sahnelediği oyunlarla Türkiye’de politik tiyatronun önemli bir odak noktası olan Tiyatro Simurg sezon biterken Şair Can Yücel’in yaşamının anlatıldığı oyunla kısa bir süre önce açılan rampa’da seyirci ile buluştu. Mehmet Esatoğlu’nun şairin ruhuna uygun olarak mizah, espri ve nükteli bir dille kaleme aldığı ve yönettiği Sözcükler Can Yücel’i Özler adlı oyun Türkiye’nin toplumsal ve siyasi tarihine farklı bir açıdan prizma tutuyor. Mehmet Esatoğlu’nun sanat yönetmenliğinde çalışmalarını yürüten topluluk, muhalif bir tavırla bugüne kadar toplumsal alanda sorun olarak karşımıza çıkan her türlü açmazı sahneye taşıyarak seyirci ile buluşturdu. Tiyatro Simurg sadece sahnede değil gündelik hayatın her alanında, sokak hareketlerinde ve türlü protesto eyleminde, işçilerin gre..]]> Tue, 27 May 2014 00:10:15 +0400 Kibritçi Kız Müzikali ve sokak çocukları https://www.evrensel.net/yazi/71304/kibritci-kiz-muzikali-ve-sokak-cocuklari https://www.evrensel.net/yazi/71304/kibritci-kiz-muzikali-ve-sokak-cocuklari? Türkiye’de sokak çocuklarının dramı büyüyerek devam ederken bu sorunu bir ölçüde de olsa görünür kılmak ve soruna dikkat çekmek üzere şirketler ve sosyal kurumlar kendi olanakları ölçüsünde belli bazı etkinlikler yapıyorlar. Ancak bu sorun bir türlü temelden çözüme kavuşturulamıyor. Gelir dağılımındaki eşitsizlik, işsizlik ve yoksulluk sorunun daha da büyümesine ve yaygınlaşmasına zemin hazırlıyor. Zorlu Çocuk Tiyatrosu da bu soruna dikkat çekmek ve çocuk izleyicilerinde bu dramın farkına varmasını sağlamak üzere önemli bir oyun üzerinden sorunu müzikal formatında sahneye taşıyor. Zorlu Çocuk Tiyatrosu, sosyal sorumluk programı kapsamında Danimarkalı Oyun ve Öykü Yazarı Hans Christian Andersen’in (1805-1875) dünyaca ünlü Kibritçi Kız masalını Prof. Hasan Erkek’..]]> Tue, 13 May 2014 00:05:56 +0400 Yasaklamalar artık üniversitelere sıçradı https://www.evrensel.net/yazi/71054/yasaklamalar-artik-universitelere-sicradi https://www.evrensel.net/yazi/71054/yasaklamalar-artik-universitelere-sicradi? Erzurum Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro Bölümü öğrencileri, provasını yaptıkları oyunun seyircili genel provasında Eski Devlet Tiyatrosu Genel Müdürü, Tiyatro Yönetmeni Yücel Erten’in Alternatif Bildirisi’ni okudukları gerekçesiyle oyunları yasaklandı. Öğrenciler bu yıl mezuniyet oyunu olarak sahnelemek istedikleri İsviçreli Yazar Max Frish’in faşizmin ayak seslerini anlattığı Yine Başladılar Şarkılarına adlı oyunun seyircili genel provasında Yücel Erten’in yazdığı ve medya aracılığı ile kamuoyuyla paylaştığı ve tiyatro sahnelerinde okunan bildiri, üniversite yönetimini rahatsız ettiği için tiyatro öğrencilerinin uzun emekle ortaya koymak istedikleri oyunun gerekçesiz olarak gösterimi durduruluyor. Öğrencilerin açıklamalarına göre üniversite yönetimi oyunu yasaklamakla kalmamış oyunun..]]> Fri, 11 Apr 2014 00:11:23 +0400 Kabare Dev Aynasında Ya Tutarsa oyunu https://www.evrensel.net/yazi/70680/kabare-dev-aynasinda-ya-tutarsa-oyunu https://www.evrensel.net/yazi/70680/kabare-dev-aynasinda-ya-tutarsa-oyunu? Komedyen Ali Erdoğan yönetiminde çalışmalarını sürdüren Kabare Dev Aynası topluluğu bu sezon Ya Tutarsa adlı politik taşlama ile seyirci karşısına çıktı. Ali Erdoğan’ın yazdığı ve yönettiği oyunun müzik düzenlemesi Ayhan Yavaş’a ışık tasarımı ise Murat Kızılkaya’ya ait. Ali Erdoğan oyunda bir kasabanın seçim arifesinde yaşadığı olayları ibretlik bir öykü olarak sahneye taşıyor. Oyunda siyasilerin seçim vaatleri, halkın beklentileri, iktidar partisinin seçim oyunları, adayların entrika, kumpas, yalan ve yolsuzlukları hicvediliyor. Bu anlamda Kabare Dev Aynası’nın oyunu seçimlere odaklanan Türkiye gündeminin bir izdüşümü olarak tasarlanmış gibi. Oyunda yaşanılan olayları aslında Türkiye toplumu her seçim döneminde mutlaka yaşıyor. Az gelişmiş toplum yapısını avantaja dönüştüren kurnaz siyasiler halkın saf duygularını s..]]> Tue, 25 Feb 2014 00:47:13 +0400 Mafya, devlet, sahne https://www.evrensel.net/yazi/70561/mafya-devlet-sahne https://www.evrensel.net/yazi/70561/mafya-devlet-sahne? Bertolt Brecht’in kapitalist devlet yapılanmasını ve onun yan kuruluşu gibi işleyen, illegal paralel bir hukukla ahlaksızca varlığını sürdüren mafyatik örgütlenmeyi anlattığı Arturo Uİ’nin Önlenebilir Yükselişi adlı oyunu tam yerinde ve zamanında İstanbul’da Tiyatro Adam tarafından sahnelenmeye başlandı. Tiyatro Adam, Sinema Yönetmeni Serdar Akar’ın süpervizörlüğünde çalışmalarını yürüten, birbirinden değerli oyuncuların görev aldığı, şimdiye kadar önemli prodüksiyonlara imza atmış nitelikli bir topluluk olarak dikkat çekiyor. Topluluk son zamanlarda su yüzüne çıkan çete devlet gerçeğini Bertolt Brecht’in yazar olarak faşizm kıskacına alındığı 1941 yılında yazdığı bir oyunla tartışmaya açıyor. Yücel Erten’in çevirisiyle sahneye taşınan oyunun yönetmenliğini Ümit Aydoğdu yapıyor. Barış Din&c..]]> Tue, 11 Feb 2014 00:20:47 +0400 Hırcar / Hırsız ve Tüccar https://www.evrensel.net/yazi/70501/hircar-hirsiz-ve-tuccar https://www.evrensel.net/yazi/70501/hircar-hirsiz-ve-tuccar? Tiyatro Kumpanyası, Öykü ve Müzik Tarihi Yazarı Ahmet Say, çok yönlü tiyatro insanı Yücel Erten, Besteci Fazıl Say ve Oyuncu Kemal Kocatürk’ü “7000 Yıllık Uçan Halıya Ters Binen Hırcar” adlı oyunla bir araya getirdi. Kemal Kocatürk’ün yönetiminde çalışmalarını sürdüren Tiyatro Kumpanyası, Ahmet Say’ın “İpek Halıya Ters Binen Kedi” öyküsünden Yücel Erten’in uyarlayıp yönettiği “7000 Yıllık Uçan Halıya Ters Binen Hırcar” adlı politik bir güldürü ile seyirci karşısına çıktı. Bir esnaf üzerinden yedi bin yıllık ticaret erbabının serüveninin anlatıldığı oyunun müzikleri Piyanist ve Besteci Fazıl Say’a ait. Çiğdem Erken ve Ayça Kocatürk’ün piyano ile eşlik ettiği oyunun kostümleri Türkan Kafadara, dekor tasarımı ise Sırrı Toprakte..]]> Tue, 04 Feb 2014 00:10:39 +0400 Ankara Sanat Tiyatrosunda halktan biri https://www.evrensel.net/yazi/70443/ankara-sanat-tiyatrosunda-halktan-biri https://www.evrensel.net/yazi/70443/ankara-sanat-tiyatrosunda-halktan-biri? Ankara Sanat Tiyatrosu (AST) bu yıl kuruluşunun 50. yılını kutluyor. Kuruluşundan bu yana (1963) Türkiye’de en başta politik tiyatronun odağı oldu ve bu minvalde, sahne pratiğinde istikrarlı duruşu ve sanatsal niteliği ile bir gelenek yarattı. Zamanında gençlere kapısını açtı yüzlerce oyuncuya okul oldu. Sorumluluk bilinci ile toplumsal ve siyasal duyarlılığı ön planda oyunları seyirci ile buluşturarak demokratik savaşımın yanında yer aldı. Her dönem sahnelediği oyunlarla seyircisine görsel emek mücadelesi, özgürlük arayışı ve eşitlik talebinde politik öznelerle yan yana gelerek her dönem, tüm kadrosuyla sanatsal bir misyon yüklendi. Bu anlayışı ile AST her dönem bütün iktidarların ve faşist odakların hedefi oldu. Ancak AST yılmadı, sorunlar yaşadı, kapanma aşamasına geldi ama kendi küllerinden yeniden doğdu. Her şeye rağmen bildiği yolda ilerledi, dünyadan ve Tür..]]> Tue, 28 Jan 2014 00:15:33 +0400 Moliere’den Engin Alkan’a Huysuz Müzikali https://www.evrensel.net/yazi/70382/moliereden-engin-alkana-huysuz-muzikali https://www.evrensel.net/yazi/70382/moliereden-engin-alkana-huysuz-muzikali? Engin Alkan, mütevazı kişiliği, iyimser hali ve sanat pratiğinde üretkenliği ile tiyatronun en çalışkan sanatçısı o. Sahnede kendi tarzını oluşturma arayışında sürekli yeni biçim ve tarzlar denemekten kaçınmayan, inandığı değerleri özgürce sahnelere taşıyan ve bu alanda tutarlı bir seyir çizgisi oluşturan Alkan, hayatı anlamak ve anlamlandırmak için samimiyetle oynuyor, yönetiyor, oyun yazıyor, şarkı sözü yazıyor, besteler yaparak kendi sözünü oluşturuyor. Kısacası mesleği ile bireysel edimlerini buluşturarak duyarlılıkla toplumsallaştıran sahne aşığı bir adem oğlu olarak, sanat üzerine kurduğu kendi varoluşunu, hayatı anlamaya ve insanı tanımaya çalışarak yoluna devam ediyor. Sahneye taşıdığı her bir oyunda hayatı ve insanı bir yönüyle aktarma ve anlatma çabasında seyirlik bir gösteri hazırlayan Alkan, her defasında hayatın aksayan bir yönü..]]> Tue, 21 Jan 2014 00:08:27 +0400 Bir direnişin gösterisi https://www.evrensel.net/yazi/70323/bir-direnisin-gosterisi https://www.evrensel.net/yazi/70323/bir-direnisin-gosterisi? Gezi direnişinin sanat pratiğine yansıması yoğun oldu. Direniş, şiirden sinemaya, belgeselden fotoğrafa, resimden tiyatroya kadar bütün sanat disiplinlerinde karşılığını buldu. Talimhane Tiyatrosu da bu kervana Taksim Meydanı Müzikali ile katılarak direnişe estetik cepheden destek verdi. Sanat Yönetmeni Mehmet Ergen’in yazdığı ve yönettiği Taksim Meydanı Müzikali’nde bir hayat kadını üzerinden adalet mekanizması sorgulanıyor. Gözaltına alınan çeşitli meslek erbabı üst düzey insanların olaylar sırasında maruz kaldığı hak ihlalleri ve güvenlik görevlilerinin gaddarca tutumunu, geziye katılan şahıslar üzerinden mizah ve ironi ile yaklaşarak direnişe görsel bir selam çakıyor. İlk gösterimi 2013 ağustosunda Berlin’de yapılan oyunun müziklerini Çiğdem Erken, Nazan Öncel, Can Erdoğan Sus, Yiğit Özatalay’ın birlikte yaptıkları oyunun koreografisi Nebi ..]]> Tue, 14 Jan 2014 00:12:49 +0400 Destar Tiyatrodan yeni oyun https://www.evrensel.net/yazi/70195/destar-tiyatrodan-yeni-oyun https://www.evrensel.net/yazi/70195/destar-tiyatrodan-yeni-oyun? Kürtçe tiyatro topluluğu Dest-Ar, Mirza Metin’in yazdığı ve yönettiği Gor (Mezar) adlı oyunu sahnelemeye devam ediyor. Deneysel çalışmalarıyla bilinen topluluk şimdiye kadar sergilediği oyunlarla genel olarak, nitelik açısından, sayıları az da olsa Kürtçe tiyatro izleyicisinin dikkatini çekmeye başladı. Bu dikkat, medyanın gözünden kaçmadı ve topluluk merkez medyada da yer almaya başladı. Oyunlarını genel olarak kendileri yazıyor ve uygulamasını da kendi mekanları Şermola Performans’ta birlikte yapıyorlar. Kültür Bakanlığının ilk defa ve resmen destek verdiği Kürt bir topluluk olarak Dest-Ar Tiyatro bu destekten sonra daha çok medyada yer almaya başladı ve topluluk bunun üzerine çalışmalarında daha profesyonel eğilimler gösterdi. Bu arada topluluk, kendine yakın hissettiği diğer tiyatrolar ve gruplarla iletişime geçerek etkinliklerde yer aldı. Bu ilişkileri..]]> Mon, 30 Dec 2013 21:37:09 +0400 Ekip Tiyatrosundan 'Öğüt' https://www.evrensel.net/yazi/70143/ekip-tiyatrosundan-ogut https://www.evrensel.net/yazi/70143/ekip-tiyatrosundan-ogut? Kuruluşu henüz yeni olmasına rağmen (2010), tiyatro ortamında sergilediği oyunlarla popüler bir topluluk haline gelen Ekip Tiyatrosu, beğeni ile izlenen Largo Desolata (Vaclav Havel) ve Parti (Cem Uslu) oyunlarından sonra bu sezon Öğüt adlı ilginç bir oyunla seyirci karşısına çıktı. Genç bir topluluktan oluşan kadrosu ile tiyatroda yeni deneysel arayışlarla yola çıkan grup, üretimlerini kolektif bir anlayışla oluşturuyor ve ortaya koyuyorlar. Ekip Tiyatrosunun sahnelediği Öğüt, aynı zamanda topluluğun kurucularından olan genç kuşak oyun yazarlarımızdan Cem Uslu’nun geleneksel dram kalıplarının dışında farklı bir kurgu ile kaleme aldığı bir oyun. Oyunda kurgusal olarak bir aile dramı tarzından hareket eden yazar, aile kurumu üzerinden aşk, itiraz, sevgi ve emek kavramlarını olgusal olarak sorguluyor ve tartışmaya açıyor. Cem Uslu’nun aynı zamanda yönetmenliğini de yaptığı oyunun deko..]]> Tue, 24 Dec 2013 00:12:19 +0400 Akdeniz'in hüzünlü geçmişi Pera'da https://www.evrensel.net/yazi/70069/akdenizin-huzunlu-gecmisi-perada https://www.evrensel.net/yazi/70069/akdenizin-huzunlu-gecmisi-perada? Tiyatro Pera’da Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerin kültürel değerleri, mücadele tarihi ve yaşam biçimlerinden süzülmüş, ayrıca bu toplumların tarihsel ve politik olarak kırılma noktası olan olaylarla ortaklaştırılmış bir konu bütünlüğü içinde kurgulanan Akdeniz adlı müzikal seyirci ile buluşmaya devam ediyor. Konusu, kurgusu ve anlatım tekniği olarak sezonun en iyi oyunları arasında belirgin olarak öne çıkan Oyunun Yazarı ve Yönetmeni Nesrin Kazankaya. Mini bir orkestra ile canlılık bulan Oyunun Müzik Yönetmeni Ezgi Kasapoğlu, dramaturji çalışması ise Şafak Eruyar’a ait. Tiyatro Pera kuruluşundan (11.yıl) bugüne sahnelediği oyunlarda görsel ve estetik niteliği göz ardı etmeden toplumsal duyarlılığı olan oyunları seyircisiyle buluşturuyor. Sahneye taşıdığı oyunlarla sadece yaşadığımız ülkenin değil genel olarak insanlığın temel toplumsal ..]]> Tue, 17 Dec 2013 00:22:54 +0400 Tütün Deposu’nda geçmişle yüzleşme sergisi https://www.evrensel.net/yazi/69900/tutun-deposunda-gecmisle-yuzlesme-sergisi https://www.evrensel.net/yazi/69900/tutun-deposunda-gecmisle-yuzlesme-sergisi? Tarihin sayfalarının özellikle 19. ve 20. yüzyıllarda yaşanmış işgal, savaş, jenosit, sürgün, asimilasyon gibi siyasal ve toplumsal felaketlerle dolu olduğu biliniyor. Çoğu zaman ceberut, despot ve hastalıklı siyasal kişiliklerin yol açtığı bu felaketler, içinde yaşadığımız dünyanın çoğu bölgelerinde çeşitli yoğunluklarda halen devam ediyor. Bu savaş ve kıyımların sebebi ister etnik olsun, ister dinsel ya da ticari, hepsi de yaşanıldığı yerde bir trajediye yol açıyor. Ancak, bugün siyaset yapan ve tarihe bir biçimde adını yazdıran yöneticiler, ordular, komutanlar ve yönetimde yetki sahibi olan etkin şahsiyetler yaşanmış bu acılardan hiçbir zaman ders çıkarma niyetinde değiller. Ama, yönetenlerin bugün niyeti ne olursa olsun, onlara tarihte yaşanmış, siyasal ve toplumsal tahribata yol açmış bölgesel ve yerel savaşların ve despotlukların sonuçları..]]> Tue, 26 Nov 2013 00:38:42 +0400 Tiyatrolara Gezi direnişi cezası https://www.evrensel.net/yazi/69843/tiyatrolara-gezi-direnisi-cezasi https://www.evrensel.net/yazi/69843/tiyatrolara-gezi-direnisi-cezasi? Siyasi iktidar hırs ve kinle topluma Gezi direnişinin bedelini ödetmeye devam ediyor. İşçiler, öğrenciler, öğretmenler, sendikacılar ve avukatlardan sonra şimdi de sıra tiyatro sanatçılarına geldi. Kültür Bakanlığı özel tiyatrolara her yıl yaptığı yardımı bu yıl Gezi direnişine katıldıkları veya destek verdikleri gerekçesiyle bazı topluluklara ödenek çıkartmadı. Aralarında Genco Erkal’ın yönetiminde çalışmalarını sürdüren Dostlar Tiyatrosu, bu yıl kuruluşunun 50. yılını kutlayan Ankara Sanat Tiyatrosu, Ferhan Şensoy’un Orta Oyuncular’ı, Levent Kırca Tiyatrosu, yaptığı Kürtçe projelerle bakanlıktan ilk desteği alan Dest-ar Tiyatro, Yiğit Sertdemir’in kurucusu olduğu Kumbaracı50, Müjdat Gezen Tiyatrosu, Ankara Halk Tiyatrosu, bu sezon direnişi müzikal olarak sahneye taşıyan Mehmet Ergen’in Talimhane Tiyatrosu bakanlık tarafından yardım listesinden &c..]]> Tue, 19 Nov 2013 07:18:11 +0400 Moda Sahnesi'nde Hamlet https://www.evrensel.net/yazi/69784/moda-sahnesinde-hamlet https://www.evrensel.net/yazi/69784/moda-sahnesinde-hamlet? Kadıköy’de Yönetmen Kemal Aydoğan ve arkadaşlarınca uzun bir tadilat sürecinden sonra kurulan Moda Sahnesi üç farklı oyunla seyircisine merhaba dedi. Topluluk William Shakespeare’in Hamlet, Stefan Tsanev’in Bütün Çılgınlar Sever Beni ve Friderich Karl Weachter’in çocuk oyunu Palyançolar Okulu’nu seyirci ile buluşturarak sezona hızlı bir giriş yaptı. Moda Sahnesi’nde Hamlet’i Kemal Aydoğan farklı bir yorumla sahneye taşıyor. Oyuncu Onur Ünsal ve Emre Adıyaman’ın yeni çevirisi ile sahnelenen oyunda Aydoğan metnin tematik bütünlüğünü bozmadan oyunu yaklaşık iki saat kısaltarak işe başlamış ve zımba gibi bir anlatımla Hamlet’in hezeyanlarını ortaya sermiş. Oyunda Bengi Günay sahne tasarımını, İrfan Varlı ise ışık tasarımını gerçekleştirmiş. Hamlet’in olay öyküsü kısaca şöyle: Hamlet’in Da..]]> Tue, 12 Nov 2013 07:15:35 +0400 Theatre Deng û Bêj https://www.evrensel.net/yazi/69725/theatre-deng-bj https://www.evrensel.net/yazi/69725/theatre-deng-bj? İstanbul’da Kürtçe tiyatro topluluklarına bir yenisi daha eklendi. Ankara Üniversitesi DTCF Tiyatro Bölümü mezunları Güldestan Yüce ve Özlem Taş ile arkadaşları Dramaturg Yusuf Unay bir araya gelerek “Theatre Deng ü Bej” adıyla bir topluluk kurdular. Topluluk, kuruluş sloganını “kendi topraklarımızın hikayesini aramak ve anlatmak” olarak belirleyerek savaş sürecinde farklı bir hesaplaşmayı sert bir üslupla kurgulayan bir oyunla seyirci karşısına çıkıyor. Genç kuşak İngiliz Oyun Yazarı Mark Ravenhill’in ülkemizde daha önce Tiyatro Dot’un sahnelediği “Vur, Yağmala, Yeniden” adlı oyunun dört farklı epizodunu Erol Şaybak’ın Kürtçe çevirisi ile “Korku ve Sefalet” adıyla sahneleyerek kendi tiyatro anlayışını ve gösterim üslubunu da ortaya koyuyor. Yazar oyununda, Irak Savaşı bağlamında tahrip olan..]]> Tue, 05 Nov 2013 07:57:37 +0400 Oyun Atölyesi’nde nehir https://www.evrensel.net/yazi/69615/oyun-atolyesinde-nehir https://www.evrensel.net/yazi/69615/oyun-atolyesinde-nehir? Oyun Atölyesi geçtiğimiz sezon tiyatroda yaşanan ayrılıktan sonra kadrosuna yeni oyuncular katarak çalışmalarına devam ediyor. Haluk Bilginer’in sanat yönetiminde çalışmalarını sürdüren Oyun Atölyesi, genç kuşak İngiliz Oyun Yazarı Jez Butterworth’un Nehir adlı oyunu ile sezona merhaba dedi. Oyun Hira Tekindor’un çevirisi ile Türkiye ilk defa sahneliyor. Jez Butterworth Türkiye’de seyircinin bildiği bir yazar değil. Oyunları 1995 yılından beri İngiltere, Amerika ve Avrupa’nın önemli tiyatrolarında yoğun ilgi ile izlenen yazar bu dalda bir çok ödülün de sahibi. Yazarın son oyunu Nehir ise oyun broşüründe yazdığına göre 2012 yılında İngiltere’de The Royal Court Theatre’da sahnelenmiş. Yazar, Nehir’de kadın-erkek ilişkilerine farklı bir açıdan bakarak farklı kadınlarla farklı ya da aynı zamanlarda yaşanan ilişkilerin f..]]> Tue, 22 Oct 2013 09:25:20 +0400 Tuncel Kurtiz https://www.evrensel.net/yazi/69359/tuncel-kurtiz https://www.evrensel.net/yazi/69359/tuncel-kurtiz? O, bir oyuncu, kültür adamı, araştırmacı, senarist ve duyarlı bir aydındı. 1959 yılında başladığı oyunculuk hayatını yurt içinde ve yurt dışında devam ettirirken kalbi hep ezilenlerden yana attı. Onlar için şiirler okudu, ayinler düzenledi, sahneye çıktı, kamera karşısına geçti ve kendi türküsünü söyleyerek sesini, kitlelerin sesiyle buluşturdu. Sürgün hayatı yaşadı, yoksul düştü, aç kaldı ama yılmadı, teslim olmadı oyunculukta ve sanatta ısrar etti. Sesini duyurabildiği her yerde var oldu. Oyunculuk serüvenine başladığı yıllarda kendini tutkuyla okumaya verdi, Anadolu kültürünün kökenleri üzerine araştırmalar yaptı. Hukuk fakültesine kayıt yaptırdı okumadı, ardından İngiliz filolojisi. Ama onun gönlünde yatan oyunculuktur. Dormen Tiyatrosunda profesyonel olur. Sahnelerde farklı oyunculuğu ile dikkati çeker, oluşan ilgi üzer..]]> Mon, 30 Sep 2013 16:17:28 +0400 Özel tiyatrolarda bu sezon https://www.evrensel.net/yazi/68831/ozel-tiyatrolarda-bu-sezon https://www.evrensel.net/yazi/68831/ozel-tiyatrolarda-bu-sezon? İstanbul’da özel tiyatrolar sezona hangi oyunları hazırlıyor kısaca bir göz atalım. Kenter Tiyatrosu, geçtiğimiz yıldan devam eden “Toplu Hikayeler” yanı sıra bu sezon yeni bir yazarla sezona merhaba diyecek. Anna- Maria McDonald’ın yazdığı Kadriye Kenter’in yönettiği “ İyi Geceler Desdemona, Günyadın Jüliet adlı oyunu hazırlıyor. Oyun Shakespear’ın iki farklı oyununda iki kadın karakterle yeniden kurgulanan bir oyun. Dostlar Tiyatrosu geçtiğimiz sezon sonunda sahnelemeye başladığı, Nazım Hikmet’in Bursa Mapushanesi günlerinden kurgulanan Yaşamaya Dair- Bursa Cezaevinden Mektuplar adlı oyunu Eminönü Ali Paşa Hanı’nda sahnelemeye başladı. Tiyatro Pera Nesrin Kazankaya’nın yazdığı Akdeniz adlı müzikalin provalarını sürdürüyor. Nesrin Kazankaya’nın yönettiği oyunun müzikleri Ezgi Kasapoğluna drmaturjisi ise Şafak Eruyar’a ait,..]]> Mon, 23 Sep 2013 15:08:39 +0400 Tiyatro, turne ve toplu kaçakçılık https://www.evrensel.net/yazi/68118/tiyatro-turne-ve-toplu-kacakcilik https://www.evrensel.net/yazi/68118/tiyatro-turne-ve-toplu-kacakcilik? Tiyatrolarda yeni sezon hazırlıkları bütün hızıyla devam ederken Ankara Devlet Tiyatrosu yapımı Hürrem Sultan adlı oyunun geçtiğimiz hafta Kıbrıs turnesinden dönerken oyuncu ve teknik ekibe ait olduğu belirtilen ve dekor kamyonunda kolilerle (iddiaya göre 560 şişe) yakalanan içki olayı gündeme bomba gibi düştü. Bu akıl almaz maskaralık, fırsat kollayan Kültür Bakanlığını hemen harekete geçirdi. Zaten tiyatroyu suçlamak, tiyatroculara yüklenmek için pusuya yatmış olarak bekleyen Bakanlık yetkilileri olaya karışan oyuncu ve teknisyenlerin kurumdan uzaklaştırılması yönünde görüş bildirdiler. Yanı sıra Mersin Cumhuriyet savcılığı olaya el koyarak ‘toplu kaçakçılık’ iddiası ile soruşturma açtı. Olay ödenekli ve özel tiyatrolarda bütün samimiyeti, içtenliği ve emeği ile sezon hazırlığı yapan tiyatro sanatçıları ara..]]> Mon, 16 Sep 2013 16:59:07 +0400 Cadı kazanı https://www.evrensel.net/yazi/64091/cadi-kazani https://www.evrensel.net/yazi/64091/cadi-kazani? Amerikalı Oyun Yazarı Arthur Miller’ın (1915- ) ülkesinde “ihanet yılları” olarak adlandırılan olaylardan esinlenerek yazdığı “Cadı Kazanı” ( The Crucible) adlı oyunu, bugünün Türkiye’sini anlatması bakımından hâlâ güncelliğini koruyor. Miller oyunda, Senatör Joseph Raymond McCarthy’nin başkanı olduğu “Amerikan Karşıtı Etkinlikler Komitesi’nin yaptığı soruşturma ve tutuklamaları konu alır. Haklarında kovuşturma açılan ve ifadesi alınan ya da tutuklananlar arasında sinema dünyasından sendika başkanlarına, siyasetçilerden üniversite hocalarına, müzisyenlerden yazarlara, tiyatroculardan film artistlerine kadar toplumun önde gelen muhalif kesimlerine bir çeşit göz dağı vermek için asılsız iddialarla soruşturma açılır ve ifadesi alınır. Haklarında soruşturma açılan ve ifadesi alınan isimler arasında Yönetmenler Luis Bunuel ..]]> Mon, 05 Aug 2013 17:22:02 +0400 Sanata ve sanatçıya baskı https://www.evrensel.net/yazi/62092/sanata-ve-sanatciya-baski https://www.evrensel.net/yazi/62092/sanata-ve-sanatciya-baski? İktidar Gezi Parkı eylemleriyle birlikte baskı ve sindirme politikalarını çeşitlendirerek yoğun bir biçimde devam ettiriyor. Otoritesini sarsmaya yönelik olduğunu düşündüğü her türlü bireysel ve toplumsal tutum ve davranışları en ilkel şiddet yöntemi ile bastırmayı yönetim politikası haline getiren iktidar odakları aynı tutumunu gezi eylemlerinde de pervasızca sürdürüyor. Yanı sıra ayrıştırıcı ve dışlayıcı bir dil kullanarak, yalan ve kara propaganda ile toplumu ‘biz’ ve ‘ötekiler’ olarak kamplara bölerek onarılması güç bir düşmanlığın temellerini atmakta bir sakınca görmüyor. Bu saikle oluşturduğu düşmanca politikasını, Mecliste, sokakta, mitinglerde ve işyerlerinde ve fırsatını bulduğu her yerde devam ettirerek toplum biz ve öteki anlayışında tercih yapmaya zorlanıyor. İktidar sahiplerinin bu düşmanca politikalarının hedefinde ise topl..]]> Mon, 15 Jul 2013 17:19:28 +0400 'Bir otelin bütün ışıkları ne zaman söner' https://www.evrensel.net/yazi/60922/bir-otelin-butun-isiklari-ne-zaman-soner https://www.evrensel.net/yazi/60922/bir-otelin-butun-isiklari-ne-zaman-soner? Edip Cansever’in bir şiirinden ödünç aldığım bu başlık sanki Madımak Otelindeki trajik olay için söylenmiş. Sivas Katliamı’nın üzerinden 20 yıl geçti. O zamandan bugüne 35 aydının yakılarak katledilmesine sebep olan yöneticiler tam olarak soruşturulmadı, Madımak Otelinin basılmasına göz yumanlar, görevini yapmayanlar ve kışkırtıcılar bilinçli olarak tespit edilmedi ve gizlendi. Bu trajik olayda bizzat saldırı eyleminde bulunduğu iddia edilen sanıklar yargılandı ama dava geçen yıl zaman aşımından dolayı düştü. Sanıkların tümüne yakını serbest bırakıldı. Davanın zaman aşımına uğradığı günlerde Tayip Erdoğan bu adaletsizliği soran gazeteciye “Hayırlı olsun” diye yanıt verdi. Okuyanı şaşırtan bir yanıt değil bu. Başbakanın bu ideolojik tutumunun sebepleri biliniyor. Kendisi angaje olduğu siyaset ve dünya görüşü bağlamında bilimin, sanatın, edebiya..]]> Mon, 01 Jul 2013 10:20:32 +0400 Taksim Dayanışma'ya selam https://www.evrensel.net/yazi/59636/taksim-dayanismaya-selam https://www.evrensel.net/yazi/59636/taksim-dayanismaya-selam? Öncelikle, Gezi Hareketinin başından beri barışçıl söyleminiz, ilkeli tutumunuz, toprağa bağlı ve yeşile olan inancınızla oluşan duruşunuzu saygı ile selamlıyorum. Bu zeminde oluşturduğunuz dayanışma, her türlü siyasal anlayış ve angajmana eşit ölçüde yaklaşarak farklı çizgi ve renklere söz ve eylem hakkı tanıyarak, sorumluluğu ağır olan bir görev üstlendiniz. Bu süreçte Dayanışma olarak nezaketle, karşılıklı iletişime açık, sorunları tartışarak çözme yaklaşımınız kamuoyunda büyük takdir topladı. Ancak karşılıklı görüşmede Dayanışmaya verilen sözler tutulmadı ve siz yine de itidali elden bırakmadınız ve söylemlerinizde şiddeti hep ötelediniz. Yirmi bir günlük süre içinde herkesi şaşırtan tepkisel bir güç oluşturup bu gücü aşamalı aşamalı büyüterek yaygınlaştırdınız ve sadece açıklamalarınızla ..]]> Mon, 17 Jun 2013 11:45:04 +0400 Tasmalı demokrasinin sonu https://www.evrensel.net/yazi/59073/tasmali-demokrasinin-sonu https://www.evrensel.net/yazi/59073/tasmali-demokrasinin-sonu? Başbakan herkesi ilgilendiren bir konuda tek başına karar verme yetkisini kullanmakta ısrarla diretiyor. Geri adım atmıyor… Baştan beri partisinin, belli kesimleri dışlayan ve yok sayan uygulamaları ve kendisinin üslubuna ilişkin itirazları görmezden geliyor ve küçümsüyor. Kendisinin politik ve sosyal alanda oluşturduğu buyurgan dil ve faşist tavrına dönük yıllardır bir öfke birikimi oluştu, şimdi bu gerçeği kabullenmekte zorlanıyor. İktidara itirazı olan, rahatsızlığını, eleştirisini dile getiren kesimler Başbakan tarafından hep aşağılandı ve korkutuldu ve sindirildi. Başkaldıranlara kendi üslubunca çapulcu diyor, ayyaşlar diyor, marjinal gruplar diyor… Direnişçilerin, yaşadığı kentin imarına, parkına, eğlence biçimine ve sosyal hayatının düzenlemesine dair söz sahibi olma taleplerini otoriter bir tavırla yok sayıyor, bu insanları karar alma mekanizmasına bir türlü dahil ..]]> Mon, 10 Jun 2013 11:06:07 +0400 Teşekkürler Tüm Bel Sen, tebrikler Oyuncular Sendikası https://www.evrensel.net/yazi/57950/tesekkurler-tum-bel-sen-tebrikler-oyuncular-sendikasi https://www.evrensel.net/yazi/57950/tesekkurler-tum-bel-sen-tebrikler-oyuncular-sendikasi? Geçtiğimiz yıl belediyenin İstanbul Şehir Tiyatrolarında yaptığı yönetmelik değişiklikle tamamen bürokratlardan oluşturulan yönetim kurulu yapısı Tüm Bel Sen’in yaptığı itirazla mahkemeden döndü. Mahkeme verdiği kararla, tiyatronun yönetim kurulu üyelerinin tümünün belediye tarafından atanmasını hukuka ve yönetim modeline aykırı bularak uygulamayı iptal etti. Mahkeme kararında ayrıca sanatçı haklarına ilişkin kısıtlamaları içeren tüzüğün dört maddesini de iptal etti. Bu kararla belediye, yönetim kurulunu içinde iki sanatçı temsilcisinin de olacağı biçimde yeniden oluşturmakla yükümlü kılındı. Teşekkürler Tüm Bel Sen. Mahkeme kararında, yönetim kurulu oluşurken sanatçı temsilcisinin olmamasını sanatçıların temsil yetkisi ve yönetime katılma haklarını gasbettiği için 7. maddeyi iptal etti. Ayrıca &lsq..]]> Mon, 27 May 2013 10:47:05 +0400 Bursa Cezaevinden mektuplar- Yaşamaya dair https://www.evrensel.net/yazi/57307/bursa-cezaevinden-mektuplar-yasamaya-dair https://www.evrensel.net/yazi/57307/bursa-cezaevinden-mektuplar-yasamaya-dair? Eminönü’nde Küçükpazar semtinde, 18. yüzyılda kalma tarihi Ali Paşa Hanı’nın önünde havanın kararmasını bekliyoruz cumartesi günü akşamüstü. Kalabalığa bakıyorum yaklaşık iki yüz kişi etrafa dağılmış, şaşkın çevreyi izliyor. Biraz sonra Dostlar Tiyatrosu’nun yeni mekanında Genco Erkal Nazım’ın Bursa Mapushanesi’nden mektuplarını okuyacak, aşık olacak, bir oyuncu olarak şair’in sürgününü yaşayacak, hasret çekecek… Sonra oyunculuğu, sesi ve duruşuyla sahnelerin yeni yıldızı Tülay Günal o büyülü sesiyle şarkılar söyleyecek… Az sonra mapusane avlusunda aşk, şiir, hasret içinde Piraye ile buluşulacak… Serin bir bahar akşamında, ayın ve yıldızların eşliğinde Nazım’ın şiirine, aşkına, sürgününe ve hasretine tanıklık edeceğiz açık havada… Ali Paşa Hanı’nın ..]]> Mon, 20 May 2013 10:12:19 +0400 Tiyatro Pusula ve Karadul efsanesi https://www.evrensel.net/yazi/56109/tiyatro-pusula-ve-karadul-efsanesi https://www.evrensel.net/yazi/56109/tiyatro-pusula-ve-karadul-efsanesi? Diyarbakır Şehir Tiyatrosunda sanat yönetmeni olarak çalışırken (1999-2004) bir yandan bölgenin kültürel birikimi ve sosyolojik gerçekliğine uygun oyunlar sahneliyor, bir yandan da kentte tiyatroya ilgi duyan gençlere her yıl belirli aralıklarla kurs açıyorduk. Bu kurslarda Şehir Tiyatrosunun ve Diyarbakır Devlet Tiyatrosunun sanatçıları gönüllü olarak derslere giriyor, bilgi ve deneyimlerini paylaşıyordu. Her yıl düzenli olarak açılan bu kurslara on sekiz yaşın üstünde bulunan gençler müracaat ediyor, biz, bir ön eleme yaparak kurslara katılacak gençleri belirliyorduk. Kursa devam eden bu gençler aynı zamanda tiyatronun prodüksiyonlarında görev alıyorlardı. Kimisi oyuncu olarak, kimisi dekor ve ışıkta, istek ve samimiyetle sorumluluk üstleniyorlardı. Dönemin Belediye Başkanı Feridun Çelik bu kursları çok önemsiyor, koşullar ..]]> Mon, 06 May 2013 15:29:50 +0400 Tarlabaşı'nın izleri Galataperform'da https://www.evrensel.net/yazi/54276/tarlabasinin-izleri-galataperformda https://www.evrensel.net/yazi/54276/tarlabasinin-izleri-galataperformda? GalataPerform, İz adlı oyunu ile Türkiye’nin yakın geçmişinde yaşanılan trajik olaylara farklı bir açıdan prizma tutuyor. Farklı zamanlarda yaşanmış ve iç içe geçmiş öykülerle anlatılan olaylarda tek bir mekan kullanılıyor. Yer İstanbul, semt ise Tarlabaşı ve üç öykünün yaşandığı bir ev. Oyunda başlangıç öyküsünün tarihi 1955 ve 6-7 Eylül olayları. Sonrasında 12 Eylül ve bir devrimcinin kaçak yaşadığı ve aynı mekana sığındığı ve korkularını yaşadığı yıllar. Son öykü günümüzde geçer ve aynı mekan bir transseksüel ile bir Kürt’ün yaşadığı tutkulu aşka yataklık eder. Oyunda üç farklı dönemin insanlarının yaşam biçimi, hayat algısı ve kültürel şekillenişinin izleri gerçekçi bir yaklaşımla üst üste bindirilerek Türkiye’nin horlanan ve dışlanan &..]]> Mon, 15 Apr 2013 10:32:15 +0400 Cumhuriyet döneminde tiyatro eleştirisi https://www.evrensel.net/yazi/53729/cumhuriyet-doneminde-tiyatro-elestirisi https://www.evrensel.net/yazi/53729/cumhuriyet-doneminde-tiyatro-elestirisi? Osmanlı’da tiyatro pratiğinde ilk eleştiri yazısının 1860’larda Tanzimat döneminde yazıldığını bir önceki yazımızda belirtmiştik. 1908 yılında II. Meşrutiyetin ilanından sonra tiyatroda bir önceki döneme göre farklı bir hareketlenme görülür. Bu dönemde İstanbul merkezli yeni tiyatrolar açılır, yeni repertuvar anlayışı ile batılı klasikler yeniden adapte edilerek Türkçeye uyarlanır. Tiyatro artık devletin denetiminde kurumsal bir yapıya kavuşturulmak için çalışmalar başlatılır. 1914 yılında Fransız Tiyatro Adamı Andre Antoine (1858-1943) Türkiye’ye davet edilir. Antoine’a sonradan İstanbul Şehir Tiyatrolarına dönüşecek olan Darulbedayi’yi kurması için yetki verilir. Antoine’la birlikte tiyatroda mekan sorunu, oyun yazarlığı, adaptasyon, oyunculuk, reji üslubu ve gösterim teknikleri konularında geliştirici tartışmalar başlar. Ancak ülkede..]]> Mon, 08 Apr 2013 11:21:32 +0400 Bertolt Brecht'in yapıtları yeniden https://www.evrensel.net/yazi/51885/bertolt-brechtin-yapitlari-yeniden https://www.evrensel.net/yazi/51885/bertolt-brechtin-yapitlari-yeniden? İnsanlığın temel meselelerini yazdığı oyunlarda kendine sorunsal olarak alan ve bu minvalde 50’ye yakın oyun yazan, binlerce sayfadan oluşan notları ve makaleleri kuramcı, yazar ve yönetmen Bertolt Brecht’in (1898-1956) yapıtları yeniden basılmaya başlandı. Brecht 20. yüzyılda geleneksel tiyatroya baş kaldırarak kendi epik tiyatro kuramını geliştirdi ve bu kuramı ilk uygulayan yönetmen olarak tarihe geçti. Oyunlarını genelde savaş, sömürü, ezilenlerin bireysel ve toplumsal dünyası, toplumların ahlak yapısı, faşist ve baskıcı yönetimlerin açmazları üzerine odaklanarak yazan Brecht, oyunlarının yanı sıra şiir ve sinema senaryosu da yazarak çok yönlü bir yazar olarak ardında binlerce sayfa yazı ve not bıraktı. Agora Kitaplığı’nın yayın yönetmeni Osman Akınhay zor bir işe ele atarak Brecht’in 10 cilti bulan yapıtlarını okuyucu ile buluşturmaya başladı. Üstadın bu yapıtları arasınd..]]> Mon, 18 Mar 2013 10:49:01 +0400 Çürümüş zamanlar; Evaristo https://www.evrensel.net/yazi/50607/curumus-zamanlar-evaristo https://www.evrensel.net/yazi/50607/curumus-zamanlar-evaristo? Altıdan Sonra Tiyatro’nun “6 Üstü Oyun” projesi kapsamında gösterime sunduğu tek kişilik oyunlardan Evaristo adlı oyunun gösterimi, topluluğun mekanı Kumbaracı50’de devam ediyor. Geçtiğimiz hafta galası yapılan Evaristo’nun Yazarı Civan Canova, Yönetmeni Nihal Koldaş, oynayan ise uzun yıllar sahnelerden uzak kalan Deneyimli Oyuncu Ayşenil Şamlıoğlu. Sanat Yönetmenliğini Yiğit Sertdemir’in üstlendiği projenin ilk oyunu Genç Oyun Yazarı Ebru Nihan Celkan yazdığı, yönetmenliğini ve oyunculuğunu Deneyimli Oyuncu Sumru Yavrucuk’un üstlendiği “Kimsenin Ölmediği bir Günün Ertesiydi” adlı oyun ve bu oyunda aynı mekanda yoğun bir ilgi ile izleniyor. Projenin ikinci oyununun yazarı Civan Canova oyun yazarlığı ile son yıllarda kendinden en çok söz ettiren yazar olarak öne çıkıyor. Oyunlarında bireysel ve toplumsal olanı iç içe kurgu..]]> Mon, 04 Mar 2013 10:44:17 +0400 Eskişehir'den Troyalı kadınlara ağıt https://www.evrensel.net/yazi/49916/eskisehirden-troyali-kadinlara-agit https://www.evrensel.net/yazi/49916/eskisehirden-troyali-kadinlara-agit? Anadolu’da bin bir güçlükle, tiyatroyu yaygınlaştırmak için oyun üreten amatör veya profesyonel toplulukların İstanbul’a gelmeleri, başta mekan ve finansman sıkıntısı nedeniyle bir hayli zorlaştı. Keşke bu sorunun aşılacağı umudunu taşıyabilsek de, engelin aşılacağı inancıyla cümleyi ‘şimdilik’ kaydıyla bitirebilseydik. Ancak yıllardır yaşanan bu sorunu, iktidarın son zamanlarda tiyatroya karşı olumsuz yaklaşımı iyiden iyiye derinleştirdi. Bu sebeple İstanbul seyircisi Anadolu’daki çalışmalardan haberdar olamıyor. İstanbul’a ancak ödenekli tiyatro toplulukları gelebiliyor. İyi de ediyorlar, çünkü çoğu yerde güzel çalışmalar oluyor ve tek tük de olsa bu çalışmalardan haberdar olabiliyoruz. Bunlardan bir tanesi de Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları. Kuruluşundan bu yana yerli ve yabancı her türden onlarca yazarın oyunlarını ..]]> Mon, 25 Feb 2013 11:47:45 +0400 Güvenlikli kent yaşamı ve ıslah evi https://www.evrensel.net/yazi/48747/guvenlikli-kent-yasami-ve-islah-evi https://www.evrensel.net/yazi/48747/guvenlikli-kent-yasami-ve-islah-evi? Mustafa Üstündağ ile Kenan Ece’nin birlikte kurduğu Çamur’dan Tiyatro’nun ilk oyunu Islah Evi’nin galası geçtiğimiz hafta Beşiktaş Afife Jale Sahnesi’nde gerçekleştirildi. Amerikalı oyun yazarı Norman Lock’un Türkiye’de ilk kez sahnelen oyunu, deneyimli oyuncu ve yönetmen Engin Alkan’ın yorumuyla sahneye aktarılıyor. Kenan Ece çevirisini yaptığı oyunun dramaturjisini Sinem Özlek, dekor tasarımını Cem Yılmazer ve Aslı Ersüzer birlikte yapıyorlar. Giysiler Hilal Özpolat’a, ışık tasarımı ise Cem Yılmazer’e özgün müzikler ise Özgür Pazarcı’ya ait. Yazar Norman Lock Islah Evi’nde maddi sıkıntıları olmayan, evli bir çiftin dışarıya kapalı, korunaklı hanelerinde ülke ve toplum meselelerine teğet geçen ‘sorunsuz’ hayatlarını gözlem altına alıyor. Modern kent hayatında yüksek bir geliriniz, d&u..]]> Mon, 11 Feb 2013 10:05:00 +0400 Satranç ve faşizm https://www.evrensel.net/yazi/48152/satranc-ve-fasizm https://www.evrensel.net/yazi/48152/satranc-ve-fasizm? Genç Tiyatro Oyuncusu Barış Kıralioğlu ve arkadaşları tarafından 2011 yılında kurulan Tiyatro Barbone, geçtiğimiz sezon Fransız Yazar Eric- Emanuel Schmitt’in İki Dünya Arasında adlı oyununu sahneleyerek tiyatro ortamına dahil oldular. Tiyatro Barbone bu sezon Stefan Zweig’ın sinemaya da aktarılmış olan Satranç (Die Schachnovelle) adlı romanını sahneye uyarlayarak kendi mekanları olan Asmalı Sahne’de seyirciyle buluşturdular. Yapıtları ve trajik yaşamı ile Avrupa’nın en önemli yazarlı arasında yer alan Stefan Zweig 1981 yılında Viyana’da doğdu. Viyana ve Berlin üniversitelerinde felsefe eğitimi aldı. Roman ve biyografi yazarlığının yanı sıra gazetecilik yaptı. 1933’de, Nazilerin iktidara gelmesi ile tedirgin olur yakılan kitaplar arasında onun da eserleri vardır. 1934’te Gestopo’nun villasını basıp, silah araması üzerine Zweig ülkesini terk etmek zorunda kaldı ve İngiltere’ye yerleşti. ..]]> Mon, 04 Feb 2013 10:35:35 +0400 Direniş, reality show ve ölüm https://www.evrensel.net/yazi/47537/direnis-reality-show-ve-olum https://www.evrensel.net/yazi/47537/direnis-reality-show-ve-olum? İstanbul Şehir Tiyatroları’nda bugünün işçi dünyasını ve özelleştirme süreçlerini tartışmaya açan Dar Ayakkabıyla Yaşamak adlı ilginç bir oyun sahneleniyor. Sırbistanlı Yazar Duşan Kovaçeviç’in yazdığı oyunda, çalıştıkları fabrikanın özelleştirilmesi üzerine direnişe geçen beş işçi, fabrikaya ve eyleme dışarıdan müdahaleyi önlemek için tedbir olarak işyerine patlayıcı tuzaklar kurmuşlardır. İki yıldır süren eylemlerinde seslerini yetkililere ve kamuoyuna bir türlü duyuramayan işçiler, son çare olarak açlık grevine başlarlar. İşçilerin açlık grevinin yedinci gününde bu acılı durumdan vazife çıkaran medya yöneticileri ve yapımcılar, işçilere eylemlerini reality show formatında bir yarışma programı ile halka duyurmayı önerir. Amaç eylemi poplaştırıp, direnişi buharlaştırmak..]]> Mon, 28 Jan 2013 10:21:14 +0400 Bir çöküşün tragedyası; Kral Lear https://www.evrensel.net/yazi/46955/bir-cokusun-tragedyasi-kral-lear https://www.evrensel.net/yazi/46955/bir-cokusun-tragedyasi-kral-lear? William Shakespeare’in toplumsal yapı içinde iktidar hırsı ve mülkiyet olgusu bağlamında insan ilişkilerini farklı düzlemlerde ele alan derinlikli ve her çağın insanına sözü olan oyunlarından biri olan Kral Lear Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu tarafından sahneliyor. Yönetmenliğini İngiliz asıllı Avusturya’lı tiyatro ustası Malcolm Keith Kay’in yaptığı oyunun çevirisi Prof Özdemir Nutku’ya ait. Oyunun dekor ve kostüm tasarımı Efter Tunç’a, müzikleri Çiğdem Erken’e, ışık tasarımı ise Yaşar Demirkıran’a ait. Shakespeare’in bu ölümsüz eserinde yaşlı kral çöküş sürecine giren imparatorluğun yönetimini ve kendi mülkiyetini üç kızı arasında paylaştıracaktır. Yaşlı kral bu paylaşım öncesi kızlarını toplar, kendisini ne kadar çok sevdiklerini sorar kızlarına. Kızlarından Alban..]]> Mon, 21 Jan 2013 11:14:07 +0400 Nâzım Hikmet'in oyun yazarlığı https://www.evrensel.net/yazi/46378/nzim-hikmetin-oyun-yazarligi https://www.evrensel.net/yazi/46378/nzim-hikmetin-oyun-yazarligi? Doğumunun yüz on birinci, ölümünün ellinci yılında Dünya Şairi Nâzım Hikmet, bütün Türkiye’de çeşitli etkinliklerle anılıyor. Nâzım Hikmet ilk gençlik yıllarından itibaren edebiyat, sanat ve siyaset ortamında kendini entelektüel olarak geliştirerek şiir yazdı, dergi çıkardı, roman ve tiyatro oyunları yazdı. Komünist parti içinde illegal çalışmalar yürüttü. Sonrasında 12 yıl mapus yattı. Cezaevinden çıktıktan sonra Sovyetler Birliği’ne gitti. Bu uzun sürgün döneminde Türkiye’de yarım bıraktığı çalışmaları tamamladı. Nâzım bu dönemde şiir ve romanın yanı sıra yeniden oyun yazmaya başladı. 1930’larda Muhsin Ertuğrul’un önerisiyle amatör olarak başladığı oyun yazma serüvenini, Moskova’da geliştirerek devam etti. Burada devrimden sonra gelişen tiyatroyu takip etti. 1962 haziranın..]]> Mon, 14 Jan 2013 09:23:41 +0400 Zengin Mutfağı'nda beslenen çakallar https://www.evrensel.net/yazi/45747/zengin-mutfaginda-beslenen-cakallar https://www.evrensel.net/yazi/45747/zengin-mutfaginda-beslenen-cakallar? Genç yaşta yitirdiğimiz (1938-1984) toplumcu gerçekçi tiyatronun öncülerinden Vasıf Öngören’in Türkiye’de epik tiyatronun baş yapıtı olarak kabul gören Zengin Mutfağı adlı oyunu uzun bir aradan sonra yeniden sahnelerde. Daha önce ilk olarak 1977 yılında Ankara Çağdaş Sahne oyun daha sonra Ankara Sanat Tiyatrosu, İstanbul Şehir Tiyatrosu ve son olarak 2002 yılında Genel Sanat Yönetmeni olarak görev yaptığım Diyarbakır Şehir Tiyatrosu’nda sahnelenen Zengin Mutfağı bu defa yazarın kızı, tiyatro oyuncusu Aslı Öngören tarafından İstanbul Şehir Tiyatroları’nda bir kez daha sahneleniyor. Uzun bir prova döneminden sonra sahnelenen oyunun müzikleri Çiğdem Erken’e Işık tasarımı Kemal Yiğitcan’a, sahne tasarımı Ayhan Doğan, kostümler ise Nihal Kaplangı’ya ait. Zengin Mutfağı konusu ve olay kişileri ile güncelliğini hala koruyan bir oyun. Tür..]]> Mon, 07 Jan 2013 11:03:33 +0400 Kenter Tiyatrosu'nda toplu hikayeler https://www.evrensel.net/yazi/45191/kenter-tiyatrosunda-toplu-hikayeler https://www.evrensel.net/yazi/45191/kenter-tiyatrosunda-toplu-hikayeler? Kenter Tiyatrosu Amerikalı yazar Donald Margulies’in (d.1954) deneyimli bir kadın yazar ve onun, yazmaya yeni başlayan genç asistanı arasında geçen ilişkiler üzerinden kurguladığı Toplu Hikayeler adlı oyununu sahnelemeye devam ediyor. Ülkemizde daha önce Devlet Tiyatrolarında oynanan ‘Dostlarla Akşam Yemeği’ adlı oyunu ile tanınan Margulies’in ilginç bir yazarlık geçmişi var. Yazarlığa televizyon sinema senaryoları yazarak başlayan yazar, edebiyat ve senaryo alanında önemli ödüllerin sahibi. Margulies Toplu Hikayeler’de edebiyat ve hikaye üzerinden insan ilişkilerindeki aksaklığı, zaafları, rekabet duygusunu, eleştirel bakışı, kıskançlık ve kibirli davranışları nesnel bir gözle sorguluyor. Defne Halman ve Balam Kenter’in özenli çevirisi ile sahneye taşınan iki kişilik oyunu Kadriye Kenter yönetiyor. Dekor tasarımını deneyimli sanatçı Osman Şengezer&rsq..]]> Tue, 01 Jan 2013 05:26:50 +0400 Ahmed Arif Tiyatro Kumpanyası'nda https://www.evrensel.net/yazi/43933/ahmed-arif-tiyatro-kumpanyasinda https://www.evrensel.net/yazi/43933/ahmed-arif-tiyatro-kumpanyasinda? Geçtiğimiz yıl Can Yücel’in şiirlerinden yola çıkarak şairin portresini sahneye taşıyan Tiyatro Kumpanyası, bu yıl da ölümsüz şair Ahmed Arif’in şiir yolculuğunu ve tek kitabı olan Hasretinden Prangalar Eskittim’in ortaya çıkma sürecinden hareketle şairin hayatından önemli “yaşam parçalarını” tek kişilik oyun formatında kurgulayarak seyirci ile buluşturuyor. Deneyimli oyuncu Kemal Kocatürk’ün uyarlayıp yönettiği ve aynı zamanda oynadığı Hasretinden Prangalar Eskittim adlı oyunun müziklerini usta besteci Sarper Özhan, dekor ve kostüm tasarımı Sırrı Topraktepe, ışık düzenlemesini ise Metin Çelebi üstleniyor. Ahmed Arif’in hayat ve şairliği üstüne şimdiye kadar kapsamlı bir çalışma maalesef yapılmadı. Ahmed Arif’in şiirleri ile ilgili olarak önemli çalışma olarak sayabileceğimiz şair Ahmet Oktay’ın Kara..]]> Mon, 17 Dec 2012 10:06:50 +0400 Artık her taraf arka bahçe https://www.evrensel.net/yazi/42617/artik-her-taraf-arka-bahce https://www.evrensel.net/yazi/42617/artik-her-taraf-arka-bahce? Türkiye’de toplumcu gerçekçi tiyatro oyunları ile bilinen Bilgesu Erenus’un Amerikan’ın yayılmacı emperyalist politikalarını konu edindiği Arka Bahçe adlı oyunu İstanbul Şehir Tiyatroları’nda sahnelenmeye devam ediyor. Bilgesu Erenus, Misafir, Nereye Payidar, El Kapısı, Güneyli Bayan gibi oyunlarla Türkiye’de işçi sorunlarından, yurtdışına göç meselesi ve politik olaylardan edindiği izlenimleri seyirlik tarzda kurgulayarak, tiyatroda farklı bir tarzın izini sürmüş bir yazar ve duyarı bir aydın olarak yaşayan önemli yazarlarımızdandır. Oyunları başta Ankara Sanat Tiyatrosu, Dostlar Tiyatrosu, Devlet Tiyatrosu ve Almanya ve Balkan ülkelerinde oynamıştır. Erenus’un Şehir Tiyatrolarında ilk defa bir oyunu seyirci karşısına çıkıyor. Hüseyin Köroğlu’nun yönetmenliği ile sahneye getirilen oyunun dramaturjisini Dilek Tekintaş, müziklerini deneyimli m&..]]> Mon, 03 Dec 2012 09:59:54 +0400 Bir hayat bir oyun https://www.evrensel.net/yazi/41922/bir-hayat-bir-oyun https://www.evrensel.net/yazi/41922/bir-hayat-bir-oyun? Ankara Devlet Tiyatrosu Kenan Işık’ın Şeyh Galip’in (1757-1798) Hüsn-ü Aşk adlı yapıtından yola çıkarak yazdığı Aşk Hastası adlı oyunu sahnelemeye devam ediyor. Divan edebiyatı şairlerinden Galip, tasavvuf düşüncesinden beslenerek sembolist şiirler yazarak genç yaşında kendinden söz ettiren yetnekli ve zeki bir gençtir. Galip 24 yaşında, dönemin padişahı 3. Selim tarafından Galata Mevlevihanesi şeyhliğine atanır. Dönemin siyasal ve toplumsal sorunlarına da kafa yoran çok yönlü, duyarlı bir şair olan Şeyh Galip’in yazdığı Hüsn-ü Aşk divanı 18. yüzyıl divan şiirinin temel taşlarından biri olarak kabul edilir. Kenan Işık’ın aynı zamanda yönetmenliğini de yaptığı Aşk Hastası’nın dekor tasarımı Hakan Dündar’a, ışık düzenlemesi Kerem Çetinel’e, besteler Yücel Arzen’e koreografi ise Burçak Işımer’e ait. Kenan Işık bu m..]]> Mon, 26 Nov 2012 11:09:48 +0400 Türkçe konuşsunlar da biz de anlayalım! https://www.evrensel.net/yazi/41325/turkce-konussunlar-da-biz-de-anlayalim https://www.evrensel.net/yazi/41325/turkce-konussunlar-da-biz-de-anlayalim? Farklılıkları yok sayan, tek millet, tek dil ve tek din ideali üzerine yürütülen ceberut siyasetin bir tezahürü olarak halklara yaşatılan dramda kaç evde ocaklar söndü, kaç aile sürgün ve tecridi yaşadı, yaralandı ve acısını kendine gömdü. Egemen ideolojinin dışında farklı bir dil ve inanç sistemiyle yaşayan topluma mensup ne kadar insan asimile edildi ve soykırıma uğradı bu topraklarda sayısı belirsiz. Bu ızdıraba yıllar sonra da olsa neşter atan Tiyatro Pera, yeni oyunu Ah Smyna’m, Güzel İzmir’im adlı oyunla bu toprakların utanç dolu tarihine bir yolculuk yapıyor. Oyun yazarı ve tiyatro yönetmeni Nesrin Kazankaya nesnel bir yaklaşımla savaşın içinde yer almış varlıklı bir Rum ailesinin mübadele sürecinde yaşadıklarını tartışmaya açarken aynı zaman da savaş illetini de objektif bir tutumla bugün bağlamında yeniden sorguluyor. Dramaturjisini Şafak ..]]> Mon, 19 Nov 2012 10:55:40 +0400 Vahşete doğru 55.gün! https://www.evrensel.net/yazi/40021/vahsete-dogru-55gun https://www.evrensel.net/yazi/40021/vahsete-dogru-55gun? Bugün ramp ışıklarında tiyatro, sahne, gösteri, eleştiri ve tanıtım anlamını yitirdi. Tıpkı Alman filozof Theodor Adorno hitler rejiminin kara yüzü Auschwitz toplama ve imha kampında yaşanan vahşeti kastederek “Auschwitz’den sonra şiir yazmak barbarlıktır” cümlesiyle çağın utancına dikkat çektiği gibi… Bu gün Türkiye’de yaklaşık 700 mahkum bedenlerini ölüme yatırarak hak mücadelesi veriyor. Bu yazı yayınlandığı gün açlık grevlerinde 55 gün devrilmiş olacak. Uzmanların açıklamalarına göre gelinen nokta ölüm sınırı demek ve herkes artık toplu ölüm olayının yakın olduğundan söz ediyor. Bulunduğumuz eşikte dünyevi olan bütün değerler anlam ve önemini yitirmeye başlamış, yaklaşan trajedinin altında ezilmekle yüz yüze kalmıştır. Çünkü artık bu eşiğin bir adım ötesi zulüm ve barbarlığın ya..]]> Mon, 05 Nov 2012 11:50:44 +0400 Ankara'da bir müzikal https://www.evrensel.net/yazi/39351/ankarada-bir-muzikal https://www.evrensel.net/yazi/39351/ankarada-bir-muzikal? Ankara Devlet Tiyatrosu, ilk kadın yazarlarımızdan Suat Derviş’in (Hatice Saadet Baraner) romanından uyarlanan Fosforlu Cevriye adlı müzikali 2008 yılından bu yana sahnelemeye devam ediyor. Değerli sanat kadını, deneyimli oyuncu, Gülriz Sururi’nin sahneye uyarladığı ve yönettiği müzikalde 1940’ların İstanbul’unda Galata ve Pera’ya nostaljik bir yolculuk yapılıyor. Ankara sahnelerinde beşinci yılında da kapalı gişe oynayan müzikalin şarkı sözleri Gülriz Suriri’ye besteleri ise Atilla Özdemiroğlu’ya ait. Özdemiroğlu bestelediği müziklerle 2008-2009 Sanat Kurumu En İyi Sahne Müziği Ödülü alarak başarısını ve kalitesini bir kez daha tescillemiş. Döner sahnede yorumlanan oyunun dekor tasarımı Hakan Dündar’a, kostümler Fatma Görgü’ye, ışık yorumu ise Yakup Çartık tarafından gerçekleştirilmiş. Kalabalık bir kadro ile sahnelenen m&..]]> Mon, 29 Oct 2012 10:04:45 +0400 Abdal, Ozan ve Kalender… https://www.evrensel.net/yazi/37328/abdal-ozan-ve-kalender https://www.evrensel.net/yazi/37328/abdal-ozan-ve-kalender? Abdal kültürünün özünü yaşayan halk ozanı Neşet Ertaş artık yok. Değerli yorumcu, büyük usta Neşet Ertaş özünün yoğrulduğu topraklara geri döndü. Neşet Ertaş, bozkırdaki halkın yaşam kültüründen, inanç biçimi ve geleneksel değerlerinden süzdüğü türküleri kendine özgü sesi ve yorumuyla Anadolu topraklarına serpiştirerek gönüllerde taht kurdu. O, Pir sultan’dan Dadaloğlu’ya Karacaoğlu’ndan Aşık Veysel’e kadar uzanan halk ozanlığı geleneğini başarı ile devam ettirdi. Üstad sadece türküleriyle değil samimi, sade ve gösterişten uzak hayatıyla da özünü yaşayan bir abdal olarak dost kapılarının davetlisi oldu, hep kabul gördü ve sevildi. Müziği ve kişiliği ile oluşturduğu mütevazı hayatı, onu kibirsiz bir sanatçı olarak halkıyla buluşturdu. Ozan, sesiyle öz&uum..]]> Mon, 01 Oct 2012 09:44:16 +0400 İktidarların tiyatro korkusu https://www.evrensel.net/yazi/36875/iktidarlarin-tiyatro-korkusu https://www.evrensel.net/yazi/36875/iktidarlarin-tiyatro-korkusu? Tiyatro, yaşanmışlıkları, unutturulmaya çalışılan değerleri biriktirir ve bir ‘yaşantı parçası’ olarak uygarlığın ve insanlığın kullanımına yeniden sunar. Tiyatro hayata, insana ve tabiata ilişkin bütün devinimleri anlatır, gösterir ve anlamlandırmaya çalışır. Tiyatro doğru düşünmenin yolunu açar, soru sordurur, eleştiriye yöneltir, tedirgin eder, kaygılandırır. Tiyatro tüm otoriter yapıların yönetim tarzını, gizli kalmış, dokunulması yasaklanmış ve tabu kabul edilmiş, geleneksel değerlerini tartışmaya açar. Tiyatro bu baskı rejiminin sürekliliği adına oluşturulan faşizan dili ve retoriği reddederek, kendi özgürlük alanının sınırlarını genişletme adına özgür eylemlerde bulunur. Bu eylemi gerçekleştirirken tiyatro, baskıcı kurumsal yapının aparatları haline gelmiş şahsiyetleri rencide eder. Gerici ve geleneksel ahlak anlayışının egemenlik kurduğu bir ortamda sanat..]]> Mon, 24 Sep 2012 10:07:20 +0400 Türkiye Tiyatro Platformu ‘Tiyatro Çalıştayı’ https://www.evrensel.net/yazi/36403/turkiye-tiyatro-platformu-tiyatro-calistayi https://www.evrensel.net/yazi/36403/turkiye-tiyatro-platformu-tiyatro-calistayi? Tiyatro sezonu yaklaşırken, tiyatrolar her yıl olduğu gibi bu yıl da çeşitli sorunlar ve sıkıntılarla provalarına devam ediyor. Ancak bu sezon iktidarın tiyatro sanatı üzerindeki baskısı iyiden iyiye hissedilmeye başlandı. Önce İstanbul Şehir Tiyatrolarına yapılan darbe ile yönetim ele geçirildi, kurumda belirsizlik sürüyor. Devlet Tiyatrolarında ise hükümet önce “özelleştireceğiz” dedi fakat duyumlara göre bu girişiminden “şimdilik” vazgeçti. Önümüzdeki aylarda neler olacağını hep birlikte göreceğiz. Profesyonel ticari tiyatrolar da ise başta salon, kadro ve ekonomik sorunların yanı sıra baskı kaygısı ve sansür korkusu alanı kuşatmış durumda. Amatör tiyatrolarda ise durum daha da vahim. Bu kategoride tiyatro yapan ve sezona bir yığın sıkıntı ile hazırlanan topluluklar sahne açamama tehlikesi ile karşı karşıyalar. Bütün bu sorunları tartışmak &u..]]> Mon, 17 Sep 2012 08:28:38 +0400 Dizi setlerinde iş kazaları https://www.evrensel.net/yazi/35606/dizi-setlerinde-is-kazalari https://www.evrensel.net/yazi/35606/dizi-setlerinde-is-kazalari? Türkiye’de iş kazalarının öne geçilemiyor. Gün geçmiyor ki bir iş kazası haberi verilmesin. Hemen her ay maden ocaklarından, fabrikalardan, belediyelerin yer altı ekiplerinden 2, bazen 3 ölüm haberleri okuyoruz. Bir dönem Tuzla’da her hafta bir ölümlü ya da ağır yaralı kazalar meydana geliyordu. Son yıllarda iyiden iyiye artan bu elim kazalara karşı yetkili ve etkili efendiler gerekli hassasiyeti gösterip yeterince önlem almadığı için Türkiye, dünyada iş kazaları sıralamasından ilk sıralarda yer alıyor. Üstelik bu kazalara her yıl farklı sektörler eklenirken hükümetin bu konuda duyarsızlığı devam ediyor. İşverenler ve ‘yaygın basın’, konuyu geçiştiren açıklamalar ve yüzeysel haberlerle ‘neme lazım’cı tavrını sürdürüyor. İş kazaları artık dizi piyasasına da sıçradı. Son olarak bir yapım şirketine set iş&cc..]]> Mon, 03 Sep 2012 10:00:32 +0400 Demokrasinin kesik damarları https://www.evrensel.net/yazi/31925/demokrasinin-kesik-damarlari https://www.evrensel.net/yazi/31925/demokrasinin-kesik-damarlari? Düşünceyi açıklama eylemi, “kolay bir yönetme biçimi olarak benimsenen” gözaltı ve tutuklamalarla geri teptirilerek, korku duygusunun toplumun geneline egemen olmasını sinsice izlemek… Eleştiri hakkını kullanan kurum ve bireylerin tehdit ve şantajla sindirilme girişimi… Kanunla verilmiş gösteri, toplantı ve yürüyüş hakkının şiddet kullanılarak bastırılması ve terörize edilmesi… Belli iş kollarında anayasanın tanıdığı grev hakkının kanunla gasp edilmesi… Öğrencilerin özerk üniversite ve bilimsel eğitim isteğini kampuste haykırması ya da sokağa taşıması ve ya bir gösteri ile dile getirmesi ‘ölçüsüz’ şiddetle bastırılarak göz altı, tutuklama ve zindanla tehdit edilmesi ve eğitim hakkından yoksun bırakılması… Düşünen, eleştiren ve hoşnutsuzluğunu dile getirerek harekete geçen duyarlı kesimlerin gizli ve a&cced..]]> Mon, 02 Jul 2012 08:52:09 +0400 Tiyatroda belirsizlik devam ediyor https://www.evrensel.net/yazi/31093/tiyatroda-belirsizlik-devam-ediyor https://www.evrensel.net/yazi/31093/tiyatroda-belirsizlik-devam-ediyor? Tiyatro Festivali sona ererken tiyatro ortamında önümüzdeki sezon için sıkıntılı günler başladı. Özel tiyatrolar yeni dönem hazırlıklarına başlarken Devlet Tiyatroları ve İstanbul Şehir Tiyatrolarında yönetsel anlamda belirsizlik, sorunları daha da büyütecek gibi karamsar bir izlenim edinmemize yol açıyor. Çünkü ekim ayında sahnelerin yeni oyunlarla açılması bu durumda pek mümkün olamayacak gibi görünüyor. Devlet Tiyatrosu çalışanları, yazgısını Bakanlar Kurulundan çıkacak karara bağlamış durumda. Sorun, Kültür Bakanı tarafından bakanlar kuluna açılacak ve bakanlar kurulu yeniden bir yönetim şeması oluşturacak, yasayı çıkaracak. Ancak henüz bir “Yönetim taslağı hazırlandığı ve üzerinde çalışıldığı” bilgisi kamuoyu ile paylaşılmış değil. Ortada bir taslak var mı, bilmiyoruz varsa da bu taslak kim ya da k..]]> Mon, 18 Jun 2012 10:37:48 +0400 Antigone’nin Başkaldırısı https://www.evrensel.net/yazi/30219/antigonenin-baskaldirisi https://www.evrensel.net/yazi/30219/antigonenin-baskaldirisi? İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı’nın düzenlediği 18. İstanbul Tiyatro Festivali’nin davetlisi olarak İstanbul’a gelen Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu, antik yunan tragedyası Antigone’yi Kürtçe olarak sahneledi. Genel Sanat Yönetmenliğini Rüknettin Gün’ün yaptığı topluluk, son yıllarda Kürtçe repertuarı ile bölge tiyatrosu olarak çalışmalarını yürütüyor. Şehir Tiyatrosu bu defa doğru bir tercihle bir dünya klasiğini ramp ışıklarına taşıyor. Sophokles’in dünyada en çok sahnelenen oyunu olarak bilinen Antigone, başkaldırı temasıyla, öyküsü, dramatik çatışması ve kahramanlarının yönelimi bağlamında bugün hala güncelliğini koruyan bir metin olarak kabul görür. Türkçe’ye ilk olarak Sabahattin Ali tarafından çevrilen oyun Türkiye’de ödenekli ve..]]> Mon, 04 Jun 2012 09:41:42 +0400 İstanbul 18. Tiyatro Festivali https://www.evrensel.net/yazi/29406/istanbul-18-tiyatro-festivali https://www.evrensel.net/yazi/29406/istanbul-18-tiyatro-festivali? Devlet Tiyatrosu ve Şehir Tiyatroları üzerinde kara bulutlar dolaşırken, İstanbul Kültür ve Sanat Vakfının (İKSV) öncülüğünde düzenlenen 18. Uluslararası Tiyatro Festivali tüm hızıyla devam ediyor. Bu yıl Özgürlükler-Sorgulamalar teması ile hazırlanan festivalin açılışı 9 Mayısta Lütfi Kırdar Kongre Merkezinde yapıldı. Gecede Dostlar Tiyatrosu Genco Erkal’ın Nâzım Hikmet, Aziz Nesin ve Bertolt Brecht’in şiir ve metinlerinden oluşturduğu Nâzım ile Brecht-Biraz da Aziz Nesin adlı müzikli gösteri beğeni ile izlendi. Açılış programında ayrıca tiyatro kuramcısı, araştırmacı, tiyatro ve akademinin yüz akı Prof. Sevda Şener ve Prof. Özdemir Nutku, Yönetmen Başar Sabuncu ve 1 Mayıs günü yitirdiğimiz oyuncu Cüneyt Türel’e Onur Ödülü verildi. 12 Mayısta Kutluğ Ataman’ın Sılsel “Türkiye’ye yazılmış mektupla..]]> Mon, 21 May 2012 09:42:21 +0400 Cüneyt Türel https://www.evrensel.net/yazi/28939/cuneyt-turel https://www.evrensel.net/yazi/28939/cuneyt-turel? Mayıs ayındayız, bir yanda bahar bütün renkleri ile yaşama çağırırken insanı, diğer yandan tiyatro ortamında yaprak dökümünü yaşıyoruz. 1 Mayıs günü sahnelerden bir yıldız daha kaydı. Değerli insan, oyuncu, dublaj sanatçısı ve seçkin bir entelektüel olan Cüneyt Türel artık aramızda değil. Yokluğu tiyatro sanatı için büyük bir kayıp. Cüneyt Türel İstanbul Üniversitesinde öğrenciyken Yeşil Sahne ve Gençlik Tiyatrosunda başladığı tiyatro çalışmalarına sosyolojiden mezun olduktan hemen sonra 1962 yılında Engin Cezzar-Gülruz Sururi Tiyatrosu’nda Jean Paul Sartre’ın Altona Mapusları adlı oyunu ile profesyonel tiyatro yaşamına başlar. Burada iki yıl çalıştıktan sonra oyunculuğunu Lale Oraloğlu Topluluğunda sürdüren Türel, 1965 yılında 30 yıl emek vereceği İstanbul Şehir Tiyatrolarına geçer. Şehir Tiyatrolarında o yıl Moli..]]> Mon, 14 May 2012 11:25:00 +0400 Antonius ve Kleopatra’nın Aşkı Oyun Atölyesi’nde https://www.evrensel.net/yazi/28088/antonius-ve-kleopatranin-aski-oyun-atolyesinde https://www.evrensel.net/yazi/28088/antonius-ve-kleopatranin-aski-oyun-atolyesinde? Oyun Atölyesi Don Juan’ın Gecesi’nden sonra şu sıralar sezonun ikinci oyunu olarak Shakespeare’in en ünlü aşk tragedyası olan Antonius ve Kleopatra adlı oyununu seyirci ile buluşturmaya devam ediyor. Shakesperare’in sade bir öykü ile doğu batı çatışması ekseninde kurguladığı bu trajik aşk öyküsünde Romalı komutan Antonius ile Mısır Kraliçesi Kleopatra’nın tutku ile bezenmiş trajik aşkları anlatılıyor. Orijinalinde yaklaşık 5 saat olan ve oyun mekanları olarak Roma’dan Akdeniz ve Mısır’a kadar bir coğrafyayı kapsayan oyunu, Yönetmen Kemal Aydoğan akıllı ve özenli bir düzenleme ile metnin özünü koruyarak iki saatlik özenli bir çalışma ile karşılıyor seyirciyi. Bülent Bozkurt çevirisi ile sahnelenen oyunun müzikleri Tolga Çebi’ye, dekor tasarımı ise Bengi Günay’a, aydınlatma tasarımı ise İrfan Varlı’ya ait..]]> Mon, 30 Apr 2012 09:11:54 +0400 Şehir Tiyatrosunda bir asır biterken… https://www.evrensel.net/yazi/27611/sehir-tiyatrosunda-bir-asir-biterken https://www.evrensel.net/yazi/27611/sehir-tiyatrosunda-bir-asir-biterken? Nihayet facianın son perdesine gelindi elbirliği ile. Son perdede artık İstanbul Şehir Tiyatroları “Hamidiye Suları Şube Müdürlüğü” modelinde işletilecek ve biz de tiyatronun üstüne bir bardak su içeceğiz. Merkezi hükümet, yerleşemediği cumhuriyet kurumlarına sinsi bir şekilde “ele geçiremiyorsan çamur at, tu kaka olduğunu söyle, zarar ettiğini söyle, hantal diye yaygara kopar, aşağıla ve itibarsızlaştırarak gözden düşür” politikası ile kuşatıyor sonra da kadro ve zihniyet olarak yerleşince yaygarayı kesiyor. Aynı politika Şehir Tiyatroları üzerinde sinsice uygulamaya konuldu. En başta bir takım kerameti kendine menkul muhafazakar yazar ve fikir adamları başta İskender Pala olmak üzere Şehir Tiyatrosunun repertuvarına, oyunların niteliğine ve sahneleme biçimlerine sataşarak topa girdiler ve mevcut sanat-tiyatro pratiğine çalım atarak kaleye yaklaştılar...]]> Mon, 23 Apr 2012 08:24:30 +0400 Onca Yoksulluk Varken https://www.evrensel.net/yazi/26272/onca-yoksulluk-varken https://www.evrensel.net/yazi/26272/onca-yoksulluk-varken? Tiyatro Kare, Fransız Yazar Romain Gary’nin, Emile Ajar takma adıyla yazdığı daha önce filme de alınmış olan romanı Onca Yoksulluk Varken’i aynı adla oyunlaştırarak sahneye taşıdı. Geçtiğimiz haftalarda basın galası yapılan oyunun uyarlama ve yönetmenliğini Nedim Saban yapıyor. Bu arada yazara ilişkin ilginç bir not düşmek gerekiyor. Yazar Romain Gary, Fransa’nın en prestijli edebiyat ödülü olan ‘Goncourt Ödülü’nü daha önce alıyor ancak ödüllü edebiyatçı kimliğinin bilinmesini istemediğinden romanı Emile Ajar müstear ismiyle yazıyor ve Goncout’u bir kez daha kazanıyor. Onca Yoksulluk Varken 1970’li yıllarda Paris’te fahişeler, transeksüeller ve öteki konumuna itilerek toplumsal hayattan izole edilmişlerin yaşadığı bir semtte geçer. İkinci dünya savaşı yıllarında Almanya’daki Auschwitz trajedisinden sonra Paris&rsquo..]]> Mon, 02 Apr 2012 10:24:02 +0400 Antigone ve ‘Mezarsız Ölüler’ https://www.evrensel.net/yazi/25826/antigone-ve-mezarsiz-oluler https://www.evrensel.net/yazi/25826/antigone-ve-mezarsiz-oluler? İstanbul Devlet Tiyatrosu, Antik Yunan tragedyası Antigone’yi Kenan Işık’ın uyarlaması ile sahnelemeye başladı. Sophokles’in dünya sahnelerinde en çok sergilenen oyunu olarak bilenen Antigone’nin uyarlamasında Sabahattin Ali’nin güzel Türkçesi ile dilimize kazandırdığı versiyonu tercih edilmiş. Oyunun yönetmenliğini aynı zaman da uyarlamanın da sahibi Kenan Işık yapıyor. Dekor ve giysi tasarımını Elena İvanova, ışık düzenlemesini Önder Arık’ın yaptığı oyunun müzikleri ise Ayla Çelik’e ait. Bir Antik Yunan tragedyası olan Antigone, (Gözde Okur) Argoslularla Thebailer arasındaki savaşta kaybettiği kardeşi Polyneikes’in cesedini gömmek için kardeşi İsmene’yi (Selin Tekman) ikna etmeye çalışır. Thebai Kralı Kreon (Attila Olgaç) ise Polynikesi’ ülkenin düşmanı ilan etmiş ve ölüm cezası ile cezalandırarak gömülmesini..]]> Mon, 26 Mar 2012 10:48:57 +0400 Şimdi Brecht zamanı https://www.evrensel.net/yazi/25361/simdi-brecht-zamani https://www.evrensel.net/yazi/25361/simdi-brecht-zamani? Genco Erkal’ın düşünsel dünyası, tiyatro birikimi ve pratiğinde Bertolt Brecht’in özel bir yeri var. Brecht’le ilk olarak 1960’lı yılların ortalarında Ankara Sanat Tiyatrosunda şimdi aramızda olmayan Asaf Çiğiltepe’nin sahnelediği “Arturo Ui’nin Önlenebilir Yükselişi” oyunu ile tanışıyor Erkal. Bu oyundan sonra Ankara Sanat Tiyatrosundan ayrılan Genco Erkal bir grup arkadaşı ile Dostlar Tiyatrosunu kuruyor. (1969) Dostlar Tiyatrosu kuruluşundan hemen sonra Asaf Çiğiltepe yönetimindeki Ankara Sanat Tiyatrosu ile birlikte politik tiyatronun öncü gücü rolünü üstleniyor. Bugüne kadar büyük bir sorumlukla Alpagut Olayı, Sabotaj Oyunu, Rosenbergler Ölmemeli, Bay Biderman ve Kundakçılar, Azizname ve Sivas-93 gibi politik sözü olan oyunları yetkin bir biçimde sahneleyen topluluk, bu süreçte Brecht’e il..]]> Mon, 19 Mar 2012 12:08:45 +0400 İsmail Yıldız’a mektup https://www.evrensel.net/yazi/24402/ismail-yildiza-mektup https://www.evrensel.net/yazi/24402/ismail-yildiza-mektup? Sevgili kardeşim, Sen, haksız bir dünyaya adım attığında hukuksuzluk yazgın oldu. Şimdi adaletsiz ve zor bir hayatın içindesin. Sen tiyatro ile sahnede, fotoğraf makinesi ile objektifte, kamera ile monitörde, gazetecilikte gerçeğin, sadece gerçeğin peşinde ömür törpülerken bir zulüm mekanizması seni arka bahçenin fidanı saydı ve boynunu vurmaya kalktı. Dışarıda gerçeğin peşindeyken bugün cezaevi gerçeğiyle de tanıştırdılar seni. Olsun. Bilgileniyoruz İsmail, kimimiz içeride, kimimiz dışarıda… Hayat öğretmeye devam ediyor. İçerde tanıştığın bu gerçek, seni çelikleştirerek aramıza salacak biliyorum ya da en azından ben öyle umuyorum, seni aramızda dinamik bir sanat insanı olarak görmek, zindan mekanizmasına verilebilecek en iyi yanıttır. Bunu sen de biliyorsun. Sevgili kardeşim, Artık seni dışarıda bekleyenlerin sayısı çok yakında bir sayı artacak, b..]]> Mon, 05 Mar 2012 10:46:30 +0400 'İnsan mı değişmeli, yoksa dünya mı?' https://www.evrensel.net/yazi/22574/insan-mi-degismeli-yoksa-dunya-mi https://www.evrensel.net/yazi/22574/insan-mi-degismeli-yoksa-dunya-mi? Bertold Brecht’in bir Çin öyküsünden esinlenerek yazdığı, epik diyalektik tiyatro kuramının kavramsal ve gösterimsel özelliklerini en belirgin olarak üzerinde taşıyan Sezuan’ın İyi İnsanı bu defa Devlet Tiyatroları sahnelerinde seyirci ile buluşuyor. Üstadın 1938 yılında İsviçre de başladığı ancak göçmen olarak sürekli ülke değiştirdiği için bir türlü bitiremediği oyunu, Brecht ancak 1941 yılında Danimarka’da tamamlayabilmiş ve ilk olarak 1943 yılında İsviçre’de sahnelenmiştir. Sezuan’ın İyi İnsanı Türkiye de ilk defa 1957’de Adalet Cimcoz’un çevirisi ile yayınlanır ve ardından yasaklanır. Oyun 1958 yılında İstanbul Şehir Tiyatrolarında Alman Yönetmen Max Meinecke’nin rejisi ile provalara başlanır ve sahneleneceği duyurusu yapılır ancak gizli bir elin uyarısı ile oynanmadan repertuvardan çıkarılır. Bu sansür ve yasa..]]> Mon, 06 Feb 2012 09:20:32 +0400 Fransız yazarları da yasaklansın! https://www.evrensel.net/yazi/22150/fransiz-yazarlari-da-yasaklansin https://www.evrensel.net/yazi/22150/fransiz-yazarlari-da-yasaklansin? Fransa hükümetinin kendi ülkesinde ‘Ermeni Soykırımı’nı inkarı suç sayan yasayı senatodan geçirmesinden sonra Türkiye de bazı aklı evveller (10 yıl önce olduğu gibi) milliyetçi ve şoven duyguları bir kez daha ateşleyerek eylem hazırlığındalar. Bu odaklar hükümetin diplomasideki beceriksizliğini ve tutarsızlığını halkı kin ve nefret duyguları ile sokağa dökerek Fransız mallarının boykot edilmesini öğütlüyor ve örgütlüyorlar… Oysa Türkiye ve Fransa arasında bilindiği kadarıyla sadece iktisadi alanda iş birliği yok. İki ülke arasında siyasi, askeri, kültürel, turizm ve sportif alanda uzun yıllara dayalı sıkı bir iş birliği söz konusu. Bu alanlarda hiçbir şey yapmayı akıl edemeyen bu ilkel ve çağdışı kafa yapısı acaba hangi malları boykot edecek. Mesela edebiyat alanında ya da sanat etkinlikleri anlamında bugün Türkiye de tiyatro sa..]]> Mon, 30 Jan 2012 08:06:04 +0400 Önce bir boşluk oluştu... https://www.evrensel.net/yazi/21706/once-bir-bosluk-olustu https://www.evrensel.net/yazi/21706/once-bir-bosluk-olustu? Türkiye’de son yıllarda “çalıştırılmak üzere” gelen/getirilen yabancı uyruklu kadınların içinde bulunduğu trajik durumu, kamuoyu ya polisin yaptığı otel baskınlarında televizyona verilen görüntülerden ya da editörlerin gazetelerin üçüncü sayfalarına yerleştirdiği iğreti haberlerle öğreniyor. Büyük çoğunluğu bir takım şebeke ilişkileri ile Türkiye’ye getirilen bu kadınlar büyük umutlarla çalışıp ‘para kazanmak’ ve ‘rahat bir yaşam’ hayali ile kandırılıyor ancak kısa zaman sonra gerçek ortaya çıkıyor. Büyük umutlarla bu topraklara gelen bu kadınlar bir zaman sonra birilerinin ‘sermayesi’ oluyor. Karşılaştıkları manzara genel olarak hüsranla sonuçlanıyor. Umutla geldikleri bu ülkede hayal kırıklığının yanı sıra onarılmaz bir travma ile yüzüstü bırakılıyor. Pasaportu..]]> Mon, 23 Jan 2012 08:50:11 +0400 Oyun Atölyesi’nde Don Juan’ın Gecesi https://www.evrensel.net/yazi/20871/oyun-atolyesinde-don-juanin-gecesi https://www.evrensel.net/yazi/20871/oyun-atolyesinde-don-juanin-gecesi? Oyun Atölyesi Türkiye de sahnelenmemiş oyunları seyirci ile buluşturmaya devam ediyor. 2007 yılı tiyatro sezonunda üç yıl aralıksız gösterimde olan Fransız oyun yazarı Eric-Emmanuel Schmitt’in ‘Evlilikte Ufak Tefek Cinayetler’ oyunundan sonra topluluk, bu sezon aynı yazarın Don Juan’ın Gecesi adlı oyununu sahnelemeye devam ediyor. Şehsuvar Aktaş’ın çevirdiği oyunu, ölçülü ve anlaşılır yorumu ile Kemal Aydoğan yönetiyor. Dekor ve kostüm tasarımını Bengi Günay’ın gerçekleştirdiği oyunun müzikleri Tolga Çebi’ye ışık tasarımı ise İrfan Varlı’ya ait. Don Juan efsanesi tarihte birçok yazar ve sanatçının farklı yapıtlarında yer almış, etrafında yürütülen tartışmalar bağlamında hala güncelliğini koruyan bir konudur. Yazar Don Juan’ın Gecesi’nde sevgi, aşk, sadakat ve hazzın yüceltilmesi bağlamında konuyu ..]]> Mon, 09 Jan 2012 09:17:23 +0400 Sorumluluk bilinci ile oluşturulan 10 yıl https://www.evrensel.net/yazi/20013/sorumluluk-bilinci-ile-olusturulan-10-yil https://www.evrensel.net/yazi/20013/sorumluluk-bilinci-ile-olusturulan-10-yil? Tiyatro pratiğinde, seçtiği oyunlarla düşünsel olan ile görsel olanı ustaca buluşturma sürecinde önemli bir aşamayı yakalayan Tiyatro Pera sorumluluk bilinci ile oluşturduğu 10. Yılını geride bıraktı. Tiyatro ortamında budalaca bir kirlenmenin yaşandığı, tiyatro sanatında değişim ve dönüşüm arayışlarının gittikçe cılızlaştığı, artık tiyatro yapanların bile sahneyi sevmediği bu yalancı dünyada, bir yanda sorumsuz ve ebleh figürlerin kendilerinin bile neden olduğunu anlamadıkları bir sahte itibarlaştırmanın salak kibri yaşanırken… Bir yandan da (sayıları az olsa) sanatın toplumsal misyonuna ve aydın olmanın ölçütüne koşut, sahici ve samimi duygularla küçük umut adacıkları yaratabilen çabaları ile gerçek övgüyü hak eden topluluklar var. Tiyatro Pera bu adacıklardan sadece bir tanesi. Topluluğun kurucusu ve aynı zaman da genel sanat yönetmeni olan..]]> Mon, 26 Dec 2011 08:51:03 +0400 Ermeni yazar Baronyan’dan Şark Dişçisi https://www.evrensel.net/yazi/19614/ermeni-yazar-baronyandan-sark-discisi https://www.evrensel.net/yazi/19614/ermeni-yazar-baronyandan-sark-discisi? Hagop Baronyan 1891 yılında tüberkülozdan öldüğünde geride bir tanesi İtalyan oyun yazarı Goldoni’den adaptasyon olmak üzere beş oyun ve çeşitli konularda yazılmış bir yığın dergi yazısı bıraktı. Yaşadığı dönemde yazdığı oyun ve denemeleri ile Osmanlıda saray yönetiminin tepkilerini çeken ve sansüre uğrayan Baronyan yazdıkları ile yaşadığı dönemin toplumsal sorularını mizah ve hicivle ele alan yoksul bir edebiyat emekçisi olarak tarihe geçti. Yaşadığı dönemde hiçbir oyunu sahnelenmeyen Baronyan’ın yazdığı Bağdasar Ağpar (Bağdasar Kardeş) adlı oyunu ancak ölümünden sonra sahnelenir. Cumhuriyet döneminde de hiçbir oyunu sahnelenmeyen Baronyan’ın 1870’li yıllarda yazdığı ikinci oyunu Şark Dişçisi yazılışından 140 yıl sonra İstanbul Şehir Tiyatroları’nda deneyimli yönetmen Engin Alkan’ın sahne yorumu ile ilk kez seyirci ile bu..]]> Mon, 19 Dec 2011 08:24:52 +0400 Satıcının Ölümü İzmir’de https://www.evrensel.net/yazi/18779/saticinin-olumu-izmirde https://www.evrensel.net/yazi/18779/saticinin-olumu-izmirde? Çağdaş Amerikan tiyatrosunun en önemli Oyun Yazarlarından Arthur Miller’ın toplumsal bağlamı ile bireyin onurlu yaşama savaşımını anlattığı Satıcının Ölümü adlı oyunu İzmir Devlet Tiyatrosu’nda sahnelenmeye devam ediyor. Arthur Miller ‘Satıcının Ölümü’nde 1929 yılında yaşanılan kapitalizmin bunalımında dönemin rekabet koşullarına ayak uyduramayan ve kendi ahlak anlayışından ödün vermeden alın teri ile geçinmeye çalışan, onurlu bir babanın verdiği mücadeleyi anlatır. Baba Wiily Loman (İbrahim Raci Öksüz) karısı ve iki çocuğu ile mütevazı bir hayat sürmek için namusu ile çalışmaktadır. Karısı Linda Loman (Neşe Arat) ise çocuklarına iyi bir anne olmak için elinden geleni yapar, çocukları Biff (Ozan Yıldırım) ve Happy (H. Emre Başer) ise haylaz ve serseri yaşam sürmektedirler. Çocuklarının bu durumu hem babayı hem de ..]]> Mon, 05 Dec 2011 08:31:35 +0400 Sığınakta insan sesleri https://www.evrensel.net/yazi/17899/siginakta-insan-sesleri https://www.evrensel.net/yazi/17899/siginakta-insan-sesleri? Deprem, sarsıntı, kırılma, ölüm, çaresizlik, yalnızlık, yerin altında ya da yıkıntılar arasında yaşadığı ruhsal travma ile insanın yaşama tutunma çabası. Van ve Erciş depremi ile bu manzara Türkiye insanının artık yabancısı olmadığı dramatik yaşantı parçaları bir kez daha belleğimize kazındı. Türkiye’nin doğusunda bu trajik manzara herkesi etkisi altına almışken İzmir Devlet Tiyatrosu bu gündeme denk düşen bir oyunla seyircilerin karşısına çıkıyor. İzmir Devlet Tiyatrosu yeni dönem oyun yazarlarımızdan Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Sema Göktaş’ın yazdığı ‘Yerin Altında’ adlı oyunu sahnelemeye devam ediyor. Küçük bir sığınakta yaşam savaşı veren, kuşatılmış ve çaresiz insanların anlatıldığı Yerin Altında’yı İzmir Devlet Tiyatrosu oyuncularından Tayfun Erarslan yönet..]]> Mon, 21 Nov 2011 08:48:18 +0400 Felsefe, aşk ve siyaset üçgeninde Aşkın Sıradanlığı https://www.evrensel.net/yazi/17485/felsefe-ask-ve-siyaset-ucgeninde-askin-siradanligi https://www.evrensel.net/yazi/17485/felsefe-ask-ve-siyaset-ucgeninde-askin-siradanligi? 20.yüzyılın en çok tartışılan filozofu Alman Martın Heidegger, akademik hayatı, genç öğrencisi (Hannah Arendt) ile yaşadığı aşkı ve Nazizme verdiği siyasal destekle bilinir. Filozofun yaşam serüveni Aşkın Sıradanlığı adlı oyunla bu defa tiyatro sahnelerinde tartışılıyor. Oyun, aynı zamanda bir dönem Martın Heidegger ile yaşadığı aşkla anılan Yahudi kökenli Siyaset Bilimci ve Yazar Hannah Arendt’in yaşamındaki karanlık noktaları da yeniden tartışmaya açıyor. İstanbul Devlet Tiyatrosu, Yahudi asıllı Alman Kadın Yazar Savyon Liebrecht’in yazdığı, çevirisini Tarık Günersel’in yaptığı ‘Aşkın Sıradanlığı’nı Özgür Yalım’ın rejisi ile sahneye getiriyor. Dekor tasarımını Behlüldane Tor, giysi tasarımını Nalan Alaylı’nın gerçekleştirdiği oyunun ışık tasarımı ise Yüksel Aymaz’a ait. Martın Heidegger 1889 yılında Baden’de doğdu, Freiburg Üniversitesinde t..]]> Mon, 14 Nov 2011 08:46:48 +0400 Largo Desolata Buruk Ezgi https://www.evrensel.net/yazi/16614/largo-desolata-buruk-ezgi https://www.evrensel.net/yazi/16614/largo-desolata-buruk-ezgi? Tiyatro sanatının kolektif bir üretim olduğu gerçeğinden hareketle yola çıkan Tiyatro Ekip kuruluşunun ikinci yılında çağdaş oyun yazarlarından Vaclav Havel’in baskı dönemlerinde aydının konumunu sorgulayan Largo Desolata (Buruk Ezgi) adlı oyununu sahnelemeye devam ediyor. Ekip geçtiğimiz yıl ilk olarak Samuel Beckett’in Oyunun Sonu adlı oyununu sahneleyerek tiyatro ortamına dahil oldu. Topluluk, tiyatro üretiminin her aşamasında ortak üretim ve kolektif bilinç ile hareket ederek repertuar, reji, oyunculuk yönetimi, sahne tasarımı ve diğer teknik üretimlerde ortak akıl ve dayanışma ile hareket ederek (şimdilerde tiyatro üretimlerinde artık pek fazla görülmeyen) ekip ruhunu yeniden canlandırmaya ve üretimin başat unsuru yapmaya çalışıyor. Tiyatro Ekip’in bir toplumsal duyarlılık örneği olarak sahneledikleri yeni oyunları Largo Desolata’nın metin çözü..]]> Mon, 31 Oct 2011 09:08:22 +0400 Otobüs; renklerle ayrıştırılan hikayeler https://www.evrensel.net/yazi/15732/otobus-renklerle-ayristirilan-hikayeler https://www.evrensel.net/yazi/15732/otobus-renklerle-ayristirilan-hikayeler? Kadınlara yönelik şiddet hazin bir şekilde artarak sürüyor. Kimi sevdiğini kaçırarak bıçaklayıp boğazlıyor, kimi karısını sokakta kurşun yağmuruna tutuyor, bir başkası boşanmak isteyen karısını dövüyor. Bir diğeri yasak ilişki yaşadığından şüphe ettiği karısına çocuklarının yanında şiddet uyguluyor ve namusunu kurtarmak için baba evine göndererek onu yalnızlaştırıp dertleri ile bir başına bırakıyor. Erkek egemenliğinin kuralları ile belirlenen toplumsal hayatta erkekler ‘baba’, ‘eş’ ve ‘sevgili’ olarak ahlak, namus ve daha başka sosyal sebeplerle kadınlar üzerinde şiddet ve cinayetlerini artırarak onları yok etmek için üzerlerine abanıyorlar. Bu topraklarda galiba en çabuk şiddet boy veriyor, sanki lanetlenmiş herkes. Gün geçmiyor ki gazete ve televizyonlarda bir kadın cinayeti haberi verilmesin. Her birinin hikayesi farklı ve muhakkak hüzünl..]]> Mon, 17 Oct 2011 08:27:35 +0400 Savaşta önce gerçekler ölür https://www.evrensel.net/yazi/14774/savasta-once-gercekler-olur https://www.evrensel.net/yazi/14774/savasta-once-gercekler-olur? Yukarıdaki başlık 2. Dünya Savaşı’nda Alman askerlere karşı tankçı subay olarak görev yapan Amerikalı General George S. Patton’a ait. General Patton bu sözleri hangi durum karşısında söyledi ya da hangi olayın başlangıcı ve ya sonucu, onu böyle bir cümle kurmaya zorladı bilinmez ama Generalin sözleri bugünün savaşlarında da bir gerçeğin altını çiziyor. Tıpkı emperyalist Amerikan yönetiminin Irak’a dair sahte gözlemci raporu, yalan ve tehditle uluslararası güçleri de yanına alarak Saddam yönetimindeki Irak’ı işgal ettiği süreçte olduğu gibi. İşgal sürecinde de yalan baskın çıkmış ve gerçekler toprağın altına sürülmüş ve işgal, kurgusal gerekçelerle özellikle dünya medyaları maniple edilerek meşru gösterilmişti. İşgal ile demokrasi ve özgürlük getirecekleri mavallarına önce kendi asker..]]> Mon, 03 Oct 2011 08:38:38 +0400 Tiyatro sezonu açılıyor https://www.evrensel.net/yazi/13876/tiyatro-sezonu-aciliyor https://www.evrensel.net/yazi/13876/tiyatro-sezonu-aciliyor? Ekim ayı yaklaşırken ödenekli ve özel tiyatrolar çalışmalarını hızlandırdılar. Devlet Tiyatroları bu sezon ilk dönem oyunları olarak 12 tanesi ilk defa sahnelenecek olan toplam 42 oyunla seyircisine merhaba diyecek. Devlet Tiyatroları, Haldun Taner’in “Sersem Kocanın Kurnaz Karısı”, Haldun Dormen’in “Kantocu” oyunlarının yanı sıra Amerikalı Oyun Yazarı Tennesse Willams’ın Can Yücel çevirisi “Sırça Kümes”, Sophokles’den “Antigone”, Aristopfanes’den Yücel Erten güncel yorumu ile “Barış”, Arthur Miller’dan “Bütün Oğullarım” gibi klasik oyunlarla sezonu açıyor. İstanbul Şehir Tiyatroları önceki sezondan oyunların yanı sıra bu yıl Shakespeare’in “Kral Lear”ını Yiğit Sertdemir’in yorumu seyircisi ile buluşturacak, Şehir Tiyatrolarının bir diğer iddialı oyunu ise Orhan Alkaya’nın..]]> Mon, 19 Sep 2011 09:02:54 +0400 Kürt açılımından kurt açılımına https://www.evrensel.net/yazi/13032/kurt-acilimindan-kurt-acilimina https://www.evrensel.net/yazi/13032/kurt-acilimindan-kurt-acilimina? Kürt açılımı, bir kısım insan için başlangıçta kulağa hoş gelen, insanın içini rahatlatan bir söylemle başlatıldı. Demokrasi, insan hakları ve özellikle ana dilde eğitim konularında ‘hassas’ olunduğu ve aşamalı olarak uygulamaya geçileceği umudu yaratıldı toplumda. Toplumun bir kesiminde kabul görmeye başlayınca bir anda adı uygulamadaki her türlü tezatlığına rağmen “Demokratik Açılım” olarak değiştirildi. Ancak bir yandan toplum, yapılacak ‘ileri hamlelere’ sözüm ona ikna edilmeye çalışılırken bir yandan da harekete geçmesi gereken makamlar geviş getirmeye başladılar. Daha sonra demokratik açılım, kıytırık bir Kürtçe televizyonla sınırlandırılarak farklı uygulamalara gidildi. Tam anayasa değişikliği yapıldı özgürlükler genişletilecek denildi ardından açılımın adı bir kez daha değiştirildi ve adına da “Milli ..]]> Mon, 05 Sep 2011 09:07:56 +0400 Parçalanmış mezar https://www.evrensel.net/yazi/12277/parcalanmis-mezar https://www.evrensel.net/yazi/12277/parcalanmis-mezar? Geçtiğimiz hafta psikopat vandallığın bir örneği daha yaşandı. Can Yücel’in Datça’da bulunan anıt mezarına saldırdılar. Datça halkı ve demokratik kitle örgütleri saldırıya büyük tepki gösterdi. Aynı zihniyete mensup kişiler daha önce de halk ozanı Ruhi Su’nun İstanbul Zincirlikuyu’da bulunan mezarını parçalamışlardı. Türkiye’de bir takım yobaz ve sanat düşmanı kişiler, ülkenin neresinde olursa olsun sanat yapıtlarını ve üretimlerini kırarak, parçalayarak, yakarak, yasaklayarak, susturarak, içine tükürerek sanatçıyı kendi ülkesine dar etme konusunda sanki ağız birliği ve yemin etmiş gibi davranıyorlar. Sanatçılar uzunca bir dönem devletin baskıcı tutumu ile karşı karşıya kalarak zor koşullarda üretimlerini gerçekleştirdiler; yasaklandılar, sansür edildiler hatta tutuklanıp mahpuslara atıldılar. Son yıllard..]]> Mon, 22 Aug 2011 09:31:05 +0400 Savaş Çığırtkanlığı https://www.evrensel.net/yazi/11391/savas-cigirtkanligi https://www.evrensel.net/yazi/11391/savas-cigirtkanligi? Son zamanlarda siyasal iktidarın politik, iktisadi açmazları ve faşizan tutumu yüzünden yeniden alevlenen savaş alanları, toplumun gündelik hayatını bir kez daha tedirgin etmeye başladı. Bir yandan sokakta bombalar patlıyor, insanlar ölüyor, yaralanıyor, sakat bırakılıyor, bir yandan da düşmanca söylemlerle toplum, karşı kamplara bölünüyor. Hep birlikte toplumsal bir kaosa sürükleniyoruz. Ülkede bunca yoksulluk varken, işsizlik artık önüne geçilemez boyutta yaygınlaşırken, hem mali açıdan hem de sosyal ve kültürel olarak büyük tahribata yol açacağı gün gibi ortada olan bir savaş ortamına yeniden sürüklenmek çılgınlık olarak tarihe geçtiği halde iktidar sahiplerinin bu kirli savaşta ısrar ve inat etmelerini anlamak gerçekten zor. Savaşta insanlarla birlikte diğer canlılar ölmüyor sadece, bu felakette doğa ve çev..]]> Mon, 08 Aug 2011 09:08:42 +0400 Harbiye’de Şiddet https://www.evrensel.net/yazi/10049/harbiyede-siddet https://www.evrensel.net/yazi/10049/harbiyede-siddet? Geçtiğimiz hafta Uluslararası Caz Festivali’nde dünyaca ünlü seslerle sahneye çıkan Kürtçenin güçlü sesi, Yorumcu Aynur Doğan türkülerine başladıktan kısa bir süre sonra konseri dinlemeye gelen histerik bir grup tarafından önce yuhalanıyor, ardından da aynı öfkeli grup içinden bazıları sahneye minder, pet şişe ve yabancı maddeler atarak Aynur’u engellemek istiyor. Protestoların yoğunlaşması üzerine Aynur Doğan, üçüncü parçasından sonra sahneden ayrılmak zorunda bırakılıyor. Sanatçı, ayrılırken zafer işareti yapıyor ve öfkeli lümpen grup daha sonra istiklal marşı okuyor ve Açık hava tiyatrosunu terk ediyor. Bu arada protestocu bir başka grup da Aynur’a “Türkçe Söyle, Türkçe Söyle” diye tezahüratta bulunuyor. Program akışı ve sanatçıları önceden belirlenmiş bir..]]> Mon, 18 Jul 2011 09:07:41 +0400 Hasat dansı https://www.evrensel.net/yazi/9179/hasat-dansi https://www.evrensel.net/yazi/9179/hasat-dansi? Dil, iletişim ve sömürgecilik konularında oyunlar yazan fakat Türkiye’de tiyatro çevrelerince fazla bilinmeyen Kuzey İrlanda’ lı Oyun Yazarı Brien Friel’in ‘Hasat Dansı’ (Dancing at Lughnasa) adlı oyunu Pera Güzel Sanatlar Lisesi Tiyatro Bölümü öğrencileri tarafından geçtiğimiz hafta okulun Eren Uluergüven Sahnesinde sergilendi. Aslı Salarvan’ın Türkçe’ye çevirdiği oyunu, Deneyimli Oyuncu Defne Halman yönetiyor. Koreografisini Evrim Artut’un yaptığı oyunun ışık tasarımını ise Okan Kayabaş yapıyor. Brian Friel (d.1929) özellikle oyunlarda ve yanı sıra yazdığı öykü ve senaryolarda Kuzey İrlanda halkının içinde bulunduğu korku ve aşağılanma duygusunu hüzünlü bir anlatımla sorgular. Yazdığı 20’ye yakın oyununda bu sorunsalı temel bir mesele olarak alır ve sömürgeciliğin halkın yaşamını nasıl tedirgin ettiği..]]> Mon, 04 Jul 2011 09:59:50 +0400 Bazuka, kent hikayeleri https://www.evrensel.net/yazi/8284/bazuka-kent-hikayeleri https://www.evrensel.net/yazi/8284/bazuka-kent-hikayeleri? Edebiyat ortamına 2002 yılında yayınladığı ‘Tol’ romanı ile keskin bir giriş yapan Murat Uyurkulak daha sonraki yıllarda ‘Har’ (2006) adlı romanı ile kendinden en çok söz ettiren yazar olarak üretimlerine devam etti. Tol Mahir Günşıray tarafından oyunlaştırılarak Tiyatro Oyunevi topluluğunca sahneledi. Almancaya çevrildi ve son 10 yılın en iyi romanları arasında ilk sıralarda gösterildi. ‘Har’ romanından sonra fanatik okuyucularının yeniden roman beklediği Murat Uyurkulak bir sürpriz yaparak öykülerle çıktı kendisini takip edenlerin karşısına. Uyurkulak geçmiş yıllarda kaleme aldığı, çoğu kimi dergi ve yıllıklara yer almış öykülerini ‘Bazuka’, Aşk Yalnızlık ve Şiddete Dair Hikayeler adıyla bir araya getirdi ve okuyucu ile buluşturdu. Mağdur edilmiş, ötelenmiş ve yalnızlaştırılmış kent insanın dramını mahcup ama öfkeli bir dille anlatıyor yazar. Roma..]]> Mon, 20 Jun 2011 09:15:49 +0400 + 18 https://www.evrensel.net/yazi/7425/18 https://www.evrensel.net/yazi/7425/18? Başbakanlık Küçükleri Muzur Neşriyattan Koruma Kurulu ‘çocuklara sakıncalı’ olduğu gerekçesiyle 2 dergiyi daha poşete koyma kararı almış. ‘Sıze’ adlı magazin dergisi ile ‘Harakiri’ mizah dergisinin içindeki yazı, fotoğraf ve karikatürlerin çocukların ahlakına olumsuz etki edeceğini düşünerek bu dergilerin okullara sokulmasını, açık sergilerde bulundurulmasını, vitrinlerde satılmasını yasaklayarak poşetle satılmasını bir rapor ile kamuoyuna bildirmişler. Bu dergilerde artık diğer ‘sakıncalı’lar gibi +18 logosu ile vitrinlerde olacak. Buna benzer yasaklama ve sansür kararlarını Özal hükümeti zamanından hatırlıyoruz. Adı geçen kurul da zaten Özal hükümeti zamanında kurumuştu. Her iki iktidarın da sanatla, bilimle, edebiyatla ve mizahla hep sorunu oldu. Önce dava açıyorlar, ardından yasaklamaya çalışıyorlar olmadı ..]]> Tue, 07 Jun 2011 04:04:05 +0400 Karanlıkta boşluğa düşenler https://www.evrensel.net/yazi/6238/karanlikta-bosluga-dusenler https://www.evrensel.net/yazi/6238/karanlikta-bosluga-dusenler? Tiyatro Boğaziçi, repertuvarındaki ‘Yeni Bir Hayat İçin’ adlı oyunu güncelleyerek yeniden seyirci ile buluşturmaya devam ediyor. Cüneyt Yalaz ile Uluç Esen’in birlikte yazdıkları oyun ilk olarak 2001 yılı tiyatro mevsiminde sahnelenmişti. Uluç Esen’in yönettiği oyunun Selim Özben karakterini Cüneyt Yalaz yorumluyor. Yazarlar ‘Yeni Bir Hayat İçin’ de işinden, çevresinden ve kurduğu ilişkilerden hoşnut olmayan evliliği sona ermiş ‘tutunamayan’ 35 yaşındaki Selim Özben’in yeni bir hayat kurma girişiminde boşluğa düşmesi ve yeniden çıkış arayışını anlatıyor. Selim karakteri tıpkı Oğuz Atay’ın Tutunamayan romanındaki Turgut Özben ve Selim karakterlerinin güncel izdüşümü gibi düşünülmüş ve yerinde bir kurgu ile sahneye aktarılmış. Selim Özben gençliğinde yaşamını bireysel başarılar üzeri..]]> Mon, 16 May 2011 09:46:12 +0400 Allahuekber! Gel Buraya “Ucube” https://www.evrensel.net/yazi/5323/allahuekber-gel-buraya-ucube https://www.evrensel.net/yazi/5323/allahuekber-gel-buraya-ucube? Mehmet Aksoy’un ucube heykeline işçiler Allahuekber sesleri ile ilk kazmayı vurmuşlar hayırlısıyla. Ulemadan gelen “Tez kellesi vurula!” kararı doğrultusunda hemen çalışmalara başlayan belediye yetkilileri mahkeme kararını beklemeden ‘vandal tayfası’nı harekete geçirdi ve el birliği ile ‘yapıt’ın infazını gerçekleştirdiler. Tanrı hepsinden razı olsun, bizi bir ‘zina mabedi’nden kurtardılar. İşçiler tekbir sesleri ile devasa vinçle heykeli kuşatırken, başta iktidar sahipleri olmak üzere bir iki cılız sessin dışında yıkıma sessiz kalan sanat camiasından, sadece ‘kendine demokrat’ liberallere, iktidar yardakçısı, köşesini köşe dönmek için kullanan çokbilmiş köşe yazarlarına kadar toplum olarak tanrı katında bilcümle günahlardan arınır, yekun suçlardan beraat ederiz inşallah. Bir kentin kültürel hayatının gel..]]> Mon, 02 May 2011 09:24:32 +0400 Farklı yaşantı ile kadınlar https://www.evrensel.net/yazi/4860/farkli-yasanti-ile-kadinlar https://www.evrensel.net/yazi/4860/farkli-yasanti-ile-kadinlar? Kadın sorunsalı yüzyıllardan beri tiyatro sanatının başat konusu olarak hep tartışıldı ve tartışılmaya da devam edecek, öyle görünüyor. Devletin ve mülkiyetin ortaya çıkmasından bu yana ‘erkek ideoloji’nin ürettiği değerlerin gölgesinde yaşamak durumunda bırakılan kadın, çağdaş dünya diye adlandırılan günümüzde hâlâ özgürce toplumsal hayata dahil olma savaşımı veriyor ve kimlik arayışını sürdürüyor. Bugün ‘Muhafazakar düşüncenin, kadınları toplumsal ve kültürel yaşamın haricinde tutmaya çalıştığı’ tartışmaları sürerken sanat alanında varlığını sürdüren duyarlı kadınlar da sorunlarını farklı anlatım teknikleri görünür kılmanın uğraşındalar. Bakırköy Belediyesi Şehir Tiyatroları ‘yeni metin, yeni yazar’ arayışında gerçekleştirdiği yazarlık atölyesinde, gündel..]]> Mon, 25 Apr 2011 09:49:08 +0400 Kadının iktidar hırsı https://www.evrensel.net/yazi/3874/kadinin-iktidar-hirsi https://www.evrensel.net/yazi/3874/kadinin-iktidar-hirsi? Türkiye’de uyguladığı yerel yönetim modeli ile sanatın toplumsal ve kültürel bağlamda halkla buluşmasının önünü açan ve buluşmaya zemin hazırlayan Eskişehir Büyükşehir Belediyesi yönetimi, tiyatronun yanı sıra kurduğu klasik müzik orkestrası ve sanat alanında yaptıkları diğer çalışmalarla adından en çok söz edilen belediye olma özelliğini taşıyor. Genel Sanat Yönetmenliğini Mete Ayhan’ın üstlendiği Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları genç kuşak yazarlarımızdan Özen Yula’nın ilk dönem oyunlarından “Gayri Resmi Hürrem” adlı oyununu geçtiğimiz hafta İstanbul seyircisi ile buluşturdu. Gökhan Soylu’nun yönettiği oyunun kukla tasarımını Haluk Yüce, ışık tasarımını ise Mustafa Kala gerçekleştiriyor. Oyunun müzik yorumu Ali Eyidoğan’a kostümleri ise Meryem Yönlüer..]]> Mon, 11 Apr 2011 10:53:52 +0400 Tiyatro Stüdyosu 20. yılında https://www.evrensel.net/yazi/1997/tiyatro-studyosu-20-yilinda https://www.evrensel.net/yazi/1997/tiyatro-studyosu-20-yilinda? Tiyatro Stüdyosu 20.yılını, Rus gerçekçiliğinin Klasik Yazarı Anton Çehov’un dünya tiyatrolarında en çok sahnelenen ‘Vanya Dayı’ adlı oyunu ile kutluyor. Deneyimli Yönetmen Ahmet Levendoğlu’nun farklı bir sahneleme denemesi ile seyirci karşısına çıkarılan oyun, Tiyatro Stüdyosu’nun ciddi ve nitelikli sahneleme örnekleri ile dolu olan itibarlı 20.yılına özel bir armağan niteliğinde. Ahmet Levendoğlu’nun ‘Genel Sanat Yönetmenliği’nde çalışmalarını sürdüren Tiyatro Stüdyosu, repertuvar tiyatrosu olarak 1990 yılında Ahmet Levendoğlu, Haluk Bilginer ve Zuhal Olcay tarafından kuruldu. İlk olarak Herald Pinter’ın ‘Aldatma’ oyunu ile seyirci karşısına çıkan topluluk ardından Willy Russell’dan ‘Kan Kardeşleri’, Ben Elton’dan ‘Derin Bir Soluk Al’, Turgay Nar’dan ‘Çöplü..]]> Mon, 14 Mar 2011 11:07:57 +0300 ‘Tiyatro Adam’ ya da adam gibi tiyatro https://www.evrensel.net/yazi/1089/tiyatro-adam-ya-da-adam-gibi-tiyatro https://www.evrensel.net/yazi/1089/tiyatro-adam-ya-da-adam-gibi-tiyatro? Sinema yönetmeni Serdar Akar’ın danışmalığı ve üst denetimi ile çalışmalarını sürdüren ‘Tiyatro Adam’, kuruluşunun dördüncü yılında Fransız edebiyat ve sanatının aykırı sesi Boris Vian’nın “Generallerin Beş Çayı” adlı oyununu ‘Generaller, Savaş ve Barbekü’ adıyla sahnelemeyi sürdürüyor. Çevirisini Berk Erdem’in yaptığı oyunun yönetmenliğini İstanbul Şehir Tiyatroları rejisörlerinden Engin Alkan yapıyor. Tiyatro Adam, tiyatro ve sahne sevdalısı bir grup genç tarafından ciddi oyunlar sahnelemek üzere oluşturulan bir grup. Topluluğun daha önce sahnelediği ‘Markalı Hava’ ve ‘Albay Kuş’ adlı oyunlar uzun süre gündemde kalmış ve yoğun bir seyirci kitlesi ile buluşmuştu. Günümüz toplumsal ve iktisadi sorunlarını savaş olgusu ve savaş kültürü üzerinden tartışmayı hede..]]> Mon, 28 Feb 2011 16:58:22 +0300 Tiyatro Kare’de Leyla’nın Evi https://www.evrensel.net/yazi/228/tiyatro-karede-leylanin-evi https://www.evrensel.net/yazi/228/tiyatro-karede-leylanin-evi? Tiyatro Kare, Zülfü Livaneli’nin soylu ve yerleşik kültürle büyümüş bir kadının görgüsüz ve sonradan görme zengin bir çift tarafından evinin hile ile ele geçirilmesini anlattığı romanı Leyla’nın Evi’ni Zeynep Avcı’nın uyarlaması ile sahneye taşıdı. Dramaturjisini Ömer Faruk Kurhan’ın yaptığı oyunun yönetmenliğini Nedim Saban yapıyor. Müziklerini Ferhat ve Zülfü Livaneli’nin birlikte yaptıkları oyunun dekor tasarımında ise Nurullah Tuncer imzası var. Zülfü Livaneli’nin romanı Leyla’nın Evi, konusu, olay örgüsü, anlatımı ve kişilerin ayrıntılı olarak kurgulanması ile başarılı bir roman olarak karşımıza çıkıyor. Soylu bir kadının entrika ile evinin ele geçirilmesinin etrafında gelişen olaylara Livaneli’ kuşak çatışması, farklı kültürlerin bir arada yaşaması üzerinden mülkiyet i..]]> Thu, 17 Feb 2011 06:03:32 +0300