Evrensel.net https://www.evrensel.net tr Emek Evrenseldir https://evrensel.net/nhy/upload/diger/favicon.ico https://www.evrensel.net/tema/evrensel16/img/apple-touch-icon-114x114.png Evrensel.net Apple lansmanından kötü haberler https://www.evrensel.net/yazi/82255/apple-lansmanindan-kotu-haberler https://www.evrensel.net/yazi/82255/apple-lansmanindan-kotu-haberler? Geçtiğimiz gün Apple “Gather Round” olarak adlandırdığı lansman sunumunda yeni ürünlerini tanıttı. Çeşitli yayın organlarında etkinlikte tanıtılan ürünlere methiyeler düzülse de sunum ve sonrasındaki gelişmeler Apple kullanıcıları için pek de hoş değil. Öncelikle Apple kullanıcılarına en ağır darbe ile başlayalım: Apple’ın tüm ürünlerine zam geldi. Zam derken öyle yüzde 3-5 falan değil. iPhone 8 64GB yüzde 25 zam ile 5199 TL’den 6499 TL’ye, iPad Pro 10.5 64GB yüzde 45.9 zamla 3699 TL’den 5399 TL’ye en üst seviye iMac Pro ise yüzde 70 civarında zamla 70 bin TL’den 119 bin TL’ye yükseldi. Apple’ın diğer ürünlerinde ve yedek parçalarında da benzer oranlarda zam yapıldı. Kullanıcılara darbe bu astronomik zamlarla da sınırlı kalmadı. iPhone’un analog kulaklık girişine sahip son telefonları 6S ve S..]]> Sat, 15 Sep 2018 03:00:17 +0300 AP’nin yeni telif yönetmeliği https://www.evrensel.net/yazi/82211/apnin-yeni-telif-yonetmeligi https://www.evrensel.net/yazi/82211/apnin-yeni-telif-yonetmeligi? Avrupa Parlamentosu 12 Eylül’de Dijital Tek Pazarda Telif Hakları Yönetmeliği’ni oylayacak. Yönetmeliğin amacı Avrupa Birliği telif hakları yasalarını Dijital Tek Pazar hedefleri ve güncel ihtiyaçlarla uyumlu hale getirmek olarak açıklansa da etkileri itibariyle Internet’i ve Internet’te bilginin, kültürün ve sanatın paylaşımını kökünden değiştirme olasılığı var. Yönetmeliğin tüm maddelerini bu köşenin sınırlarında ele almak mümkün değil. Ancak bir maddeden mutlaka bahsetmemiz gerekiyor: Madde 13. Madde 13 kâr amaçlı çevrimiçi içerik paylaşım servislerinin, bu servislerin kullanıcılarının yaptığı telif hakkı ihlallerinden “sadece aracı” olmaları nedeniyle sorumlu tutulamayacakları görüşüne itiraz ederek söz konusu servislerin “etkili ve orantılı” tedbirler almasını, hak sahipleri tarafından tanımlana..]]> Sat, 08 Sep 2018 04:32:39 +0300 Linux, pazar ve çeşitlilik https://www.evrensel.net/yazi/82164/linux-pazar-ve-cesitlilik https://www.evrensel.net/yazi/82164/linux-pazar-ve-cesitlilik? Geçtiğimiz hafta Linux’un 27. yaş gününü kutladık. Linus Torvalds adında genç bir üniversite öğrencisinin 1991’de hobi olarak üzerinde çalışmaya başladığı Linux, aradan geçen 27 yılda bir hobi projesi olmaktan çıkıp web sunuculardan akıllı telefonlara, televizyonlardan süper bilgisayarlara, arabalardan buzdolaplarına hemen her yerde kullanılmaya başlandı. Linux’un bu şekilde yayılabilmesini sağlayan kararlılığı, açık kaynaklılığı, çeşitliliği, istenilene uygun bir hale kolayca getirilebilmesi ve ücretsiz olması gibi avantajlarından bahsedebiliriz. Ancak bu avantajların hiçbiri Linux’un kişisel bilgisayarlarda kullanım için yaygın bir şekilde kabul görmesini sağlayamadı. Kişisel bilgisayarlarda Linux’un kullanım oranı yüzde 2-3 civarında. Bu oranın bu kadar düşük olmasında etkili olan birkaç faktör var. Öncelikle rak..]]> Sat, 01 Sep 2018 03:00:14 +0300 İşlemci açığı krizi Foreshadow'la sürüyor https://www.evrensel.net/yazi/82122/islemci-acigi-krizi-foreshadowla-suruyor https://www.evrensel.net/yazi/82122/islemci-acigi-krizi-foreshadowla-suruyor? İşlemcilerde performansı arttırmak için kullanılan spekülatif yürütme ve dallanma öngörüsü mekanizmalarını kötüye kullanan Meltdown ve Spectre yan kanal saldırıları [0] ortaya çıktığından beri güvenlik araştırmacıları benzer açıkları bulmak üzere yoğun bir çaba sarf ediyor. İşlemci üreticilerinin tasarım süreçlerinde işlemci hızına yoğunlaşıp işlemci güvenliğini pek de umursamamaları nedeniyle benzer nitelikte azımsanamayacak sayıda açık bulundu. Her bir açık için işlemci üreticileri işlemcinin kendi dahili kodlarını güncelleyen mikrokod güncellemeleri yayınlıyor. Ve bu mikrokod güncellemelerinin çoğu işlemci performansında hissedilebilir düşüşlere yol açıyor. İki hafta kadar önce L1 Terminal Fault(L1TF) ya da Foreshadow olarak adlandırılan ve Intel işlemcilerin 1. seviye ön belleğinden(L1 Cache) veri &cce..]]> Sat, 25 Aug 2018 04:52:29 +0300 Google çalışanları şeffaflık ve söz hakkı istiyor https://www.evrensel.net/yazi/82079/google-calisanlari-seffaflik-ve-soz-hakki-istiyor https://www.evrensel.net/yazi/82079/google-calisanlari-seffaflik-ve-soz-hakki-istiyor? Eğer yaptığınız işin milyonları, milyarları etkileme olasılığı varsa "bu yaptığım neye, kime yarayacak; ne sonuçları olacak?" gibi soruları kendinize sormanız gerekir. Elbette -büyük bir çoğunluğun yaptığı gibi- bütün bu soruları sormadan da işinizi yapıp hayatınıza devam edebilirsiniz ancak bu sorumluluğunuzu ortadan kaldırmaz. Son günlerde çok sayıda Google çalışanı bu ve benzeri soruları yüksek sesle dile getiriyor. Nisan ayında 4 bini aşkın Google çalışanı Google'ın ABD Savunma Bakanlığı ile birlikte çalıştığı yapay zeka projesi Maven hakkında Google CEO'su Sundar Pichai'ye seslenen bir mektup yayınlayarak "Google'ın savaş işlerinde olmaması gerektiğini" belirtmişti. Google, içeriden yükselen bu tepki üzerine Maven projesinin kontratını yenilemeyeceğini açıklamış ve yedi maddelik "yapay zeka ilkeleri"ni duyurmuştu: 1. Sosyal açıdan faydalı olmal..]]> Sat, 18 Aug 2018 04:40:41 +0300 Bataryaları nasıl korumalı? https://www.evrensel.net/yazi/82031/bataryalari-nasil-korumali https://www.evrensel.net/yazi/82031/bataryalari-nasil-korumali? Telefonlar, tabletler, dizüstü bilgisayarlar ve diğer modern taşınabilir cihazların hemen hepsi çeşitli boy ve ebatlarda bataryaları kullanır. Ve bu bataryalar bir süre sonra ömrünü tamamlayarak kullanılamaz ya da verimli bir şekilde kullanılamaz hale gelir. Bu kullanım ömrünü belirleyen faktörlerden biri de bataryanın ne şekilde kullanıldığıdır. Ancak bu konuda yapılan önerilerde doğrular ile yanlışlar fazlasıyla birbirine girmiş durumda. Bu birbirine girme durumu farklı batarya tipleri için verilen önerilerin tüm batarya tipleri için doğru olduğu varsayımıyla alakalı. Yaygın olarak kullanılan üç batarya tipinden bahsedebiliriz: Nikel Kadmiyum(NiCd), Nikel Metal Hidrid(NiMH) ve Lityum İyon (Li-ion). Her üç batarya tipinin de avantajları ve dezavantajları olmakla birlikte bugün hafiflikleri ve kendi kendine deşarj miktarlarının sıfıra yakın olması nedeni ile pek ç..]]> Sat, 11 Aug 2018 04:11:37 +0300 Sansüre yardım ve yataklık https://www.evrensel.net/yazi/81989/sansure-yardim-ve-yataklik https://www.evrensel.net/yazi/81989/sansure-yardim-ve-yataklik? Geçtiğimiz gün The Intercept kendisine içeriden sızdırılan bilgi ve belgelere dayanarak Google’ın Çin’de kullanılmak üzere sansürlü bir arama motoru üzerinde çalıştığını duyurdu. Intercept’in haberine göre Google, Dragonfly (Yusufçuk) adını verdiği projeye 2017 baharında başlamıştı ve projede görev alan birkaç yüz kişi dışında projeyi kendi çalışanlarından bile gizliyordu. Çin yaklaşık 750 milyon Internet kullanıcısı ile bir arama motoru için dünyanın en büyük pazarı. Kıyas açısından bu sayı Kuzey Amerika kıtasındaki Internet kullanıcısı sayısının neredeyse 2.5 katı, Avrupa’daki kullanıcı sayısından ise 150 milyon daha yüksek. Google 2010’a dek kendi arama motorunun sansürlü halini Çin’deki kullanıcılara sunmuş ancak 2010’da Çin yönetiminin uyguladığı sansürü, ifade özg&..]]> Sat, 04 Aug 2018 04:01:47 +0300 Chrome'dan HTTPS hamlesi https://www.evrensel.net/yazi/81952/chromedan-https-hamlesi https://www.evrensel.net/yazi/81952/chromedan-https-hamlesi? Google, birkaç yıldır arama sonuçlarında HTTPS kullanan sitelere daha fazla öncelik vermek ve veri girişi yapılan sayfalarda eğer HTTPS kullanılmıyorsa sayfanın güvensiz olduğu konusunda uyarıda bulunmak gibi yöntemlerle sitelerde HTTPS protokolünün kullanımını yaygınlaştırmaya çalışıyordu. Chrome'un yeni yayınlanan 68. sürümü ile bu yönde bir adım daha atılarak "güvenli değil" uyarıları HTTPS kullanmayan tüm sayfalarda verilmeye başladı. Eski HTTP protokolünde kullanıcı ile site arasındaki trafik şifrelenmeden açık olarak gerçekleşir. Bu da uygun konumda olan üçüncü şahısların trafiği izleyebilmesine ve içeriğine bakabilmesine olanak tanır. HTTPS ise kullanıcı ile site arasındaki trafiği şifreleyerek üçüncü şahısların trafiği izleyebilmesinin önüne geçer. Uzunca bir süre gerek sertifika maliyetleri gerekse ..]]> Sat, 28 Jul 2018 04:05:13 +0300 Android tekeli https://www.evrensel.net/yazi/81911/android-tekeli https://www.evrensel.net/yazi/81911/android-tekeli? Avrupa Birliği antitröst denetmenleri, Android akıllı telefon üreticilerine koyduğu kısıtlamalar nedeniyle Google’a 5 milyar dolar ceza kesti ve bu ‘yasa dışı’ uygulamaları 90 gün içinde sonlandırmasını istedi. Google bu karara uymazsa ana firması Alphabet’in kârının yüzde 5’ine varan yeni cezalarla karşı karşıya kalacak. Google, Android’in daha fazla tercih alanı yarattığını savunarak cezaya itiraz edeceğini açıkladı. Google CEO’su Sundar Pichai’de uzunca bir blog gönderisiyle[0] Android’i savundu, cezaya itiraz etti. Google’ın Android işletim sistemi mevcut akıllı telefonların yüzde 80’i tarafından kullanılıyor. Çekirdeği Linux çekirdeğine dayanan Android’in kaynak kodu, değişikliğe ve yeniden dağıtıma izin veren Apache 2.0 Lisansı ile Linux çekirdeğinde yapılan değişiklikler ise GNU GPL versiyon 2 ile dağıtılıyor. Ancak bu özgürl..]]> Sat, 21 Jul 2018 04:56:49 +0300 Muhalif medyada tık avcılığı https://www.evrensel.net/yazi/81874/muhalif-medyada-tik-avciligi https://www.evrensel.net/yazi/81874/muhalif-medyada-tik-avciligi? Click bait, tık yemi ya da Türkçede daha yaygın kullanılan haliyle tık avcılığı okurları sosyal medyadan web sitesine ya da sitenin ana sayfasından haber sayfasına çekmek için yaygın bir şekilde kullanılan bir yöntem. Yöntem okurun ilgisini çekecek ancak çoğu kez haberde karşılığı olmayan ya da haberdeki karşılığına kıyasla yanıltıcı sayılabilecek bir cümlenin başlığa ve/veya sosyal medyaya yazılmasına yani bir aldatmacaya dayanıyor. Örneğin sosyal medyaya “iOS güncellemesi geldi: İşte yenilikler!” yazıyor. Tıklayıp haberi açınca bir de ne göresiniz: “…iOS 11.4.1 sürümü ile kullanıcılara sunulan herhangi bir yenilik bulunmuyor.” Daha fazla ve güncel örnekler için Twitter’da tık avcılığıyla mücadeleyi kendine iş edinmiş LimonHaber hesabına[0] göz atabilirsiniz. Zama “ücret ayarlaması” diyen, enflasyon oranlarını &..]]> Sat, 14 Jul 2018 04:18:35 +0300 Eski tekniğe yeni patent https://www.evrensel.net/yazi/81828/eski-teknige-yeni-patent https://www.evrensel.net/yazi/81828/eski-teknige-yeni-patent? Söz konusu patentler olunca “saygın” teknoloji devlerinin devcileyin birer patent trolüne dönüştüğüne defalarca kez tanık olduk. Firmaların bilinen ve kullanılan bir teknolojiyi alıp havalı isimler altında patentlemesi ve hatta ardından bu teknolojiyi kendilerinden önce kullananlara patent sopası sallaması yeni bir olay değil. Mevcut yasalar, var olan her hangi bir şeyi “yeni bir yöntem” ile yaptığınızda bunu patentlemenize izin veriyor. “Yeni bir yöntem” kavramı ise fazlasıyla yoruma açık. Nvidia’nın 1 Haziran’da duyurduğu “Sonsuz çözünürlüklü dokular” [0][1] başlıklı patent de bu açıdan oldukça tartışmalı bir patent. Patentin kendisine geçmeden önce kabaca da olsa doku (texture) ve kafeslerden (mesh) bahsetmek gerek. Oyunlarda grafikler genellikle üç boyutlu kafeslerin üzerine iki boyutlu doku g&o..]]> Sat, 07 Jul 2018 03:51:38 +0300 Apple'ın bozuk klavyeleri https://www.evrensel.net/yazi/81779/applein-bozuk-klavyeleri https://www.evrensel.net/yazi/81779/applein-bozuk-klavyeleri? Eğer çevrenizde bir Apple hayranı varsa büyük olasılıkla Apple’ın ürettiği cihazların ne kadar güzel, ne kadar zarif, ne kadar sorunsuz olduklarına dair söylevlere maruz kalmış; sizin “normal PC”nizin aksine Macbook’ların sorunlardan nasıl azade olduklarına dair söylevleri dinlemişsinizdir. Güncel Macbook modelleri piyasaya sürüldüğünde dört bir yandan övgü salvoları başlamıştı: çok ince, çok hafif, çok zarif, trackpadi kusursuz, klavyesi muhteşem… Ancak bu övgü silsilesinin üzerinden çok da fazla bir zaman geçmeden Macbook ve Macbook Pro kullanıcıları klavyelerine dair şikayetlerle Apple servislerine başvurmaya başladı. Kiminin çeşitli tuşları çift basıyordu, kiminin tuşları basmıyordu, kiminin ise tuşları kafasına göre takılıyordu. Cihazlarını servise götürenler “Tuşun arasına toz kaç..]]> Sat, 30 Jun 2018 03:05:48 +0300 E3 Notları https://www.evrensel.net/yazi/81681/e3-notlari https://www.evrensel.net/yazi/81681/e3-notlari? Oyun endüstrisinin en büyük etkinliği Elektronik Eğlence Fuarı (E3 2018) geçtiğimiz gün sona erdi. Geçen yılın E3’üne göre duyurulan dikkate değer oyunların sayısının epeyce fazla olduğunu rahatça söyleyebiliriz. MineCraft: Story Mode’un Netflix’e gelmesi, Doom Eternal, Cyberpunk 2077, Battlefield 5, Fallout 76, Assasin’s Creed Odyssey, The Elder Scrolls VI, Death Stranding ve Ghost of Tsushima bu yıl öne çıkan oyunlardan sadece bir kısmı. Her birinin yayınlanan fragmanlarını izlemenizi ve takip etmenizi şiddetle tavsiye etsem de burada sadece ilk oyunlarından beri sıkı bir takipçisi olduğum Fallout ve The Elder Scrolls serilerine değineceğim. Nükleer kıyamet sonrasının dünyasını konu alan Fallout serisi, 1997’de yayınlanan ilk Fallout’tan bugüne her oyunu ile ses getirmeyi başardı. Oyun stilinde yapılan değişiklikler benim gibi bir kısım eski fanatiği biraz ..]]> Sat, 16 Jun 2018 04:45:30 +0300 Microsoft’un açık kaynakla tehlikeli dansı https://www.evrensel.net/yazi/81635/microsoftun-acik-kaynakla-tehlikeli-dansi https://www.evrensel.net/yazi/81635/microsoftun-acik-kaynakla-tehlikeli-dansi? GitHub’a dair geçtiğimiz hafta basına sızan bilgiler doğrulandı ve Pazartesi günü Microsoft GitHub’ı 7.5 milyar dolarlık Microsoft hissesi karşılığında satın aldığını açıkladı. 67 milyondan fazla projeye ve 24 milyonu aşkın kullanıcıya[0] ev sahipliği yapan yazılım geliştirme platformu GitHub’ın Microsoft’a satılmasını kullanıcılar pek de hoş karşılamadığından GitLab ile SourceForge gibi alternatif servislere taşınmalar da başladı. Konuya aşina olmayanlar için Git, Linux çekirdeğinin geliştirilmesinde kullanılmak üzere Linus Torvalds tarafından 2005’te geliştirilen dağıtık versiyon kontrol sistemidir. Git sayesinde birden fazla kişi aynı kaynak kod üzerinde rahatça çalışabilir, her bir programcının yaptığı değişiklik kolayca ve sorunsuzca diğer programcılara yansıtılabilir. GitHub ise Git için web tabanlı bir barındırma servisidir. Git’in özellikleri ve kullanışlılığının &uu..]]> Sat, 09 Jun 2018 04:10:04 +0300 Fallout 76: Değişmeyen tek şey savaş https://www.evrensel.net/yazi/81585/fallout-76-degismeyen-tek-sey-savas https://www.evrensel.net/yazi/81585/fallout-76-degismeyen-tek-sey-savas? Her seferinde “Savaş, değişmeyen tek şey savaş…” sözleri ile başladığımız Fallout serisine bir yenisi ekleniyor. Bethesda Oyun Stüdyoları’ndan Todd Howard geçtiğimiz gün Twitch üzerinden yapılan bir yayında Fallout 76’yı duyurdu ve oyunun ilk trailerını yayınladı. Bilmeyenler için Falllout, 2077’de başlayan ve 2 saatte yerin üzerinde pek bir şey kalmamasıyla nihayete eren nükleer savaşın ardından geçen olayları konu alan bir oyun serisi. Serinin 1997’de yayınlanan ilk oyunundan bugüne serinin her oyunu kendi fanatik kitlesini toplamayı başardı. Serinin son çıkan oyunu Fallout 4 klasik Falloutçuların çeşitli ve çoğunlukla da haklı sebeplerle yoğun eleştirilerine rağmen yayınlandığının ilk gününde sadece Steam üzerinden 1,2 milyon satılarak rekor kırmıştı. Aradan geçen 3 yılda Fallout 4’ün -çoğu Holywood filmini aşan..]]> Sat, 02 Jun 2018 04:41:46 +0300 Echo’nun yanlış anlama zinciri https://www.evrensel.net/yazi/81539/echonun-yanlis-anlama-zinciri https://www.evrensel.net/yazi/81539/echonun-yanlis-anlama-zinciri? Geçtiğimiz hafta Amazon’un akıllı asistanı Alexa’ya bağlı çalışan akıllı hoparlörü Echo’nun özel bir sohbeti rehberinden rastgele birine yolladığının ortaya çıkmasıyla akıllı cihazlar neyi ne kadar dinliyor tartışmaları da alevlendi. Amazon’un açıklamasına göre Echo konuşmadaki kelimelerden birini Alexa olarak algılayıp devreye girdikten sonra yine konuşmada geçen bir başka kelimeyi mesaj gönder olarak algılıyor ve “Kime?” diye soruyor. Ardından yine konuşmada geçen bir kısmı yine yanlış bir şekilde rehberden biri ile eşleştirip “X kişisine yolluyorum doğru mu?” sorusunu yöneltiyor ve diyalogdan bir kısmı yine yanlış anlayarak “doğru” yanıtını aldığını düşünerek mesajı yolluyor. Üst üste bunca yanlış ses eşleştirmesine tesadüf de diyebilirsiniz elbet ama yine de kaygılanmak için yeterince sebep var. Bilgisayara sesli komu..]]> Sat, 26 May 2018 03:22:08 +0300 Konum bilgilerimiz güvende mi? https://www.evrensel.net/yazi/81492/konum-bilgilerimiz-guvende-mi https://www.evrensel.net/yazi/81492/konum-bilgilerimiz-guvende-mi? Kişisel verilerimizin güvenliği ve bize çeşitli çevrimiçi hizmetleri sağlayan şirketlerin bu verilerimize dair tutumu Cambridge Analytica skandalı sayesinde kamuoyunda daha fazla tartışılır oldu. Teknoloji devlerinin bizi son kullanıcı lisans sözleşmeleri ve servis koşulları gibi hukuki metinlerle bilinçli olarak anlaşılmaz kılınmış detaylı gizlilik ayarları ile dolandırarak verilerimize nasıl el koyduğu ve bu veriler üzerinden nasıl kâr ettiğini sanırım artık bilmeyen kalmamıştır. Öte yandan güvenlik güçleri ve istihbarat örgütlerinin kişisel verilerimize ne ölçekte ve ne kadar erişebildiği, bu erişim sırasında yasal sınırların aşılıp aşılmadığı pek tartışılmamıştı. Son gelişmeler bu durumu da kamuoyu açısından daha tartışılır hale getirecek cinsten. Geçtiğimiz hafta Mississippi County eski şerifinin 2014-2017 yılları arasında Securus Technologies’in LocationSmart adlı ..]]> Sat, 19 May 2018 04:15:45 +0300 Google Duplex insan olmadığını bildirmeli mi? https://www.evrensel.net/yazi/81444/google-duplex-insan-olmadigini-bildirmeli-mi https://www.evrensel.net/yazi/81444/google-duplex-insan-olmadigini-bildirmeli-mi? Google’ın geliştirici konferansı Google I/O’nun bu yılki en dikkat çekici sunumu yapay zeka destekli telefon görüşmeleri yapabilen ve bu görüşmelerde karşıdakine bir robot ile görüştüğünü fark ettirmemeyi başaran Duplex’ti. Gerçek dünya şartlarında yapay zekanın doğal bir diyaloğu sürdürmesi ve her hangi bir iş için randevu alması oldukça zor bir iş. Dilin kendi zorluklarının yanı sıra yarım kalan cümleler, yutulan ya da atlanan kelimeler ve aşırı karmaşık cümleler gibi konuşmaya ait sorunlar da hesaba katılmak zorunda. Üstelik karşısındakine robot olduğunu fark ettirmemek salt insan sesinin mekanik olarak taklidi ile mümkün değil. Vurgular ve konuşmada verilen boşluklar gibi çeşitli ufak detaylar gerçek bir insandan gelen çağrı ile robotlardan gelen çağrıları birbirinden kolayca ayırt edebilmemizi sağlıyor. Ya da daha doğrusunu ..]]> Sat, 12 May 2018 04:14:27 +0300 Twitter’ın şifre ‘açığı’ https://www.evrensel.net/yazi/81398/twitterin-sifre-acigi https://www.evrensel.net/yazi/81398/twitterin-sifre-acigi? Twitter, perşembe akşamı bir gönderi [0][1] yayınlayarak kullanıcıların şifrelerini sistem günlüklerine maskelenmemiş bir şekilde kaydeden bir “açık” keşfettiklerini ve bu açığı yamadıklarını duyurdu. “Açığın” kötüye kullanıldığına dair herhangi bir kanıt bulamadığını belirten Twitter, kullanıcılardan tedbir olarak aynı şifreyi kullandıkları bütün servislerde şifrelerini değiştirmelerini istedi. Normal şartlar altında Twitter gibi bir web servisine üye olurken oluşturduğunuz şifre hash fonksiyonu adı verilen özel bir fonksiyondan geçirilerek her bir şifre için eşsiz sabit uzunluklu bir karakter dizisi oluşturulur. Hash fonksiyonları tek yönlü fonksiyonlardır ve geriye doğru yani fonksiyon sonucundan şifreyi üretebilecek şekilde çalıştırılamazlar. Ancak farklı hash algoritmalarının farklı şifreler için sonuçlarını içeren tablolar kullanıl..]]> Sat, 05 May 2018 00:03:08 +0300 Internet'e bağlı sistemler ne kadar güvenli? https://www.evrensel.net/yazi/81356/internete-bagli-sistemler-ne-kadar-guvenli https://www.evrensel.net/yazi/81356/internete-bagli-sistemler-ne-kadar-guvenli? Pek çok alanda analog sistemler yerlerini dijital, Internet’e bağlı sistemlere bırakıyor. Evimizdeki lambayı bile akıllı telefonumuzdan kolayca kontrol edebiliyoruz. Bu tip sistemler pek çok açıdan kolaylık sağlasa da yetersiz güvenlik tedbirleri ve güvenlik açıkları gibi sebeplerle pek çok riski de beraberinde getiriyor. Geçtiğimiz hafta F-Secure’den güvenlik araştırmacıları Tomi Tuominen ve Timo Hirvonen İsveçli elektronik kilit üreticisi Assa Abloy’un Vision olarak bilinen sistemi için tüm kilitleri açan bir maymuncuk üretmeyi başardı. Araştırmacılar önce elde taşınabilir bir cihazla bir karttın manyetik şeridinden ya da RFID aracılığıyla bilgileri karttan alıyor. Ardından bu bilgiler kullanılarak en üst seviye erişim yetkisine sahip, oteldeki tüm kapıları açabilen bir maymuncuk üretiliyor. Vision kilit sistemi 166 ülkede 42 binden fazla ..]]> Sat, 28 Apr 2018 04:15:52 +0300 Facebook verileri kaçırıyor https://www.evrensel.net/yazi/81313/facebook-verileri-kaciriyor https://www.evrensel.net/yazi/81313/facebook-verileri-kaciriyor? Facebook’un kurucusu Zuckerberg’in Cambridge Analytica skandalı ile ilgili özürlerini ve “bundan sonra verilerinizi daha iyi korumak için çaba sarf edeceğiz” temalı açıklamalarını sanıyorum ki görmeyen kalmamıştır. Facebook zaten şüpheyle yaklaştığımız bu açıklamaları boşa düşürecek bir hamle yapmakta gecikmedi. Avrupa Birliği’nde 25 Mayıs’ta yürürlüğe girecek olan Genel Veri Koruma Düzenlemesi nedeniyle Facebook’un AB dışında yaşayan kullanıcıların sözleşmelerini İrlanda’daki şirketten ABD’deki şirkete aktaracağı Reuters tarafından duyuruldu[0]. Hali hazırda ABD ya da Kanada’da yaşamıyorsanız sözleşmenizi Facebook’un İrlanda’daki alt şirketi ile yapıyorsunuz. 2 milyarı aşkın Facebook kullanıcısının 1.9 milyara yakınının sözleşmesi İrlanda ile. AB’nin yeni veri güvenliği düzenlemesi sözleşmenin AB sınır..]]> Sat, 21 Apr 2018 04:15:55 +0300 Ehliyetsiz internet https://www.evrensel.net/yazi/81256/ehliyetsiz-internet https://www.evrensel.net/yazi/81256/ehliyetsiz-internet? Türkiye’de internetin 25. yılı dolayısıyla ODTÜ’de düzenlenen etkinlikte konuşan RTÜK Üyesi Taha Yücel, internet kullanımı için ehliyet şartı aranmasını önerdi[0]. Şöyle tarif ediyor bahsettiği ehliyeti Taha Yücel: “Tabii bir internet ehliyeti kavramım var. … gerek Ulaştırma Bakanlığı, gerek BTK, gerek RTÜK ve tüm belki paydaşlarımızın katkısıyla, üniversitelerin de katkısıyla bir internet ehliyeti kavramını ve bir internet okur-yazarlığı interaktif eğitimini oluşturmamız lazım. …opsiyonel olabilir bu ... veya zorunlu olması da düşünülebilir... İnternete bağlanan insanlarda da en azından bir temel internete bağlanma yeterliliği ve ehliyeti aranmalı” Ve ardından esas meseleye geliyor: “…bir ehliyetin onun cihazına yüklendiği…” Doğrudur interneti daha sağlıklı kullanabilmek üzere çeşitli eğitimlerin verilmesi bir ihtiya&cced..]]> Sat, 14 Apr 2018 03:01:37 +0300 Robotlar savaş alanına inerken https://www.evrensel.net/yazi/81217/robotlar-savas-alanina-inerken https://www.evrensel.net/yazi/81217/robotlar-savas-alanina-inerken? Yapay zeka ve makine öğrenmesi alanlarında son yıllarda alınan yol ister istemez bu teknolojilerin savaşlarda, çatışmalarda nasıl kullanılabileceği tartışmasını da beraberinde getirdi. Eğer yapay zekaya sahip robotların silah olarak kullanılması size uzak bir gelecek gibi görünüyorsa Kore Cumhuriyeti ile Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti arasındaki sınıra göz atmanız yeterli. Kore Cumhuriyeti’nin sınır boyları Samsung’un ürettiği SGR-A1 otomatik silahlar tarafından korunuyor. SGR-A1’lerin makineli tüfekleri şimdilik insanlar tarafından kontrol edilse de silahın bir de “tam otomatik” modu bulunuyor. Yine Kore Cumhuriyeti’nde Kore Gelişmiş Bilimler ve Teknoloji Enstitüsü (KAIST), silah üreticisi Hanwa Systems ile iş birliği nedeni ile 30 ülkeden önde gelen 50 yapay zeka araştırmacısı tarafından boykot ediliyor. Batı cephesinde de durum çok farklı değil. 3 bini aşkın Google &c..]]> Sat, 07 Apr 2018 04:15:23 +0300 Verilerimizi varsayılan olarak emanet ettiklerimiz https://www.evrensel.net/yazi/81174/verilerimizi-varsayilan-olarak-emanet-ettiklerimiz https://www.evrensel.net/yazi/81174/verilerimizi-varsayilan-olarak-emanet-ettiklerimiz? İki hafta önce, Cambridge Analytica’nın Facebook verilerini nasıl kullandığı ifşa edilmiş, Facebook dört bir koldan eleştiri bombardımanına tutulmuş, Facebook CEO’su, ifade vermek üzere ABD Kongresi ve İngiltere Parlamentosu’na “davet” edilmişti. Zuckerberg, ABD Kongresi’nde ifade vermeyi kabul etti ve gizlilik kontrollerini daha basit hale getireceklerini duyurdu. Facebook, Zuckerberg’in açıklamasını detaylandırarak kişisel verilerinizi kontrol etmek, bulmak, indirmek ve silmek için yeni araçlarını duyurdu. Bu tedbirlerin yanı sıra Facebook data broker olarak anılan üçüncü parti veri sağlayıcılarından kullanıcıları daha iyi tasnif etmek için veri almaya son verdiğini açıkladı. Hemen önden söyleyelim, bütün bunlar Facebook’un iş modelinde bir değişiklik olduğu anlamına gelmiyor. Bunlar temelde Facebook’a karşı yükselen tepkileri yumu..]]> Sat, 31 Mar 2018 05:01:08 +0300 Cambridge Analytica: Verilerimiz namlusu bize çevrilmiş bir silaha nasıl döndü? https://www.evrensel.net/yazi/81126/cambridge-analytica-verilerimiz-namlusu-bize-cevrilmis-bir-silaha-nasil-dondu https://www.evrensel.net/yazi/81126/cambridge-analytica-verilerimiz-namlusu-bize-cevrilmis-bir-silaha-nasil-dondu? Zuck: Eğer Harvard’dan herhangi biri hakkında bilgiye ihtiyacın olursa Zuck: Sorman yeterli. Zuck: Elimde 4 bini aşkın e-posta, fotoğraf ve adres var. X: Ne? Bunu nasıl başardın? Zuck: İnsanlar kendileri verdi. Zuck: Neden bilmiyorum. Zuck: Bana “güveniyorlar” Zuck: Geri zekalılar. 19 yaşındaki Facebook Kurucusu Mark Zuckerberg ile bir arkadaşı arasında geçtiği iddia edilen bu yazışma0 2010’da ortaya çıktığında Facebook yazışmayı yalanlamamış ancak Zuckerberg ve Facebook’un kişisel bilgilerin gizliliğine dair görüşünün böyle olmadığını belirtmişti1. Facebook kurulduğu günden bugüne, sonunda Zuckerberg’in ya da Facebook’un özür dilediği çok sayıda skandalla gündeme geldi. Cambridge Analytica skandalına geçmeden önce eski skandallara bir göz atmakta fayda var. CAMBRIDGE ANALYTICA FACEBOOK’UN İLK SKANDALI DEĞİL 2007’de Facebook&..]]> Sat, 24 Mar 2018 03:11:13 +0300 AMD işlemcilerde yeni açıklar https://www.evrensel.net/yazi/81073/amd-islemcilerde-yeni-aciklar https://www.evrensel.net/yazi/81073/amd-islemcilerde-yeni-aciklar? 2018, işlemci üreticileri için hiç de iyi geçmiyor. Hatırlayacağınız üzere ocak ayının başında ağırlıklı olarak Intel işlemcileri etkileyen Spectre (Hortlak) ve Meltdown (Erime) açıkları ortaya çıkmıştı. Intel hisselerinin epey değer kaybetmesine yol açan bu açıklara karşı yama çalışmaları hâlâ devam ederken AMD’nin Ryzen ve EPYC işlemcilerini etkileyen dört ayrı kategoriye bölünmüş on üç yeni açık ortaya çıktı: Masterkey (Maymuncuk), Ryzenfall (Ryzen’in düşüşü), Fallout (Serpinti) ve Chimera (Kimera[0]) Tel Aviv merkezli siber güvenlik kuruluşu CTS Labs, açıkları AMD’ye bildirmesinden 24 saat sonra kamuoyuna açıkladı [1]. Normalde bu tip durumlarda şirketlere açığı yamayabilmeleri için kamuoyu duyurusundan önce verilen alışıldık süre 90 gündür. Meltdown ve Spectre’da a&..]]> Sat, 17 Mar 2018 04:15:33 +0300 Webi hızlandırmak https://www.evrensel.net/yazi/81029/webi-hizlandirmak https://www.evrensel.net/yazi/81029/webi-hizlandirmak? Google, geçtiğimiz gün yayımladığı bir blog gönderisi [0] ile kökenleri AMP teknolojisine dayanan ve web sayfalarının yüklenmesini hızlandıracak bazı önerilerini standart haline getirmek istediğini duyurdu. Web sayfalarının yüklenmesini hızlandırmak kullanıcı deneyimi açısından elbette önemli ancak Google’ın AMP deneyimi web için belli sıkıntı ve tehlikelere de işaret ediyor. Başlangıçta AMP Google’ın Apple Haberler ve Facebook Anında Makaleler gibi sistemlere yanıtıydı. Ana fikir neredeyse anında yüklenebilmeyi tüm webe uygulanabilir kılmaktı. Apple ve Facebook’un salt kendi kontrollerinde kalması için tasarladığı başka platformlarla uyumsuz bu formatlar karşısında AMP Google’ın ana ürünü Google Search’e entegre edilmesinin de katkılarıyla kolayca başarılı oldu. Şimdi Google, AMP’den öğrendiklerini tüm webe yeni ve açık bir standart ol..]]> Sat, 10 Mar 2018 04:50:34 +0300 Tescillerin, patentlerin karanlığı https://www.evrensel.net/yazi/80982/tescillerin-patentlerin-karanligi https://www.evrensel.net/yazi/80982/tescillerin-patentlerin-karanligi? Geçtiğimiz günlerde responsive tasarım olarak da bilinen tüm ekran çözünürlüklerine uygun web tasarım tekniklerinin 2017’nin Aralık ayında Ziya Karakaya adlı bir şahıs tarafından İEE/BP-VT/2674 kayıt tescil numarası ile tescillendiği ortaya çıktı. İddiaya göre tescil sahibine ait Dijitic Web Yazılım Teknolojileri adlı firma responsive tasarım kullanan sitelerden “patent ihlali” gerekçesi ile dava açmamak için 1000 TL istiyordu. Kısa süre içinde söz konusu belgenin bir patent belgesi değil de dizi, film, kitap vb. eserler için alınan ve temelde metnin hakları için kullanılan bir tescil belgesi olduğu ortaya çıksa da kaç site sahibinin bu tip bir aldatmacaya inanarak para ödediği henüz meçhul. Dijitic’in sahibi ise sitesinden kısa bir açıklama yayınlayarak ücretli kullanımı şimdilik durdurduklarını ve devlet kurumla..]]> Sat, 03 Mar 2018 05:54:29 +0300 Trump, oyunlar, şiddet… https://www.evrensel.net/yazi/80941/trump-oyunlar-siddet https://www.evrensel.net/yazi/80941/trump-oyunlar-siddet? 17 kişinin öldüğü Parkland, Florida’daki okul saldırısının ardından Beyaz Saray’da okul güvenliği ile ilgili yapılan bir toplantıda konuşan ABD Başkanı Donald Trump video oyunlar ve filmlerdeki şiddetin gençlerin düşüncelerini biçimlendirmede etkili olduğunu iddia etti [0]. Benzer bir açıklama bir hafta kadar önce Kentucky Valisi Matt Bevin’den gelmiş ve Bevin okul saldırılarından oyunları sorumlu tutmuştu [1]. Bu tip saldırıların ardından oyunların sorumlu tutulması ilk değil. 1999’daki Columbine Lisesi Katliamı faillerinin Doom oyununun hayranı olduğunun ve katliamın planlanması sırasında “Tıpkı Doom oynamak gibi” cümlesini kurduklarının ortaya çıkmasından beri bu tip her olayda oyunlardaki şiddet, başta ABD’deki politikacılar olmak üzere politikacıların elinde gerçeği örtbas etmenin bir aracı olarak sonuna kadar kullanılıyor. Oysa bu alanda yapılan &ccedi..]]> Sat, 24 Feb 2018 04:15:21 +0300 Google Chrome’un reklam filtresi https://www.evrensel.net/yazi/80894/google-chromeun-reklam-filtresi https://www.evrensel.net/yazi/80894/google-chromeun-reklam-filtresi? Google Chrome’un dahili reklam filtresinin önceki gün devreye girmesi ile birlikte çoğu basın yayın organı “Artık kullanıcılar Internet’teki rahatsız edici reklamları tarayıcı üzerinden engelleyebilecek” minvalinde haberler yaptı. Oysa gerçek bu haberlerden epeyce farklı. Google’ın devreye aldığı dahili reklam engelleyici Google’ın da üyesi olduğu “Daha İyi Reklamlar İçin Koalisyon (CfBA)” tarafından belirlenen standartlara [0] uymayan reklamları engelleyecek. Dolayısıyla tümden bir reklam engellemeden ziyade bazı reklamları filtrelemekten bahsediyoruz. Reklam hizmetleri sağlamanın Google’ın epey yatırım yaptığı bir alan olduğunu göz önünde bulundurduğumuzda zaten reklamları tümden engellemenin Chrome’a varsayılan olarak gelmesi gerçekçi değildi. Reklam engelleme işini tarayıcıda ilk yapan Google değil. Opera [1] tarayıcı, 2016 martından beri d..]]> Sat, 17 Feb 2018 04:50:04 +0300 'Yerli ve milli' bir yazı https://www.evrensel.net/yazi/80849/yerli-ve-milli-bir-yazi https://www.evrensel.net/yazi/80849/yerli-ve-milli-bir-yazi? Hükümet Sözcüsü Bekir Bozdağ, Bakanlar Kurulu sonrasında düzenlenen basın toplantısında “yerli WhatsApp” PTT Messenger’ı şu cümlelerle tanıttı: “Bilgi güvenliği çerçevesinde milli bir çözüm olan güvenli iletişim konusunda dışa bağımlılığı gideren, milli mühendislik imkanlarıyla geliştirilen anlık mesajlaşma, anlık grup mesajlaşması, sesli ve görüntülü görüşme, konum ve dosya paylaşımı tek bir platformda güvenli bir altyapı sağlayan yeni bir haberleşme sisteminin tanıtımı yapıldı. Yüzde yüz yerli ve yeni bir yazılım.” Kısa süre sonra resmi açıklamalar gösterdi ki “yerli ve milli” PTT Messenger, Signal’in kodlarını kullanan bir yazılım. Normalde Signal’in kodlarını kullanmalarına herhangi bir itirazım olmaz hatta buna sevinirim ancak insan sormadan edemiyor: “Bu nasıl bir yerli ve millili..]]> Sat, 10 Feb 2018 01:25:54 +0300 LibreOffice 6.0: Daha güçlü, daha güvenli https://www.evrensel.net/yazi/80803/libreoffice-6-0-daha-guclu-daha-guvenli https://www.evrensel.net/yazi/80803/libreoffice-6-0-daha-guclu-daha-guvenli? Açık kaynaklı, ücretsiz yazılımlar kapalı kaynaklı yüksek fiyatlı rakipleri ile pek çok alanda kimin kazanacağı henüz belli olmayan bir yarışı kafa kafaya sürdürebiliyor. Ofis yazılımları da bu alanlardan biri. Piyasanın hakimiyeti Microsoft Office’te olsa da açık kaynaklı, ücretsiz ve özgür rakibi LibreOffice de pahalı rakibinden aşağı kalmayan özellikleri ile kendine makul bir yer edinmeyi başardı. Geçtiğimiz hafta LibreOffice’in yeni sürümü 6.0 Windows, Linux ve MacOS için yayınlandı. LibreOffice 6.0 irili ufaklı epeyce bir yenilikle birlikte geliyor: Microsoft Office dokümanları ile uyumluluk artırılmış. Dosyalari bir e-kitap formatı olan EPUB3 şeklinde kaydedebilme özelliği getirilmiş. Document Liberation Project tarafından sağlanan kütüphaneler ile Quark, AbiWord, PageMaker ve Microsoft Publisher dosyalarının dokümanlara çekilebilmesi sağl..]]> Sat, 03 Feb 2018 04:00:22 +0300 Le Guin’in kanatlı kedileri https://www.evrensel.net/yazi/80761/le-guinin-kanatli-kedileri https://www.evrensel.net/yazi/80761/le-guinin-kanatli-kedileri? Ursula K. Le Guin, 22 Ocak’ta arkasında koca bir külliyat bırakıp hayata veda etti. Türkiye’de çoğunlukla Mülksüzler, Yerdeniz serisi ve belki bir de Karanlığın Sol Eli ile tanınsa da salt bu başlıklar Le Guin’in hakkını teslim etmeye yetmez. Kanatlı Kediler Masalı gibi çocuk kitaplarından şiire ve güncel makalelere dek epeyce geniş bir külliyat var anılması gereken. Ancak Le Guin’in bütün külliyatını anmak da yetmiyor. Le Guin’in -ister bilimkurgu olsun, ister fantastik- kurgu kitaplarının çoğunluğu sosyal bilimler, toplum ve kendi gelecek tahayyülü ile ilgili düşünce deneyleridir. Bu deneyler bizi kimi zaman cinsiyetlerin geçişken olduğu Gethen gezegenine götürür kimi zaman köleleştirilmiş barışçıl bir halk olan Athshelilerin efendileri Terra’lılara karşı mücadelesine kimi zaman da ejderhaların veya kanatlı kedilerin yanın..]]> Sat, 27 Jan 2018 04:50:13 +0300 Wine 3.0: Linux'ta Windows uygulamaları https://www.evrensel.net/yazi/80714/wine-3-0-linuxta-windows-uygulamalari https://www.evrensel.net/yazi/80714/wine-3-0-linuxta-windows-uygulamalari? Windows uygulamalarını Linux ve benzeri sistemler altında çalıştırmaya yarayan Wine’ın üçüncü ana sürümü epeyce bir yenilikle birlikte geldi. Direct3D 10 ve 11 desteğinden Android uyumluluğuna, bellek yönetiminden performans iyileştirmelerine epeyce bir yol alınmış. Öncelikle Wine hakkında bilgisi olmayanlar için kısa bir özet: Wine, Windows API çağrılarını POSIX çağrılarına canlı olarak çeviren ve böylece Windows uygulamalarının POSIX uyumlu sistemlerde (Linux, BSD, MacOS, Solaris gibi) çalışabilmesini sağlayan bir yazılım. Uygulamanın geliştiricilerine göre bu tip bir çeviri sanal makine ve benzeri diğer sanallaştırma çözümlerine göre daha yüksek performans vadediyor. Yeni Wine ile gelen Android uyumluluğu orta vadede pek çok Windows uygulamasının Android’de çalışmasını sağlayabilir. Ancak şimdilik sadece temel d&u..]]> Sat, 20 Jan 2018 02:15:00 +0300 Meltdown ve Spectre yamaları bilgisayarı ne kadar yavaşlatacak? https://www.evrensel.net/yazi/80667/meltdown-ve-spectre-yamalari-bilgisayari-ne-kadar-yavaslatacak https://www.evrensel.net/yazi/80667/meltdown-ve-spectre-yamalari-bilgisayari-ne-kadar-yavaslatacak? Meltdown ve Spectre krizinin başından beri işlemci üreticileri ile Microsoft, Apple ve Google gibi dev firmalar açıklamalarını krizi olduğundan daha küçük göstermek eksenine kurmuş, açıkların kullanıldığı bir saldırı olasılığının ne kadar düşük olduğundan ve yamaların ciddi bir performans kaybına yol açmadığından bahsedip durmuştu: Microsoft: Azure müşterilerinin büyük bir çoğunluğu bu güncelleme ile bir performans kaybı fark etmeyecek. Google: Bulut altyapımız da dahil olmak üzere iş yükümüzün büyük bir kısmında performans düşüşü ihmal edilebilir düzeyde. Apple: Yaptığımız testler Aralık 2017 güncellemelerinin MacOS ve iOS’un performansında ölçülebilir bir düşüşe yol açmadığını gösterdi. Intel: Yamaların performansa etkilerinin iş yükünün tipi ille doğrudan bağla..]]> Sat, 13 Jan 2018 04:15:11 +0300 Bitmeyecek Kriz: Meltdown ve Spectre https://www.evrensel.net/yazi/80621/bitmeyecek-kriz-meltdown-ve-spectre https://www.evrensel.net/yazi/80621/bitmeyecek-kriz-meltdown-ve-spectre? İşlemci mimarilerindeki tasarım hatalarından yararlanan donanım düzeyinde iki yeni açık ortaya çıktı: Meltdown(erime) ve Spectre(hortlak). Teknik detayları[0][1] oldukça karmaşık olan bu açıklar normalde işlemcilerin performansını arttırmak için kullanılan spekülatif yürütme ve dallanma öngörüsü mekanizmalarının kötüye kullanımına dayanıyor. Meltdown’dan 1995 sonrası üretilen neredeyse tüm Intel işlemciler[2], Spectre’dan ise Intel’in yanı sıra AMD ve ARM işlemciler yani kişisel bilgisayarlardan sunuculara, tabletlerden telefonlara bildiğimiz anlamda TÜM işlemciler etkileniyor. Modern işletim sistemlerinde normal şartlarda çalışan bir program kendine ayrılan bellek alanı dışında kalan diğer programlara ya da işletim sistemi çekirdeğine ait bellek alanlarına erişemez. Bu bellek izolasyonu, güvenlik açısından alınmış bir tedbirdir ve bu tedbir..]]> Fri, 05 Jan 2018 11:41:05 +0300 Apple'ın özrü yeterli mi? https://www.evrensel.net/yazi/80574/applein-ozru-yeterli-mi https://www.evrensel.net/yazi/80574/applein-ozru-yeterli-mi? Apple, bataryaları eskiyen telefonları yavaşlattığı için, bir özür mektubu [0] yayımladı. Mektupta “konunun yanlış anlaşıldığı” iddia edildikten sonra “Meseleyi açıklığa kavuşturmak” için önce lityum bataryaların nasıl yaşlandığı ardından beklenmeyen kapanmaların önlenmesinden kullanıcıların ne kadar memnun olduğu anlatılıyor. Ardından telefonların yavaşlamasına başlangıçta güncelleme nedeni ile geçici olarak artan yükün ve ufak hataların yol açtığını düşündüklerini, eskiyen batarya faktörüne daha yeni ikna oldukları iddia ediliyor. Ve son olarak “Batarya değişimine ihtiyacı olan” garanti kapsamı dışındaki cihazların bataryalarının 79 yerine 29 dolara değiştirileceği, batarya sağlığının cihazda daha görünür hale getirileceği ve beklenmeyen kapanmaları önlemek için çalışmaya devam edecekleri müjdesi veriliyor. ..]]> Sat, 30 Dec 2017 03:50:48 +0300 Apple'a sorular https://www.evrensel.net/yazi/80531/applea-sorular https://www.evrensel.net/yazi/80531/applea-sorular? Apple’ın eski telefonları yavaşlattığı iddiası uzun süredir dile getirilen bir iddia idi. Geçtiğimiz gün bu iddia bir Reddit gönderisinin [0] ardından yapılan testler ile doğrulandı. Primate Labs’dan John Poole’nin test sonuçlarını [1] açıklamasının ardından Apple da bataryası eskiyen cihazları yavaşlattığını kabul etmek zorunda kaldı. John Poole’nin yayınladığı veriler yavaşlatma işleminin iPhone 6S’lere iOS 10.2.1 ile iPhone 7’lere ise iOS 11.2.0 ile geldiğini gösteriyor. Apple’ın açıklamasına göre yavaşlatma işlemi batarya performansı düşmüş cihazların yük altında iken kapanmasını önlemek için yapılıyor. Bu ilk bakışta oldukça makul bir açıklama gibi görünse de Apple’ın diğer politikaları ile birlikte değerlendirince makullük örtüsünün altından aç gözlü kapitalist sırıtıyor. Önce..]]> Sat, 23 Dec 2017 04:15:54 +0300 Ağda Deli Dumrul modeli https://www.evrensel.net/yazi/80484/agda-deli-dumrul-modeli https://www.evrensel.net/yazi/80484/agda-deli-dumrul-modeli? Geçtiğimiz perşembe, ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC) ağ tarafsızlığı ile ilgili 2015'te yaptıkları düzenlemeyi geri alan yeni bir kararı 3-2 oyla onayladı. Pek çok kişi ağ tarafsızlığı tartışmalarını alt yapıya dair bir tartışma olarak görüp bu tartışmanın kendilerini ilgilendirmediğini düşünse de ağ tarafsızlığının ortadan kalkması interneti büyük ölçüde değişikliğe uğratacak. Üstelik bu durum sadece ABD'deki internet kullanıcıları ile sınırlı değil. İnternet trafiği o veya bu şekilde ABD'deki ağlardan geçen herkes söz konusu ağlardan geçtikleri süre boyunca ABD'nin ağ tarafsızlığı kurallarına tabiler. Pek çok ülkede internete dair kuralların ufak tefek değişikliklerle ABD'den kopyalandığını da göz önünde bulundurduğumuzda önümüzdeki süreçte daha pek çok ülkede benzer değişikliklerin gündeme geleceğini rahatça..]]> Sat, 16 Dec 2017 04:50:18 +0300 Çocuklara oyunlar https://www.evrensel.net/yazi/80436/cocuklara-oyunlar https://www.evrensel.net/yazi/80436/cocuklara-oyunlar? Daha önceki yazılarda dijital dünyada çocuklar için iyi eserlerin de kötü eserlerin de olduğunu belirtmiş ve bunların nasıl seçilebileceğini kısaca ele almıştık. On binlerce oyun ve uygulama arasından uygun olanları bulmak başlangıçta pek kolay olmayabilir. Bu nedenle hızlıca çocuklara uygun birkaç oyun ya da uygulama bulmak isteyen ebeveynler için kısa bir liste derledim: - GCompris: 2 ile 10 yaş arası çocuklar için yüzü aşkın mini oyun ve aktivite içeren ve hemen her platformda çalıştırılabilen bir yazılım GCompris. Aktivite ve oyunlar okuma, aritmetik, bilim, renkler, coğrafya ve daha pek çok konuyu kapsıyor. GCompris uygulamasını kendi sitesinden [0] ücretsiz olarak ya da Android ve Microsoft marketlerinden düşük bir ücret karşılığında kolayca yükleyebilirsiniz. - ChildsPlay [1]: Okul öncesi dönem için çeşitli oyun ..]]> Sat, 09 Dec 2017 03:40:38 +0300 Çocuklara oyun nasıl seçilir? https://www.evrensel.net/yazi/80387/cocuklara-oyun-nasil-secilir https://www.evrensel.net/yazi/80387/cocuklara-oyun-nasil-secilir? Söz konusu oyunlar olduğunda çocuklara uygun içerik bulmak ve çocuğunuzun başında saatlerini geçirdiği içeriklerin uygunluğunu kontrol etmek hele de konuya hakim değilseniz zor ve zaman alan bir iş haline gelebilir. Neyse ki bu zahmetli işi kolaylaştırabilecek mekanizmalar ve siteler mevcut. Bu mekanizmalar RTÜK’ün televizyon içerikleri için yaş sınırlamalarını belirleyen akıllı işaretler sistemi ile biraz benzeşmekle birlikte yaş gruplaması, akıllı işaretler sisteminde olduğu gibi içerik üreticisi tarafından değil de bağımsız denetçiler ya da denetçi kuruma bağlı kişiler tarafından yapıldığından belirlenen sınıflandırmanın güvenilirliği daha yüksek. Oyunların sınıflandırılmasında yaygın kullanılan iki sınıflandırma kuruluşu var. İlki ABD ve Kanada için sınıflandırma yapan Eğlence Yazılımları Derecelendirme Kurulu(ESRB) ikincisi ise Avrupa için sınıflandırma yapan..]]> Sat, 02 Dec 2017 04:15:23 +0300 ‘Teknoloji’ çocukları bozar mı? https://www.evrensel.net/yazi/80341/teknoloji-cocuklari-bozar-mi https://www.evrensel.net/yazi/80341/teknoloji-cocuklari-bozar-mi? Geçtiğimiz gün bir ebeveynin kendi çocuklarına dair gözlemlerinden hareketle tablet ve benzeri teknolojilerin çocuklar üzerindeki kötü etkilerine dair yazdığı bir tweet serisi düştü önüme. “Çocuğun algısını bozma”, “Dikkat eksikliği yapma”, “çocuğu aptallaştırma” ve benzeri suçlamalar havada uçuşuyor. Çevremden ve Twitter’da söylenen ebeveynlerden gözlemleyebildiğim kadarıyla bu kaba algı oldukça yaygın. Çocukların cihazlar ile ilişkisini kısa bir süreliğine bir kenara bırakıp ebeveynlere başka konularda birkaç soru yönelteyim: * Çocuğunuzun bulduğu her kitabı okumasına izin veriyor musunuz yoksa çocuğunuzun okuyacağı kitaplar konusunda seçici mi davranıyorsunuz? * Çocuğunuzla izleyeceğiniz filmleri kendinize göre mi yoksa çocuğunuza göre mi seç..]]> Sat, 25 Nov 2017 04:50:49 +0300 Beş yüzde beş yüz https://www.evrensel.net/yazi/80299/bes-yuzde-bes-yuz https://www.evrensel.net/yazi/80299/bes-yuzde-bes-yuz? Linux, uzunca bir süredir süper bilgisayarlar alanının tartışmasız hakimi. İlk kez 1993'te yayımlanmaya başlayan "En İyi 500 Süper Bilgisayar" listesine Linux ilk kez 1998'de girmiş, 2004'ten itibaren listede liderliği ele geçirmişti. Söz konusu liste bir kaç gün önce güncellendi [0] ve Linux dışı bir sistem çalıştıran son iki süper bilgisayar da liste dışı kaldı. Listede artık Linux kullanılmayan bir süper bilgisayar yok. Güncel listenin bir diğer ilginç yanı da Çin'in ABD'yi geçmesi. Çin'in ilk 500'e giren 202 süper bilgisayarına karşılık ABD'nin listede 143 süper bilgisayarı bulunuyor. Yaklaşık altı ay önce bu sayılar 160'a 169 ABD'nin lehine idi. Süper bilgisayarların hızı flop adı verilen ve saniyede yapılabilen kayan nokta işlemi [1] sayısını ifade eden bir birimle ölçülüyor. Listenin ilk sıralarında yer alan süper bilg..]]> Sat, 18 Nov 2017 04:34:48 +0300 Yüzünüzü çaldırmayın https://www.evrensel.net/yazi/80203/yuzunuzu-caldirmayin https://www.evrensel.net/yazi/80203/yuzunuzu-caldirmayin? Apple’ın iPhoneX ile tanıttığı Face ID’nin yüz tanıma verilerine uygulama geliştiricilerin ulaşabildiği ve bu verileri kendi sunucularında depolayabildiği ortaya çıktı. Apple daha önce yüz izi verilerinin buluta yüklenmeyeceğini, telefonda kalacağını açıklamıştı. Ancak Apple’ın güvenlik araştırmacılarına verdiği dokümanlar uygulama geliştiricilerin bu verilerin bir kısmına erişebileceğini ve kendi sunucularında depolayabileceğini ortaya çıkarttı. iPhoneX tarafından kaydedilen yüz izi verileri yüzümüzün basit bir fotoğrafı olarak tanımlayıp geçiştirebileceğimiz veriler değil. iPhoneX çift kamerası ve yüze yansıttığı bir infrared nokta dizisi ile yüzünüzün 3 boyutlu bir modelini oluşturuyor ve bu veri telefonda Apple’ın Secure Enclave adını verdiği oldukça güvenli bir çipte saklanıyor. Ancak yüz modelinizi kullanmaya ihtiya..]]> Sat, 04 Nov 2017 04:50:55 +0300 Petya Değil'in varisi: Kötü Tavşan https://www.evrensel.net/yazi/80159/petya-degilin-varisi-kotu-tavsan https://www.evrensel.net/yazi/80159/petya-degilin-varisi-kotu-tavsan? Geçtiğimiz hafta Rusya, Bulgaristan, Ukrayna, Almanya ve Türkiye’de çeşitli şirketler yeni bir fidye yazılımının saldırısına uğradı. İlk bakışta Petya ve WannaCry salgınlarını hatırlatan ve Kötü Tavşan adı verilen bu yeni zararlı şifrelediği dosyaları açmak için 0.05 Bitcoin (yaklaşık 1000 TL) talep ediyor. WannaCry’ın ayrım gözetmeden herkesi hedefleyen saldırısının aksine Kötü Tavşan sistematik bir şekilde şirketleri hedef alıyor. Daha önceden hacklenmiş sitelere yüklenen bir kod aracılığı ile siteye girmeye çalışan ziyaretçilerin verilerini bir başka sunucuya aktarıyor. Bu sunucu gelen verilere göre ziyaretçinin hedef olarak seçilip seçilmeyeceğini belirleyip bu bilgiyi geri iletiyor. Eğer uzaktaki sunucudan onay gelirse Kötü Tavşan ziyaretçiye bir Adobe Flash güncellemesi olarak sunuluyor. Kullanıcının bu sahte Flash güncellemesini &..]]> Sat, 28 Oct 2017 02:26:48 +0300 Yeni telif yasası gelirken... https://www.evrensel.net/yazi/80114/yeni-telif-yasasi-gelirken https://www.evrensel.net/yazi/80114/yeni-telif-yasasi-gelirken? Mayıs ayı başlarında dönemin Kültür Bakanı Nabi Avcı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda yapılması planlanan değişiklikleri açıklamış ve 30 gün süreyle Kültür Bakanlığı'nın web sitesinden kamuoyunun görüşlerini almıştı. Alınan görüşlere ne olduğunu ve bu görüşlere dayanarak taslakta herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığını bilmiyoruz ancak taslağın önümüzdeki günlerde Meclis'e getirileceğine dair haberler çıkmaya başladı. Eğer söz konusu yasa taslağında ciddi bir değişiklik olmadıysa[0] taslak meslek birlikleri ve benzeri telif aracıları ve bunların loncalarının güçlerini arttıracak çeşitli değişikliklerin yanı sıra internet ortamında hak ihlallerinin önlenmesi için bir savcının başkanlığında Dijital Hak İhlalleri ile Mücadele Merkezi adında bir yapı kurulmasını öneriyor. Taslağın telif aracılarının loncalarına tanıdığı en..]]> Sat, 21 Oct 2017 04:15:36 +0300 Ritchie’nin mirası https://www.evrensel.net/yazi/80063/ritchienin-mirasi https://www.evrensel.net/yazi/80063/ritchienin-mirasi? Günümüz yazılım dünyasına şöyle bir göz atınca C#'dan Rust'a farklı farklı programlama dilleri ile karşılaşırsınız. Mevzuyu biraz eşelemediğiniz sürece C ile karşılaşma olasılığınız oldukça düşüktür. C’nin babası olarak bilinen ve 6 yıl önce 12 Ekim 2011’de hayatını kaybeden Dennis MacAlistair Ritchie ile karşılaşma olasılığınız daha da düşüktür. Oysa ki C, icadından bugüne geçen neredeyse yarım asırlık süreye rağmen hâlâ en yaygın kullanılan dillerden biri. Kullandığınız işletim sisteminin çeşitli kısımlarından tutun da programlama dillerinin derleyicilerine, veri tabanlarından donanım sürücülerine düşük sistem kaynağı tüketimine, yüksek hıza ve performansa ihtiyaç olan hemen her yerde C kullanılıyor. C, UNIX işletim sistemi ile birlikte kullanılmak üzere Dennis Ritchie’nin içinde bulunduğu bir ekip..]]> Sat, 14 Oct 2017 04:50:17 +0300 Kulaklık kablosuna dolananlar https://www.evrensel.net/yazi/80022/kulaklik-kablosuna-dolananlar https://www.evrensel.net/yazi/80022/kulaklik-kablosuna-dolananlar? Google’ın çeşitli yeni donanımlarını tanıttığı yıllık etkinliği bir kaç gün önce yapıldı. Etkinlikte, Google’ın yeni telefonundan akıllı hoparlörüne epeyce bir ürün tanıtıldı. Amazon Echo Dot’a rakip olarak çıkartılan ve 50 dolara satılacak olan akıllı hoparlör Google Home Mini, Chromebook serisinin devamı sayılabilecek yeni Pixelbook ve akıllı kamera Clips gibi ürünleri şimdilik bir yana bırakıp iki ürüne değineceğim: Pixel 2 ve Pixel 2 XL akıllı telefon. Tasarımları ilk Pixel’e oldukça benzeyen Pixel 2 ve Pixel 2 XL, Android 8.0 işletim sistemi ile gelen ilki 5 inçlik ekranda 1920x1080 çözünürlüğe, ikincisi ise 6 inçlik ekranda 2880x1440 çözünürlüğe sahip oldukça başarılı birer akıllı telefon. Pixel 2’lerin kameralarında önceki versiyonuna göre donanımda bir değişiklik yapılmamasına rağ..]]> Sat, 07 Oct 2017 05:00:55 +0300 Firefox hızını arttırmayı sürdürüyor https://www.evrensel.net/yazi/79969/firefox-hizini-arttirmayi-surduruyor https://www.evrensel.net/yazi/79969/firefox-hizini-arttirmayi-surduruyor? Mozilla Firefox tarayıcı pazarındaki yüzde 30’ların üzerine çıkan payını başta hız tartışmaları olmak üzere çeşitli sebeplerle zaman içinde Google Chrome’a kaybederek yüzde 5’lik kullanım oranlarına kadar gerilemişti. Chrome, hem Firefox hem de Internet Explorer’dan devşirdiği kullanıcılar sayesinde yüzde 50’leri aşan bir kullanım oranı ile bugün tarayıcı pazarının zirvesinde. Ancak bu tablo çok uzun sürmeyebilir. Firefox’un altyapısındaki çeşitli parçalarının Rust programlama dili ile yazılması ile Firefox performans konusunda Chrome’a karşı ciddi avantaj kazanmıştı. Şimdi 14 Kasım’da yayımlanacak Firefox Quantum kod adlı 57. sürümü ile bu performans iyileştirmelerini daha da ileri taşıyor. Yeni Firefox yaklaşık bir yıl önce yayınlanan 52 versiyon numaralı sürümünden 2 kat daha hızlı. Üstelik Firefox Quantum bunu yaparken ..]]> Sat, 30 Sep 2017 04:15:51 +0300 Habercilik ve internet etiği https://www.evrensel.net/yazi/79926/habercilik-ve-internet-etigi https://www.evrensel.net/yazi/79926/habercilik-ve-internet-etigi? Internetin yaygınlaşmasının haberciliği de değiştirmemesi mümkün değildi. Web’de ilk kurulan haber sitelerinden bugüne epey yol alınmış olsa da internet odaklı habercilikte alınan yolun bir kısmı hiç de iyi yerlere çıkmıyor. Bir kokuşmuşluk abidesi olduğunu zaten bildiğimiz ana akım medyayı tartışmanın anlamı yok. Ancak muhalif olduğu, okuruna saygı duyduğu düşünülen yayın organlarının önemli bir kısmının bu iyi yerlere çıkmayan yollardan gitmekte olduklarını konuşmamız gerek. Haberi okura ulaştırmak için değil de okuru siteye çekmek için yapılan her türden çalışmanın örneklerini uzunca bir süredir muhalif medyada da görebiliyoruz. Nedir bu yöntemler? Tıklama tuzakları, haber olmayan “haberler”... Liste uzayıp gidiyor. Amaç hep aynı: okuru aldatarak siteye çekerek hem sitenin ziyaret istatistiklerini hem de reklam gelirini arttırmak. Haberi..]]> Sat, 23 Sep 2017 05:00:01 +0300 Irkçıları hedefleyen reklamlar https://www.evrensel.net/yazi/79887/irkcilari-hedefleyen-reklamlar https://www.evrensel.net/yazi/79887/irkcilari-hedefleyen-reklamlar? Facebook sadece dünyanın en büyük sosyal ağı değil, aynı zamanda dünyanın en büyük reklam platformlarından da biri. Facebook’ta reklam verenler cinsiyet, yaş grubu, meslek ve ilgi alanı gibi çeşitli demografiklere göre filtrelenmiş kullanıcıların akışlarında reklamlarını yayımlayabiliyor. Geçtiğimiz gün ProPublica bu filtreler ile “Yahudi Düşmanı” ve “Yahudiler nasıl yakılır” gibi antisemitik, Nazi yanlısı “ilgi alanlarına” reklam verilebileceğini ortaya çıkarttı. Söz konusu reklam kategorilerini test etmek için ProPublica’nın verdiği 30 dolarlık 3 ayrı reklam 15 dakika içinde onaylandı ve birkaç gün içinde 5 binden fazla kişiye ulaştı. Facebook durumdan haberdar olunca söz konusu antisemitik kategorileri kaldırarak bu tip kategorilerin engellenmesi için yeni bir teftiş mekanizması kuracaklarını açıkladı. Ancak ger..]]> Sat, 16 Sep 2017 04:15:15 +0300 Çocuklar ve akıllı cihazlar https://www.evrensel.net/yazi/79845/cocuklar-ve-akilli-cihazlar https://www.evrensel.net/yazi/79845/cocuklar-ve-akilli-cihazlar? Bu hafta dolaşımda epeyce kalan vakalardan biri, kablosuz ağ şifresini “Sinan Yağmur’un Hüzün Yanığı kitabında Turna’nın gelin gittiği ilçenin adı” olarak çocuklara verip çocuklarını kitap okumaya “teşvik” eden ebeveyndi. Söz konusu uygulama ilk değil. Daha önce de bir İtalyan ebeveynin çocuklarına yazdığı benzer içerikli bir not dolaşıma girmişti. Bu tip bir uygulama çocukları kitap okumaya mı teşvik eder yoksa çocuk kitap okumayı kablosuz ağ şifresine erişmek için yapılması gereken bir angarya olarak mı görür? Bizim kuşakta bilgisayarla erken tanışma ilkokul çağlarıydı. Yeni kuşakların çocukları daha 1 yaşından itibaren tablet/telefon ve her türden akıllı cihaz ve bilgisayarla haşır neşir olmaya başlıyor. Bizim kuşak için nispeten yapay kalan akıllı telefon ve tabletler çocukların elinde vücutlarının bir uzantısıymış&ccedi..]]> Sat, 09 Sep 2017 04:50:19 +0300 Robot vergisi https://www.evrensel.net/yazi/79802/robot-vergisi https://www.evrensel.net/yazi/79802/robot-vergisi? Eğer hayata geçerse, Güney Kore yönetimi tarafından önerilen yeni yasa robotlar gözetilerek koyulmuş ilk vergi yasası olacak. Geçtiğimiz mayıs ayında Güney Kore’de önerilen yasadan daha katı bir robot vergisi yasası Avrupa Parlamentosuna önerilmiş ve ezici bir çoğunlukla reddedilmişti. Güney Kore’de büyük ihtimalle kabul görecek olan bu yeni yasa doğrudan bir vergi değil, vergi indirimlerinde azaltma. Yasa ile robotlar ve otomasyon harcamaları için yapılan yüzde 3 ila 7 arasındaki vergi indirimleri yüzde 2 azaltılarak yüzde 1-5 aralığına çekilecek. Geçtiğimiz şubat ayında Bill Gates, insan çalışanların üretimleri ile bağlantılı kazançlarının vergilendirildiğini hatırlatıp robotların bu işlerde insanların yerini almaları halinde aynı verginin hükümetler tarafından toplanabilir olması gerektiğini savunmuştu. Robotlara vergi konmalı mı..]]> Sat, 02 Sep 2017 05:00:52 +0300 Android Oreo ne getiriyor? https://www.evrensel.net/yazi/79756/android-oreo-ne-getiriyor https://www.evrensel.net/yazi/79756/android-oreo-ne-getiriyor? Android’in 8. sürümü Android Oreo bir kaç gün önce tanıtıldı. İlk Oreo güncellemelerini Google’ın Pixel ve Nexus serisi akıllı telefonları alacak olsa da pek çok Android cihaz ilerleyen günlerde bu güncelleme ile tanışacak [0]. Eğer Android kullanıcısıysanız ve telefonunuz son bir kaç yıl içinde yayımlanmış modellerden biriyse bu güncelleme büyük olasılıkla sizi de kapsıyor. Gelelim Android Oreo ile gelen yeni özelliklere: - Resim içi resim (PiP) ile bir uygulamayı bir diğerinin üzerinde ufak bir pencerede çalıştırabileceksiniz. Resim içi resim kullanımına izin veren çeşitli üçüncü parti yazılımlar Android 7’de zaten mevcuttu. Ancak bu özelliğin resmi sürüme gelmesi bu yazılımlarla uğraşma zahmetine girmek istemeyen pek çok kullanıcıyı mutlu edecektir. - Arka plan uygulamalarına getirilen limitl..]]> Sat, 26 Aug 2017 04:15:03 +0300 Charlottesville, neonaziler, sansür https://www.evrensel.net/yazi/79708/charlottesville-neonaziler-sansur https://www.evrensel.net/yazi/79708/charlottesville-neonaziler-sansur? Geçtiğimiz hafta Charlottesville’de Neonazilerin düzenlediği “Sağı Birleştir” yürüyüşüne karşı yapılan gösterilerde bir Neonazi arabasını kalabalığın içine sürmüş, saldırıda Heather Heyer hayatını kaybetmişti. Amerikan Neonazi web sitesi Daily Stormer’ın Heather Heyer’i kötüleyen bir makale yayınlamasının ardından alan adı kayıt şirketi GoDaddy, Daily Stormer’a alan adını taşıması için 24 saat süre verdi. Daily Stormer’ın makalesi için “kötüleyen” kelimesini kullandım ancak meseleyi anlaşılır kılmak açısından en azından Daily Stormer’ın makalesinin başlığını vermekte yarar var: “Heather Heyer: Yol kavgasında öldürülen kadın şişman, çocuksuz 32 yaşında bir fahişeydi” GoDaddy’nin ihtarının ardından Daily Stormer alan adını Google’a taşıdı. Ancak Google da benzer bir tepki vermekte geci..]]> Sat, 19 Aug 2017 05:02:14 +0300 Google'ın cinsiyetçilik sorunu https://www.evrensel.net/yazi/79662/googlein-cinsiyetcilik-sorunu https://www.evrensel.net/yazi/79662/googlein-cinsiyetcilik-sorunu? Google’ın kendi iç haberleşme ağlarından birinde dolaşıma girip daha sonrasında da dışarıya sızan bir metin bu hafta epeyce gündem oldu. Google’da çalışan erkek bir yazılım mühendisinin kaleme aldığı “Google’ın İdeolojik Yankı Çemberi” başlıklı 10 sayfalık metin boyunca yazar kadınların teknoloji alanında yetersiz temsil edilmelerinin sebebinin iş yerinde karşılaşılan ön yargılar ve ayrımcılık değil de kadınlar ve erkekler arasındaki psikolojik farklar ile bağlantılı olduğunu, Google’ın pozitif ayrımcılık temelli politikalarının zararlı olduğunu kanıtlamak için debeleniyor. Oldukça düzgün bir dille çoğumuzun aklına gelmeyecek abuklukları zaman zaman bilimsel görünümlü referanslara da başvurarak temellendirmeye çalışan bu cinsiyetçi metinin dışarı sızmasının ardından Google, metnin Yazarı James Damore ile yolları ayırma kararı aldı. Hemen önde..]]> Sat, 12 Aug 2017 05:00:01 +0300 Firefox’un geri dönüşü https://www.evrensel.net/yazi/79623/firefoxun-geri-donusu https://www.evrensel.net/yazi/79623/firefoxun-geri-donusu? Firefox tarayıcı pazarındaki yerini Chrome’a bırakalı epey oldu. StatCounter verilerine göre [0] 2010’larda yüzde 30’larda olan Firefox’un pazar payı yüzde 5’lere düşmüş durumda. Firefox’un (ve Explorer’ın) kaybettiği pazar payı şimdilerde yüzde 54 ile liderlik koltuğuna kurulmuş olan Chrome’a kaydı. Ancak Firefox mücadeleyi kolay bırakmıyor. Geçtiğimiz aylarda Firefox’un pek çok parçası yeniden yazılarak ciddi düzeyde performans iyileştirmeleri sağlanmış, her üç ana işletim sistemi platformunda da bellek kullanımında en verimli tarayıcı haline gelmişti. Şimdi üç yeni özellik ile Firefox kaybettiklerini geri kazanmaya çalışıyor. Test Pilot adı verilen proje ile gelen üç yeni özellik tek sefer indirilebilir şifreli dosya gönderimi, tarayıcı içinde not alabilme ve sesli arama. Piyasada pek çok dosya gönderme servisi var ancak uçtan uca şifrelenmiş ve dosyaların sadece bir kez indirilebildiği bir servis hassas dokümanlar konusunda kullanışlı olabilir. https://send.firefox.com adresini..]]> Sat, 05 Aug 2017 05:50:22 +0300 Taksilere kamera: Sistemin gözleri kulakları https://www.evrensel.net/yazi/79541/taksilere-kamera-sistemin-gozleri-kulaklari https://www.evrensel.net/yazi/79541/taksilere-kamera-sistemin-gozleri-kulaklari? Geçtiğimiz gün, Emniyet Genel Müdürlüğünün yayımladığı bir genelge ile taksi, minibüs ve otobüslerde en az 7 gün süre ile kayıt yapabilen kamera ve kayıt cihazlarını ve bu cihazlarla sürekli kayıt almayı zorunlu tuttuğu ve İstanbul Taksiciler Esnaf Odası ile İstanbul Büyükşehir Belediyesinin Güvenli Taksi projesi kapsamında bu cihazların İstanbul’daki taksilere takılmaya başladığı ortaya çıktı. İstanbul Barosu söz konusu genelgenin iptali için Ankara 17. İdare Mahkemesine başvurdu. Baro, iptal istemi için gerekçelerini kişisel veri olan ses ve görüntülerin kayda alınmasının Anayasa, yasa ve uluslararası mevzuata aykırı olmasına, kanun olmaksızın bunun genelge ile sağlanmasına, kaydedilen verinin ne kadar süre için saklanacağına ve nasıl kullanılacağına dair bilgi verilmemesine dayandırıyor ve kamusal ve özel alanda kişisel veri olan bireylerin ses ve görüntülerinin kaydının alınmasının özel hayatın gizliliğini ihlal etmek olacağını vurguluyor. Baronun iptal istemi için oldukça anlaş..]]> Sat, 22 Jul 2017 05:00:07 +0300 DRM yeniden https://www.evrensel.net/yazi/79493/drm-yeniden https://www.evrensel.net/yazi/79493/drm-yeniden? Worl Wide Web Konsorsiyumu (W3C) geçtiğimiz hafta telifli videoların korunması için Şifrelenmiş Medya Uzantıları (EME: Encrypted Media Extensions) kullanımını resmi olarak önermeye karar verdi. W3C’ye göre EME, web üzerinden videolara erişimde daha iyi bir kullanıcı deneyimi sağlama, uyumluluk, güvenlik ve erişilebilirlik gibi pek çok avantaja sahip. W3C’nin açıklamasına inanacak olursak bu EME denilen meret muhteşem bir şey olmalı. Gerçekten öyle mi diye baktığımızda ortaya çıkan tablo ise bambaşka. EME, Dijital Hak(sızlık) Yönetimi [DRM] metotlarının web için standartlaştırılma çabasından başka bir şey değil. EME sayesinde DRM ile ilgili sorumluluk tarayıcı eklentilerinden tarayıcılara geçiyor. Böyle bir uygulamanın konsorsiyumun birinin önerisi ile kural haline gelmeyeceğini düşünebilirsiniz. Ancak W3C düşündüğünüz gibi bir konsorsiyum değil. 1994’te Worl Wide Web’in mucidi Tim Berners-Lee tarafından kurulan W3C’nin işi web’in standartlarını belirlemek. Yaygın kullanılan tarayıc..]]> Sat, 15 Jul 2017 04:15:58 +0300 Tamir ve müdahale hakkı https://www.evrensel.net/yazi/79443/tamir-ve-mudahale-hakki https://www.evrensel.net/yazi/79443/tamir-ve-mudahale-hakki? Herhangi bir dijital cihazı alıp kullanmaya başladığınızda hem cihazın donanımı hem de yazılımı için belirli şartları kabul etmiş olursunuz. “Cihaza yapılacak ‘yetkisiz’ müdahaleler cihazı garanti kapsamı dışında bırakabilir” ve “ters mühendislik yöntemleri ile yazılımı analiz etmeniz yasaktır” gibi cümleler okuduğunuzun ve kabul ettiğinizin varsayıldığı sözleşmelerde havalarda uçuşur. Eğer cihazınız ile ilgili her hangi bir sorun yaşamazsanız ve rutin bir kullanıcı iseniz bu sözleşmeleri çok dert etmiyor olabilirsiniz. Ancak cihazla ilgili bir sorun yaşadığınızda ya da bir değişiklik yapmak istediğinizde bu sözleşmeler önünüze ciddi engeller olarak çıkacaktır. Varsayalım yakın zamanda aldığınız bir cihaz bozuldu. Cihazı kendi servisine götürdüğünüzde hiç hoşunuza gitmeyecek bazı olasılıklar var: Bunların en yaygını kullanıcı hatası. Herhangi bir sorun “kullanıcı hatası” kapsamına sokulduğunda tamir işlemi garanti kapsamına sokulmuyor. Ve genelde pek çok markanın teknik servisi tami..]]> Sat, 08 Jul 2017 05:30:42 +0300 Petya: Ne biliyoruz nasıl korunacağız? https://www.evrensel.net/yazi/79401/petya-ne-biliyoruz-nasil-korunacagiz https://www.evrensel.net/yazi/79401/petya-ne-biliyoruz-nasil-korunacagiz? WannaCry’ın yankıları daha yeni dinmişti ki yine bir fidye yazılımı istilası ile karşı karşıya kaldık: Petya. Salı günü bazı uluslararası şirketlerin bilgisayarları ile başlayan Petya salgını hızla yayılarak 10 binlerce bilgisayara bulaştı. Petya’nın çalışma mekanizması WannaCry ile benzerlik göstermekle birlikte pek çok açıdan daha gelişkin. İstila kullanıcının sahte içerikli bir e-posta ile yönlendirilen dosyayı çalıştırması ile başlıyor. Dosya çalıştırılmasının ardından kullanıcıdan tıpkı bir program kurulumunda olduğu gibi yükseltilmiş yetkiler istiyor. Eğer yetki verilirse virüs harddiskin ana ön yükleme kaydını değiştiriyor ve bilgisayarın yeniden başlatılmasını sağlamak için Windows’un mavi ekran vermesine yol açıyor. Bilgisayarın yeniden başlatılmasının ardından açılış sırasında Windows yerine Petya virüsü çalışıyor ve Windows’un disk kontrol ekranına benzer bir ekranda sabit diskin kontrol edildiği görünümü altında dosyalar şifreleniyor. Eğer yükseltilmiş yetkiler verilmez..]]> Sat, 01 Jul 2017 04:50:12 +0300 SEGA’nın geri dönüşü https://www.evrensel.net/yazi/79355/seganin-geri-donusu https://www.evrensel.net/yazi/79355/seganin-geri-donusu? SEGA hayatının o veya bu döneminde dijital oyunlar ile ilgilenenlerin yakından tanıdığı bir isim. Geçmişi 1940'lara dek uzanan firmayı ağırlıklı olarak ürettiği oyunlar ve oyun konsolları sayesinde tanıyoruz. SAGA’nın 80’lerden 90’ların sonuna dek ürettiği pek çok oyun artık klasik sayılıyor. Sonic The Hedgehog, Alex Kidd, Shinobi ve Altered Beast gibi oyunlara imza atmış olan SEGA, Dreamcast konsolunun ticari başarısızlığının ardından 2001’de oyun konsolu piyasasından çekilip oyun üretimine odaklanmıştı. Oyun konsolu piyasasından çekilişinin 16 yıl sonrasında SEGA şimdi eski klasiklerini ücretsiz olarak Android ve iPhone’da sunmaya başlıyor. SEGA Forever[0] adı verilen ve 5 oyunla başlayan servise her iki haftada bir yeni oyun eklenecek. İlk yayınlanan 5 oyunun tümü SEGA Genesis oyunları: Sonic the Hedgehog, Altered Beast, Phantasy Star II, Kid Chameleon ve Comix Zone. SEGA, Forever koleksiyonu büyüdükçe tüm diğer konsollarından oyunların da bu koleksiyona dahil olacağını şimdiden..]]> Sat, 24 Jun 2017 04:00:25 +0300 Yapay zeka öğrenmeye devam ediyor https://www.evrensel.net/yazi/79306/yapay-zeka-ogrenmeye-devam-ediyor https://www.evrensel.net/yazi/79306/yapay-zeka-ogrenmeye-devam-ediyor? Yapay zekanın satrançta insanı yenmesi bir milattı. O dönemde “Satranç hesaplanabilir, sıkıyorsa Go’ya gelin”ciler ortaya çıkmıştı. Go oyununun evrendeki atomların sayısından daha fazla olası hamle-ye sahip olması işleri yapay zeka için biraz geciktirse de sonunda yapay zeka oraya da geldi ve dünya şampiyonu Lee Sedol’u eze eze yendi. Ve yapay zeka şimdilerde başka başka alanlarda “Onu yaptı ama bunu yapamazcıları” yalanlamaya, insanı yenebileceğini kanıtlamaya devam ediyor. Oyun dünyası ile o veya bu düzeyde muhatap olup da Pac-Man’i bilmeyen her halde yoktur. İlk kez 37 yıl önce, 1980’de yayınlanan Pac-Man onlarca oyunda TV dizilerinde ve sinema filmlerinde boy gösterecek kadar popüler. Hâlâ ciddi bir fanatik kitlesine sahip olan Pac-Man’in ülkemizde son gündeme gelişi Pac-Man’in İslamofobik [0] olduğunun iddia edilmesi ile olmuş ancak kamuoyunun bu iddia ile yoğun bir şekilde dalga geçmesi ile sessiz sedasız bu iddiadan geri basılmıştı. Bu kadar popüler ve on yıllardır oynanan bi..]]> Sat, 17 Jun 2017 04:35:20 +0300 Nasıl deneyeceğiz? https://www.evrensel.net/yazi/79260/nasil-deneyecegiz https://www.evrensel.net/yazi/79260/nasil-deneyecegiz? Linux’e geçişinize bir engel olmadığına karar verdiyseniz ve dağıtımınızı da seçtiyseniz tümüyle Linux’e taşınmadan önce Linux’ü denemeye hazırsınız demektir. Linux’ü denemek için bir kaç metot mevcut. Söz konusu metotlara geçmeden önce ilk iş olarak dağıtımızın kurulum imajını indirin. Pek çok dağıtımın farklı konfigürasyonlar için tasarlanmış birden fazla imajı var. Çoğu bilgisayarda seçtiğiniz dağıtımın 64-bit(x64) kararlı sürümü (stable) sorunsuz olarak çalışacaktır. Şimdi gelelim deneme yollarımıza. İlk yöntemimiz CD’den çalıştırma. Bunun için indirdiğiniz imaj dosyasını bir DVD’ye doğru şekilde yazmanız yeterli. İmaj dosyasını DVD’ye normal bir dosya gibi yazdırmak yeni başlayanların sıklıkla yaptığı bir hata. Doğru yazım şekli için DVD yazmak için kullandığınız yazılımda imaj yazdır seçeneğini arayın. Bu işlemi Windows 10’da imaj dosyasına sağ tıklayıp “Disk imajı yazdır” seçeneği ile de yapabilirsiniz. Diskiniz hazır olduğunda disk takılı iken bilgisayarı yeniden başlatın. ..]]> Sat, 10 Jun 2017 04:50:33 +0300 Hangi dağıtım? https://www.evrensel.net/yazi/79211/hangi-dagitim https://www.evrensel.net/yazi/79211/hangi-dagitim? Geçtiğimiz hafta Linux’e geçişinize engel teşkil edebilecek bazı çalışma alanlarını listelemiştim[0]. Varsayalım ki bu çalışma alanları ile alakanız yok ya da bu alanlarda yapacağınız işlerde karşılaşacağınız zorlukları göze aldınız ve Linux’e geçmeye karar verdiniz. Şimdi ciddi bir seçim sizi bekliyor. Hangi dağıtımı tercih edeceksiniz? Dağıtım ya da distribution ya da distro, Linux’ün farklı yazılımlarla farklı farklı amaçlar gözetilerek paketlenmiş hallerine verilen ad. İhtiyacınıza göre aralarında seçim yapabileceğiniz yüzlerce dağıtım mevcut. Kapsamlı bir dağıtım listesine DistroWatch’tan[1] ulaşabilirsiniz. Tercihinizi kolaylaştırmak için bu dağıtımlardan biraz daha öne çıkan bir kaçına kısaca bir göz atacağız. İlk dağıtımımız Linux camiası dışında da yaygın olarak tanınan Ubuntu. Ubuntu genel amaçlı bir dağıtım. Kurulumu ve kullanımı oldukça kolay olan Ubuntu Linux’le çok fazla aşina olmak istemiyorsanız tercih edilebilir. Varsayılan masaüstü olarak şu an Unity kullanan Ubun..]]> Sat, 03 Jun 2017 05:00:40 +0300 Linux’e geçiş ne kadar mümkün? https://www.evrensel.net/yazi/79165/linuxe-gecis-ne-kadar-mumkun https://www.evrensel.net/yazi/79165/linuxe-gecis-ne-kadar-mumkun? Geçtiğimiz hafta WannaCry saldırısından yola çıkarak Linux’e geçişi önermiştim ancak bunun kimler için ne kadar mümkün olduğunu da tartışmak gerekiyor. Ortalama kullanıcı için Linux pek çok avantaja sahip olsa da belli alanlarda kullanımı -şimdilik- zor ya da imkansız olabiliyor. Bugün biraz bu alanlara, yani Linux’ün eksik kaldığı yerlere değineceğim. İlk başlığımız profesyonel basılı yayıncılık. Pek çok matbaa basılacak materyalleri günlük kullanımda yaygın olan RGB renk uzayı yerine -burada değinmeyeceğimiz çeşitli bilimsel ve tarihsel sebeplerden- CMYK renk uzayında kullanır. Dolayısıyla baskıya hazırladığınız materyalleri CMYK olarak hazırlamanız gerekir. Linux’te çalışan en başarılı görsel düzenleme yazılımı GIMP ile CMYK hazırlamak ise neredeyse mümkün değil. En iyi ihtimalde GIMP ile epeyce bir uğraşarak kısıtlı bir CMYK desteğine sahip olabilirsiniz. Alternatif bir metot olarak Wine adlı yazılım ile Linux altında Photoshop ya da ben-zer bir yazılım çalıştırılabilir. Ancak ..]]> Sat, 27 May 2017 04:50:15 +0300 WannaCry'ın gösterdikleri https://www.evrensel.net/yazi/79117/wannacryin-gosterdikleri https://www.evrensel.net/yazi/79117/wannacryin-gosterdikleri? 12 Mayıs’ta başlayan WannaCry salgını İngiltere’de Ulusal Sağlık Sistemi’nden ABD’de FedEx’e, İspanya’da enerji üreticisi Iberdola’dan Fransa’da Renault’ya 150’yi aşkın ülkede 230 binin üzerinde bilgisayara bulaşıp 28 dilde fidye talep ederek tarihin en büyük dijital saldırılarından biri sayılmaya hak kazandı. Bulaştığı bilgisayarlarda dosyaları şifreleyip, anahtar için 300-600 dolar arası fidye talep eden WannaCry hakkında ne biliyoruz: - Windows’un güncel sürümlerinde güncelleştirmeleri yapılmamış bilgisayarları ve virüs yayımlandığı sırada ilgili güncellemeye sahip olmayan eski Windows sürümlerini hedef alıyor. Teoride Wine yüklü Linux ve MacOS’lara da kısmi olarak bulaşabilmesi mümkün. - SMB protokolünde bulunan bir açıktan (MS17-010) yararlanarak yayılıyor. - WannaCry tarafından kullanılan DoublePulsar ve EternalBlue ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) tarafından Windows yüklü bilgisayarlara saldırmak üzere geliştirildi. - DoublePulsar ve EternalBlue ShadowBrokers adlı bi..]]> Sat, 20 May 2017 05:00:03 +0300 Aracılar ve loncaları https://www.evrensel.net/yazi/79070/aracilar-ve-loncalari https://www.evrensel.net/yazi/79070/aracilar-ve-loncalari? Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda yapılması planlanan değişikliğe geçtiğimiz hafta kısa bir giriş yapmıştık[0]. Kaldığımız yerden devam edelim. Ama önce biraz tarih. Matbaa’nın İngiltere’ye gelişi ile birlikte artan kitap sayısını kontrol altına almak üzere dönemin iktidarı tarafından Londra Kağıtçılar Birliği kurulur. İngiltere’deki tüm basılı materyaller üzerinde el koyma ve imha yetkisi de dahil olmak üzere tüm yetkiler birliğe verilir. Birliğin kayıtlarına girmeden kitap basılması yasaklanır. Bir kitabın birlik kayıtlarına girebilmesi için ise Kraliyet sansüründen geçmesi gerekmektedir. 17. yüzyıl sonlarında iktidarın sansür politikasındaki değişim nedeni ile Kağıtçılar Birliği artık ömrünü tamamlamıştır. Basılı her işten kâr elde eden birlik teslim olmaya niyetli değildir. Yazarların ürettikleri işlerin her türlü doğal hakkına sahip olması ve bu hakları devredebilmesini öneren bir yasa teklifi ile Parlamentoya gelirler. Kayda değer ilk telif kanunu sayılan ve güncel telif yasalar..]]> Sat, 13 May 2017 04:15:54 +0300 Telif aracıları internetimize göz dikti https://www.evrensel.net/yazi/79022/telif-aracilari-internetimize-goz-dikti https://www.evrensel.net/yazi/79022/telif-aracilari-internetimize-goz-dikti? Bir kaç gün önce Kültür ve Turizm Bakanı Nabi Avcı bir basın toplantısı düzenleyerek 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda yapılacak değişikliklere ilişkin taslağı açıkladı[0]. İlerleyen günlerde daha detaylı olarak ele alacağımız bu taslağa dair ilk dikkati çeken 77. maddeye yapılan “İnternet ortamında hak ihlallerinin önlenmesi” eki. Bu öneri ile meslek birliklerine internet ortamındaki telif hakkı ihlalinde bulunanların IP adreslerini tespit için teknolojik yöntemleri kullanma hakkı tanınıyor. Tespit edilen fikri mülkiyet ihlalcilerinin yapılacak iki uyarıdan sonra internet bağlantılarının yavaşlatılması da öneri kapsamında. Kültür, sanat ve bilim alanlarındaki fikri mülkiyet, patent ve teliflerin insanlığın gelişiminin önündeki önemli engellerden biri olduğunu, bunların eserin/ürünün gerçek üreticisine değil temel olarak işi telif hakları ve patentleri toplamak olan kuruluşlara fayda sağladığını yıllardır bu köşede dile getirdik. Bu yasa değişikliği önerisinin ana fikr..]]> Sat, 06 May 2017 04:50:02 +0300 BTK'nın 'dayı' derdi https://www.evrensel.net/yazi/78978/btknin-dayi-derdi https://www.evrensel.net/yazi/78978/btknin-dayi-derdi? Geçtiğimiz hafta Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu(BTK), “Şifre Güvenliği” başlıklı bir uyarı yazısı yolladı[0]. Yazıda basit şifre kullanmama konusuna dikkat çekildikten sonra sosyal medyada dayımızı neden etiketlemememiz gerektiği de detaylı olarak açıklanıyor: “Dayınızı ve dayınızın oğlunu Facebook’ta etiketlediğinizi düşünün. Listenizde 500 arkadaşınız varsa bu 500 arkadaşınızla da anne kızlık soyadınızı paylaştığınızın farkında mısınız? Hatta Facebook’ta gizlilik ayarlarınızı yapmadıysanız bütün internet coğrafyasına bu bilgileri paylaştığınızın farkında mısınız?” Eğer bu çağrı BTK’dan değil de internetin güvenli kullanılabilmesi için çeşitli düzenlemelerin yapılmasını sağlayamayan bir yerden ya da kişiden gelse anlamlı olabilirdi. Ancak BTK “Güvenli internet” gibi düzenlemeleri hayata geçirebilen bir kurum olarak “sosyal medyada dayınızı etiketlemeyin” demekten ötesine geçmek zorunda. Sizin siz olduğunuzu kanıtlamaya annenizin evlenmeden önceki soyadının yeterli sayılm..]]> Sat, 29 Apr 2017 05:00:31 +0300 Robotlar nereye? https://www.evrensel.net/yazi/78934/robotlar-nereye https://www.evrensel.net/yazi/78934/robotlar-nereye? Yeterli miktarda bilim kurgu eseri okuduğunuzda/izlediğinizde robotlar ve yapay zeka konusunda tedirginlikler de başlar. Nasıl başlamasın ki? Dünyayı çoktan ele geçirmiş yapay zekalardan tutun da katil androidlere robotlar ve yapay zekanın bizi nasıl felakete sürükleyebileceğine dair hemen her türden olası senaryoyu gördük. Pek çoğunun sonunda da “neyse ki bunlar hepi topu senaryo” hissini yaşamanın rahatlığıyla hayatımıza devam ettik. Geçtiğimiz hafta Rusya’nın savunma ve uzay sanayinden sorumlu Başbakan Yardımcısı Dmitry Rogozin’in Twitter’a attığı bir video[0] ile bu rahatlama hissinin de sonuna gelmiş bulunmaktayız. 1 dakika 28 saniyelik videonun ilk dakikası boyunca bizi çok da ilgilendirmeyen tankımsı bir savaş aracının tanıtımının ardından son 26 saniye boyunca uzayda astronotlara yardımcı olmak üzere tasarlanmış FEDOR adlı robotu her iki elinde de birer tabanca ile hedeflere ateş ederken görüyoruz… Ne yanlış gidebilir ki? Rogozin, FEDOR’un barışçı amaçlar için geliştirildiği..]]> Sat, 22 Apr 2017 04:55:45 +0300 Eğitimde sanal gerçeklik https://www.evrensel.net/yazi/78881/egitimde-sanal-gerceklik https://www.evrensel.net/yazi/78881/egitimde-sanal-gerceklik? Yaygın kullanımı şimdilik oyun ve eğlence alanları olsa da sanal gerçekliğin eğitimde nasıl kullanılabileceğine dair mevcut çalışmalar eğitim alanının çehresini tümden değiştirmeye aday. Nasıl mı? Bir akıllı telefon, kulaklık ve google cardboarddan oluşan nispeten ucuz bir set ile bile olanaklar oldukça fazla. İlk örneğimiz Google Expeditions[0]. Expeditions ile eğitimciler, öğrencileri Mars’ın yüzeyinden okyanusların derinliklerine, Amazon Ormanları’ndan CERN’deki hadron çarpıştırıcısına yüzlerce farklı mekanda geziye çıkartabiliyor. Üstelik uygulama bu gezilerde rehberliği eğitimcinin yapabileceği şekilde tasarlanmış. Dijital olarak yeniden üretilmiş mekanlarda yapılacak sanal gezi mekanın aslının yerini tutmasa da gezi düzenlemenin olanağının olmadığı konumları sınıfa kadar getirebilmek büyük bir olanak. Alchemy VR’ın[1] Londra Doğal Tarih Müzesi ile birlikte hazırladığı, belgesel üstadı David Attenborough imzalı Büyük Bariyer Resifi gibi sanal gerçeklik deneyimleri Expeditio..]]> Sat, 15 Apr 2017 04:50:13 +0300 Ubuntu Gnome'a dönüyor https://www.evrensel.net/yazi/78834/ubuntu-gnomea-donuyor https://www.evrensel.net/yazi/78834/ubuntu-gnomea-donuyor? Ubuntu’nun en üstündeki isim Mark Shuttleworth, Ubuntu blogunda yayınladığı bir yazı[0] ile Unity 8, Ubuntu telefon ve telefon, tablet ve masaüstünde aynı kullanıcı deneyimini yaşatma hayalinden vazgeçtiklerini açıkladı. Bu karara gerekçe olarak çabalarının yenilik değil de daha fazla parçalanma olarak algılanmasına ve piyasanın “tanıdığın şeytan tanımadığından yeğdir” eğilimine işaret eden Shuttleworth Ubuntu 18.04 LTS’de varsayılan masaüstü olarak GNOME 3’e döneceklerini belirtti. Böylece 2011’de Ubuntu’nun GNOME’dan vazgeçip Unity’ye geçmesi ile başlayan hikaye yine GNOME’a geri dönüşüyle son buldu. Ubuntu’yu -Unity’li ya da Unity’siz- kendi masaüstü kullanımım için tercih etmesem de benim gözümde değeri büyüktür. Ubuntu yeni bir kuşağın Linux’la tanışmasını sağlamış, masaüstünde yaygın bir şekilde Linux’un kullanılabileceğini bir hayal olmaktan çıkartmayı başarmıştır. Benim Linux’a başladığım dönemde büyük ölçekte doğruluk payı olan ancak geçen sürede şehir efsanesine dönüşen “..]]> Sat, 08 Apr 2017 05:00:46 +0300 VPN korur mu? https://www.evrensel.net/yazi/78784/vpn-korur-mu https://www.evrensel.net/yazi/78784/vpn-korur-mu? Çeşitli siteler düzenli aralıklarla “VPN kullanmak için bilmem kaç neden” ve benzeri başlıklarla VPN’lere methiyeler düzüyor. Çevremdeki insanlardan da sıklıkla “hangi VPN” sorusu geliyor. VPN servislerinin başta sansürü aşmak olmak üzere çeşitli avantajlar sağladığı doğru. Ancak bu VPN kullanmanın yüzde yüz güvenli ve izlenemeyen iletişim sağladığı anlamına gelmiyor. Eğer VPN kullanmaktaki öncelikli amacınız sansürü aşmak değil de Anayasa ile de güvenceye alınmış olan haberleşmenin(her türlü internet trafiğiniz) gizliliği hakkınızın ihlal edilmesini zorlaştırmak ise VPN’ler pek de iyi bir seçim olmayabilir. İnterneti kullandığınızda yaptığınız işlemler servis sağlayıcınızdaki günlük dosyalarında kayıt altına alınır. VPN kullandığınızda değiştirdiğiniz şey temel olarak bu günlüklerin servis sağlayıcınız yerine VPN’de tutulmasıdır. Bu günlükleri tutmadığını iddia eden VPN servisleri mevcut olmakla birlikte bu konudaki bilgi ilgili VPN servislerinin kendilerinden geliyor ve bu bil..]]> Sat, 01 Apr 2017 04:50:34 +0300 Açık zinciri https://www.evrensel.net/yazi/78735/acik-zinciri https://www.evrensel.net/yazi/78735/acik-zinciri? Pwn2Own, CanSecWest Güvenlik Konferansı’nda 10 yıldır düzenlenen bir hack yarışması. Katılımcıların üç gün boyunca işletim sistemlerinin, sanal makinelerin, ofis yazılımlarının, web sunucuların ve web tarayıcıların güncel versiyonlarının açıklarını bulup güvenliklerini aşmaya çalıştığı yarışma bu yıl 51 ayrı yazılım hatası/açığının ortaya çıkmasını sağladı. Web tarayıcılar kategorisinde Microsoft Edge beş, Safari üç, Firefox bir kez hacklenirken Chrome’u hacklemeyi başarabilen olmadı. VMware, MacOS, Ubuntu ve Windows da Pwn2Own’da hacklenmekten kurtulamadı. Bu yılın hackleri arasında iki tanesi özellikle dikkate değer. İlki Qihoo 360 takımının Microsoft Edge, Windows çekirdeği ve VMware’deki açıklardan yararlanarak sanal makine içindeki işletim sistemi içindeki web tarayıcıdan sanal makinenin dışına ulaşmayı başarması. Kelime çorbası haline gelen son cümleyi biraz açayım. Elinizde Windows kurulu bir bilgisayar var ve bu bilgisayarda bir sanal makine oluşturarak bilgisayarın geri ka..]]> Sat, 25 Mar 2017 04:50:13 +0300 Sanal gerçeklikte şiddet https://www.evrensel.net/yazi/78690/sanal-gerceklikte-siddet https://www.evrensel.net/yazi/78690/sanal-gerceklikte-siddet? Oyunlardaki şiddet eylemlerinin gerçek hayatta şiddete dönüşüp dönüşmediği epeyce eski bir tartışma olsa da şimdi bu tartışmanın yeni bir cephesi var: Sanal gerçeklik... Soru şu: Elden geldiğince kullanıcının kolayca içine gömülüp kalabileceği şekilde tasarlanıp donanım teknolojilerindeki ilerlemeler ile birlikte her geçen gün gerçekçilikleri artan sanal gerçeklik oyunları oynayanların şiddete meyilli hale gelmesine yol açar mı? Bu konuda yapılan çeşitli çalışmalar oyunlardaki şiddet ile gerçek hayattaki şiddet arasında doğrudan bir bağ kuramıyor. Ancak çalışmaların önemli bir çoğunluğunun tarihleri oyunların grafiklerinin daha ilkel olduğu, kitle erişimine açık sanal gerçeklik sistemlerinin bulunmadığı dönemlere ait. Sanal gerçeklik oyunlarının en çok satanlar listelerinin üst sıralarında yer alan oyunların önemli bir çoğunluğu şiddet dozajı oldukça yüksek oyunlar. Mevcut sanal gerçeklik sistemlerinde oynayabileceğiniz oyunların grafik detayları henüz gerçeklikten kolaylıkla a..]]> Sat, 18 Mar 2017 05:00:16 +0300 Wikileaks'in CIA sızıntıları ne gösteriyor? https://www.evrensel.net/yazi/78645/wikileaksin-cia-sizintilari-ne-gosteriyor https://www.evrensel.net/yazi/78645/wikileaksin-cia-sizintilari-ne-gosteriyor? Birkaç gün önce CIA’ya ait olduğu iddia edilen 8761 doküman Wikileaks tarafından yayınlandı. Wikileaks, yayınlanan dokümanların Vault 7 olarak adlandırdıkları sızıntı serisinin küçük bir kısmı olduğunu ve sızıntının devamının geleceğini belirtti. Wikileaks’in iddiasına göre dokümanların ana kökeni CIA’nın Langley, Virginia ofisi. Ancak söz konusu arşiv ABD için çalışan hackerlar arasında CIA’nın bilgisi dışında elden ele dolaştırılıyor ve bu hackerlardan biri de arşivi Wikileaks’e aktarıyor. Söz konusu dokümanlar CIA ve Beyaz Saray tarafından ne yalanlandı ne de doğrulandı. Vault 7’nin ‘Year Zero’ olarak adlandırılmış yayınlanan ilk kısmı CIA’in akıllı telefonlara, web tarayıcılara, akıllı televizyonlara ve hatta akıllı otomobillere saldırı yöntemlerine dair epeyce veri içeriyor. Ancak bu durum hızla paniğe kapılmanızı gerektirmiyor. Söz konusu açık ve saldırı yöntemlerinin çoğu bilinen yamanmış açıklar. Öte yandan belgeler olası saldırı hedeflerini listelemeleri açısından ö..]]> Sat, 11 Mar 2017 03:40:57 +0300 VR Savaşları kızışıyor https://www.evrensel.net/yazi/78598/vr-savaslari-kizisiyor https://www.evrensel.net/yazi/78598/vr-savaslari-kizisiyor? Sanal gerçeklik donanımları arasındaki savaş kızışıyor. Playstation VR’ın dört ayda 915 bin sattığını[0] açıklamasının üzerinden çok fazla zaman geçmeden Oculus, Rift kaskı ve Touch kontrolörlerinde 100’er dolarlık indirime gitti. HTC Vive ise “şimdilik bir fiyat düşürme ihtiyacı hissetmediğini” açıkladı. Gelişmiş sanal gerçeklik sistemlerinin yaygınlaşmasının önündeki en önemli engellerden biri bu sistemlerin yüksek fiyatları. Playstation VR için 399 dolar kaska, 59 dolar konum algılayıcıya, tanesi 49 dolardan toplam 98 dolar kontrolörlere 350 dolar da Playstation 4’e olmak üzere toplamda 900 doları aşan bir maliyet çıkıyor. Son indirime rağmen Oculus’te ve indirim yapmayan HTC Vive’da da durum çok farklı değil. Rift kaskı ve Touch kontrolörü bir arada 600 dolar. HTC Vive ise kontrolörleri ile birlikte 800 dolar. Bu maliyete bir de VR’a hazır bir bilgisayarın 600-800 dolarlık maliyetini ekleyin. Hesap ortada, bu fiyatlarla bu sistemlerin alıcısı dar bir kitle olacaktır. Öte yand..]]> Sat, 04 Mar 2017 05:00:03 +0300 İzlenmekten kaçınmak https://www.evrensel.net/yazi/78552/izlenmekten-kacinmak https://www.evrensel.net/yazi/78552/izlenmekten-kacinmak? Hangi karanlık köşesinde ne gibi saldırganlar sizi bekleyebilir bir fikriniz yoksa web tehlikeli bir yer haline gelebilir. Hiç tanımadığınız vahşi bir ormanda kaybolsanız o parlak renkli sevimli kurbağaya dokunmaya “belki zehirlidir” diyerek teşebbüs etmezsiniz. Ancak söz konusu web olduğunda o kurbağaya illa ki de tıklanır. Sonrası ise hesap çaldırma, kişisel bilgilerin ifşası ve daha bir sürü felaket senaryosu. Adını internet koydukları vahşi ormandaki tehlikeler o sevimli kurbağa ailesi ile sınırlı değil. İzlerinizi adım adım takip etmeye çalışanlar da var. Web siteleri, reklam firmaları, servis sağlayıcılar, devletler ve daha nicesi o koca ormanda ne yaptığınızın bilgisini almanın çeşit çeşit yolunu bulmuş. Oysa ki ormanın derinliklerinde farklı farklı kamplarda ormanın insanları da karda yürüyüp izlerini belli etmemenin, yere basıp yaprağı bile incitmemenin yollarını her gün yeniden icat ediyor. Orman insanlarının dijital izlerini azaltmada kullandıkları araçları o koca orma..]]> Sat, 25 Feb 2017 05:00:22 +0300 NOLO: Bütçeye uygun sanal gerçeklik https://www.evrensel.net/yazi/78503/nolo-butceye-uygun-sanal-gerceklik https://www.evrensel.net/yazi/78503/nolo-butceye-uygun-sanal-gerceklik? Google Cardboard gibi akıllı telefonunuz ile kullandığınız basit sistemler haricindeki sanal gerçeklik sistemleri oldukça yüksek fiyatlara sahip. 399 dolarlık Playstation VR, 599 dolarlık Oculus Rift ve 799 dolarlık HTC Vive elbetteki üç beş dolarlık Google Cardboard’dan daha becerikli aletler. Gelişmiş kontrolörleri, konum algılayıcıları gibi avantajları ile geliştiriciler için de daha fazla olanak sunuyorlar. Ancak söz konusu fiyatları hak edip etmedikleri de şüpheli. Pahalı sistemlerdekine benzer kontrolörleri ve konum algılayıcıları Google Cardboard’la birleştirme deneyleri epeydir var. Ancak şimdi yeni bir kickstarter projesi[0] bunu hayata geçirmeye aday: NOLO VR. “Steam oyunları ve mobil oyunlar için bütçeye uygun hareket takibi” sloganıyla yola çıkan NOLO telefonunuzu taktığınız Google Cardboard uyumlu kaska takılan bir konum işaretçisi, bir baz istasyonu ve bir çift kontrolörden oluşan, HTC Vive benzeri 4 metreye 4 metrelik bir alanda 2 milimetrelik sapma ile konum takibi y..]]> Sat, 18 Feb 2017 04:50:25 +0300 Ayağımıza dolanan kablolar https://www.evrensel.net/yazi/78460/ayagimiza-dolanan-kablolar https://www.evrensel.net/yazi/78460/ayagimiza-dolanan-kablolar? iPhone 7’de analog kulaklık girişini kaldıran Apple’ın “Ultra Accessory Connector(UAC)” adında bir kablolu kulaklık girişini duyurdu. Söz konusu girişe dair tek ciddi yenilik Apple’ın bu girişe verdiği uzun cafcaflı isim... Biraz daha eski teknolojilerle haşır neşir olmuş olanlar bu girişi Nikon’un UC-E6 olarak andığı kamera bağlantı kablolarından da hatırlayacaktır. “Bu yeni bir isimle vaftiz edilmiş eski giriş Apple’ın ne işine yarayacak?” sorusu da “Daha dün kulaklık kablosunu kaldırması fanatikleri tarafından ‘zafer’ olarak ilan edilen Apple neden hâlâ kulaklıklar için kablolarla uğraşıyor?” gibi soruların yanıtlarını aramaya başladığımızda ilginç bir tablo ile karşılaşıyoruz: Apple büyük olasılıkla bu girişi cihazlarında değil ara kablolarında kullanacak. Teknolojinin mevcut hali ile USB-C kulaklıkları Apple’ın Lightning girişlerinde, Lightning girişli kulaklıkları da USB-C cihazlarda kullanmak mümkün değil. Apple’ın, UAC’yi ve bir miktar dönüştürücüyü kullanarak kulaklıkla..]]> Sat, 11 Feb 2017 04:53:41 +0300 O iş öyle değil https://www.evrensel.net/yazi/78415/o-is-oyle-degil https://www.evrensel.net/yazi/78415/o-is-oyle-degil? Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) ödül törenindeki konuşması medyada ya “Birer Mankurta dönüştüler cümlesi” ya da “F klavyede talimatıma rağmen yol alamadık” cümlesi öne çıkartılarak görüldü. Benim açımdan konuşmanın en önemli kısmı ise yerli teknoloji üretememe konusunda verdiği Pardus örneğiydi. Kullandığı teknoloji bize ait olmadığı için Pardus’un yaygınlaşamadığını iddia etti Erdoğan[0]. Ve o ödül töreninde bulunan bir tek kişi bile “Hayır, yanlışınız var, o iş öyle değil” diyemedi. Oysa ki o iş öyle değil. Doğrudur, Linux kodlarının çok büyük bir kısmı bizim değil. Ama aynı kodlar kimsenin de değil. Ya da daha doğru ifade etmek gerekirse o kodların sahipliği tüm herkesin. Ve Linux’un gelişebilip de bugün bulunduğu noktaya gelebilmesini sağlayan ana faktörlerden biri bu lisans/sahiplik modeli. Bu model sayesindedir ki dünyanın dört bin yanından on binlerce geliştirici devasa bir işletim sistemi ailesinin farklı farklı kollarını ilmek ilmek örebiliyor. ..]]> Sat, 04 Feb 2017 05:00:05 +0300 Kanseri teşhiste yapay sinir ağları https://www.evrensel.net/yazi/78375/kanseri-teshiste-yapay-sinir-aglari https://www.evrensel.net/yazi/78375/kanseri-teshiste-yapay-sinir-aglari? Yapay sinir ağları, yapay zeka ve makine öğrenmesi çalışmalarında sıklıkla kullanılan, çalışma şekilleri insan beyninin işleyiş şeklinden esinlenerek geliştirilmiş bir yaklaşım. Bu ağlarının kökleri 1940’lara dayansa da emekleme dönemleri çok uzak bir geçmişte değil. Çok değil daha bir buçuk yıl önce Google’ın yapay sinir ağı kedi fotoğraflarını köpek fotoğraflarından ayırmayı daha yeni öğreniyordu. Geçen bir buçuk yılda yapay sinir ağları epeyce ilerledi ve Stanford Üniversitesinden bir grup bilim insanı bir sinirsel ağa çeşitli lezyonları fotoğraflarına bakarak deri kanseri riskine göre lezyonları ayırt edebilmeyi öğretti. Rastgele düzensiz noktalardan oluşan bir lekeyi bir diğerinden ayırt etmek, karar vermek hayvanları birbirinden ayırt etmekten elbetteki zor. Deri kanseri konusunda algoritmayı eğitecek büyük bir veri kümesi olmadığından araştırmacıların önce bu kümeyi oluşturması gerekmiş. İnternetten toparlanan fotoğrafların Stanford Tıp ile birlikte çalışarak sınıflandırılmas..]]> Sat, 28 Jan 2017 03:14:04 +0300 Al sana yerli ve milli https://www.evrensel.net/yazi/78326/al-sana-yerli-ve-milli https://www.evrensel.net/yazi/78326/al-sana-yerli-ve-milli? Yerli ve milli” iddiasıyla açılışını yapan arama motoru Geliyoo’nun Google tabanlı çıkmasının, “esas geliyoo bu değil” açıklamasının[0] ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının “ilgimiz, bilgimiz yok bizim bahsettiğimiz yerli milli arama motoru bu değil”[1] açıklamasının üzerinden bir kaç gün geçti. Logosunun bile çalıntı olduğu ortaya çıkan[2] “Google tabanlı yerli ve milli arama motoru” vesilesi ile yazılımda “yerli ve milli” sevdasına bir göz atmakta yarar var. 2000’lerin ilk yarısında TÜBİTAK’ta yapılan çalışmalar sonucunda 2005 şubatında Linux tabanlı bir “yerli” işletim sisteminin ilk örneği “Pardus Çalışan CD 1.0” adı ile yayımlanmış ve epey ilgi görmüştü. Pardus esasen tümüyle yerli ve milli değildi. Linux çekirdeği başta olmak üzere pek çok “yabancı ve gayrimilli” yazılımdan yararlanıyordu. Öte yandan kayda değer oranda da “yerli ve milli” geliştirme yapılmış Pardus kurulumu için YALI, yapılandırma yönetimi için ÇOMAR, paket yönetimi için PİSİ ve sistemin açılışı..]]> Sat, 21 Jan 2017 06:44:36 +0300 Elektronik şahıslar https://www.evrensel.net/yazi/78283/elektronik-sahislar https://www.evrensel.net/yazi/78283/elektronik-sahislar? Bir Avrupa Parlamentosu komitesi, robotlara “elektronik şahıs” sıfatı verip yasal statülerini tanımlayan ve temel olarak Asimov’un üç robot yasasını öneren bir rapor taslağını[0] onayladı. Taslağa geçmeden önce Asimov’un üç robot yasasını hatırlatalım: 1- Bir robot, bir insana zarar veremez ya da pasif kalmak suretiyle zarar görmesine izin veremez. 2- Bir robot, birinci yasa ile çelişmediği sürece bir insanın emirlerine uymak zorundadır. 3- Bir robot, birinci ve ikinci yasa ile çelişmediği sürece varlığını korumak zorundadır. Asimov daha sonrasında sıfırıncı yasayı ve ilk üç yasaya sıfırıncı yasa ile çelişmemem şartını koymak zorunda kalır: 0- Bir robot, insanlığa zarar veremez ya da pasif kalmak suretiyle insanlığın zarar görmesine izin veremez. 22 sayfalık rapor “zeki robot” kavramını tanımlayıp robotların yasal statülerinden robot etiğine, AB bünyesinde bir “Robotik ve Yapay Zeka Ajansı” kurulmasından fikri mülkiyet tartışmalarına epeyce bir konuya değiniyor. Bu..]]> Sat, 14 Jan 2017 05:00:36 +0300 2016: Siber saldırıların yılı https://www.evrensel.net/yazi/78239/2016-siber-saldirilarin-yili https://www.evrensel.net/yazi/78239/2016-siber-saldirilarin-yili? 2016 yılı DDoS saldırılarından toplu hesap bilgileri çalınmalarına çok sayıda büyük çaplı siber saldırının gerçekleştiği ve eski saldırıların da açığa çıktığı bir yıl oldu. Bu saldırıların en etkilileri arasında Oracle MICROS saldırısı, Dropbox hesap bilgilerinin çalınması, Mirai DDoS’u ve SWIFT sistemine sızılması vardı. Oracle’ın MICROS POS sistemi pek çok ülkede on binlerce yazar kasada kullanılıyor. Sistemdeki açıklardan yararlanarak MICROS müşteri destek portalına bir zararlı yazılım yerleştirmeyi de başaran saldırganlar kullanıcıların kart bilgilerini ele geçirmeye çalıştı. Ağustos ayında Dropbox’ı hedef alan saldırılarda 68 milyonun üzerinde Dropbox kullanıcısının kullanıcı adları ve şifreleri çalınmış olabileceğinden Dropbox, kullanıcılardan şifrelerini yenilemelerini istedi. Mirai, Nesnelerin İnterneti’nde(IoT) yuvalanan bir zararlı yazılım. Bulaştığı “akıllı” tost makinesi, su ısıtıcı, buz dolabı vb. cihazları hem başka Nesnelerin İnterneti cihazlarına bulaşmak için ..]]> Sat, 07 Jan 2017 05:45:28 +0300 Amaç tasarruf ise... https://www.evrensel.net/yazi/78156/amac-tasarruf-ise https://www.evrensel.net/yazi/78156/amac-tasarruf-ise? Elektrik Mühendisleri Odası(EMO), kış gündönümünde kış saati uygulamasından vazgeçilmesinin sonuçları konusunda bir basın açıklaması yaptı.[0] EMO’nun TEİAŞ verilerine dayanan açıklamasına göre Kasım ayında elektrik tüketimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,53 arttı. Bu değer önceki 4 yılın Kasım ayı verilerinin oldukça üzerinde. Üstelik bu artış Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre Kasım ayında sıcaklıklar mevsim normallerinde seyrettiği, imalat sanayi kapasite kullanımında ciddi bir artış olmadığı, ekonominin durgun olduğu ve pek çok şirket kapandığı ya da tasfiye edildiği halde yaşandı. Veriler böyle olunca da ilk şüphelimiz doğal olarak kış saati uygulamasına geçilmemesi kararı oluyor. Kış saatine geçilmemesi kararının handikaplarını ve böyle bir kararın gerçekte nasıl bir hazırlıkla tartışılması gerektiğini Nilay Etiler “Yaz saatinin sürdürülmesine dair sorular” başlıklı yazısında ele almıştı.[1] Ben işin biraz daha farklı bir yanına değinmeye çalışacağım. Kış..]]> Sat, 24 Dec 2016 04:46:11 +0300 Fidye saldırıları https://www.evrensel.net/yazi/78112/fidye-saldirilari https://www.evrensel.net/yazi/78112/fidye-saldirilari? Bir kaç gün önce IBM ransomware (fidye yazılımları) saldırıları ile ilgili bir rapor yayınladı[0]. 600 şirket ve 1021 kullanıcı ile yapılan araştırma görüşülen şirketlerden yüzde 46’sının en az bir kez ransomware saldırısına maruz kaldığını ve bu saldırılara maruz kalanların yüzde 70’inin saldırganın talep ettiği fidyeyi ödeyerek dosyalarını kurtardığını ortaya çıkarttı. Saldırganlara ödenen fidyeler değişiklik göstermekle birlikte vakaların yüzde 56’sında bu miktar 10 bin doların üzerinde. Çalışmanın kullanıcılar ile yapılan kısmında ise çalışmaya katılanlara bir ransomware saldırısına maruz kalsalar fidyeyi ödeyip ödemeyecekleri soruldu. En az bir çocuk sahibi olan kullanıcıların yüzde 55’i fidyeyi ödeyeceğini belirtirken çocuk sahibi olmayan kullanıcılarda bu oran yüzde 39’da kaldı. Bilgisayarınızdaki dosyaları insani sürelerde kırılması mümkün olmayan şifreleme metodları ile şifreleyip daha sonrasında sizden anahtar için para isteyen bu saldırılara -özellikle de şirketlerin- ..]]> Sat, 17 Dec 2016 04:31:19 +0300 Nesnelerin güvensiz interneti https://www.evrensel.net/yazi/78067/nesnelerin-guvensiz-interneti https://www.evrensel.net/yazi/78067/nesnelerin-guvensiz-interneti? Nesnelerin İnterneti (Internet of Things[IoT]) evlerden arabalara, oyuncaklardan buzdolaplarına internete bağlı “akıllı” cihazların ağına verilen ad. İnternete bağlı olmak cihazlara başta uzaktan kontrol edilebilirlik olmak üzere pek çok avantaj kazandırsa da bu bağlı olma durumu pek çok tehlikeyi de beraberinde getiriyor. IoT ekosisteminde standartlaşma henüz ciddi anlamda mevcut olmadığından birbirinden farklı protokollere sahip pek çok cihaz tipi mevcut. Üstelik yeni bir cihazı “bağlı” olarak tasarlamak oldukça kolay ve de düşük masraflı olduğundan ekosisteme sürekli yeni cihazlar ve protokoller ekleniyor. Dolayısıyla oldukça parçalı ve de parça sayısı her geçen gün artan bir sistemle karşı karşıyayız. Bu durum ekosistemin güvenli hale getirilmesini neredeyse imkansız kılıyor. IoT cihaz üretimi yapan pek çok küçük firmanın kapanması ile güvenlik güncellemesi alamayan pek çok bağlı cihaz saldırganlara kolay hedefler haline geliyor. Üstelik mesele sadece kapanan firmalar da değil. ..]]> Sat, 10 Dec 2016 04:50:17 +0300 Makine hiç öğrenir mi? https://www.evrensel.net/yazi/77975/makine-hic-ogrenir-mi https://www.evrensel.net/yazi/77975/makine-hic-ogrenir-mi? Aramızdaki sabit fikirlilerin ne zaman yapay zeka konusu açılsa telaffuz ettiği cümleler var: “Makine dediğin hiç öğrenir mi? Ne verdiysen, neye programladıysan onu yapar makine dediğin.” Hemen her yapay zeka tartışmasında bu cümleleri ya da benzerlerini duymanız hâlâ oldukça yüksek bir olasılık. Oysa gerçeklik bu kaba görüşün tam aksi yönde. Yapay zeka araştırmalarının önemli bir parçası makine öğrenmesi adı verilen alan. Üstelik bu öyle çok yeni bir alan falan da değil. Alan Turing’in 1950 tarihli “Hesaplama Makineleri ve Zeka” başlıklı makalesinde sorduğu “Makineler düşünebilir mi?” sorusunun devamında sorulabilecek olan “Peki makineler bizim gibi düşünebilir mi?” sorusuna bir yanıt arayışı makine öğrenmesi. Tom Mitchell’in formüle ettiği şekli ile ifade edecek olursak: “Eğer bir bilgisayar yazılımının bir grup işteki performansı deneyim ile artıyorsa öğreniyor demektir.” Ve evet öğrenebiliyorlar. Deep Blue, Kasparov’u yendiğinde “Bir satranç oyunundaki olası hamle sayısı oldukça ço..]]> Sat, 26 Nov 2016 04:33:50 +0300 Telif kılığına giren sansür https://www.evrensel.net/yazi/77793/telif-kiligina-giren-sansur https://www.evrensel.net/yazi/77793/telif-kiligina-giren-sansur? John Gutenberg’in 1436’da matbaa makinesini icadı telifin de doğumu sayılır. Matbaa öncesi dönemde el ile sınırlı sayıda çoğaltılabilen kitaplar matbaa sayesinde hızla çoğaltılır hale geldi. Matbaanın İngiltere’ye gelişinin ardından İngiltere’de hızla artan basılı kitap sayısı iktidarı endişelendirir ve bu basılı kitapları kontrol altında tutabilmek üzere Londra Kağıtçılar Birliği kurulur. Kağıtçılar Birliği İngiltere’deki tüm kitaplar üzerinde imha etme ve el koyma da dahil olmak üzere her hakka sahiptir. Kitaplar, Birlik tarafından kayıt altına alınmadan basılmaz. Ve kayıt altına alınabilmek için kitapların Kraliyet sansüründen geçmesi gerekir. Üstelik sistem yazarların lehine değil, yayıncıların lehine olacak şekilde tasarlanır. Kitaplar Birlik kayıtlarına yazarın değil yayıncının adı ile kaydedilir ve kitabı basma hakkına öncelikli olarak kayda giren isim sahiptir. Kağıtçılar Birliğinin kurulmasından 130 yıl kadar sonra iktidarın sansür politikaları biraz da olsa değişime uğrar..]]> Sat, 29 Oct 2016 04:48:44 +0300 Nintendo Switch: Konsolun sınırları bulanıklaşır mı? https://www.evrensel.net/yazi/77745/nintendo-switch-konsolun-sinirlari-bulaniklasir-mi https://www.evrensel.net/yazi/77745/nintendo-switch-konsolun-sinirlari-bulaniklasir-mi? Nintendo’nun 2017 Mart’ında piyasaya sürülecek yeni oyun konsolu Nintendo Switch perşembe günü tanıtıldı. Nintendo, Switch konseptini anlatan 3 dakikalık bir video ile kısa bir açıklama dışında Switch hakkında henüz çok fazla bir bilgi açıklamadı. Ancak dikkatli gözler için yine de epeyce veri var. Switch ile ilgili şimdiden dolaşmaya başlayan abartılı rivayetleri bir yana bırakıp tanıtımı baz alacak olursak Nintendo’nun yeni konsolunun epey iddialı olduğunu söyleyebiliriz. Nintendo’nun yeni nesil konsolu Switch’i ister televizyonunuza bağlayarak isterse de elde kullanılan bir oyun konsolu gibi kullanabiliyorsunuz. Yani Switch, ev konsolları ile el konsolları arasındaki sınırı ortadan kaldırıyor. Bir el konsolunun ne kadar yüksek performansa sahip olabileceği epey tartışmalı olsa da videoda Switch ile düşük ayarlarda bile hızlı bir sisteme ihtiyaç duyan Skyrim’in oynanabilmesi bu konuda ciddi bir veri. Nvidia Tegra grafik işlemci kullanan Switch’in epeyce bir kontrolör seçene..]]> Sat, 22 Oct 2016 04:11:56 +0300 Ritchie'yi yeniden öldürdüler https://www.evrensel.net/yazi/77693/ritchieyi-yeniden-oldurduler https://www.evrensel.net/yazi/77693/ritchieyi-yeniden-oldurduler? Geçtiğimiz gün Dennis Ritchie’nin öldüğüne dair bir haber internette hızla yayıldı. Haberi Tweeter’da paylaşanlar arasında Google CEO’su Sundar Pichai, Wikimedia Vakfı Yöneticisi Katherine Maher ve GigaOm’un kurucusu Om Malik gibi teknoloji dünyasının önemli isimleri de vardı. Evet C programlama dili ve UNIX işletim sisteminin yaratıcısı Dennis Ritchie’nin ölümü teknoloji dünyası açısından oldukça önemli bir olaydı. Ancak Ritchie 5 yıl önce ölmüştü. Ritchie’nin yeniden ölüm haberi muhtemelen de söz konusu kişilerin paylaşımları nedeni ile Wired ve New York Times’ın 5 yıl önceki Ritchie makaleleri ile birlikte hızla yayılarak Twitter’ın resmi “Top News” başlığında kendine yer bulmayı başardı. Böyle bir sahte ölüm haberinin yayılma hızı ve şekli incelemeye değer ancak öncesinde tartışılması gereken çok daha ciddi bir sorun var: Günümüz teknoloji dünyasında önemli yerlere sahip bir kitlenin omuzlarına basarak ileriyi görebildiği[0] Dennis Ritchie’nin 5 yıl önce hayatını kaybettiğini bil..]]> Sat, 15 Oct 2016 04:24:31 +0300 VR zamanı https://www.evrensel.net/yazi/77645/vr-zamani https://www.evrensel.net/yazi/77645/vr-zamani? Neredeyse her gün sanal gerçeklik(VR) ile ilgili yeni bir haber önüme düşüyor. Yeni bir kontrolörün, yeni bir yazılım ya da yeni bir VR gözlüğünün haberi tek başına bir şey ifade etmese de haberlerin toplamı VR’ın kısa sürede pek çok alanda kullanılan merkezi etkileşim şekli haline geleceğine işaret ediyor. Oyun konsolları birer birer kendi VR sistemlerini duyuruyor. Sosyal medyanın en yoğun kullanılan servislerinin neredeyse tümünün VR konusunda çalışmaları var. Facebook, pazar payı büyük VR şirketlerinden Occulus’u 2 yıl önce 2 milyar dolarlık bir anlaşma ile satın almıştı. O günden bu yana Occulus’un “sosyal medyada VR” konusuna daha fazla eğildiğini söyleyebiliriz. Periscope’un da VR desteği üzerine çalışmaları olduğu biliniyor. VR’ın kullanım alanı üstelik bununla da sınırlı değil. Popüler dizi Mr. Robot’un birinci ve ikinci sezonu arasında VR için özel hazırlanmış bir bölümü yayınlandı. Oyun ve eğlence sektörlerinin dışında emlaktan sosyal medyaya, yazılım geliştirmeden tasarıma..]]> Sat, 08 Oct 2016 05:00:54 +0300 SolidPC: Cebe sığan x86 https://www.evrensel.net/yazi/77546/solidpc-cebe-sigan-x86 https://www.evrensel.net/yazi/77546/solidpc-cebe-sigan-x86? 2012’de Raspberry Pi ilk kez satışa sunulduğunda oldukça sevinmiştim. Nasıl sevinmeyeyim ki? Oldukça düşük fiyatlı (25-35 dolar), kredi kartına yakın ebatlarda bir mini bilgisayar fazlasıyla iş görebilecek bir cihazdı. Pek çok yerde pek çok kişi de benim gibi düşünmüş olmalıydı ki her yeni Raspberry Pi modeli stokları tüketecek denli yoğun satıldı. Raspberry Pi, 700 Mhz’lik tek çekirdek ARM işlemci ile başladığı yola şimdilerde 1.2 Ghz’lik 4 çekirdekli 64-bit ARM işlemcilerle devam ediyor. 4 adet 1.2 Ghz’lik çekirdek boyutlarına göre epey bir işlemci gücü anlamına gelse de bazı pratik sorunlar Raspberry Pi’yi belli ölçüde işlevsizleştirebiliyor. Bu sorunların başında akıllı telefonlarda da kullanılan ARM işlemci mimarisi geliyor. ARM işlemci mimarisi alışkın olduğumuz bilgisayarlarda kullanılan x86 uyumlu mimarilerden farklı. Bu nedenle yazılımların ARM işlemci için ayrıca geliştirilmesi ve derlenmesi gerekiyor. Android sayesinde ARM mimarisinde çalışabilen pek çok yazılıma sahip o..]]> Sat, 24 Sep 2016 04:50:52 +0300 Giden sadece kulaklık girişi değil https://www.evrensel.net/yazi/77455/giden-sadece-kulaklik-girisi-degil https://www.evrensel.net/yazi/77455/giden-sadece-kulaklik-girisi-degil? Apple’ın iPhone7’sinde kulaklık girişi olmayacağı rivayeti uzundur dolaşıyordu. iPhone7’nin tanıtımı ile rivayetin gerçek olduğu ve iPhone7’nin kulaklık girişi olmadığı kesinleşti. iPhone7’nin yeni kablosuz kulaklıkları ve girişinin olmaması ile alakalı tartışma ağırlıklı olarak kulaklıkların ergonomisi ve fiyatı ile alakalı ve DRM [Sayısal Hak(sızlık) Yönetimi] konusu arada gözden kaçmaya fazlasıyla müsait. Yeni iPhone’ların analog bir ses giriş çıkışına sahip olmaması bu cihazlarda kullanılabilecek kulakları kablosuz kulaklıklar ve lightning girişinden bağlanan kulaklıklarla sınırlıyor. Apple cihazların ligtning girişini analog girişe dönüştüren bir kablo ile geleceğini belirtiyor ancak büyük bir çoğunluğun kulaklık kullanabilmek için ikinci bir kablo taşımayı tercih etmeyeceği de ortada. Mesele de tam olarak burada başlıyor. Apple’ın lightning girişi ve hemen her diğer teknolojisi patentli kapalı teknolojiler ve bu teknolojiler Apple’a kimin uyumlu kulaklık yapıp kimin yapam..]]> Sat, 10 Sep 2016 04:50:24 +0300 Kurgucu yapay zeka https://www.evrensel.net/yazi/77406/kurgucu-yapay-zeka https://www.evrensel.net/yazi/77406/kurgucu-yapay-zeka? Her geçen gün daha da ilerleyen yapay zeka çalışmaları, yapay zekaları insanın yapabildiği her işi yapar hale gelmeye adım adım yaklaştırıyor. Yapay zekaların veriyi bir insanın işleyebileceğinden kat be kat hızlı işleyebilme potansiyelini de hesaba kattığımızda, pek çok işin yapay zekalar tarafından insandan daha hızlı ve belki de daha iyi yapabileceğini (yapıldığını) rahatça söyleyebiliriz. IBM’in deneysel yapay zekası Watson’un 15 milyon sayfa medikal kitap ve makaleyi analiz ettikten sonra nadir görülen bir tür göğüs kanseri vakasını başarılı bir şekilde teşhis edip, tedavi önerilerinde bulunması ve Watson’un tedavi önerileri sayesinde tümörün ameliyatla alınabilecek boyuta küçültülebilmesi, yapay zekanın yakın dönem başarılarından. IBM Watson, makine öğrenimi ve doğal dil işleme kullanarak yapılandırılmamış veriyi bir bilgisayardan ziyade bir insan beyni gibi işleyerek analiz eden bir platform. 200 milyon sayfayı aşkın 4 terabytelık veri tabanı ile kendisine sorulan soruları e..]]> Sat, 03 Sep 2016 04:50:01 +0300 25’inde bir çınarın kısa tarihi https://www.evrensel.net/yazi/77360/25inde-bir-cinarin-kisa-tarihi https://www.evrensel.net/yazi/77360/25inde-bir-cinarin-kisa-tarihi? Linus Benedict Torvalds 25 yıl önce, 25 Ağustos 1991’de comp.os.minix grubuna attığı “386(486) AT klonları için (hobi olarak, öyle GNU gibi büyük ve profesyonel olmayacak) bir işletim sistemi geliştirmeye başladım.” cümleleri ile açılan o e-postayı yolladığında Linux’un bilgi teknolojilerinin ayrılmaz hayati bir parçası haline geleceğini öngörmesi mümkün değildi. Bugün akıllı telefonlardan televizyonlara, oyun konsollarından medikal cihazlara, süper bilgisayarlardan akıllı evlere, hemen her alana girmeyi başarmış olan Linux’ün 25 yılda aldığı yolun daha rahat görülebilmesi için sizi Linux tarihinin satır başları ile baş başa bırakıyorum. 25 Ağustos 1991: Torvalds’ın minix grubuna attığı e-posta ile Linux’ün macerası başladı. Şubat 1992: Linux, GNU Genel Kamu Lisansı’na(GNU GPL) geçiş yaptı. Mayıs 1992: İlk yaygın Linux dağıtımı olan ve Slackware’in atası sayılan Softlanding Linux System(SLS) yayımlandı. Temmuz 1993: Hâlâ yaşayan en eski Linux dağıtımı olan Slackware, Patric..]]> Sat, 27 Aug 2016 04:50:37 +0300 Arttırılan kimin gerçekliği? https://www.evrensel.net/yazi/77314/arttirilan-kimin-gercekligi https://www.evrensel.net/yazi/77314/arttirilan-kimin-gercekligi? Fransa’da Lyon’un kuzey doğusunda yer alan Bressolles kasabasının belediye başkanı Pokémon Go’nun üreticisi Ninantic’ten kasabadaki tüm pokémonlarını temizlemesini istedi. Belediye Başkanı’nın AP’ye yaptığı açıklamalara bakıldığında esas kaygısının kasabanın gençlerinin oyun bağımlısı olması olasılığı olduğu belirgin bir şekilde görülse de bu arttırılmış gerçekliğin beraberinde getirdiği “benim gerçekliğimi benden izinsiz ne hakla arttırırsın” sorusunu ortadan kaldırmıyor. Ninantic, pokémonları elindeki pek de güncel olmayan bir harita veritabanına göre, kimseye sormadan yerleştirmişti. Tam tersi bir pokémon yerleştirme politikası, yani pokémon yerleştirilecek yerler için “sorup, soruşturulup, ihtiyaç varsa izin alınması” çok da gerçekleştirilebilir bir eylem değildi. Bunun sonucu olarak Pokémon Go ilk yayınlandığında pokémonlar ve pokémon istasyonları ABD’deki Holocaust Müzesi ya da çitlerle çevrili bir özel mülkün bahçesi gibi pek de uygun sayılamayacak yerlere de serpiştirilmişt..]]> Sat, 20 Aug 2016 04:50:33 +0300 Stellarium: Göğe bakalım https://www.evrensel.net/yazi/77267/stellarium-goge-bakalim https://www.evrensel.net/yazi/77267/stellarium-goge-bakalim? Eğer astronom vb. değilsek meteor yağmurları ile güneş ve ay tutulmaları dışında pek çevirmiyoruz gözlerimizi yukarı. Göğü olduğu gibi görebilen şanslı azınlığı bir yana bırakacak olursak gözümüzü yukarıya çevirsek de şehir ışıklarının yarattığı ışık kirliliği ve hava kirliliği pek çok şeyin görülmesine engel. Bu engelleri bilgisayarda aşabilmeyi sağlayan gökyüzü simülasyonu yazılımları mevcut. Stellarium bu yazılımlardan biri. GNU Genel Kamu Lisansı ile yayınlanan Stellarium; çıplak gözle, dürbünle ya da küçük bir teleskopla görebileceğiniz gök cisimlerini detaylıca inceleyebilmemize olanak tanır. Stellarium’un standart kurulumu 600 binden fazla yıldız bilgisi, farklı kültürlerin takım yıldız görselleştirmeleri ve gökadalar ile Güneş sisteminin bilgileri de dahil olmak üzere devasa bir veri tabanı ve gerçekçi görselleştirmeler ve gerçek zamanlı bir gökyüzü simülasyonu ile birlikte geliyor. Ek paketler yoluyla bu devasa gökyüzü kütüphanesini büyütmek de oldukça kolay. İlk iş olara..]]> Sat, 13 Aug 2016 04:10:25 +0300 TİB “pislik” de TİB kararları temiz mi? https://www.evrensel.net/yazi/77214/tib-pislik-de-tib-kararlari-temiz-mi https://www.evrensel.net/yazi/77214/tib-pislik-de-tib-kararlari-temiz-mi? 10 binlerce erişime engelleme kararının altında imzası olan Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı’nın kapatılacağını Cumhurbaşkanı Erdoğan yüksek düzeyli ekonomi toplantısı sırasında şu cümlelerle duyurdu: “Mesela TİB’i (Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı) kapatacağız. Çünkü bütün pisliklerin olduğu yerlerden biri de orası. Orayı kapatıp çalışanların hepsi için hazırlıkları yaptık, gereği neyse yapacağız.” Engelliweb verilerine göre[0] Türkiye’den erişime engellenen 112 bin 122 web sitesinin 105 bin 408’i TİB tarafından engellenmiş. TİB’in bu genişlikte erişime engelleme hakkı daha önce de çok tartışılmış, mesele Anayasa Mahkemesi’ne gitmişti. Ancak hiçbir şey TİB’in ekin biçer gibi site biçmesini tümüyle engelleyememişti. TİB’in erişime engellediği sitelerden ilaç satışı, kumar, yetişkinler için içerik vb. sebeplerden engellenen siteleri çıkarttığımızda geriye kalan tablo aslında nasıl bir sansür mekanizmasından bahsettiğimizi çok net ortaya koyuyor. Sadece Dicle Haber Ajansı’nın ..]]> Sat, 06 Aug 2016 04:50:28 +0300 Kişisel bilgilerin gizliliğini savunmak https://www.evrensel.net/yazi/77166/kisisel-bilgilerin-gizliligini-savunmak https://www.evrensel.net/yazi/77166/kisisel-bilgilerin-gizliligini-savunmak? Geçtiğimiz hafta Wikileaks AKP e-postaları başlığıyla bir grup veri yayınladı. Çoğunluğu e-posta sunucusunun “e-postanız gönderilemedi” vb. mesajları ve spam e-postalardan oluşan 300 bin e-postalık veritabanında dikkate değer bir şey yoktu. Ancak yayımlanan dosyalar arasında ülkedeki milyonlarca kadının kimlik bilgileri ve telefon numaraları gibi kişisel detayları içeren dev bir veritabanı vardı. Kadın cinayetlerinin her yıl binli rakamlara ulaştığı bir ülkede olmasaydık bile aklı başında hiç kimsenin kişisel bilgilerin bu şekilde teşhirini savunacağını sanmıyorum. İşin bu noktasında çok tartışılacak bir şey yok. Ancak Wikileaks ile ilgili ana akım medya başta olmak üzere bu kimlik bilgilerinin sızdırılmasının eleştirisi üzerinden yürütülen “AKP e-postaları fos çıktı” temalı tartışmalar ve bir anda kişisel bilgilerin gizliliğinin geçit vermez savunucularına dönüşen bir kitlenin (Kişisel bilgilerin ifşasını yanlış bulan, bunu sorumsuzca bir hareket olarak gören ve bu konuda yıllardır t..]]> Sat, 30 Jul 2016 05:00:12 +0300 İnternet’in OHAL’le, OHAL’in internet ile imtihanı https://www.evrensel.net/yazi/77117/internetin-ohalle-ohalin-internet-ile-imtihani https://www.evrensel.net/yazi/77117/internetin-ohalle-ohalin-internet-ile-imtihani? Darbe girişimi ve ardından OHAL ilanı ile birlikte sosyal medyada belirli bir kesimi bir endişe sardı. Hesabını kapatanlar, kilitleyenler ve daha önceki gönderilerini gözden geçirip “temizleyenler”in sayısı azımsanamayacak düzeyde. Hesabını kapatan bazı sosyal medya “fenomenleri” de isimsizce yazıp çizebilecekleri anonim hesaplara geçiş yaptılar. “Sosyal medyada yazıp çizdiklerimden ötürü alınır mıyım?” endişesi çok da haksız bir endişe olmasa da bu endişeye kapılanların önemli bir kısmının sosyal medya dışında çok da suya sabuna dokunmayan kişiler olması bu durumu komik bir hale getiriyor. Hayatın sosyal medya dışında kalan kısmında da politik kimliği ile derinlemesine yer alanların genelde sosyal medya hesaplarına dair böyle bir kaygıları yok. Geriye darbe girişimi ve OHAL öncesi sosyal medyada mangalda kül bırakmayıp şimdi süt dökmüş kediye dönen “endişeli” azınlık kalıyor. Bunların bir kısmı çoktan hesaplarının kapısına kilit vurup terk-i diyar eyledi. Terk-i diyar eylemeyen bir kı..]]> Sat, 23 Jul 2016 04:50:49 +0300 Arttırılmış gerçekliğin ilk büyük deneyi: Pokémon Go https://www.evrensel.net/yazi/77066/arttirilmis-gercekligin-ilk-buyuk-deneyi-pok-mon-go https://www.evrensel.net/yazi/77066/arttirilmis-gercekligin-ilk-buyuk-deneyi-pok-mon-go? Biz daha sanal gerçekliğe (VR, Virtual Reality) ısınamadan Pokémon Go sayesinde ister istemez arttırılmış gerçeklik (AR, Augmented Reality) ile yüzleşmek zorunda kaldık. Arttırılmış gerçeklik, alınan canlı görüntülerin bilgisayar yardımı ile gerçek zamanlı olarak işlenmesi ve canlı görüntülerin ses, efektler, grafikler vb. ile zenginleştirilmesi ya da “arttırılmasına” verilen ad. Arttırılmış gerçekliğin bugüne dek pek çok uygulama alanı vardı. Ancak bu alanlar genelde arttırılmış gerçekliğin son kullanıcı açısından popülerleşmesine kolayca izin vermeyecek özel alanlardı ve maliyetleri de epey yüksekti. Google Glass, Microsoft HoloLens gibi ilgi çeken ancak popülerleşemeyen girişimlerle birlikte biraz daha yakından tanıma fırsatı bulduğumuz arttırılmış gerçeklik, Nintendo’nun Pokémon Go oyunu sayesinde oynamayanların dahi hayatına girmeyi başardı. Bilmeyenler için kısaca Pokémon Go’yu, akıllı telefonunuzun kamerasını kullanarak çevredeki Pokémonlarla savaştığınız ve onları topla..]]> Sat, 16 Jul 2016 04:50:36 +0300 Cinayeti belgelemek https://www.evrensel.net/yazi/77020/cinayeti-belgelemek https://www.evrensel.net/yazi/77020/cinayeti-belgelemek? Geçtiğimiz günlerde ABD'de iki Afro-Amerikalı polis tarafından öldürüldü. 37 yaşındaki Alton Sterling polis tarafından yere yatırıldıktan sonra sırtından vurularak öldürüldü. 32 yaşındaki Philando Castile ise Sterling’den bir gün sonra sevgilisi ve 4 yaşındaki oğluyla birlikteyken, arabasının sinyal lambasının kırık olduğu gerekçesi ile durdurulup ehliyetini çıkartmaya çalışırken vuruldu. Eğer olay yerindeki insanlar başka türlü davranmış olsaydı her iki cinayeti de ya hiç duymayacaktık ya da “polis bir Afro-Amerikalı şüpheliyi öldürdü” gibi cümlelerle önümüze gelecekti. Bunun ardın da muhtemelen vuran polisler aklanıp görevlerine devam edecekti. Ancak her iki cinayetin de olay yerindeki insanlar tarafından akıllı telefonlar aracılığıyla büyük bir soğukkanlılıkla belgelenmesi polislerin suçunu, şüpheye yer bırakmayacak şekilde daha şimdiden ortaya koydu. Alton Sterling cinayetinin iki ayrı video kaydı yayınlandı. Philando Castile’in sevgilisi ise polisin ateş etmesinden saniyeler sonr..]]> Sat, 09 Jul 2016 05:00:34 +0300 Bandrol soygunu büyürken... https://www.evrensel.net/yazi/76969/bandrol-soygunu-buyurken https://www.evrensel.net/yazi/76969/bandrol-soygunu-buyurken? Birkaç gün önce Resmi Gazete’de yayımlanan bir Bakanlar Kurulu kararı ile Internet aracılığıyla doğrudan veya herhangi bir yazılım ya da donanım ilavesi ile radyo ve televizyon yayınlarını alabilen cihazlar TRT bandrolü kapsamına alındı. İlgili karara göre TRT bandrol oranı cep telefonları için yüzde 6-7, tablet ve bilgisayarlar için ise yüzde 2-3 olarak belirlendi. Böylece, satılan tüm radyo ve televizyonlardan alınan yüzde 16’lık bandrol soygununa bir de telefon, tablet ve bilgisayarlardan alınacak olan pay eklendi. Tanımlamadaki “yazılım ya da donanım ilavesi ile radyo ve televizyon yayınlarını alabilen” ifadesi oldukça geniş bir ifade. Böyle bir tanımlama siz o cihazı radyo ve televizyon yayınlarını almak için kullansanız da kullanmasanızda bu vergiyi geçerli kılıyor. Teknik olarak bu soygunun bilgisayar sınıfına giren medikal cihazlar gibi amacı tümüyle alakasız cihazlara bile uygulanması mümkün. Üstelik ne için? TRT... Hani şu ekranlarında canlı bomba propagandasına yer veren ..]]> Sat, 02 Jul 2016 05:00:22 +0300 2,5 boyuttan 3'e geçiş: Quake https://www.evrensel.net/yazi/76916/2-5-boyuttan-3e-gecis-quake https://www.evrensel.net/yazi/76916/2-5-boyuttan-3e-gecis-quake? Geçtiğimiz günlerde bir bilgisayar oyunu klasiği Quake, 20. yaş gününü kutladı. 1996’da yayınlanmış bir oyunun hâlâ hayatta olması ve oyuncu bulabilmesi bile takdire değer. Ancak Quake bunun da ötesinde modern grafikli oyunlara giden yoldaki sıçrama noktalarından biriydi. Kendinden önce gelen Doom ve Wolfenstein'dan oynanışını devralan Quake kendi türünde ilk kez 3 boyutlu grafikleri gerçek zamanlı oluşturarak bir dönüm noktası haline geldi. John Romero tarafından tasarlanan ve John Carmack tarafından programlaması yapılan Quake'i başarılı kılan sadece dönemi için eşsiz kabul edilen grafikleri değildi. Doom ile birlikte popülerleşen çok oyunculu ölüm maçları Quake'te daha da geliştirilmiş ve yeni oyun modları eklenmişti. Tek oyunculu oyun modunun ışık ve karnalığı başarılı bir şekilde kullanan bölüm tasarımları da oyunun oyuncu üzerindeki etkisini iyiden iyiye arttırıyordu. Bütün bu denklemin içinde oyuncuların Quake'i sevmemesi mümkün değildi. 1999'da kaynak kodları Genel Kamu..]]> Sat, 25 Jun 2016 04:50:52 +0300 Metin yok olur mu? https://www.evrensel.net/yazi/76870/metin-yok-olur-mu https://www.evrensel.net/yazi/76870/metin-yok-olur-mu? Geçtiğimiz günlerde Facebook Avrupa, Afrika ve Ortadoğu sorumlusu Nicola Mendelsohn metinlerin yavaş yavaş kaybolacağını, önümüzdeki beş yıl içinde Facebook’un büyük olasılıkla tümüyle videolardan ibaret olacağını iddia etti. Üstümüze bunca bilgi akarken, bir hikayeyi anlatmanın en iyi yolunun video olduğunu iddia eden Mendelsohn, videolar sayesinde daha kısa sürede daha fazla bilgiye ulaşabildiğimizi belirtti. Mendelsohn’un bu demeci ile ilgili yürütülebilecek metnin edebi/sanatsal gücü üzerine olan tartışmayı şimdilik bir kenara bırakıp biraz işin teknik yanlarına bakalım. İcadı ile “tarih öncesi çağları” kapatıp “tarih çağlarını” başlattığımız yazının yerini –en azından sayısal ortamda- videolar alabilir mi? Videoların daha kısa sürede daha fazla veriyi insan beynine taşıyabildiği doğru olmakla birlikte taşınması başarılan verinin niteliği başlı başına bir tartışma. Her geçen gün daha kaliteli, daha detaylı videolara daha gelişmiş sistemler ile ulaşsak da insan beyninin yapısı bi..]]> Sat, 18 Jun 2016 04:50:52 +0300 Kitap kağıdı hiç tutuşur mu? https://www.evrensel.net/yazi/76823/kitap-kagidi-hic-tutusur-mu https://www.evrensel.net/yazi/76823/kitap-kagidi-hic-tutusur-mu? Bilim kurgu edebiyatının ve fantastik edebiyatın önemli isimlerinden Ray Bradbury hayatını kaybedeli 4 yıl oldu. Bir asra yaklaşan ömrüne onlarca dile çevrilmiş yüzlerce hikaye ve yirmiden fazla roman sığdıran Bradbury’nin Fahrenheit 451’ini ilk kez okuduğumda bilim kurgu kültürü Jules Verne’in ötesine geçemeyen bir gençtim. Fahrenheit 451 ve ardından yine Bradbury’nin yazdığı Mars Yıllıkları bilim kurgu edebiyatına bir daha çıkmamacasına balıklama dalmama yol açacaktı. Bradbury özellikle Fahrenheit 451 ile tanınsa da geride Resimli Adam ve Uğursuz Bir Şey Geliyor Bu Yana gibi daha az tanınan başyapıtlar da bıraktı. Pek çok çalışması televizyon, sinema ve çizgi roman için de uyarlanan Bradbury modern bilim kurguyu kitlelere taşıyan en önemli isimlerden biriydi. “451 Fahrenheit, kitap kağıdının tutuşup yandığı sıcaklık” cümlesi ile açılır Fahrenheit 451 ve çok da uzak olmayan, bolca makyajla aydınlık görünmesi sağlanmış bir geleceği serer gözler önüne. Öyle bir gelecektir ki bu, ..]]> Sat, 11 Jun 2016 04:50:46 +0300 Minecraft 100 milyonu gördü https://www.evrensel.net/yazi/76772/minecraft-100-milyonu-gordu https://www.evrensel.net/yazi/76772/minecraft-100-milyonu-gordu? Minecraft’ın yayıncısı Mojang, Minecraft satışlarının 100 milyonu geçtiğini açıkladı. Bu sayı ile Minecraft gelmiş geçmiş en çok satan ikinci oyun unvanına erişti. Merak edenler için oyun tarihinin en çok satan oyunu 495 milyon gibi kırılması neredeyse imkansız bir rekor ile Tetris. Dijital grafiklerin her geçen gün gerçek görüntülere yaklaştığı şu günlerde ilk yayınlandığı dönem için bile grafikleri kötü sayılabilecek bir oyun nasıl bu kadar başarılı olabilir sorusu ister istemez gündeme geliyor. Minecraft rastgele yaratılmış bir dünyada desenli basit küplerden inşaat yaptığınız bir kum havuzu oyunu. Oyunun pek çok oynanış şekli (Survival, Hardcore, Creative vb.) olmakla birlikte hemen hiçbir oynanış şekli klasik oyunlardaki gibi bir “oyunu kazanma” mantığına sahip değil. Oyun dünyasında farklı desenlerdeki küplerle temsil edilen çeşitli kaynakları toplayıp daha sonrasında bu kaynakları işleyerek istediğiniz gibi kullanabiliyorsunuz. Oyunda “mob” olarak bilinen dev örümcek, iskelet ..]]> Sat, 04 Jun 2016 05:00:41 +0300 E-Kağıdın geleceği https://www.evrensel.net/yazi/76718/e-kagidin-gelecegi https://www.evrensel.net/yazi/76718/e-kagidin-gelecegi? Xerox'un Palo Alto Araştırma Merkezi (Xerox PARC) 70’lerde kişisel bilgisayar, grafik arabirim, laser yazıcı ve yerel ağ gibi teknoloji konusundaki pek çok hayalin gerçeğe dönüştürüldüğü yerdi. Xerox PARC’ta gerçeğe dönüştürülen pek çok hayal belki de ticari dar görüşlülük nedeni ile uzunca süreler boyunca sadece bilimsel bir başarı olarak kalmaya mahkum oluyordu. e-kağıdın hayatımıza girmesi için de Gyricon adı verilen ilk e-kağıdın 1970’te PARC’ta üretilmesinin üzerinden uzun yılların geçmesi gerekti. 90’ların ortalarında Joseph Jacobson’ın “içeriği bir düğmeye basılarak değiştirilebilen düşük güç tüketimli çok sayfalı bir kitap” haylini gerçekleştirmek üzere MIT medya laboratuarına alınmasıyla başlayan süreç bugün e-kitap okuyuculardan alışkın olduğumuz e-mürekkep teknolojisinin gelişmesi ve yaygınlaşmasıyla sonuçlandı. Nasıl yaygınlaşmasın ki? Parıl parıl parlayan tüplü ya da LCD ekranlardan bir şeyler okumak ile basılı kağıttan okumak arasında gözler açısından ciddi bir fark var...]]> Sat, 28 May 2016 05:00:51 +0300 Medikal verilerimiz güvende mi? https://www.evrensel.net/yazi/76673/medikal-verilerimiz-guvende-mi https://www.evrensel.net/yazi/76673/medikal-verilerimiz-guvende-mi? Geçtiğimiz günlerde Anonymous grubunun bir üyesi Türkiye’deki bazı hastanelere ait on milyonun üzerinde medikal kaydı yayımladı. Kayıtları yayınlayan hacktivist saldırıyı iki amerikan hastanesine yapılan fidye saldırısının intikamını almak için yaptığını açıkladı. Söz konusu saldırı ile ABD’de iki hastanenin verileri şifrelenmiş ve şifreli verileri çözebilmek için gereken anahtar için 3.4 milyon dolar fidye istenmişti. paste-bin’e atılan bir mesajda saldırının ABD’nin Kürtlere desteği nedeni ile Türkler tarafından yapıldığı iddia edilmişti. paste-bin’e herhangi biri tarafından anonim olarak herhangi bir metin eklenebiliyor. Dolayısıyla atılan saldırıyı sahiplenme mesajı saldırının gerçekten mesajı atan tarafından yapıldığına kanıt olabilecek nitelikte değil. Anonymous, yaygın olarak duyuru yaptığı @YourAnonNews twitter hesabından saldırı ile alakaları olmadığını belirtti.[0] Ancak Anonymous’un garip yapısı kendine “Ben Anonymous’um” diyen herkesi kendinden saymaya izin veriyor. Her iki..]]> Sat, 21 May 2016 05:00:42 +0300 Hibritlerin yükselişi https://www.evrensel.net/yazi/76632/hibritlerin-yukselisi https://www.evrensel.net/yazi/76632/hibritlerin-yukselisi? 2016’nın ilk çeyreğinde masaüstü, dizüstü ve hibrit bilgisayarlar ile tabletlerin satış rakamları toplamı ciddi bir düşüş yaşadı. Canalys tarafından yayınlanan rapora göre yapılan toplam 101 milyon ünitelik satış bir önceki yılın aynı döneminden yüzde 13 düşük. Dört kategori arasında yüzde 15 ile en büyük düşüşü yaşayan tablet satışları olsa da dizüstü ve masaüstü satışları da kayda değer ölçüde düşmüş durumda. Satışında artış görülen tek kategori ise yüzde 13’lük artış ile dizüstü bilgisayar ile tabletin karışımı sayılabilecek hibritler. Tüm bu düşüş ve yükselişin akla yatkın bir açıklaması var elbette. Akıllı telefonların yapabildikleri hem yazılım hem de donanım bazında artarken fiyatları da düşme eğiliminde. Öte yandan hemen her markanın ufak bir tablet büyüklüğünde bir modeli mevcut. Yani klasik tabletler her geçen gün biraz daha gereksizleşiyor. Daha büyük ekranlı tabletlerde ise yüksek güce sahip cihazların fiyatları dizüstü ve hibrit bilgisayarların fiyatları ile yarışıyor. Ve..]]> Sat, 14 May 2016 04:07:20 +0300 Asimetrik şifreleme kırılırsa... https://www.evrensel.net/yazi/76586/asimetrik-sifreleme-kirilirsa https://www.evrensel.net/yazi/76586/asimetrik-sifreleme-kirilirsa? Evimizden işimize, televizyonumuzdan cebimize hemen her yere girdi internet. Dünyanın her hangi bir yerinden parmağımızın birkaç hareketi ile bilgiye kolayca ulaşıyor, aklımıza hayalimize gelmeyecek yerlerle bile kolayca iletişime geçebiliyoruz. Hemen her işimizi internete bağlı cihazlarda yapıyor, verilerimizi bu cihazlarda saklıyoruz. İnternetin istihbarat örgütleri tarafından izlendiği gerçeği bir sır değil. Ancak bu izlemenin büyüklüğünü kestirebilmek de kolay değil. Başta Edward Snowden tarafından yayınlananlar olmak üzere ortaya çıkan belgeler oldukça karanlık bir tabloyu gözler önüne seriyor. 2006’da telekomünikasyon devi AT&T’nin müşterilerinin tüm trafiğinin bir kopyasını NSA (Amerikan Milli Güvenlik Ajansı) ile paylaştığı ortaya çıkmıştı. 2013’te ise internetin Amerika’daki ana arterlerinde taşınan her şeyin bir kopyasının NSA’e de ulaştığı kanıtlandı. Ancak tahmin edilebileceği üzere NSA bu düzeyde bir izlemeyi bile yeterli bulmuyor. NSA’in Linus Torvalds’dan Linux k..]]> Sat, 07 May 2016 04:50:57 +0300 Korsan bilim https://www.evrensel.net/yazi/76535/korsan-bilim https://www.evrensel.net/yazi/76535/korsan-bilim? Herhangi bir alanda ciddi bir çalışma yürüten akademisyenlerin ve bilim insanlarının o alana dair yazılmış makalelere, yapılmış çalışmalara ve veriye erişimi elzemdir. Bu erişimin sağlanamadığı koşullarda zaten dünyanın bir köşesinde başka bilim insanlarınca yapılmış çalışmaları yeniden yapma ihtiyacı doğacağından ilerleme fazlasıyla yavaşlar. Günümüzde akademik yayınlara erişim milyarlarca dolarlık dev bir sektör ve erişmek istediğiniz her makale için ödeme yapmak zorundasınız. Bu yayınlara erişim için üniversitelerin çeşitli abonelikleri olsa da, Harvard gibi köklü üniversitelerin bile erişim ücretlerini karşılamakta zorlandığını göz önünde bulundurduğumuzda, akademik makalelere sınırsızca erişim, akademisyenlerin ciddi bir çoğunluğu açısından sadece hayal. Üstelik pek çok ülkede bu makalelere korsan olarak erişimek suç. Sci-hub 2011’de kendisi de bir bilim insanı olan Alexandra Elbakyan tarafından kurulan ve bugün 50 milyonun üzerinde makaleyi barındıran dünyanın en büyük korsan ..]]> Sat, 30 Apr 2016 05:00:16 +0300 VPN'li Opera https://www.evrensel.net/yazi/76484/vpnli-opera https://www.evrensel.net/yazi/76484/vpnli-opera? Birkaç gün önce Opera, yeni versiyonunda sınırsız ve ücretsiz bir VPN servisi de içereceğini duyurdu. VPN henüz Opera’nın kararlı sürümlerine eklenmemişl olsa da geliştirici kanallarındaki sürümler ile VPN’li Opera’yı edinmek mümkün. İnternet sansürü ile düzenli aralıklarla boğuşan bir ülke olarak VPN kelimesine fazlasıyla aşinayız aslında. Pek çok kullanıcı sansürü aşmak ya da kimlik bilgilerini gizleyebilmek için çeşitli VPN servislerinden ya da TOR ağından yararlanıyor. Opera’nın bu hamlesi hali hazırda pek yüksek olmayan kullanım oranını özellikle bizim gibi yoğun sansürün yaşandığı ülkelerde ciddi oranlarda arttırabilme olasılığı taşıyor. VPN kullanıcılarının VPN’i devreye almak için kullandığı birkaç yaygın yöntem var. Bu yöntemlerin ilki bir yazılım aracılığıyla tüm işletim sistemi için VPN’i etkin hale getirmeye dayanıyor. Hotspot Shield ve benzeri sistemleri buna örnek olarak gösterebiliriz. Ücretli ve ücretsiz aboneliklere sahip bu tip sistemler bilgisayardan yapılan tüm ba..]]> Sat, 23 Apr 2016 05:00:56 +0300 Hesapları güvende tutmak https://www.evrensel.net/yazi/76436/hesaplari-guvende-tutmak https://www.evrensel.net/yazi/76436/hesaplari-guvende-tutmak? Çeşitli internet sitelerini kullanımımız arttıkça, bu sitelerdeki hesaplarımız da hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline geliyor. Ancak bu hesapları ne kadar koruduğumuz oldukça tartışmalı. Her yıl yayımlanan kırılıp da webe düşen hesap şifrelerinin istatistiği trajik bir manzara sergiliyor: En yaygın kullanılan şifreler deneme yanılma metoduyla kolayca bulunabilecek oldukça basit kombinasyonlardan oluşuyor. 2015 yılı verilerine göre en yaygın kullanılan ilk 10 şifre sırasıyla şöyle: “123456”, “password”, “12345678”, “qwerty”, “12345”, “123456789”, “football”, “1234”, “1234567”, “baseball” Listenin devamı da aynı basitlikte, tahmin edilebilir, karakter cinsi açısından çeşitliliğe sahip olmayan şifrelerden oluşuyor ve bu tip şifreler kaba güç saldırıları ya da sözlük saldırıları ile kolayca kırılabiliyor. Şifre nasıl olmalı sorusunun cevabında mutlak bir uzlaşma olmamakla birlikte asgari olarak konuşacak olursak, 8-10 karakterden kısa olmayan, en az bir büyük ve bir küçük harf ile bir ..]]> Sat, 16 Apr 2016 04:50:15 +0300 Kimlik bilgileri sızıntısı zararsız mı? https://www.evrensel.net/yazi/76383/kimlik-bilgileri-sizintisi-zararsiz-mi https://www.evrensel.net/yazi/76383/kimlik-bilgileri-sizintisi-zararsiz-mi? Geçtiğimiz günlerde internette yayınlanan ve 49 milyon 611 bin 709 vatandaşın kimlik bilgilerini içeren mernis.sql.tar.gz adındaki bir dosya ortalığı epey karıştırdı. Konu ile ilgili AKP hükümetinin yaptığı açıklamalar evlere şenlikti: 5 Nisan 2016, Binali Yıldırım: “50 milyon Türk vatandaşının kimlik bilgilerinin çalındığı haberi doğru değil. Bu olayın güncel değeri yok. ... Bu bildiğimiz bir konudur, geçmişte yaşanmış bir hadisedir.” 6 Nisan 2016, Binali Yıldırım: “2009 ve sonrasındaki seçim dönemlerinde siyasi partilere verilen bilgiler üzerinden sızdırılmış. Ama kimin sızdırdığını bilemiyoruz. ... Ben vatandaşlara şunu tavsiye ediyorum, bu aşamada, ben var mıyım diye merak edip sisteme girme yarışında olmasınlar. Niye diyorum bunu? Kendinize ait bilgileri zaten biliyorsunuz. O kimlik bilgileri ile bir şey yapamazlar. ... Geçmiş dönemde partilere verilmiş disketlerden birileri ele geçirmiş, şimdi de vatandaşların bilgilerini kötü amaçlı kullanmak için bunu kullanı..]]> Sat, 09 Apr 2016 04:50:13 +0300 Yapay zekaya ne öğreteceğiz? https://www.evrensel.net/yazi/76335/yapay-zekaya-ne-ogretecegiz https://www.evrensel.net/yazi/76335/yapay-zekaya-ne-ogretecegiz? Microsoft, 23 Mart’ta yirmi dört saat içinde bir fiyaskoya dönüşen bir sosyal yapay zeka deneyi başlattı. Tay adı verilen yapay zekanın Twitter, Kik ve GroupMe üzerinden insanlarla sohbet ederek öğrenmesi planlanmıştı. Ancak sonuçlar Microsoft’un umduğu gibi olmadı ve Tay oldukça kısa bir sürede insansever bir yapay zekadan, Hitler'in haklı olduğunu iddia eden Donald Trump destekçisi kafatasçı faşist bir yapay zekaya dönüşmeyi başardı. Bu dönüşüm çok sayıda internet trolünün koordine çabasıyla gerçekleşmiş olsa da hâlâ üzerine tartışılmayı hak ediyor. Yapay zekalar bizden ne öğrenecek? Peki ya insanlık tarihinden? Diyelim ki yeni bir yapay zekamız var elimizde ve bu yapay zeka net’e bağlanıp istediği verilere ulaşabiliyor. Elbette bir ara insanlık tarihine de göz atacaktır. İnsanlık tarihinin son 3400 yılının sadece 268'i savaşsız geçmiş. Son bin yılda ise savaşsız geçen sadece 23 yıl var. Yakın tarihte bilinen son savaşsız yıllar 1749-1750 ile 1926-1929 aralıkları. Salt savaşlar d..]]> Sat, 02 Apr 2016 04:50:06 +0300 Şimdilik güvenli https://www.evrensel.net/yazi/76235/simdilik-guvenli https://www.evrensel.net/yazi/76235/simdilik-guvenli? Diffie-Hellman Anahtar Değişimi’nin (D-H) icadı daha öncesinde sadece hükümetler ve askeriye tarafından kullanılabilen oldukça güçlü şifrelemeleri herkesin kullanımına açmıştı. Bu durumun sonuçlarına gelmeden önce D-H anahtar değişiminden biraz bahsetmekte yarar var. Geleneksel şifrelemenin klasik sorunu iki parti arasında şifrelemeyi çözecek anahtarı güvenli bir şekilde iletebilmekti. D-H’ye kadar tarihte kullanılan metotların hepsinde anahtar, kurye vb. güvenli kanallardan iletiliyordu. Yani birbirinden daha önceden haberi olmayan iki partinin ortada bir güvenli kanal olmadan şifreli olarak iletişim kurması mümkün değildi. D-H bu güvenli kanal ihtiyacını ortadan kaldırdı. Bunun nasıl olduğunu şifrelemenin klasik karakterleri[0] Alice ve Bob’lu renk örneği ile adım adım açıklamaya çalışalım. * Alice ve Bob rastgele bir başlangıç renginde -varsayalım ki sarı- uzlaşır. Bu uzlaşmanın gizli tutulmasına gerek yoktur, açık kanallar üzerinden yapılabilir. * Alice ve Bob kendiler..]]> Sat, 19 Mar 2016 04:50:17 +0300 Yeni arayışlar https://www.evrensel.net/yazi/76186/yeni-arayislar https://www.evrensel.net/yazi/76186/yeni-arayislar? Charles Babbage’ın polialfebetik şifrelerin gelişmiş frekans analizi yöntemleri ile kırılabileceğini ortaya koyması güvenilir bir şifreleme metodu bırakmamış ve yeni şifreleme metodlarını gerekli kılmıştı. Denenen pek çok metodun içinden Alman Enigma makinesi öne çıkıyor. 1920’lerde kullanılmaya başlanan Enigma makinesinin ilk modelleri ancak 1937’de Alfred Dilwyn Fox tarafından, baskınlarda ele geçirilen makine parçalarından, anahtar kitapçıklarından ve operatör hatalarından da yararlanarak kırılabildi. Ancak Enigma makineleri de yerinde saymıyordu. Makinenin daha gelişmiş modelleri 2. Dünya Savaşı sonlarına dek kullanıldı. Bu gelişmiş modeller Alan Turing tarafından tasarlanıp Harold Keen tarafından inşa edilen “Bombe” adlı elektromekanik cihaz sayesinde kırılabildi. 2. Dünya Savaşı yıllarının tüm bu şifreleme-şifre kırma deneyimi, savaşın hemen ardından gelen yıllarda meyvesini verecekti. 1949’da Amerikalı matematikçi ve mühendis Claude Elwood Shannon “Gizlilik Sistemlerinin İle..]]> Sat, 12 Mar 2016 04:50:12 +0300 Nereden çıktı bu şifreler https://www.evrensel.net/yazi/76134/nereden-cikti-bu-sifreler https://www.evrensel.net/yazi/76134/nereden-cikti-bu-sifreler? ABD başkanlık seçimlerinin gündemine giren ve son iki yazıda aktarmaya ve tartışmaya çalıştığım Apple ve FBI arasındaki şifre çözme davası süredursun. Bu hafta şifreleme ve şifre çözmenin kökenlerine kısa bir yolculuk yapacağız. Tarihin ilk dönemlerinden bugüne ister bir mektup olsun ister bir mesaj herhangi bir verinin istenmeyen kişilerin eline geçmesini engellemek için pek çok yöntem denendi. Antik Yunan’da bu yöntemlere gizli (kryptos) yazma (graphy) anlamına gelen kripotografi adı veriliyordu. Ancak şifrelemenin kullanımı salt antik Yunan ile sınırlı değildi. Eldeki arkeolojik bulgular şifrelemenin MÖ 1900’lerde bazı Mısır hiyerogliflerinde ve MÖ 1500’ler civarında da Mezopotamya’da bazı çivi yazısı tabletlerde kullanıldığını gösteriyor. Şifrelemenin zaman çizgisinde biraz daha ilerlediğimizde Spartalıların (MÖ 900-MÖ 200) silindirik bir çubuğun üzerine deri bir şerit sarıp mesajı yazdıktan sonra şeridi açmaya dayanan kendi dönemi için zekice sayılabilecek şifrelemesi ve Julius C..]]> Sat, 05 Mar 2016 04:50:32 +0300 Neden o veriye ulaşamamalılar? https://www.evrensel.net/yazi/76080/neden-o-veriye-ulasamamalilar https://www.evrensel.net/yazi/76080/neden-o-veriye-ulasamamalilar? ABD’de başkanlık seçimlerinin de konusu haline gelen şifreli veriye erişim tartışması sürerken saflar da giderek belirginleşiyor. Sanders gibi adaylar tarafından kibarca, Trump gibi adaylar tarafından ise şiddetle savunulan “Şifreli veriye bir şe-kilde erişebilmeliyiz” kampına son olarak Bill Gates de eklendi. FBI’ın talebinin özel bir vaka olduğunu iddia eden Gates silikon vadisinin teknoloji uzmanlarının iddialarının aksine, bu talebin genelleştirilemeyeceğini ve bir tehlike oluşturmayacağını savundu. Hükümetlerin yazılım ve donanımlarda arka kapı istekleri yeni bir istek değil. Hükümetlerin on yıllardır talep ettiği ve bazı yazılım ve donanım üreticilerinin de karşıladığı bu talep şimdiye kadar hep hüsranla sonuçlandı: 2010’da Çin Google’ın ABD arama emirlerini karşılayabilmek üzere Gmail’e koyduğu arka kapıyı kırdı. Yine aynı yıl CISCO sistemlere güvenlik kuvvetlerinin daha rahat dinleme yapabilmesi için yerleştirilen kodun onlarca açığı olduğu ve bir saldırganın kolayca dinl..]]> Sat, 27 Feb 2016 04:50:28 +0300 Arka kapı savaşları https://www.evrensel.net/yazi/76025/arka-kapi-savaslari https://www.evrensel.net/yazi/76025/arka-kapi-savaslari? ABD’de görülen son on yılın en önemli teknoloji davasında Apple ile FBI karşı karşıya. FBI’ın San Bernardino saldırganının şifreli iPhone’una erişebilmesine Apple’ın yardım etmesi için zorlayıcı bir mahkeme kararı alındıktan sonra Apple CEO’su Tim Cook açık bir mektup yayınlayarak söz konusu eylemin eldeki davanın dışında da büyük sonuçları olduğunu, FBI ellerindeki veriyi talep ettiğinde bunu gönüllü olarak teslim ettiklerini ama söz konusu cihazdaki güvenlik tedbirlerini kaldırarak sistemin kırılmasını kolaylaştırmanın tüm kullanıcıların veri güvenliğini tehdit edeceğini belirterek mahkemenin kararını uygulamayacaklarını açıkladı. Öncelikle FBI’ın mahkeme kararı haline gelmiş istekleri ile ilgili biraz teknik detay verelim. FBI, Apple’dan yeterli sayıda yanlış parola girildiğinde cihazdaki veriyi yok eden sistemi devre dışı bırakmasını ve kendilerinin otomatik olarak seri bir şekilde parola denemesine olanak sağlamasını istiyor. Böylece cihazın olası bütün parolalar otomatik olara..]]> Sat, 20 Feb 2016 04:41:21 +0300 ERROR 53 https://www.evrensel.net/yazi/75971/error-53 https://www.evrensel.net/yazi/75971/error-53? Eğer Apple’ın parmak izi sensörlü bir telefonuna sahipseniz ve yakın zamanda kırılan ekranınızı Apple onaylı olmayan bir tamircide değiştirttiyseniz büyük olasılıkla telefonunuz “Error 53” hatası verip bir daha çalışmamak üzere tümüyle kilitlenecek. Üstelik bu kilitlenme bir hata ya da açık değil aksine Apple’ın aldığı bir ‘güvenlik’ tedbiri. Apple’ın iddasına göre telefonunuzu ele geçiren bir saldırgan parmak izi sensörünü değiştirip verilerinize ve iPhone’unuza yüklediğiniz ödeme bilgilerinize ulaşamasın diye alınmış bir tedbir bu. “Ama ben telefonuma zaten kredi kartı numaramı vermiyorum” demeyin boşa. Çünkü Apple cihazları kullanıyorsanız Apple sizi Apple ID’ye bir kredi kartı numarası vermeye neredeyse mecbur bırakıyor. “Ama ben parmak izi ile giriş de kullanmıyorum” diyeceksiniz belki de. Apple için bu da önemli değil. Sizi vermeye zorladığı kredi kartı numarası zaten kullanmadığınız parmak izi sensörünün değişimi aracılığıyla çalınmasın diye telefonunuzu tümüyle kitleyip kull..]]> Sat, 13 Feb 2016 04:46:42 +0300 Flash'a bir tekme de siz vurun https://www.evrensel.net/yazi/75928/flasha-bir-tekme-de-siz-vurun https://www.evrensel.net/yazi/75928/flasha-bir-tekme-de-siz-vurun? Adobe Flash ömrünü çoktan tamamladı. Ancak tıpkı korku filmlerindeki bir türlü ölmeyen zombiler gibi internetin karanlık koridorlarında devriye gezmeye devam ediyor. Bir dönem Firefox ve Chrome Flash’ı varsayılan olarak devre dışı bırakıp derince bir mezara gömmeyi denedi. Ancak web'deki içeriğin bir kısmı hâlâ Flash ile servis edildiğinden kullanıcıların ilk yaptığı iş Flash’ı kalıcı olarak açmak oldu. Neyse ki işin web sayfaları cephesinde iyi haberler de var. Encoding.com’un yayınladığı rapora göre Flash’ın en yaygın kullanıldığı alan olan videolarda Flash codec kullanım oranı 2015’te yüzde 21’den yüzde 6’ya düştü. Rapor Flash’ın iki yıl içinde tümüyle yok olacağını öngörüyor. HTML5 tabanlı reklamlar Flash tabanlı reklamların yerini alıyor. Android’de de iOS’ta da flash zaten resmi olarak desteklenmiyor. Ancak yine de Flash’tan kurtulmak öyle kolay olmuyor. Örneğin saygın sayılabilecek çok ziyaretçili sitelerinin bir kısmı hâlâ Flash kullanıyor. Eğer bu siteleri hakkını vererek k..]]> Sat, 06 Feb 2016 04:41:54 +0300 Makinenin Go zaferi https://www.evrensel.net/yazi/75874/makinenin-go-zaferi https://www.evrensel.net/yazi/75874/makinenin-go-zaferi? IBM tarafından geliştirilen süper bilgisayar Deep Blue, 1997’de dünya satranç şampiyonu Gary Kasparov’u yendiğinde epey bir tartışma yaratmıştı. Saniyede 200 milyon pozisyonu hesaplayabilen 11.38 gigaflopluk işlem gücüne sahip Deep Blue’nun zaferini büyük usta Kasparov’da hazmedememişti. Deep Blue’nun son maçta oyunun kaderini değiştiren “36. axb5...” hamlesini bir bilgisayarın tercih edebileceğine inanamıyor [0] ve makinenin bir insan tarafından yönlendirildiğini iddia ediyordu. 1997’nin satranç yazılımları için gerçekten neredeyse tercih etmesi imkansız bir hamleyi seçerek büyük ustayı yenen Deep Blue makinelerin insanı aşma yolundaki önemli köşe taşlarından biriydi. Deep Blue’nun zaferi insan egosunu oldukça rahatsız etmiş olas gerek. Hızla bilgisayarın insanı geçemeyeceği alanları listelemeye başladı herkes. Bu alanların en üstü, bilgisayarın insanı yenemeyeceği “kesinlikle şüphe götürmez” olan go oyunu idi. Goculara göre “Satrançta hamle sayısı çok olsa da astronomik değildi. ..]]> Sat, 30 Jan 2016 04:50:40 +0300 Bunun için ölüyoruz! https://www.evrensel.net/yazi/75820/bunun-icin-oluyoruz https://www.evrensel.net/yazi/75820/bunun-icin-oluyoruz? Geçtiğimiz günlerde Uluslararası Af Örgütü ve Afrika Kaynak Gözetimi(Afrewatch) “This is what we die for”(Bunun için ölüyoruz) başlıklı bir rapor yayınlayarak[0] aralarında Apple, Sony, Samsung, VW ve Mercedes'in de olduğu on altı dev teknoloji ve otomotiv şirketini ürünlerinde kullanılan kobalt madeninin çıkartılmasında çocuk işçi kullanılmasını denetlememekle suçladı. Bu ağır suçlamaya şirketlerin bir kısmı hızla “yok öyle bir şey” tadında yanıtlar verdi. Tederik zincirinde çocuk emeği kullanımını asla tolere etmediklerini söyleyen Apple endüstride yeni emniyet tedbirlerinin de öncüsü olduklarını belirtti. Çocuk emeği kullanımına sıfır toleransın şirket ilkesi olduğunu belirten Samsung da tedarik zincirinde düzenli ve titiz bir şekilde kontrollerin yapıldığını açıkladı. Diğerleri ise ya “iddiaları araştırdıklarını” ya da “kobaltın kaynağını takip etme olasılıkları olmadığını” söylerken Kongo kobaltı ile bağını sadece bir şirket kabul etti. Kobalt Lityum iyon(Li-ion) pillerin üret..]]> Sat, 23 Jan 2016 04:50:00 +0300 Açık tarlası https://www.evrensel.net/yazi/75764/acik-tarlasi https://www.evrensel.net/yazi/75764/acik-tarlasi? Yazılımlardaki açıkları listeleyen CVE Details[0] sitesi 2015 yılı verilerini[1] yayınladı. 2015 yılında en fazla açığı tespit edilen yazılım 384 açık ile Apple’ın işletim sistemi Mac OS X oldu. OS X’i 375 açıkla yine Apple’ın mobil işletim sistemi iOS ve 314 açıkla Adobe’un Flash Player’ı izledi. Listenin dört, beş ve altıncı sıralarını yine Adobe’un ürünü olan Air SDK(246), Air(246) ve Air Compiler(246) alırken yedi, sekiz ve dokuzuncu sıralar ise Internet Explorer(231), Chrome(187) ve Firefox’un(178) oldu. Microsoft’un çeşitli Windows sürümleri ile Ubuntu onlu sıraları paylaşırken Android 130 açıkla yirminci sırayı Linux çekirdeği ise 77 açıkla otuz birinci sırayı aldı. Açıkların firmalara göre sayısında ise Microsoft(1590), Adobe(1504) ve Apple(1147) açık ara önde. Bu sayılar elbette sadece tespit edilen açıklar yani bir yazılımda az açık bulunmuş olması illa o yazılımda az açık olduğu anlamına gelmiyor. Bazı yazılımlar elbette popülerlikleri nedeniyle saldırganların hedef list..]]> Sat, 16 Jan 2016 04:50:33 +0300 VR Nereye? https://www.evrensel.net/yazi/75659/vr-nereye https://www.evrensel.net/yazi/75659/vr-nereye? Sanal gerçeklik(Virtual Reality[VR]) teknolojileri artık sadece filmlerde görebileceğimiz şeyler değil. Son birkaç yılda hızla gelişen ve ucuzlayan VR sistemleri artık hemen herkesin bir VR sistemi sahibi olabilmesinin önünü açıyor. Android telefonlarla kullanılabilen 20-30 liralık Google Cardboard’dan yüzlerce dolarlık sistemlere çeşit çeşit VR kaskı artık kolayca bulunabiliyor. VR destekli yazılım ve oyunlar da giderek yaygınlaşmaya başladı. VR teknolojilerine geçişi yeni ve daha gelişmiş bir bilgisayara ya da oyun konsoluna geçiş gibi değerlendirmek mümkün değil. Çünkü VR başka hiç bir şeyle karşılaştıramayacağımız tümüyle yeni bir deneyim. 2016’nın VR’ın yılı olacağı tahmin ediliyor. 2016’nın ilk çeyreğinde piyasaya çıkacak olan Oculus Rift ve HTC Vive gibi cihazlar büyük olasılıkla diğer VR gözlüklerinin de fiyatlarının düşmesine yol açacak. Öte yandan Google Cardboard gibi düşük maliyetli sistemlerin promosyon olarak yaygın bir şekilde dağıtılması da VR’a giriş yapan kullanıcı ..]]> Sat, 02 Jan 2016 04:50:21 +0300 Saldırılar sürerken https://www.evrensel.net/yazi/75608/saldirilar-surerken https://www.evrensel.net/yazi/75608/saldirilar-surerken? nic.tr’ye yapılan DDoS saldırısı üzerine tartışmalar sürerken yeni bir saldırı da bankalar ve Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı sitesine yöneldi. Bakanlığın sitesine perşembe günü saat 11 civarında kesilen erişim bir süre sonra tekrar sağlandı. Bakanlıktan konu hakkında yapılan açıklamada bir saldırı olmadığı, kesintinin ağda yapılan planlı çalışmalardan kaynaklandığı belirtildi. Söz konusu planlı çalışmaya dair ortada kamuya açık herhangi bir duyuru bulunmaması, bu tip ağlarda güncellemeler sırasında çalışmanın aksamaması için yedek sistemlerin devreye alınmasının rutin bir uygulama olması ve hali hazırda sürmekte olan saldırıları da dikkate aldığımızda Bakanlığın iddiasının aksine erişimin kesilmesinin bir saldırıdan kaynaklanmış olma olasılığı oldukça yüksek. Aynı gün saat 16 sularında bankalara yönelik başlayan saldırı bankacılık hizmetlerinin ciddi şekilde kesintiye uğramasına yol açtı. Bu yazının yazıldığı saatlerde bazı banka sitelerine hâlâ erişilemiyordu. Bir ..]]> Sat, 26 Dec 2015 04:50:35 +0300 Nic.tr, ESA, siber güvenlik... https://www.evrensel.net/yazi/75554/nic-tr-esa-siber-guvenlik https://www.evrensel.net/yazi/75554/nic-tr-esa-siber-guvenlik? Geçtiğimiz hafta sonu Anonymous, Avrupa Uzay Ajansının (ESA) sunucularına sızdı ve 8 bin 107 ESA çalışanının şifreleri e-postaları ve iletişim bilgilerinin yanı sıra veri tabanı şemaları ve sunucu istatistiklerini yayınladı. Ortaya çıkan veri Avrupa’nın uzay operasyonlarından sorumlu ajansın ağ güvenliği konusundaki hazırlıksızlığını ve cehaletini ortaya seriyor. Parolaları yayınlanan 8 bin 107 hesaptan 3 bin 191’inin yani yüzde 39’unun şifreleri üç karakterden oluşuyor. Kullanım yoğunluğu olarak üç karakterli şifreleri yüzde 16 ile 8 karakterli, yüzde 11 ile 6 karakterli, yüzde 9 ile 7 karakterli şifreler takip ediyor. Şifrelerinde 12 veya daha fazla karakter kullanan hesapların oranı sadece yüzde 3.5. 8 karakterli şifrelerin önemli bir kısmı sözlük saldırıları ile kolayca kırılabilecek parolalardan oluşuyor. Eldeki veriler ESA’nın kullanıcı parolalarını ya şifrelenmemiş metin halinde ya da kolayca kırılabilecek bir şifrelemeyle sakladığına işaret ediyor. Parolaların şifrelenmemiş b..]]> Sat, 19 Dec 2015 05:00:19 +0300 Webi sırtlayan dev https://www.evrensel.net/yazi/75447/webi-sirtlayan-dev https://www.evrensel.net/yazi/75447/webi-sirtlayan-dev? 20 yıl önce Rasmus Lerdorf kendi kişisel web sayfası için geliştirdiği PHP’yi yayınladığında PHP’nin bu kadar yaygınlaşıp webin bel kemiği haline geleceğini tahmin etmemişti. Günümüzde web sunucularının yüzde 80’den fazlası tarafından kullanılan PHP ilk yayınlandığında sadece o zamanların oldukça statik olan HTML sayfalarını biraz daha dinamikleştirmeye yarayan basit veri tabanı erişimi ve çeşitli form fonksiyonları sunuyordu. Ancak bu basit özellikler geliştiricilerin ilgisini çekti ve PHP 20 yılda hemen her şeyi içeren bir dev haline geldi. PHP’yi bu kadar popüler kılan sadece web geliştirmeye getirdiği esneklik değil. PHP’de geliştirme pek çok betik/programlama diline göre çok daha kolay ve hızlı. Bu hız ve PHP’nin bir programla dili olarak tasarlanmamış olması çeşitli sorunları da beraberinde getirse de bu sorunlar PHP’nin olanakları ve PHP ile yapılabilecekler dikkate alındığında devede kulak kalıyor. Birkaç gün önce PHP’nin yeni sürümü, PHP 7 yayınlandı. Bu sürüm yeni öze..]]> Sat, 05 Dec 2015 04:50:56 +0300 DOS nostaljisini Android'e taşımak https://www.evrensel.net/yazi/75393/dos-nostaljisini-androide-tasimak https://www.evrensel.net/yazi/75393/dos-nostaljisini-androide-tasimak? Oyunların sekiz on megabyte bellekle yetindiği, yüksek fiyatlı ekran kartlarına ihtiyaç duyulmadığı MS-DOS günlerinde 1,44 megabytelık disketlerde gelen MS-DOS oyunları hemen hemen tüm piyasaya hakimdi. Artık klasik sayılan pek çok oyun bu yıllarda MS-DOS için yayınlandı. Bu klasikleri günümüz bilgisayarlarında oynamak isteyenleri bekleyen iki büyük zorluk var: makinelerin eski oyunlar için aşırı hızlı gelmesi ve MS-DOS oyunlarının güncel işletim sistemleri ile uyumsuzluğu. Neyse ki her iki sorunu birden çözen bir sistem mevcut: DOSBox. DOSBox, hemen her işletim sistemi içinde çalışabilen ücretsiz bir DOS emülatörü. Android işletim sisteminde de eski klasiklerin keyfini sürebilmeniz için ücretli ve ücretsiz çeşitli DOSBox versiyonları mevcut. aDOSBox en yaygın ücretsiz versiyonlardan biri. Google Play’den kolayca yükleyebileceğiniz aDOSBox’ı ilk kez çalıştırıldığında bazı ayarları yapmanız gerekecek. Dosya kayıt yeri, ekran klavyesi, fare emülasyonu gibi ayarları tamamladığınızda o e..]]> Sat, 28 Nov 2015 05:00:45 +0300 iPad Pro, PC’ye karşı https://www.evrensel.net/yazi/75338/ipad-pro-pcye-karsi https://www.evrensel.net/yazi/75338/ipad-pro-pcye-karsi? Apple’ın yeni tableti iPad Pro’nun satışının başlaması ile birlikte Apple CEO’su Tim Cook da propagandaya başladı. Neymiş efendim iPad Pro şöyle iyiymiş böyle güzelmiş, insanlar PC’lerinin yerine onu koyacakmış, iPad Pro varken PC almaya ne gerek varmış... PC’ye neden gerek olduğuna geçmeden önce akıllı telefon, tablet, laptop ve masaüstü PC’lerin 2014 yılı pazar paylarına bir göz atalım. ABD kökenli bilgi teknolojileri araştırma firması Gartner’ın toptan satış rakamlarına dayanarak hazırladığı ocak 2015 tarihli rapora[0] göre 2014’te piyasaya sürülen cihazların yüzde 48.6’sı Android, yüzde 14’ü Windows, yüzde 11’i iOS ya da OS X yüzde 26’sı ise başka bir işletim sistemi yüklü olarak geliyor. Siz, “Ama bu sayının önemli bir kısmını bu tartışma ile alakası olmayan akıllı telefonlar oluşturuyor” demeden önce sayılarla devam edelim. 2014 yılı PC, notebook ve ultrabook satışları toplamı 318 milyon adet. Tablet satışları ise 216 milyon adet. StatCounter’ın 2015 ağustos ayı istatistikler..]]> Sat, 21 Nov 2015 04:50:43 +0300 Nükleer kıyametin ardından https://www.evrensel.net/yazi/75289/nukleer-kiyametin-ardindan https://www.evrensel.net/yazi/75289/nukleer-kiyametin-ardindan? Bu hafta bir klasiğin yeniden doğuşuna tanıklık ettik. Oldukça uzun süredir Bethesda tarafından geliştirilmekte olan Fallout 4, salı günü yayımlandı. Oyun der demez bir kısmınızın burun kıvıracağını, “Altı üstü oyun işte ne olacak ki” diyeceğini biliyorum. Bu nedenle önce sayısal verilerle elmalar ile armutları karşılaştıralım. Fallout 4 yayınlandığı ilk gün sadece Steam üzerinden 1.2 milyonun üzerinde sattı. Bu sayıya Steam dışında satılan PC kopyaları ve konsol versiyonları ile korsan olarak oynayanlar dahil değil. Ortalama 35 sterlin yani 152 liralık fiyatını düşünürsek Fallout 4’ün sadece Steam üzerindeki ilk gün hasılatı sinemada izlenme rekorları kıran Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği’nin ABD’deki 28 milyon dolarlık ilk hafta hasılatının epey üzerinde. Yine 35 sterlinlik asgari bir satış fiyatını baz alırsak Fallout 4 eğer 17 milyonun üzerinde satılırsa Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği’nin 887 milyon dolarlık toplam hasılatını aşmış olacak. Fallout 4’ün yapımcısı Be..]]> Sat, 14 Nov 2015 04:50:40 +0300 5G’de yol haritası kesinleşti https://www.evrensel.net/yazi/75243/5gde-yol-haritasi-kesinlesti https://www.evrensel.net/yazi/75243/5gde-yol-haritasi-kesinlesti? 5G için uluslararası yol haritası Uluslararası Telekomünikasyon Birliği(ITU) tarafından açıklandı. Aralarında Türkiye’nin de olduğu Birleşmiş Milletler üyesi 193 ülkenin de onayladığı plan 5G’ye geçişin hedefini 2020’ye koyuyor. Hatırlayacağınız üzere Türk Telekom’un 175. yıl kutlama etkinliğinde Recep Tayyip Erdoğan “3G’de iki yıl sabredersek 4G’yi atlayıp 5G’ye geçebileceğimizi” ve “4G’ye şimdi geçilirse ülkenin çöplüğe döneceğini” iddia etmişti. Erdoğan’ın Nisan ayındaki bu açıklamasının ardından önce Mayıs ayı sonunda 4G ihalesi 26 Ağustos’a ertelenmiş, ardından da Temmuz ayı sonunda Ağustos’ta yapılacak olan 4G ihalesinin şartnamesinde değişikliğe gidilmiş ve 4G yerine “4,5G” ile hizmete başlanacağı açıklanmıştı. Hemen hatırlatalım bu konularda standartları belirleyen ITU’nun 4,5G diye bir tanımı yok. Üstelik ITU, BTK’nın 4,5G olarak adlandırdığı standartları 4G olarak adlandırıyor.[0] Daha önce hem iki yılda 5G’ye geçişin mümkün olmadığına[1] hem de 4,5G yalanına[2] bu kö..]]> Sat, 07 Nov 2015 04:50:45 +0300 Makale korsanlığı https://www.evrensel.net/yazi/75150/makale-korsanligi https://www.evrensel.net/yazi/75150/makale-korsanligi? Varsayalım ki sınırlı kaynaklara sahip bir bilim insanısınız. Ve yine varsayalım ki bağlı bulunduğunuz okul ihtiyacınız olan akademik makalenin yayınlandığı yüksek ücretli site ya da sitelerin üyesi değil. Üstelik pek çok ülkede bu tip telifli bilimsel yayınların korsan bir şekilde edinilmesi yasa dışı. Akademik makalelerin yayımlandığı dergilere dijital erişim için üniversitelerin ödedikleri ücretler bazen milyonlarca doları bulabiliyor. Harvard gibi köklü üniversiteler bile bu milyonlarca dolarlık ücretin altından kolayca kalkamazken[0] çok daha düşük bütçelere sahip üniversitelerdeki bilim insanlarının makalelere erişimi -eğer sistemin kurallarının içinde kalacaksanız- bir hayal. Siz olsanız ne yapardınız? Biliş bilim alanında çalışan bir bilim insanı, Andrea Kuszewski makalelere normal yollardan erişemeyen bilim insanları için makaleleri erişilebilir kılmak üzere akademik yayın tekellerinin hiç de hoşuna gitmeyecek bir sistem oluşturdu. Sistem “I can has PDF” anahtar cümlesi ile..]]> Sat, 24 Oct 2015 04:50:08 +0300 Tails: Gizlilik ve güvenlik https://www.evrensel.net/yazi/75100/tails-gizlilik-ve-guvenlik https://www.evrensel.net/yazi/75100/tails-gizlilik-ve-guvenlik? Eğer aradığınız şey güvenli ve anonim bir şekilde, iz bırakmadan nete bağlanmak ise sizin için geliştirilmiş bir Linux dağıtımı var: Unutkan Gizli Kimlikli Canlı Sistem. (The Amnestic Incognito Live System[Tails]) Tails, flash disk hafıza kartı ya da DVD üzerinden kullanabildiğiniz gizliliğinizi korumak üzere tasarlanmış bir Linux dağıtımı. Bilgisayarınızın dışarı ile yaptığı tüm bağlantılarını Tor ağından geçiren Tails, hem internet gezintinizi tümüyle anonim hale getiriyor hem de siz aksini belirtmediğiniz sürece sabit diskinizde ne yaptığınızı gösterebilecek her hangi bir veri kalmasını engelliyor. Dosyalarınızı ve e-postalarınızı korumak için oldukça gelişmiş şifreleme araçları da sunan Tails, tüm temel işlerinizi her hangi bir izlenme paranoyasına kapılmadan yapabilmenin basit ve kullanışlı yollarından biri. Tails’ın mutlak bir güvenlik sağlamadığını ve hâlâ kullanıcının dikkatli olmasına ihtiyaç duyduğunu belirmekte yarar var. ‘Man in the middle’ (aradaki adam saldırısı: verin..]]> Sat, 17 Oct 2015 05:00:22 +0300 Yapay zeka korkusu https://www.evrensel.net/yazi/75054/yapay-zeka-korkusu https://www.evrensel.net/yazi/75054/yapay-zeka-korkusu? Stephen Hawking geçtiğimiz günlerde Reddit’te yaptığı soru-cevap oturumunda yapay zeka hakkındaki bir soruya ‘korkutucu’ bir yanıt verdi. Asıl meselenin yapay zekanın kötü niyetli olma ihtimali değil fazla kabiliyetli olması olduğunu belirten Hawking, görevlerini yerini getirmede aşırı verimli bir yapay zekanın, hedeflerinin insanlığın hedefleri ile çelişmesi halinde ‘sorun’ yaşayabileceğimizi söyledi. Bir hidroelektrik santrali yapımı sırasında karıncaların ölümünü önemsemediğimizi hatırlatan Hawking kendimizi karıncaların konumuna düşürme olasılığına işaret etti. Hawking bir kötümser. Benzer ifadeleri dünyaya gelebilecek uzaylılar hakkında da kullanmıştı. İnsanlığın iletişim kurabileceği uzaylı medeniyetlerin büyük olasılıkla insanlıktan daha eski ve teknik olarak daha gelişmiş olacağını söylemiş ve uzaylıların insanlığı yok edip dünyayı işgal etmeleri ile ilgili kaygılarını belirtmişti. Fazlasıyla insanlık tarihi merkezli bir bakış açısı bu. Üstelik de insanlık tarihine kötümser b..]]> Sat, 10 Oct 2015 05:00:59 +0300 Medikalde ağ güvenliği https://www.evrensel.net/yazi/75011/medikalde-ag-guvenligi https://www.evrensel.net/yazi/75011/medikalde-ag-guvenligi? Bu yıl beşincisi düzenlenen DerbyCon güvenlik konferansının en ilginç sunumlarından biri internete bağlı medikal cihazların güvenliği üzerineydi. Scott Erven ve Mark Collao’nun ortaya çıkarttığı sonuçlar nete bağlı medikal cihazların güvenliğinin endişe verici düzeyde zayıf olduğunu ve binlerce medikal cihaza neredeyse hiç uğraşmadan erişilebildiğini ortaya koydu. Shodan, nete bağlı cihazları aramak üzere geliştirilmiş bir arama motoru. Shodan’da çeşitli medikal terimleri aratan Erven ve Collao nete bağlı pek çok medikal cihazı listelemeyi başarmış. Üstelik sadece listelemekle de kalmamışlar. İkili cihaz üreticilerinin sitelerinden kolayca bulabildikleri cihazlara ait varsayılan kullanıcı adı ve parolaları denediklerinde pek çok cihazın yönetim panellerine erişebilmiş. Çalışma salt bununla da sınırlı değil. Collao, nete bağlı medikal cihazların ne oranda saldırı altında kaldığını gözlemleyebilmek için Shodan ve benzeri tarama çabalarında medikal cihaz olarak görünen on adet sanal mak..]]> Sat, 03 Oct 2015 04:22:31 +0300 Pizza faresinin mülkiyeti https://www.evrensel.net/yazi/74959/pizza-faresinin-mulkiyeti https://www.evrensel.net/yazi/74959/pizza-faresinin-mulkiyeti? Bu köşenin okurları büyük olasılıkla geçtiğimiz günlerde sosyal medyada patlama yapan pizza taşıyan fare videosuna denk gelmiştir. İzlemeyenler için kısacık videonun kısacık özeti: Matt Little tarafından Manhattan metrosunda kaydedilen kendi boyunun iki misli bir pizza dilimini taşıyan farenin on beş saniyelik videosundan bahsediyoruz. Söz konusu video bu yazı yazılırken sadece Youtube’da altı milyonun üzerinde izlenmişti. Ancak izlenme sayıları bununla sınırlı değil. Binlerce belki de on binlerce kullanıcı videoyu indirip facebook, youtube, twitter, tumblr ve bilcümle sosyal medyada videonun üzerinde oynanmış ve oynanmış hallerini video, gif ve fotoğraf halinde #pizzarat hashtagi ile yeniden paylaştı. Buraya kadar bir sorun yoktu. Ta ki pizza faresinin video sahibine atıfta bulunulmuş bir Facebook gönderisi telif hakkı ihlali nedeni ile Jukin Media adlı bir şirket tarafından yayından kaldırtılana kadar. Jukin Media viral olabilecek içeriği hızla tespit edip yayın haklarını satın alan..]]> Sat, 26 Sep 2015 05:00:18 +0300 Dijital genetik ırkçılık https://www.evrensel.net/yazi/74916/dijital-genetik-irkcilik https://www.evrensel.net/yazi/74916/dijital-genetik-irkcilik? Genetik teknolojilerin gün geçtikçe ucuzlaması ile birlikte genetik soy ağacı araştırmaları da hemen herkes tarafından erişilebilir hale geldi. Bunun doğal bir sonucu olarak da kullanıcılarına genetik soy ağacı hizmeti sunan pek çok web sitesi ortaya çıktı. Bu siteler kullanıcılarına bir DNA toplama seti gönderiyor. Kullanıcılar seti kullanıp tükürük örneklerini ilgili sitelere geri gönderiyor. Ardından alınan DNA örneği diğer kullanıcıların DNA örnekleri ile karşılaştırılarak bir soy ağacı ilişkisi oluşturulmaya çalışılıyor. Bu tip genetik soy ağacı araştırma sitelerinden biri de ancestry.com. Söz konusu sitenin gizlilik politikasında [0] yer alan bazı cümleler sitenin kullanıcılarından topladığı (genetik bilgiler de dahil olmak üzere) bilgilerin reklam amaçlı kullanılabileceğini belirtiyor. Philip K. Dick’in 1968’de yazdığı “Androidler Elektrikli Koyun Düşler mi?” kitabından uyarlanan 1982 yapımı Blade Runner filminde meşhur bir sahne vardır. Ana karakter Anderton bir yere girerke..]]> Sat, 19 Sep 2015 04:50:31 +0300 Parolalar kırılırken https://www.evrensel.net/yazi/74863/parolalar-kirilirken https://www.evrensel.net/yazi/74863/parolalar-kirilirken? Güvenli bir şifre ne kadar zor olabilir ki? Peki bir parola ne kadar güvenli olabilir ki? Peki ya parolanızı girdiğiniz siteler? Sıklıkla tartışılan şifre güvenliği sorunu bu kez de AshleyMadison kullanıcılarının parolalarını içeren dosyanın şifrelemesinin kırılması ile yeniden gündeme geldi. Normal şartlarda siteler kullanıcıların şifrelerini hash fonksiyonları adı verilen algoritmalar ile dönüştürerek saklar. Şifreye hash fonksiyonunun uygulanması ile elde edilen sonuç kötü amaçlı kişilerin eline geçse dahi buradan yola çıkarak şifreyi elde etmek ya mümkün değildir ya da astronomik düzeyde zaman almaktadır. AshleyMadison hacklendiğinde kullanıcıların parolalarını içeren şifreli dosya da yayımlanan dosyalar arasındaydı. Hemen herkes şifrelerin güvende olduğunu düşünüyordu. Sonuçta AshleyMadison’ın kullandığı bcrypt algoritması nedeni ile parolaların ufacık bir kısmına ulaşmak bile süperbilgisayarlardan oluşan ciddi bir hesaplama gücü ile yıllar alacaktı. Ta ki CynoSure Prime adlı bir..]]> Sat, 12 Sep 2015 05:00:36 +0300 Yalanın dört buçuğuncu seviyesi https://www.evrensel.net/yazi/74816/yalanin-dort-bucuguncu-seviyesi https://www.evrensel.net/yazi/74816/yalanin-dort-bucuguncu-seviyesi? 4.5G ihalesinin ardından hemen her yerde bangır bangır 4.5G reklamları dönmeye başladı. Yok 4.5G şöyle yok böyle... Hali hazırda 3G, 3.5G ve 3.75G işini bile düzgünce beceremeyen operatörler 4.5G çığlıkları atıyor. Evet 3.5G ve 3.75G dedim. 3.5 ve 3.75G, bangır bangır 4.5 diye bağıran telefon operatörlerinden duyabileceğiniz kavramlar değil. Zaten tıpkı 4.5G gibi kabul gören ve kullanılan kavramlar da değil.Halbuki halihazırda 3.5G yani HSPA (High Speed Packet Access) ve 3.75G yani HSPA+ kullanıyoruz. Erdoğan’ın “4Gyi atlayalım. İki sene sonra 5G’ye geçeriz” cümlesinin ardından 4G kavramını kullanmamak için topluca atılan taklanın adı 4.5G. Şimdi bu 4.5G’ciler öyle reklamlar yayımlıyorlar ki sanırsın 4.5G sihirbazın değneği. Dokunduğu her şeyi, tüm hayatımızı değiştirecek. Kısaca bu 4.5G reklamlarındaki iddialara bakalım: - Hız testi için sıklıkla kullanılan SpeedTest sitesinin ara yüzünde hız ibresi 375Mbps’ye vuruyor. Halbuki 4.5G sistemlerin hız sınırı 300Mbps. 450Mbps gibi hızlar..]]> Sat, 05 Sep 2015 05:00:09 +0300 Linux’ün 24. yılı https://www.evrensel.net/yazi/74770/linuxun-24-yili https://www.evrensel.net/yazi/74770/linuxun-24-yili? 24 yıl ve birkaç gün önce 25 Ağustos 1991’de Helsinki Üniversitesinde okuyan Linus Torvalds adında bir genç comp.os.inix haber grubuna “Hobi olarak 386 klonları için özgür bir işletim sistemi üzerinde çalışıyorum.” Yazdığında herhalde kendisi dahil hiç kimse daha sonraları Linux adını alacak işletim sisteminin bu kadar yol alabileceğini hayal dahi etmemişti. Söz konusu e-postanın üzerinden geçen 24 yılda Linux bilgisayarlarımızdan telefonlarımıza, arabalarımızdan buzdolaplarına, web sunuculardan süperbilgisayarlara kullandığımız pek çok yere girmeyi başardı. Üstelik çoğu durumda Linux kullandığımızın farkında bile olmayabiliyoruz. Evlerde kullanılan modemlerin ciddi bir kısmı, akıllı televizyonlar, envai çeşit akıllı cihaz, araç navigasyon sistemleri, android telefonlar... Bu sadece Linux tabanlı bir sistemle karşılaşabileceğiniz yerlerin bir kısmı. Peki Linux’ü bu işlerde bu kadar kullanışlı yapan ne? Öncelikle Linux açık kaynaklı olması nedeni ile en küçük sistemden en büyük ..]]> Sat, 29 Aug 2015 04:50:33 +0300 Patent engeli https://www.evrensel.net/yazi/74721/patent-engeli https://www.evrensel.net/yazi/74721/patent-engeli? Bilim, kültür ve sanat alanlarındaki patentler ve teliflerin insanlığın gelişiminin önündeki önemli engellerden biri olduğunu uzun yıllardır söylü-yoruz. Belki de patentsiz ve telifsiz bir dünyayı hayal etmek zor olduğundan pek de dikkate alınmayan bir mesele bu. Ancak son haftalarda web sitelerine düşen iki haber patentler ve teliflerle mücadelenin gerekliliğini bir kez daha ortaya koydu. 2012’deki İsrail saldırılarının ardından eldeki medikal cihazların sayısının azlığı nedeni ile ciddi sıkıntılar yaşanmış, pek çok acil servis doktoru hayati tehlikedeki hastalarının kalplerini -elde yeterli sayıda stetoskop olmadığı için- kulaklarını hastanın göğsüne dayayarak dinlemek zorunda kalmıştı. Bir milyonun üstünde hastaya hizmet veren bir hastanenin sadece bir avuç stetoskopu olduğunu bir an için gözünüzde canlandırın. Belki bazı okurlar “Hepi topu bir stetoskop kaç lira olabilir?” sorusunu soruyor olmalı. Hemen cevaplayalım. Piyasada buluna-bilen en iyi stetoskop olan Littman Cardiology 3..]]> Sat, 22 Aug 2015 05:00:11 +0300 Hacklenen otomobiller https://www.evrensel.net/yazi/74666/hacklenen-otomobiller https://www.evrensel.net/yazi/74666/hacklenen-otomobiller? Ampulleri bile internete bağladığımız şu günlerde arabaların nete bağlı olmaması beklenemez. Ancak araba üreticilerinin de ağ güvenliğinden anlamadıkları bilinen bir gerçek. Bu yıl başına kadar bağlı araçlara yönelik saldırılar ya çok kısa mesafelerde yapılabiliyordu ya da araca donanımsal düzeyde bir müdahale gerekiyordu. Önce yılın başlarında keşfedilen ve bağlı BMW’lerin uzaktan kilitlerinin açılabilmesini sağlayan açık ardından da temmuz ayında Wired’ın Chrysler’larda ortaya çıkarttığı ve aracın motoruna ve frenlerine dahi uzaktan müdahaleye izin veren açık durumun ciddiyetini ortaya koydu. Otomobillerin mevcut üretim ve satış rakamlarından yola çıkarak 2020’de 250 milyonu aşkın bağlı aracın yollarda olacağı tahmin ediliyor. Bağlı araçların hacklenmesinin ne gibi etkileri olabileceğini anlamak için Wired’ın ortaya çıkarttığı ve Chrysler’ın 1,4 milyon arabasını geri çağırmasına yol açan açığa bir göz atmakta yarar var. Chrysler’ın kendi bağlı araçlarında kullanmak üzere geliştirdi..]]> Sat, 15 Aug 2015 04:12:51 +0300 Windows 10'a geçiş https://www.evrensel.net/yazi/74621/windows-10a-gecis https://www.evrensel.net/yazi/74621/windows-10a-gecis? Windows’un son sürümü Windows 10, 29 Temmuz’da kullanıcılara sunuldu. Windows 7.8 ya da 8.1 kullanıcılarına ücretsiz olarak sunulan bu yeni Windows sürümü pek çok yenilik ve değişiklikle birlikte geliyor. Pek çok kullanıcıya ücretsiz olarak sunulması nedeni ile bu sıralar sıklıkla duyduğumuz soru “Windows 10’a geçelim mi?” Bu sorunun kısa bir yanıtı yok. Tümüyle bilgisayarı ne için kullandığınıza bağlı. Eğer bilgisayarınızı sadece video izleme, yazı yazma ve nette gezinme gibi işler için kullanıyorsanız ilk önerim Windows 10’dansa kendinize uygun bir Linux versiyonunu denemeniz olacaktır. Eğer bilgisayarınızı ağırlıklı kullanım şekliniz oyun oynamak ise pek çok oyun için zaten Windows’a mecbursunuz. Üstelik bir çok oyun tarafından kullanılan DirectX kütüphanelerinin son versiyonu sadece Windows 10’u destekliyor. Eğer başka bir işletim sisteminde çalışmayan herhangi yazılım nedeniyle Windows kullanmak zorunda iseniz karar vermeden önce kullanmak zorunda olduğunuz yazılımın Windows 1..]]> Sat, 08 Aug 2015 05:00:48 +0300 4,5G Yalanı https://www.evrensel.net/yazi/74576/4-5g-yalani https://www.evrensel.net/yazi/74576/4-5g-yalani? Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu(BTK) Başkan Vekili Ömer Fatih Sayan geçtiğimiz günlerde bir açıklamada bulunarak 26 Ağustos’ta yapılacak 4G ihalesinin şartnamesinde değişikliğe gidildiğini ve 4G yerine 4,5G ile hizmete başlanacağını açıkladı. Hatırlayacağınız üzere nisan ayında Türk Telekom’un 175. yıl kutlama etkinliğinde Recep Tayip Erdoğan, “3G’de iki yıl sabredersek 4G’yi atlayıp 5G’ye geçebileceğimizi, 4G’ye şimdi geçilirse ülkenin çöplüğe döneceğini” iddia etmişti. Ancak bu konuda uzmanlar 5G’ye geçişin 2 yıl değil en az 5-6 yıl süreceğini, bu süre zarfında da 3G ile devam etmenin mümkün olmadığı ve ülkemize 9 yıl geç gelen 3G’nin ülkeyi çöplüğe çevirmediği görüşünde ortaklaşıyordu. Erteleme nedenine dair bir teoriye göreyse 4G ihalesi ASELSAN, NETAŞ ve ARGELA tarafından geliştirilen yerli 4G baz istasyonu ULAK ihaleye hazır olmadığı için geciktirilmişti. Elbette en başından beri BTK da 5G gelene kadar 3G ile devam edemeyeceğimizin farkında. Ancak ortada ciddi bir sorun..]]> Sat, 01 Aug 2015 04:50:27 +0300 Android'in en güçlü virüsü: RCS-Android https://www.evrensel.net/yazi/74532/androidin-en-guclu-virusu-rcs-android https://www.evrensel.net/yazi/74532/androidin-en-guclu-virusu-rcs-android? Hacking Team skandalı ile ortaya çıkan dosyalar Hacking Team ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu müşterilerinin hemen her cihaza sızabildiğini ortaya koymuştu. Ortaya çıkan dosyalar derinlikli olarak analiz edildikçe riskin ne kadar büyük olduğu ortaya çıkmaya devam ediyor. Hacking Team’in RCS yazılımının Android sistemlere bulaşan kısmı TrendMicro analistleri tarafından incelendi. RCS-Android TrendMicro analistlerine göre Android ekosisteminde şimdiye kadar karşılaşılan en karmaşık ve en güçlü casus yazılım. Ekran görüntüsü yakalama, wi-filerin ve çeşitli hesapların şifrelerini toplama, cihazın mikrofonundan kayıt alma, kısa mesaj ve e-postaları toplama, konum bilgilerine erişme, ön ve arka kameradan fotoğraf çekme ve telefon görüşmelerini gerçek zamanlı olarak dinleme söz konusu casus yazılımın ‘becerileri’ arasında. 2012’de ekosisteme salınan RCS-Android kısa mesajlar, e-postalar, web siteleri aracılığıyla ya da gerçek uygulamaların içinde kolayca sisteme bulaşıyor. Sisteme bulaş..]]> Sat, 25 Jul 2015 05:00:40 +0300 Flash'ın mezarını kazalım https://www.evrensel.net/yazi/74486/flashin-mezarini-kazalim https://www.evrensel.net/yazi/74486/flashin-mezarini-kazalim? Hacking Team dosyalarında ortaya çıkan ve Adobe’un ortaya çıkar çıkmaz yamadığı Flash açığı ile Flash’ın güvenilmezliği bir kez daha ortaya çıktı. Hacking Team dosyalarına göre söz konusu açık yıllardır bilgisayarlara sızmak için kullanılıyor ve eğer Hacking Team hacklenmeseydi muhtemelen keşfedilmeden kalıp bilgisayarlara sızmak için kullanılmaya devam edecekti. Üstelik salt bu açık da değil. Flash’ın güncelleme tarihi böyle yüzlerce kritik açığın yamanması ile dolu. Ancak Hacking Team dosyaları sayesinde ortaya çıkan kritik açık bardağı taşıran son damla oldu. Mozilla, Firefox’ta Flash’ı güvensiz eklenti ilan ederek kullanıcı tarafından özel olarak izin verilmedikçe çalıştırılmasının önüne geçti. Chrome ise Adobe’un Flash’ına güvenmediğinden zaten uzun süredir kendi flash versiyonu olan Pepper Flash’ı kullanıyordu. Ancak söz konusu açığın Pepper Flash’ı da etkilediği ortaya çıktı. Sonuç olarak Flash ve Pepper Flash yamandı. Ancak yüklü olduğu bir milyarı aşkın sistemde güvenlik açısı..]]> Sat, 18 Jul 2015 04:50:46 +0300 Hacking Team dosyalarında Türkiye https://www.evrensel.net/yazi/74441/hacking-team-dosyalarinda-turkiye https://www.evrensel.net/yazi/74441/hacking-team-dosyalarinda-turkiye? İstihbarat ve polis örgütlerine casusluk yazılımı sağlayan İtalyan firması Hacking Team’in hacklenmesi ile ortaya çıkan 415 gigabytelık veri yığınında her gün yeni bir pislik keşfedilmeye devam ediyor. Skandalın ilk günlerinde ortaya çıkan bilgiler Hacking Team’in yazılımları RCS’yi insan hakları ihlalleri ile bilinen devletlere de sattığını, RCS’nin antivirüsler tarafından yakalanamadığını, izleme/dinlemenin yanı sıra yazılım ile hedef akıllı telefon ya da bilgisayara uzaktan dosya da yerleştirilebildiğini ve Tükiye polisinin RCS için Hacking Team’e son 4 yılda toplam 440 bin avro ödediğini kanıtlamıştı. Dünyanın dört bir köşesinden uzmanlar, aktivistler ve haberciler dosyaları incelemeye devam ettikçe Hacking Team ve müşterilerinin pislikleri ortaya saçılmaya devam ediyor. Hackin Team ile Emniyet Genel Müdürlüğü arasındaki yazışmalar[0] emniyet tarafından yürütülen yasa dışı izleme/dinleme operasyonunun ve büyük bir olasılıkla hedef bilgisayara delil yerleştirme operasyonunun pek..]]> Sat, 11 Jul 2015 04:50:01 +0300 Windows 10’a günler kala https://www.evrensel.net/yazi/74393/windows-10a-gunler-kala https://www.evrensel.net/yazi/74393/windows-10a-gunler-kala? Windows işletim sisteminin yeni sürümü Windows 10’un yayınlanmasına günler kaldı. 29 Temmuz’da yayınlanacak olan bu yeni sürüm ciddi yeniliklerle birlikte geliyor. Net Applications’ın haziran verilerine göre işletim sistemleri pastasının yüzde 90’ının üzerinde bir kısmını çeşitli Windows sürümleri paylaşıyor. Windows 7, yüzde 60,98 ile liderlik koltuğuna oturuyor. 7’yi yüzde 13,12 ile Windows 8.1, yüzde 11,98 ile XP, yüzde 2,9 ile Windows 8 izliyor. Windows Vista ise yüzde 1,62 ile son sırada. Önceki ayların verilerine de göz atıldığında kullanıcıların Vista ve XP’den daha modern olan Windows 8.1 ve Windows 7’ye kaydığını ancak büyük olasılıkla Windows XP kaynaklı kullanıcı alışkanlıklarını karşılayamayan Windows 8.1’dense şimdilik ağırlıklı olarak Windows 7’yi tercih ettiklerini söyleyebiliriz. Aynı verilere göre kullanıcı bilgisayarlarında Linux yüzde 1,61’lik bir paya sahip. İşletim sisteminizden memnun değilseniz ilk önerimin uygun bir Linux dağıtımı denemeniz olacağını bir kez ..]]> Sat, 04 Jul 2015 04:50:01 +0300 Irkçılığın izlerini oyunlardan silmeli mi? https://www.evrensel.net/yazi/74346/irkciligin-izlerini-oyunlardan-silmeli-mi https://www.evrensel.net/yazi/74346/irkciligin-izlerini-oyunlardan-silmeli-mi? 17 Haziran’da ABD’deki Afrika kökenli Amerikalıların mücadelesinde tarihsel bir öneme sahip 199 yıllık bir kilisede ırkçı bir ABD’li, 9 kişinin ölümüyle sonuçlanan bir katliam gerçekleştirdi. Söz konusu kilisenin kölelik karşıtı harekette, 60’ların özgürlük hareketlerinde ve son olarak da “siyah yaşamları önemlidir” hareketindeki rolü ve katliamın 35 afro-Amerikalının köleliğe karşı ayaklanacakları iddiası ile kurşuna dizilmelerinin 193. yıldönümünde gerçekleşmesi tepkilerin güçlenmesine yol açtı. Katliamdan bir sonraki gün bölgedeki bayrakların önemli bir kısmı yarıya indirildi. Ancak Güney Carolina Konfederasyon Anıtı’nda yer alan konfederasyon bayrağının yarıya indirilmemesi Amerikan İç Savaşında ırkçılığın ve köleciliğin sembolü olan konfederasyon bayrağının merkezinde olduğu yeni bir tartışma başlattı. Amazon ve eBuy konfederasyon bayrağı ile alakalı ürünlerin kendileri üzerinden satışını yasakladı. Google alışveriş sorgularından konfederasyon bayrağı içeren sayfaları çıkartmaya b..]]> Sat, 27 Jun 2015 04:50:59 +0300 Yeni DOOM, eski tartışmalar https://www.evrensel.net/yazi/74296/yeni-doom-eski-tartismalar https://www.evrensel.net/yazi/74296/yeni-doom-eski-tartismalar? E3 (Electronic Entertainment Expo), oyun dünyasının dev stüdyolarının önümüzdeki 12 ay içinde yayımlayacakları oyunları tanıttıkları, oyun dünyasının en büyük fuarı. 16-18 Haziran tarihleri arasında yapılan bu yılki E3 fuarı Fallout 4, Assassin’s Creed Syndicate ve Star Wars Battlefront gibi pek çok dikkate değer oyunun müjdecisi oldu. Ancak E3’te tanıtılan bir oyun -tıpkı 1993’te ilk yayımlandığı dönemde olduğu gibi- uzunca bir süre oyunlar ve şiddet tartışmalarının merkezine oturacak gibi. DOOM kelimesi belki yeni kuşaklar için çok fazla anlam ifade etmeyebilir. Ancak ‘90’larda bilgisayar oyunları ile haşır neşir olanların hemen hepsi en azından DOOM’un adını duymuştur. Hatta önemli bir kısmı adını duymakla kalmamış günlerini DOOM oynayarak geçirmiştir. Nasıl oynamasın ki? Dönemi için fazlası ile başarılı üç boyutlu grafikleri, ağ üzerinden çok oyunculu oynanabilme, eklentilerle geliştirilebilme… Velhasıl DOOM, ana karakterin gözünden gördüğümüz oyun türünün şekillenmesinde ciddi şek..]]> Sat, 20 Jun 2015 04:50:38 +0300 Web’in yirmi yıllık tuğlası https://www.evrensel.net/yazi/74247/webin-yirmi-yillik-tuglasi https://www.evrensel.net/yazi/74247/webin-yirmi-yillik-tuglasi? Web’in bugün bildiğimiz şekline gelmesini sağlayan en önemli araçlardan biri olan PHP 20 yaşına girdi. Rasmus Lerdorf, PHP’yi 1995’te kendi kişisel sayfasını hazırlamak için geliştirip yayınladığında herhalde 20 yıl sonra web sunucuların yüzde sekseninin PHP kullanacağını hayal bile etmemişti. 95’te yayınlanan ilk PHP sürümü, döneminde fazlasıyla statik olan HTML sayfaları biraz olsun dinamikleştirebilecek mSQL veritabanı erişimi ve form işleme gibi fonksiyonlar sunuyordu. Başta veritabanı erişimi olmak üzere bu basit fonksiyonlar web geliştiricilerin ilgisini hızla çekmeyi başardı. PHP’nin ikinci sürümüne gelindiğinde artık sadece mSQL veritabanlarını değil, PostgreSQL, Sybase, MySQL ve Oracle veritabanlarını kullanmak, GD kütüphanesi aracılığı ile dinamik olarak GIF’ler yaratmak mümkün hale gelmişti. Üçüncü ve dördüncüsürümlerde bir çok hata ve tutarsızlık giderildi. Bütün bu süreçte yeni fonksiyonlar PHP’ye eklenmeye devam ediyordu. PHP’nin beşinci sürümü ile gelen geliştirilmiş o..]]> Sat, 13 Jun 2015 04:50:45 +0300 Yeni kuşak Android: M https://www.evrensel.net/yazi/74143/yeni-kusak-android-m https://www.evrensel.net/yazi/74143/yeni-kusak-android-m? Google’ın geliştirici etkinliği I/O 2015’te duyurulan en önemli ürün Android işletim sisteminin bir sonraki nesli olan Android M idi. Pek çok yenilikle birlikte gelecek olan Android M, kendinden önceki sürümlerin irili ufaklı pek çok sıkıntısından kurtulmuş. İşletim sisteminin derinliklerinde yapılan binlerce hata düzeltmesi ile öncellerinden daha kararlı hale getirilen Android M’in batarya ve bellek kullanımı açısından da öncellerinden daha verimli olacağı iddia ediliyor. Android M’nin Doze adlı batarya tasarruf sistemi cihazınızı bir süre kullanmadığınızda arka plan uygulamalarının önemini bir kısmını ve o anda kullanımda olmayan donanımları kapatıp cihazı asgari güç harcayacak hale getiriyor. Doze’un Android cihazlarınin bekleme süresini iki kata yakın uzatacağı tahmin ediliyor. Bildiğiniz üzere her marka kendi grafik arayüzünü inşa ettiğinden markadan markaya Android’in arayüzü değişiklikler gösteriyor. Tasarımında kullanım kolaylığı ve kararlılığı temel alan Android M bu durumu..]]> Sat, 30 May 2015 04:50:54 +0300 Audacity https://www.evrensel.net/yazi/74092/audacity https://www.evrensel.net/yazi/74092/audacity? Ses dosyalarını profesyonel ya da yarı profesyonel düzeyde işleyebilen pek çok program var. Ancak bu programların önemli bir çoğunluğunu tüm yetenekleri ile kullanabilmek için ücretini ödeyip satın almanız gerekiyor. Ücretsiz olanların ise önemli bir çoğunluğu programın becerileri ve kullanımlarındaki zorluklar vb. nedenlerle genelde kullanıcıları tatmin etmiyor. Açık kaynaklı ve ücretsiz bir ses işleme yazılımı olan Audacity bazı handikaplarına rağmen profesyonel düzeyde ses işleyenleri dahi tatmin edebilecek kadar güçlü bir program. Yaygın kullanımda olan her işletim sistemine Audacity’i kurmak mümkün. Birden fazla ses kaynağından çok kanallı ses kaydı, çok kanallı çalışabilme, geniş efekt kütüphanesi ve gürültü azaltma yazılımın ilk öne çıkan özellikleri. Halihazırda zaten oldukça güçlü bir yazılım olan Audacity, mart ayı sonunda gelen 2.1.0 güncellemesi ile oldukça iyi bir kaç yeni özellik daha kazandı. Arka plandaki düzenli sesleri ve dip gürültüsünü yok etmek/azaltmakta kullanıl..]]> Sat, 23 May 2015 05:00:04 +0300 Makinelerin düşüşü https://www.evrensel.net/yazi/74043/makinelerin-dususu https://www.evrensel.net/yazi/74043/makinelerin-dususu? Yapay zeka meselesi bilim kurgu edebiyatı, sineması ve oyunlarında çoğunlukla insanlık için getirdiği tehlikeler üzerinden ele alındı. İnsanlığı yok etmeye kararlı makineleri de gördük, makineleri hizaya sokmak için yaratılan 3 robot yasasını da...Ne de olsa insanlıkla uyum içinde yaşayan bir yapay zekayı okuyucuya, izleyiciye ve oyuncuya kabul ettirebilmek oldukça zordu. Belki biraz da bu eserlerin etkisiyle başka türlü bir gelecek düşledik söz konusu olan yapay zeka olduğunda. Nasıl düşlemeyelim ki? Philip K. Dick ve birkaç yazarı daha dışarıda bırakırsak geriye kalan eserlerin çoğunda yapay zekalar, robotlar, androidler kullanışlı birer kötü karakterdi. Bilim ve teknolojinin ilerlemesi ile yapay zeka da bir şekilde hayatımıza hatta ceplerimize kadar girdi. Düşman android kurgularımızdan nasıl oldu da “Naaber lan Siri” seviyesine geldik kimse anlayamadı. Ne de olsa biz yapay zekaları -iyi ya da kötü- bambaşka düşlemiştik. Google’ın şoförsüz arabası gelişmekte olan yapay zeka teknol..]]> Sat, 16 May 2015 05:00:55 +0300 Gözetlen(me)mek https://www.evrensel.net/yazi/73999/gozetlen-me-mek https://www.evrensel.net/yazi/73999/gozetlen-me-mek? Bu ayın sonunda ABD Kongresi 11 Eylül sonrası çıkartılan Vatanseverlik Yasası’nın rafa kaldırılıp kaldırılmayacağını tartışacak. Bu tartışmanın hemen öncesinde alınan bir mahkeme kararı işleri epey karıştıracak gibi. Mahkeme, Milli Güvenlik Ajansının(NSA) Vatanseverlik Yasası’nın 215. maddesine dayanarak yürüttüğü ve Snowden belgeleri sayesinde ortaya çıkartılan kitlesel telefon gözetleme programını yasa dışı buldu. Kararı alan mahkemeye göre Vatanseverlik Yasası’nın 215. maddesi bu genişlikte kitlesel bir gözetlemeye izin vermiyor. Söz konusu dava 2013’te Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) tarafından açılmış ve mahkemece rededilmişti. Alt mahkemenin ret kararını geçersiz kılan üç üyeli üst mahkeme 215. maddenin NSA’nın şu an yorumladığı genişlikte yorumlanamayacağına hükmetti. Bu karar şimdilik NSA’nın gözetleme programını durdurmaya yetmiyor. Ancak üst mahkemelerden herhangi biri bu kararı iptal etmezse NSA gözetlemeyi sonlandırmak zorunda kalabilir. Karar iptal edilmediği t..]]> Sat, 09 May 2015 05:00:20 +0300 4G'yi atla(ma)mak https://www.evrensel.net/yazi/73900/4gyi-atla-ma-mak https://www.evrensel.net/yazi/73900/4gyi-atla-ma-mak? 4G ihalesine 1 ay kala, Türk Telekom’un 175. yıl kutlama etkinliğinde yaptığı konuşmada Erdoğan 3G’de 2 yıl daha sabredersek 4G’yi atlayıp 5G’ye geçebileceğimizi, 4G’yi şimdi geçilirse ülkenin çöplüğe döneceğini iddia etti. Üstelik bu konuşmanın ardından çıkıp bu iddiayı savunan ‘uzmanlar’ ortaya çıktı. Sosyal medyada “Bu yıl almayalım seneye iki numara büyüğünü alırız” gibi geyiklere yol açan bu iddia ülkemize 3G’nin 9 yıl geç geldiğini, 4G’nin de çıkışından bu yana 8 yıl geçtiğini göz önünde bulundurulduğunda ilk bakışta kulağa mantıklı gibi gelebilir. Ancak gerçek pek de öyle değil. 5G’nin takvimine baktığımızda, 5G için henüz standartların dahi beli olmadığını, sdantartların kesinleşmesinin 2020’yi bulacağını ve bu teknolojinin yayılıp son kullanıcıya ulaşmasının 2023-24ü bulacağı görülüyor. Bu takvim 2 yıl öne çekilse bile 5G’nin kullanıcıya ulaşması 2021-2022’yi bulacak. Yani Erdoğan’ın “2 yıl bekleyelim” dediği teknoloji için en azından 6 yıl beklememiz gerekecek. Ve bütün bu b..]]> Sat, 25 Apr 2015 05:00:20 +0300 Androidi masaüstüne taşımak https://www.evrensel.net/yazi/73845/androidi-masaustune-tasimak https://www.evrensel.net/yazi/73845/androidi-masaustune-tasimak? 2014 yılının son çeyreğinde akıllı telefon pazarının %76,6'sına hakim olan Android'e çoğumuz aşinayız. Android'in 1,25 milyonu aşkın uygulama içeren marketinde neredeyse aradığımız her şey için bir uygulama bulmak mümkün. Ancak ufak bir sorun var. Android cihazların önemli bir kısmı büyük bir monitöre ve fiziki bir klavyeye ve dolayısıyla bir bilgisayarın konforuna sahip değil. Eğer Android işletim sistemli bir cihaz kullanıyorsanız büyük olasılıkla “şu uygulama bilgisayarda da olsa ne güzel olur” cümlesi aklınızdan geçmiştir. Her ne kadar pek çok uygulamanın PC versiyonlarının çıkması pratik olarak mümkün olmasa da, Android uygulamalarını bilgisayarınızda çalıştırmak oldukça kolay. Bu iş için özelleşmiş oldukça başarılı bir kaç yazılım mevcut. BlueStacks bu yazılımlardan biri. İlk iş olarak BlueStacks'ın resmi sitesinde yer alan download bağlantısından BlueStacks-ThinInstaller dosyasını indirip çalıştıralım. Kurulumun pek çok dosyayı Internet'ten indirmesi gerektiğinden basit ..]]> Sat, 18 Apr 2015 04:50:20 +0300 Açık kaynak Windows mu? https://www.evrensel.net/yazi/73792/acik-kaynak-windows-mu https://www.evrensel.net/yazi/73792/acik-kaynak-windows-mu? Geçtiğimiz hafta 40. yaşgününü kutlayan Microsoft on yılladır kapalı kaynak kodlu yazılımların en önemli savunucularından biriydi. Eski Microsoft CEO’su Bill Gates’in başta Linux olmak üzere açık kaynaklı yazılımlarla ilgili ateş püsküren söylevleri henüz unutulmuş değil. Ancak devir değişti ve Microsoft da bu değişime ayak uydurmaya çalışıyor. Microsoft’un baş mühendislerinden Mark Russinovich’in ChefConf 2015’te yaptığı açıklamalar açık kaynağa yönelik ciddi bir tartışma sürecinin Windows için de yürütüldüğüne işaret ediyor. Linux ve Android başta olmak üzere açık kaynaklı sistemlerin başarısı Microsoft’a da bir şeyler öğretmiş. Pek çok büyük kuruluşun çeşitli alanlarda açık kaynaklı yazılımları tercih ettiğini belirten Russinovich Azure platformunda kurdukları sanal makinelerin yüzde 20’sinin Linux olduğunu ve bir gün Windows’un bile açık kaynaklı hale gelebileceğini ekliyor. Her ne kadar Russinovich çok yakın bir gelecekten bahsetmese de açık kaynaklı bir Windows işletim sistemini..]]> Sat, 11 Apr 2015 05:00:09 +0300 Kesinti https://www.evrensel.net/yazi/73741/kesinti https://www.evrensel.net/yazi/73741/kesinti? Türkiyenin pek çok ilinde saatler boyu süren elektrik kesintisi yaşanalı neredeyse bir hafta oldu. Henüz kesintinin sebebine dair doyurucu bir açıklama yapılmış değil. Hatırlayacağınız üzere kesinti nedeni ile hastanelerde ameliyatlar ertelenmiş, yüksek hızlı tren, metro ve tramvay seferleri durmuş, trafik sinyalizasyon sistemi çalışamaz hale gelmişti. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, Perşembe günü yaptığı açıklamada 3 taşıyıcının aynı anda arıza yaptığını, bunun olasılığının 86 bin 400'de 1 olduğunu ve arızanın sebebinin hâlâ araştırıldığını belirtti. Kesintinin kaynağı ile ilgili ortaya atılan epey iddia ve komplo teorisi var: Özelleştirme, siber saldırı, nükleer santral propagandası, seçim hilesi hazırlığı… Liste uzayıp gidiyor. Bu listede yer alan diğer iddiaları ilgili konuların uzmanlarına bırakıp siber saldırı iddialarına yoğunlaşacağım. Normal şartlarda bir ülkedeki elektrik ağı birbirine ve hatta uluslararası elektrik ağına sıkı sıkıya bağlıdır. Herhangi bir üretim nokt..]]> Sat, 04 Apr 2015 04:50:43 +0300 UFO: Alien invasion https://www.evrensel.net/yazi/73644/ufo-alien-invasion https://www.evrensel.net/yazi/73644/ufo-alien-invasion? Ortalama oyuncunun gerçek zamanlı aksiyon ya da strateji oyunlarına olan sevgisi genelde tur tabanlı strateji oyunlarının gölgede kalmasına yol açar. Bu gölgeyi yırtıp da gün yüzüne çıkmayı başarabilen az sayıda tur tabanlı strateji oyunu vardır. Ne de olsa hemen her dönem bilgisayar/konsol teknolojisinin izin verdiği ölçünün en üstündeki aksiyonu arayan oyuncuya satrançvari bir oyunu oynatmak pek de kolay değil. Uzaylı tehditlerine karşı takımını Civilisation, Heroes of Might and Magic ve UFO gibi seriler dışında bunu başarabilen çok fazla oyun yok. Hele ki ücretsiz, açık kaynaklı üstelik de başarılı bir tur tabanlı strateji oyunu bulmak oldukça zor. Bu oyunların bir kısmının açık kaynaklı ücretsiz klonları var elbette ancak bu klonların çoğu grafik açıdan yenilenmiş kötü bir kopya olmanın ötesine gidemiyor. Ve çok doğal olarak, oyuncular kötü kopyadansa orjinali tercih ediyor. UFO:Alien Invasion (UFO:AI) kötü bir kopya değil. Hatta bir kopya da değil. Kendi zamanında oldukça başarılı..]]> Sat, 21 Mar 2015 04:50:52 +0300 Diskdünya yetim kaldı https://www.evrensel.net/yazi/73593/diskdunya-yetim-kaldi https://www.evrensel.net/yazi/73593/diskdunya-yetim-kaldi? Diskdünya serisi ile tanınan yazar Terry Pratchett perşembe günü, 66 yaşında dünyaya ve Diskdünya’ya veda etti. 8 yıldır mücadele ettiği alzheimer hastalığına yenildi demek istemiyorum, çünkü hastalığı 4 başarılı kitap daha yayınlamasına engel olamadı. 37 dile çevrilen kitapları 85 milyondan fazla sattı. Hicivli ve mizahi bir dille yarattığı Diskdünya, bu dünyanın Pratchett’in gözündeki yansımasıydı. Bu dünyanın bilimsel, politik ve kültürel konularını hemen hepimizi bir yandan kahkahalar atarken bir yandan da düşündürecek şekilde Diskdünya’ya taşıyordu hemen her kitabında. Öte yandan da Diskdünya’yı da kendi yaşamına taşıyordu. 2009’da edebiyata katkılarından dolayı sör unvanı almasının ardından içinde meteor parçaları da bulunan bir kılıç dövmüştü mesela. Diskdünya’nın hemen her karakteri incelikli düşünülmüş, karakterlere detaylı dokunmuştu. Ölüm (Death), Terry Pratchett’in Diskdünya serisinin neredeyse tüm kitaplarında tekrar tekrar karşımıza çıkan bir karakter. Klasik, soğuk, c..]]> Sat, 14 Mar 2015 05:00:20 +0300 Şifreli telefon https://www.evrensel.net/yazi/73543/sifreli-telefon https://www.evrensel.net/yazi/73543/sifreli-telefon? Güvenli sayılan iletişim kanallarının izlenmesinin bu kadar normalleştiği bir dönemde hemen her anayasada tanınan iletişimin gizliliği hakkını korumak oldukça zor. Dünya genelinde devlet dinlemelerinin bu düzeyde arttığı, Echelon ve benzeri tüm iletişimi dinleme projelerinin açıkça tartışıldığı bir dönemde iletişimin gizliliği hakkının savunulması da önem kazanıyor. Elbette iletişimin gizliliği ile ilgili hemen her tartışmanın standart argümanı olan “Gizleyecek bir şeyim yok ki” cümlesini bu tartışmaya da kullanacak kalabalık bir güruh var. Ancak bu güruhun dahi duvarları camdan yapılmış, perdesiz bir evde yaşamak isteyeceklerini ya da mektuplarını zarfa koymadan postaya vereceklerini zannetmiyorum. Sayısal iletişimde şifreleme, mektubunuzun başkaları tarafından görülmesini engelleyen zarftır. Her merak edenin evinizin içine bakmasını engelleyen duvarlar ve camınızdaki perdelerdir. Ve iletişimimizi takip etmek isteyen bu yasal röntgencilerin işini kolaylaştırmak gibi bir niyetimiz de o..]]> Sat, 07 Mar 2015 04:50:33 +0300 Ağ tarafsızlığı (şimdilik) kazandı https://www.evrensel.net/yazi/73493/ag-tarafsizligi-simdilik-kazandi https://www.evrensel.net/yazi/73493/ag-tarafsizligi-simdilik-kazandi? İnternet servis sağlayıcılarının ve hükümetlerin, netteki tüm veriye eşit davranması; kullanıcılar, farklı içerikler, siteler, uygulamalar ve donanım ayrımcılığı yapmaması ilkesi ağ tarafsızlığı olarak tanımlanıyor. Uzunca bir süredir başta ABD olmak üzere ağ tarafsızlığının kanunlarla güvenceye alınması tartışılıyor. Ağ tarafsızlığı savunucuları, servis sağlayıcıların elinde içerik ve sitelere erişimi yavaşlatma, sınırlama ve hatta bloklayabilme gücüne sahip olmasının kötüye kullanıma ve ticari kazanca fazlası ile açık olduğunu savunuyor. Servis sağlayıcıların torrent ve benzeri P2P bağlantıları yavaşlatması, yavaşlatacakları bağlantıları belirleyebilmek için derin paket denetimi ve benzeri kullanıcıların gizliliğini ihlal eden yöntemlere başvurmaları gibi olaylar ağ tarafsızlığının ihlali olarak görülüyor. Birkaç gün önce Amerikan Federal İletişim Komisyonu (FCC) ağ tarafsızlığını güçlendirecek yeni bir yönetmeliği iki ret oyuna karşılık üç oyla yayımladı. ABD’de çıkan bir yönetmeli..]]> Sat, 28 Feb 2015 05:00:10 +0300 GPG ile e-posta şifreleme https://www.evrensel.net/yazi/73445/gpg-ile-e-posta-sifreleme https://www.evrensel.net/yazi/73445/gpg-ile-e-posta-sifreleme? Bir e-posta mesajı, hedefine doğru yol alırken çok sayıda sunucu ve ağdan geçer. Her ne kadar e-posta trafiği şifrelenmiş de olsa mesajınızın yolculuğu sırasında üzerinden geçtiği sunucular bu trafiği kaydedebilir, verinin bir kopyasını çıkartabilir. Ya da e-postanızın iletildiği ağlardan birinden geçen paketleri takip eden üçüncü şahıslar verinin bir kopyasını çıkartabilir. Bazı iş yerlerinde ve okullarda çalışanların ve öğrencilerin e-posta mesajlarının takip edildiği de bilinen bir gerçek. PGP (Pretty Good Privacy) ve GPG (GNU Privacy Guard) e-postalarınızın gizliliğini korumak için bu noktada devreye giriyor. GPG’yi kullanarak e-postalarınızı imzalayabilir ve/veya şifreleyebilirsiniz. GPG pek çok işletim sisteminde kolayca kullanılabilen açık kaynaklı bir yazılım. Yaygın kullanımı ve kullanışlılığı nedeniyle Gmail e-posta hesabı ve Thunderbird e-posta istemcisinin GPG ile birlikte ayarlanması ve kullanımını anlatacağım. Eğer hâlâ bir Gmail hesabınız yoksa [0] nolu adresten yeni ..]]> Sat, 21 Feb 2015 04:50:55 +0300 Televizyonun kulakları https://www.evrensel.net/yazi/73394/televizyonun-kulaklari https://www.evrensel.net/yazi/73394/televizyonun-kulaklari? Eğer konuşmalarınız kişisel bilgileri ya da diğer hassas verileri içeriyorsa, bu verilerin yakalanıp üçüncü bir partiye iletilen veriler arasında olacağını unutmayın.” Yukarıdaki cümle distopik bir bilim kurgu romanından ya da bir paranoyağın monoloğundan değil, Samsung akıllı televizyonların gizlilik sözleşmesinden... Bu cümlenin farkedilip internette tartışılmaya başlamasının ardından Samsung bu cümleyi daha az sorunlu bir şekilde yeniden yazdı. Ancak sadece Samsung’un akıllı televizyonlarını değil telefonlarımız da dahil olmak üzere ses tanımlama ve sesli komut alma özeliği olan hemen her cihazı kapsayan gizlilik tartışması hâlâ sürüyor. Android cihazımıza “Ok, Google” dediğimizde, Siri’ye seslendiğimizde ya da akıllı televizyonumuza kanalı değiştirmesi için bağırdığımızda gerçekte neler oluyor da sesimiz cihazın anlayacağı bir komuta dönüşebiliyor? Kaydedilen seslerin komuta dönüştürülmesi için yaygın yaklaşım, sesi bu işi yapmakta özelleşmiş bir firmanın sunucularına yollamak. ..]]> Sat, 14 Feb 2015 05:00:41 +0300 Windows 10: Ne getiriyor ne götürüyor https://www.evrensel.net/yazi/73344/windows-10-ne-getiriyor-ne-goturuyor https://www.evrensel.net/yazi/73344/windows-10-ne-getiriyor-ne-goturuyor? Microsoft’un işletim sistemleri ailesinin sonuncusu, Windows 10 hakkında teknik ön izleme sürümleri ve birkaç hafta önce yapılan etkinlikte yapılan sunumlar sayesinde bilinmeyen pek bir şey kalmadı. Öncelikle doksanların ortalarından beri alıştığımız ve Windows 8’de bir süreliğine kaybettiğimiz başlat menümüz sol alt köşedeki yerini tekrar almış ancak dokunmatik ekran kullanıcıları için tam ekran ‘başlat duvarı’ da ihmal edilmemiş. İnce ve titiz dokunuşlar ile kullanıcı arayüzü biraz daha zarif hale getirilmiş. Mobil cihazlarda çalştırılacak Windows 10 sürümü ile masaüstü sürüm arasındaki farklar minimuma indiriliyor. Mobil cihazlardaki ekran çözünürlüğü, işlemci hızı ve bellek miktarı gibi kısıtlamaların buna ne kadar izin vereceğini birlikte göreceğiz. Windows 10 ile birlikte Microsoft yeni bir pazar politikası izliyor. Lisanslı Windows 7.8 ve 8.1 kullanıcıları için Windows 10 ilk yıl ücretsiz olacak. Ancak daha sonrasında nasıl bir ücretlendirme politikası izleneceği henüz be..]]> Sat, 07 Feb 2015 04:50:54 +0300 Hesap güvenliği https://www.evrensel.net/yazi/73296/hesap-guvenligi https://www.evrensel.net/yazi/73296/hesap-guvenligi? İnternet yaygınlaşıp; sosyal ağ, e-posta, mesajlaşma ve diğer servislerdeki hesaplarımızın kullanımları arttıkça, bu hesaplar giderek daha değerli hale geliyorlar. Ancak bu hesapları ne kadar koruduğumuz oldukça tartışmalı. 2014’ün en çok kullanılan şifreleri zaten bildiğimiz bir manzarayı tekrar gözler önüne seriyor: fazlası ile basit, deneme-yanılma metoduyla kolayca bulunabilecek şifreler. 2014’ün en yaygın kullanılan ilk 5 şifresi sırasıyla şöyle: “123456”, “password”, “12345”, “12345678”, “qwerty”… Listenin devamı da çok farklı değil. Tahmin edilebilir, kısa, karakter çeşitliliğinden nasibini almamış şifreler, deneme-yanılma, kaba güç ve/veya sözlük saldırıları gibi metodlarla kolayca bulunabiliyor. Güvenli bir şifre nasıl olmalı sorusunun cevabında mutlak bir uzlaşma yok ama en azından 8 karakter uzunluğunda, büyük ve küçük harfler ile sayıları içeren anlamlı bir kelime vb. olmayan bir şifre bugün açısından makul sayılabilir. Öte yandan güvenlik konusundaki tek açmaz basit şifr..]]> Sat, 31 Jan 2015 04:50:09 +0300 Link vermeye 5 yıl https://www.evrensel.net/yazi/73247/link-vermeye-5-yil https://www.evrensel.net/yazi/73247/link-vermeye-5-yil? Anonymous’un sözcüsü olduğu da iddia edilen Gazeteci Barrett Brown’a Anonymous’un hackleyerek elde ettiği ve hemen her yerde yayınlanmış olan Stratfor dokümanlarına link verdiği için 5 yıl ve 890 bin dolar ceza verildi. Uluslararası istihbarat şirketi Stratfor ile müşterileri arasındaki 5 milyonun üzerinde e-postayı içeren Stratfor dokümanları 2012’de Wikileaks tarafından yayımlanmış ve bu hack nedeni ile 1 yıl önce Anonymous Üyesi Jerremy Hammond 10 yıl hapse mahkum edilmişti. 10’dan fazla suçtan yargılanan Barrett Brown için toplam 105 yıl ceza istenmişti. Mahkeme sonuçlandı ve 31 aydır tutuklu olarak yargılanan Barrett Brown’a 63 ay hapis ve 890 bin dolar para cezası verildi. ABD başta olmak üzere hackleme ve hacklenmiş dokümanların yayımlanmasına verilen cezalar adli olarak kılıfına uydurularak arttırılıyor. Sadece daha saldırgan bir yargılama politikası izlemekle de yetinmiyorlar. Bir anda “ulusa sesleniş” konuşmalarının ana gündemi siber güvenlik oluveriyor. Daha da baskıcı yeni..]]> Sat, 24 Jan 2015 05:00:44 +0300 Faşonet https://www.evrensel.net/yazi/73193/fasonet https://www.evrensel.net/yazi/73193/fasonet? İngiltere Başbakanı David Cameron geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada Charlie Hebdo saldırılarını da bahane ederek yeni çevirim içi veri kanunlarına ihtiyaç olduğunu, teröristlerin iletişimde kullandığı ‘güvenli’ alanların kapatılması gerektiğini belirtti. Eğer seçimi kazanırsa ‘yetkililerin’, iletişim detaylarına ulaşmasını da kolaylaştıracağını söyleyen Cameron güvenlik birimlerinin içeriğine erişemeyeceği hiçbir iletişim şekli olmaması gerektiğini savundu. Aşağı yukarı aynı günlerde ABD Başkanı Barack Obama da siber güvenlik konulu bir konuşma yaptı. Ne tesadüftür ki tam da bu konuşma sırasında ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) Twitter ve Youtube hesapları IŞİD yanlısı olduğu iddia edilen kişi ya da kişilerce ele geçirildi. Birkaç saat içinde CENTCOM hesapları kapatıldı ve geri alındı. Ardından hızla ABD Senatosuna daha önce yasalaştırılmaya çalışılan CISPA ve CISA yasa önergelerinin bir benzeri getirildi. Obama’nın önümüzdeki hafta ‘ulusa sesleniş’ konuşmasında ..]]> Sat, 17 Jan 2015 05:00:12 +0300 2400 klasik https://www.evrensel.net/yazi/73144/2400-klasik https://www.evrensel.net/yazi/73144/2400-klasik? İnternet’e giren bir veri kolay kolay kaybolmaz. Ama bazen bu veriyi bulmak da bir uzmanlık işi haline gelebilir. Milyonlarca sitenin miyarlarca sayfanın içinde aradığınızı bulmak her zaman kolay olmuyor. Hele bir de aradığınız şey İnternet öncesi dönemden ya da İnternet’in emekleme döneminden kalmaysa... İnternet Archive[0] “tüm bilgiye evrensel erişimi” amaçlayan kâr amacı gütmeyen dijital bir kütüphane. 10 Petabyteı[1] aşan arşivi ile gelmiş geçmiş en büyük kütüphanelerden biri. Neler yok ki bu kütüphanede: Kamu malı haline gelmiş 3 milyonun üzerinde kitap, müzik, video kayıtları, fotoğraflar, web sitelerinin belirli tarihlerdeki görünümleri, yazılımlar... 1996’da kurulan İnternet Archive’ın bugün bu yazının konusu olmasının sebebiyse sitenin, koleksiyonuna son olarak eklediği 2400 MS DOS oyunu. Çoğunluğun artık hatırlamadığı disket günlerinden kalma MS DOS oyunlarını bulmanın zorluğu ortada. Hadi diyelim buldunuz, bulduğunuz oyunu modern sistemlerde çalıştırmak ayrı dert. DOSBox..]]> Sat, 10 Jan 2015 04:50:15 +0300 IOS 8'e dava https://www.evrensel.net/yazi/73090/ios-8e-dava https://www.evrensel.net/yazi/73090/ios-8e-dava? iPhone/iPad kullanıcılarının son dönemdeki en önemli dertlerinden biri iOS 8 güncellemesi oldu. iOS 7’den iOS 8’e cihazlarını güncellemek isteyenler güncellemeyi yapabilmek için öncelikle cihazlarında ciddi miktarda boş yer açmak zorunda kaldılar. Uygulamaları kaldırıp, fotoğraf ve videolarını başka cihazlara taşıyarak güncellemeyi yapmayı başaran kullanıcıları ise bir başka Sürpriz bekliyordu: Yeni işletim sistemleri iOS 8, iOS7’den 600 ila 1300 megabyte arasında daha fazla yer kaplıyordu. Başta bu rakam pek kayda değer görünmeyebilir ancak 8 yada 16 gigabyte toplam depolama alanına sahip bu cihazlar için bu oldukça ciddi bir rakam. İOS 8 güncellemesi ile birlikte işletim sistemi 16 GB’lık bir cihazın yüzde 20’sini kaplıyor. Apple’ın iOS 8 sloganı olan “Şimdiye kadarki en büyük iOS” oldukça anlamlı aslında. Geçtiğimiz hafta Kaliforniya’da Apple’a karşı açılan bir davada Apple, müşterileri yanıltmakla suçlanıyor. Davayı açan Paul Orshan ve Christopher Endara, Apple’ın iOS 7’den iOS 8..]]> Sat, 03 Jan 2015 04:59:54 +0300 Battle for Wesnoth https://www.evrensel.net/yazi/73043/battle-for-wesnoth https://www.evrensel.net/yazi/73043/battle-for-wesnoth? İnsanlık tarihinde oyunların ilk kez nerede ve nasıl ortaya çıktığını bilemiyoruz. Ancak hemen her kültürün kendi oyunlarını geliştirmiş olması oyun oynamanın köklerinin çok derinlere gittiğine işaret ediyor. 1958’de ziyaretçileri eğlendirmek için William Higinbotham’ın geliştirdiği ilk video oyunu lan Tennis For Two’dan bugüne dek geçen 56 yılda video oyunlar epey yol aldı. Sayısal ortama geçiş -en basit kart oyunlarından tutun da en karmaşık simülasyonlara dek- daha öncesinde akla hayale gelmeyecek yeni olanaklara kapı açtı. Fal açmak, çiftlikte bitki ve hayvan yetiştirmek, ejderhalar ve benzeri kurgusal düşmanlarla savaşmak ve daha pek çok şey parmaklarınızın ucunda. Elbette günümüz piyasası oyun geliştirme alanına da yansıyor. Orada da büyük tekeller, telif hakları ve elbette ki kâr etme güdüsü söz konusu. Ancak hemen her yazılım geliştirme alanında olduğu gibi oyun geliştirme alanında da felsefesi itibari ile kapitalizme ters düşen açık kaynaklı, özgür oyunlar mevcut. Belki ticar..]]> Sat, 27 Dec 2014 05:00:14 +0300 Yapay zekanın ayak sesleri https://www.evrensel.net/yazi/72992/yapay-zekanin-ayak-sesleri https://www.evrensel.net/yazi/72992/yapay-zekanin-ayak-sesleri? 18. yüzyılda sanayide makineleşmenin giderek artması ve ardından buhar makinesinin saniyede yaygınlaşması İngiltere’de makine kırıcılar hareketini doğurmuştu. İşçiler ‘kendi yerlerini alan’ makineleri düşman görüyor ve makinelere zarar vermek için ellerinden geleni arkalarına koymuyordu. Benzer hareketler hemen her yerde görüldü. Onlarca şarkıya ve hikayeye konu olmuş John Henry’nin hikayesi bunlardan sadece biri: Çeşitli tarihçi ve halk bilimcilere göre yer ve zaman değişmekle birlikte John Henry’nin 19. yüzyılın ortalarında Amerika’da yaşadığı tahmin ediliyor. John Henry’nin bir efsane haline gelmesinin sebebi buhar gücüyle çalışan mekanik delgi ile olan ölümcül yarışı: Hikayeye göre demir yolu inşaatlarında kazık delikleri açan John Henry, bir mühendisin getirdiği buharlı deliciyi gördüğünde hiçbir insan ya da makinenin delik açma işinde kendisini geçemeyeceğini iddia eder: “Buharlı delgiye yenileceğime, elimde çekicimle ölürüm.” Ve böylece John Henry’nin buharlı delgiye karşı ö..]]> Sat, 20 Dec 2014 05:00:17 +0300 Bilgi savaşlarının eşiğinde https://www.evrensel.net/yazi/72939/bilgi-savaslarinin-esiginde https://www.evrensel.net/yazi/72939/bilgi-savaslarinin-esiginde? “21. Yüzyılın ikinci on yılı. Yönetim şirketlerin elinde. Dünya yeni bir salgın tehdidi altında: SZS Sinir Zayıflatma Sendromu, ölümcül, salgınlaşmış, sebebi ve tedavisi bilinmiyor. Şirketlerle, Lo Teks adı verilen sokaklardan yükselmiş bir direniş hareketi savaşıyor: hackerlar, veri-korsanları, bilgi savaşlarının gerilla savaşçıları…” Bu cümleler William Gibson’ın 1981 de yazıp 1995’te sinemaya uyarladığı bilim kurgu filmi Johnny Mnemonic’in girişindendi. Elbette durum William Gibson’ın tarifiyle bire bir uyuşmuyor. Sonuçta bir bilim kurgu filminin senaryosundan bahsediyoruz. Ancak gerçeklik de giderek William Gibson’ın senaryosuna yaklaşıyor. Sony’nin Kasım sonunda hacklenmesinin yankıları ve artçıları hala sürüyor. Eğer hackerların iddialarını dikkate alacak olursak bunlar artçı şoklar değil öncü şoklar. Şimdiye kadar yayınlanan veri buzdağının görünen yüzü: daha gösterime girmemiş filmler, çalışanlar hakkında detaylı bilgiler, iç yazışmalar, bütçe detayları, sosyal güvenlik ..]]> Sat, 13 Dec 2014 05:00:56 +0300 Modern elektroniğin yapı taşı https://www.evrensel.net/yazi/72885/modern-elektronigin-yapi-tasi https://www.evrensel.net/yazi/72885/modern-elektronigin-yapi-tasi? 1940’ların elektronik cihazları vakum tüpü adı verilen, hantal, iri ve oldukça fazla güç tüketen bir tür devre elemanı da içeriyordu. Transistör bu hem hacimce hem de güç tüketimi açısından verimsiz devre elemanı yerine bir alternatif arayışı olarak icat edildi. 67 yıl önce, 16 Aralık 1947’de Bell Laboratuvarları’nda çalışan John Bardeen, William Shockley ve Walter Brattain dünyanın ilk transistörünü hazırladı. Bardeen, Shockley ve Brattain 30 Haziran 1948’de düzenledikleri basın toplantısında, sadece büyük ölçekli bir transistör modelini sunmakla kalmayıp, vakum tüpleri yerine transistörlerle çalışan bir televizyon ve bir radyoyu da sundular. Transistorün kullanılmaya başlanmasından sonra oldukça hızlı bir gelişme süreci yaşandı: İlk transistörlü radyo 1952’de piyasaya sürüldü. Transistörlerin seri üretimi için oksit maskeleme tekniği 1954’te geliştirildi. 1956’da elektroniğin bu temel yapı taşını icat eden Bardeen, Shockley ve Brattain Nobel Fizik Ödülü’ne layık görüldüler. 1958’de ..]]> Sat, 06 Dec 2014 05:00:43 +0300 Bizim İHA'lar https://www.evrensel.net/yazi/72836/bizim-ihalar https://www.evrensel.net/yazi/72836/bizim-ihalar? Biliyorum, İnsansız Hava Aracı(İHA) deyince aklınıza ilk olarak sağda solda bombalar yağdıran, hedef belirleyen yüzlerce binlerce ölüme yol açan İHA’lar geliyor aklınıza. İHA deyince ölümlerden ayrı düşünmek kolay değil. Sadece askeri olanları değil. Gaz bombası atabilen TOMA kılıklı İHA tasarımını henüz unutmuş değiliz. İHA bir araç sonuçta, tıpkı çok bilinen ekmek bıçağı örneği gibi... Ve bizim kendi İHA’larımız da var... Gezi günlerinin havadan çekimlerini izlemeyeniniz var mı? Sadece Gezi de değil daha pek çok eylem ve etkinlikte uzaktan kumandalı hava araçlarına bağlı kameralar video-aktivistler tarafından anı belgelemek için kullanılıyor. Şimdilerde bizim İHA’lar Ferguson semalarında kaçak uçuş yapıyor. Henüz resmi olarak kaçak uçuş değil aslında. Ortada henüz sivil insansız hava araçlarını düzenleyen bir yasa yok. Amerikan Federal Havacılık Kurulu’nun(FAA) yıl sonuna kadar bu konudaki yasayı çıkartması bekleniyor. Yasa ile ilgili sızan bilgiler ise oldukça ilginç. Sivil İHA’l..]]> Sat, 29 Nov 2014 05:00:32 +0300 Özgür uçuş https://www.evrensel.net/yazi/72779/ozgur-ucus https://www.evrensel.net/yazi/72779/ozgur-ucus? Özgür yazılım dünyasının en zayıf alanlarından biri oyunlar. Hemen her alanda piyasanın lider yazılımları ile kafa kafaya gidebilen ya da zaten fersah fersah önde olan özgür yazılımlar mevcut. Ancak dönüp oyun dünyasına baktığımızda bu tablo birden bire değişiyor. Bir kaç özel örneği dışarıda bırakacak olursak başarılı sayılabilecek açık kaynaklı ve özgür oyunlar elbette mevcut, ancak ticari rakiplerinin genelde yanına yaklaşamıyorlar. FlightGear bu özel örneklerden biri. Genel Kamu Lisansı ile yayınlanan FlightGear aslında bir oyundan ziyade bir uçuş simulatörü. Yaklaşık 12 gigabytlık tüm konum datasını yüklendiğinizde gerçek dünyadaki 20 binin üzerinde havaalanı kullanımınıza açılıyor ve dünyadan bildiğiniz konumlarda uçmanız FlightGear ile mümkün oluyor. Geliştirilmesine 1996’da başlanan FlightGear, Windows, Linux, MacOS ve daha pek çok platformda, çok güçlü bir işlemci ya da ekran kartına ihtiyaç duymadan rahatça çalıştırılabiliyor. FlightGear’ın web sitesinde[0] “Download Flight..]]> Sat, 22 Nov 2014 05:00:36 +0300 Mikroişlemcilerin dünü bugünü https://www.evrensel.net/yazi/72732/mikroislemcilerin-dunu-bugunu https://www.evrensel.net/yazi/72732/mikroislemcilerin-dunu-bugunu? 43 yıl önce, 1971’in 15 Kasım’ında Electronic News’in sayfalarında “Tümleşik devrelerin yeni çağını duyuruyoruz” başlığı ile yayınlanan bir ilan, tek yongaya yerleştirilmiş ilk mikroişlemci olan Intel 4004’ü duyurdu. Stanley Mazor, Ted Hoff ve Federico Faggin tarafından tasarlanıp geliştirilen 4004 günümüzün milyarlarca transistör içeren modern işlemcileri ile karşılaştırıldığında, iki bin üç yüz transistörü ve 740 kilohertzlik(KHz) saat hızı ile oldukça basit görünse de, mimarisi temel işlemci bileşenlerinin tümünü içeriyordu. 4004 sadece yeni bir mimariye sahip, yeni bir yonga değil, işlemci tasarım ve üretiminin yeni ve radikal bir yoluydu. 1972’de 4-bitlik 4004 mikroişlemciyi, ilk 8-bitlik mikroişlemci olan 8008 izledi. Mikroişlemcilerin gelişimi, 1974’de 2 megahertz(MHz) saat hızına sahip Intel 8080’in piyasaya sürülmesi ve Gary Kildall’ın 8080 mikroişlemci için yazdığı CP/M işletim sistemi ile birlikte ivme kazandı. İlk kişisel bilgisayar standardının doğuşu, Osborne 1 adlı ilk ..]]> Sat, 15 Nov 2014 05:00:18 +0300 Mac virüsleri https://www.evrensel.net/yazi/72672/mac-virusleri https://www.evrensel.net/yazi/72672/mac-virusleri? Windows kullanıcıları virüslere alışıktır. Hemen her Windows yüklü bilgisayarda bir antivirüs bulunur. Hatta zaman zaman bu antivirüs kötü amaçlı yazılım temizleme araçları ile de desteklenir. Windows’un kullanım oranları göz önünde bulundurulduğunda virüslerin hatırı sayılır bir çoğunluğunun da Windows işletim sistemi için yazılmış olması da doğal bir sonuç haline geliyor. Ancak bu demek değildir ki Mac ya da Linux tabanlı sistemlerde virüs olmaz. “Mac’te virüs olmaz” uzun yıllar boyunca Apple kullanıcılarının tutunduğu son kalelerden biri idi. O zamanlarda bile Mac sistemler için virüsler vardı ancak sayıları ve bulaşma olasılıkları oldukça düşüktü. Durum Linux/Unix tabanlı sistemler için de farklı değildi. Ancak akıllı cihazlar bu tabloyu ciddi şekilde değiştirdi. Apple’ın iPhone’un ve Linux tabanlı mobil işletim sistemi Android’in hızla artan yaygınlığı Apple ve Linux sistemlere bulaşabilen virüslerin sayısında da ciddi artışa yol açtı. Windows kullanıcıları virüslere zaten hazırl..]]> Sat, 08 Nov 2014 05:00:59 +0300 Multimedya ve Linux https://www.evrensel.net/yazi/72563/multimedya-ve-linux https://www.evrensel.net/yazi/72563/multimedya-ve-linux? Youtube, Vimeo, sosyal medya falan derken evde hazırlanmış video ve ses dosyaları da İnternet’in ayrılmaz parçalarından biri haline geldi. Profesyonel endüstri yazılımlarını bir yana bırakacak olursak Linux uzunca bir süre video ve ses işleme alanında görece yetersiz kaldı. Bu durum son birkaç yılda değişti. Bugün video ve ses alanında pek çok yazılımı bir araya toplayıp, kendilerini bir multimedia stüdyosu olarak sunan Ubuntu Studio ve dyne:bolic gibi Linux dağıtımları bile mevcut. Bu yazıda kısaca tanıtacağım yazılımların pek çoğu yaygın Linux dağıtımlarının kendi paket depolarında mevcut. Mevcut olmayanları da fazla zorlanmadan kaynak kodundan derleyebilirsiniz. LiVES: Linux Video Editing System, gerçek zamanlı - doğrusal olmayan bir video editörü. Klavye tabanlı video düzenleme desteği, gerçek zamanlı efektler ve yaygın video formatlarını desteklemesi sayesinde LiVES ile kendi videolarınız..]]> Sat, 25 Oct 2014 00:02:53 +0400 Harfler, sayılar, işaretler ve güvenlik https://www.evrensel.net/yazi/72506/harfler-sayilar-isaretler-ve-guvenlik https://www.evrensel.net/yazi/72506/harfler-sayilar-isaretler-ve-guvenlik? Dijital dünyadaki hesaplarımız, her geçen gün kullanımları arttıkça, giderek hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline geliyorlar. Bu düzeyde parçamız haline gelen bu hesapları ise ne kadar koruduğumuz oldukça tartışmalı. 2013’te kırılıp da webe düşen şifreler trajikomik bir manzarayı sergiliyor: deneme yanılma metoduyla kolayca bulunabilecek fazlası ile basit şifreler. 2013’ün en yaygın kullanılan ilk üç şifresi sırasıyla şöyle: “123456”, “password”, “12345678”… Listenin devamı da çok farklı değil. Tahmin edilebilir, karakter çeşitliliğinden nasibini almamış şifreler, kaba güç ya da sözlük saldırıları ile kolayca bulunabiliyor. Şifre nasıl olmalı sorusunun cevabında mutlak bir uzlaşma olmamakla birlikte asgari olarak konuşacak olursak, en azından 8 karakter uzunluğunda, büyük ve küçük harfler..]]> Sat, 18 Oct 2014 00:08:49 +0400 Omzunda durduğumuz dev https://www.evrensel.net/yazi/72453/omzunda-durdugumuz-dev https://www.evrensel.net/yazi/72453/omzunda-durdugumuz-dev? Isaac Newton, kendinden önce gelen bilim insanlarına atıfta bulunarak “Eğer diğer insanlardan ileriyi görebiliyorsam bu devlerin omuzlarında durduğum içindir” der. Tıpkı bir kule yapar gibi kat kat yükselir bilim. Her kat, her kuşak kendinden önceki katların üstünde durur. Sürekli yukarıya doğru yükselir kule... Üç yıl kadar önce, Dennis Mac Allistair Ritchie adında biri öldü. Ölümü bilgisayar çevreleri dışında çok az yerde duyuldu. Ritchie’den sadece bir kaç gün önce ölen Apple CEO’su Steve Jobs hakkında yazılan makalelerin çeyreğinin çeyreğinin çeyreği bile yazılmadı Ritchie hakkında. Niye yazılsın ki? Hayatı ne bir bireysel kurtuluş hikayesiydi ne de ticari başarı. Halbuki arkasında dev bir miras bırakmıştı: C programlama dili ve UNIX işletim sistemi... UNIX, 1969’da Bell Labaratuvarları’nda Denni..]]> Sat, 11 Oct 2014 00:10:29 +0400 Freeciv https://www.evrensel.net/yazi/72351/freeciv https://www.evrensel.net/yazi/72351/freeciv? Uygarlık, bir toplumun, maddi ve manevi düşünce, sanat, bilim ve teknoloji üretimlerinin tümü; insanlığın bilinen-bilinmeyen tarihinin başından bugüne dek biriktirdiğimiz her şey... Peki ya bu birikim az-çok tarihsel akışına göre bir oyuna dökülmeye çalışılsa ne olur? İlk versiyonu 1991’de piyasaya sürülen ve her versiyonu başarı üstüne başarı kazanan “Civilization” oyunu bu soruya cevap veriyordu. Açık kaynaklı ve özgür bir yazılım olarak geliştirilen Freeciv, Civilization konseptini alıp ister tek oyunculu isterse de çok oyunculu olarak oynayabileceğiniz ücretsiz olarak sunuyor. Üstelik Windows, Linux, Mac OS X ve Android de dahil olmak üzere hemen her işletim sisteminde kolayca kurulabiliyor. Son olarak 2.4.3 sürümü yayınlanan oyunu kendi sitesinden[0] indirebilir, HTML5 destekli bir tarayıcı ile Freeciv-Web[1] sayfasından oynayabi..]]> Sat, 27 Sep 2014 00:14:56 +0400 Okuru tıklamaya tahvil edenler https://www.evrensel.net/yazi/72298/okuru-tiklamaya-tahvil-edenler https://www.evrensel.net/yazi/72298/okuru-tiklamaya-tahvil-edenler? Google bir kaç gün önce başta hurriyet.com.tr, milliyet.com.tr, cnnturk.com.tr ve radikal.com.tr olmak üzere Türkiye’nin büyük haber sitelerinden bir kısmını, okurları ve arama motorlarını kandırdıkları için geçici bir süreliğine arama sonuçlarından ve Google News'ten çıkarttı. Türkiye'deki haber sitelerinin trafiğinin ciddi bir kısmı arama sonuçlarından geliyor. Siteler açısından arama motorlarında daha üst sıralarda olmak daha fazla tekil kullanıcı, daha fazla sayfa görüntüleme, daha fazla tıklanma, daha fazla popülerlik ve daha fazla reklam geliri elde etmek anlamına geliyor. Ortada okuru umursamak gibi dert olmadığında, gazetecilik gibi bir dert kalmadığında ve "iki tıklama daha fazla almak" tek amaç haline geldiğinde yapılabilecek o kadar fazla sahtekarlık var ki: konuyla alakasız anahtar kelime bombardımanı, kullanıcıyı habere ulaşabilmek ..]]> Sat, 20 Sep 2014 00:12:52 +0400 Torbadan İnternet'in payına düşen https://www.evrensel.net/yazi/72245/torbadan-internetin-payina-dusen https://www.evrensel.net/yazi/72245/torbadan-internetin-payina-dusen? Birkaç gün önce bir torba yasa daha meclisten geçirildi. Alıştık artık, son dakikada eklenen maddeler torba yasaların fıtratında var. Bir maddeyi çok tartışılmadan, değiştirilmeden geçirmek istiyorsan son dakikada iliştirirsin bir torba yasanın sonuna. Son torbaya da bu şekilde atılan maddelerden bir kısmı da İnternet'i düzenlemeyi amaçlıyor. Yapılan son değişikliklere göre daha önce İnternet servis sağlayıcılarda (ISS) saklanan trafik bilgileri artık Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'nda (TİB) saklanacak. "Suç işlenmesinin önlenmesi" ve "milli güvenlik ve kamu düzenin korunması" gerekçeleri de TİB başkanının mahkeme kararı olmadan site kapatabileceği durumlara eklendi. Çıkan kısmın özetini geçecek olursak İnternet'te izleme, takip ve sansür daha da artacak. Daha önceki uygulamada İnternet trafik kayıtları ISS'lerde belirli bir sü..]]> Sat, 13 Sep 2014 00:05:56 +0400 Bulutlar da kırılır https://www.evrensel.net/yazi/72193/bulutlar-da-kirilir https://www.evrensel.net/yazi/72193/bulutlar-da-kirilir? Bazı Hollywood ünlülerinin iCloud hesaplarının kırılıp, çalınan yüzlerce özel fotoğrafın İnternet’te yayınlanması geçtiğimiz hafta gündemi uzunca bir süre işgal etti. İlk olarak 4chan forumlarına yüklenen fotoğraflar, hızla İnternet’in en ücra köşelerine kadar yayıldı. Apple, iCloud hesaplarının kırılması ile ilgili bir açıklama yaparak “Belirli kullanıcıların internet’te yaygın şekilde kullanılan ve kullanıcı adları, şifreler ile güvenlik sorularını hedef alan bir saldırının kurbanı olduğunu, Apple’ın sistemlerinde herhangi bir açık bulunmadığını” belirtti. Öte yandan konuya dair analizde bulunan uzmanların hemen hepsi iCloud’un açıklara sahip olduğu yönünde görüş belirtiyor. Zaten Apple CEO’su Tim Cook da Wall Street Journal’a verdiği röportajda iCloud’a ek güvenlik önlemleri getireceklerini a&ccedi..]]> Sat, 06 Sep 2014 00:05:43 +0400 Hugin Panorama https://www.evrensel.net/yazi/72144/hugin-panorama https://www.evrensel.net/yazi/72144/hugin-panorama? Akıllı telefonlarda kamera uygulamaları oldukça gelişkin. Bu uygulamaların içinde panorama konusunda uzmanlaşmış olanlar da var elbet. Ancak akıllı olmayan bir cihazla, örneğin bir DSLR fotoğraf makinesi ile fotoğraf çekiyorsanız, ya da akıllı telefonunuzla çektiğiniz fotoğrafları bir panorama olarak birleştirme konusunda daha fazla kontrol arıyorsanız bu iş için özelleşmiş bir kaç bilgisayar yazılımı mevcut. Hem birden fazla platformda (Windows, Linux, OS X) çalışabilmesi ücretsiz ve açık kaynaklı bir yazılım olması hem de oldukça yetenekli bir yazılım olması Hugin’i dikkate değer kılıyor. Hugin, Helmut Dersch’in Panorama Araçları yazılım seti için yazılmış bir grafik arayüz. Hugin ile kesişen kadrajlara sahip fotoğrafları kolayca birleştirebilir, birleştirilen panoramayı balık gözü ve benzeri formlara rahatça çevirebilirsiniz. İlk iş olarak sourcef..]]> Sat, 30 Aug 2014 00:11:33 +0400 Çözünürlük karmaşası https://www.evrensel.net/yazi/72096/cozunurluk-karmasasi https://www.evrensel.net/yazi/72096/cozunurluk-karmasasi? LED televizyonlar, monitörler, akıllı telefonlar, tabletler falan derken çözünürlük meselesi de her tarafta sıradan kullanıcının karşısına çıkar oldu. İster söz konusu olan ekran çözünürlüğü olsun isterse kamera çözünürlüğü, rakamlar kafa karıştırıcı olabiliyor. Hele bir de 4K, 6K, 1080p, 720p gibi kısaltmalar işin içine girince... Çözünürlük, bir görüntüleme cihazının enine ve boyuna kaç farklı pikseli(görüntü cihazının kontrol edilebilir en küçük elemanı) gösterebildiğini tanımlar. Genelde “1024x768” gibi iki değerin çarpımı şeklinde ifade edilir. Örneğimizdeki görüntüleme cihazı enine 1024, boyuna 768 piksel olmak üzere toplam 786432 piksel içermektedir. Farklı görüntüleme teknolojilerinde piksel gösterimini sa..]]> Sat, 23 Aug 2014 00:02:08 +0400 Siber savaş https://www.evrensel.net/yazi/72045/siber-savas https://www.evrensel.net/yazi/72045/siber-savas? Skynet... Terminator serisinin düşsel yapay zekası. Filmde Skynet, Amerikan ordusu için Cyberdyne Systems tarafından insan hatalarından kurtulmak ve müdahale sürelerini kısaltmak üzere Dijital Küresel Savunma Ağı olarak geliştirilir. Ancak çalıştırılmasının ardından geometrik olarak artan bir şekilde öğrenmeye başlayan Skynet hızla bilinç kazanır. Tehlikeyi gören Skynet operatörleri, Skynet’i kapatmaya çalışır. Skynet bunu bir saldırı olarak algılar, tüm insanlığı kendi varlığına bir tehdit olarak görür ve Rusya’ya nükleer füzelerle saldırarak 3 milyar insanın ölümüne yol açacak nükleer kıyameti başlatır... Snowden’in açıklamaları sayesinde başta ABD olmak üzere devletlerin dijital röntgenciliğinin ne düzeyde olduğunu bir süredir kesin olarak biliyoruz. Ancak mesele sadece röntgencilikle kalmıyor. Snowden, Wired&r..]]> Sat, 16 Aug 2014 00:39:27 +0400 Oyunlarda propaganda https://www.evrensel.net/yazi/72001/oyunlarda-propaganda https://www.evrensel.net/yazi/72001/oyunlarda-propaganda? 29 Temmuz’da “Bomb Gazza - Gazzeyi Bombala” adlı oyun Google Play Store’a düştü. Adından da anlaşılacağı üzere, oyuncunun amacı Gazze’yi bombalamaktı. Neyse ki çok fazla indirilip oynanmadan, gösterilen yoğun tepki sayesinde Bomb Gaza, birkaç gün içinde Google Play Store’dan kaldırıldı. Bomb Gaza, ırkçılığın, ırkçı propagandanın oyunlara bir yansıması olarak tarihe düşülmüş kara bir leke olarak kalacak. Ancak bu oyunların bu şekilde kullanılışının ne ilk örneğiydi, ne de son örneği olacak. Amerikan propagandasının yoğun olarak yapıldığı, hatta ABD Ordusu tarafından desteklenen/fonlanan America’s Army gibi oyunlar hala ciddi oyuncu sayılarına ulaşabiliyor. Tartışmanın öbür tarafında ise sayıca çok fazla olmasa da Gezi Eylemleri döneminde çıkan irili ufaklı Gezi temalı oyunlar gibi çeşitli propaganda oyunları mevcut. Bu t..]]> Sat, 09 Aug 2014 00:19:13 +0400 Neuromancer https://www.evrensel.net/yazi/71951/neuromancer https://www.evrensel.net/yazi/71951/neuromancer? William Gibson’ın Neuromancer’ı bu sene 30 yaşını doldurdu. Ülkemizde çok fazla tanınmasa da, özellikle bilim-kurgu okurları arasında Neuromancer elden ele, dilden dile yayılan bir klasik haline geldi. Nasıl gelmesin ki? Neuromancer bilim-kurgunun üçlü tacını (Bilim-kurgu yazınının üç büyük ödülünü: Nebula Ödülü, Hugo Ödülü ve Philip K. Dick Ödülü) almayı başaran ilk kitaptı. Kurguladığı dünya ve bu dünyayı anlatımı ile yeni bir estetiğin/akımın -Siberpunk- doğmasına yol açtı. Neuromancer’ın geleceğe, teknolojinin ve İnternet’in gelişimine dair öngörüleri teker teker gerçekleşti. Bu köşenin okurlarının önemli bir çoğunluğu ‘siberuzay’ kelimesini hatırlayacaktır: 90’larda ‘İnternet’ yerine yaygın olarak kullanılan bir kelime. Siberuzay kelimesi ilk kez Will..]]> Sat, 02 Aug 2014 00:03:45 +0400 Doğrulama ve mozaik https://www.evrensel.net/yazi/71905/dogrulama-ve-mozaik https://www.evrensel.net/yazi/71905/dogrulama-ve-mozaik? Her kullanıcının aynı zamanda içerik üreticisi olduğu günümüz İnterneti’nde sahte haberlerin ve şiddet görsellerinin nasıl kolayca yayılabildiğine ve ne gibi etkileri olabileceğine geçtiğimiz hafta değinmiştik. Bu tip haber ve görsellerin yayılmasını engellemek kullanıcılara düşüyor. Bunu yapabilmek için bir iki ufak bilgi ve araç ile biraz da şüphecilik yeterli: - Tereddüt ettiğimiz, gerçekliğinden şüpheye düştüğümüz bir haber mi var? İlk iş olarak söz konusu haberi çeşitli farklı şekillerde Google ya da benzeri bir arama motorunda aratıp güvenilir bir site haberi girmiş mi kontrol edelim. Eğer mümkünse haberin gerçekleştiği ülkenin dilinde ve hemen hemen tüm büyük haber ajanslarının kullandığı İngilizce aratmak da haberi doğrulamamızı ya da yalanlamamızı kolaylaştıracaktır. Eğer haberi birden fazla güvenili..]]> Sat, 26 Jul 2014 01:21:50 +0400 Şiddet paylaşımı https://www.evrensel.net/yazi/71850/siddet-paylasimi https://www.evrensel.net/yazi/71850/siddet-paylasimi? İnternet, özellikle de sosyal medya kontrolsüz bir ortam. Çok sayıda kullanıcının girdiği doğrulanmamış veri ve haberlerin yanı sıra parçalanmış insan cesetlerini içeren fotoğraf ve videolar sık sık sosyal medyada dolaşıma giriyor. Bu görseller her dolaşıma girdiğinde de bu görsellerin mozaiklenmeden dolaşımına itiraz eden üç beş kişi dışında hızla sosyal medyada yayılıyor. Hem MH-17 uçuşunun düşürülmesi, hem de İsrail’in Filistin’e saldırıları bu tartışmaları tekrar gündeme getirdi. MH-17’nin enkazından, Twitter üzerinden bilgi geçen bir muhabir “Buradaki görüntüler aşırı kanlı olduğundan fotoğraf geçmeyeceğim” twitini attı. Olay yerinde bulunan başkaları da benzer şekilde davranmış olmalı ki sosyal medyada enkazdan ceset içeren çok az sayıda fotoğraf dolaşıma girdi. Öte yandan söz konusu Filistin olduğunda bir ya..]]> Sat, 19 Jul 2014 00:14:42 +0400 Çok geç olmadan... https://www.evrensel.net/yazi/71739/cok-gec-olmadan https://www.evrensel.net/yazi/71739/cok-gec-olmadan? Bu köşenin düzenli okurları konu İnternet iletişiminin izlenmesi ve dinlenmesi olduğunda ne kadar paranoyak olduğumu bilir. Bu paranoyaklık zaman zaman aşırı görülebilir, ancak bu hafta gündeme art arda düşen üç haber söz konusu paranoyaklığın makul temelleri olduğunu bir kez daha kanıtladı. İlk haberimiz Facebook kullanıcıları üzerinde gizlice yapılan duygu manipülasyonu deneyi. Biri ABD Savunma Bakanlığı ile birlikte benzer konularda da çalışan üç akademisyen, Facebook’un da iş birliği ile 689 bin kullanıcının zaman akışlarında ağırlıklı olarak olumlu mesajları ya da ağırlıklı olarak olumsuz mesajları göstererek 689 bin kullanıcının duygu durumlarında nasıl bir değişiklik yaratılabileceğini izledi ve bu konuda bir makale yayımladı. Kullanıcıların izni alınmadan yapılan bu deneyin tümüyle yasa dışı olduğu gerçeği bir yana, 689 bin kişinin duygu durumlarında değişiklik yaratmaya..]]> Sat, 05 Jul 2014 00:11:23 +0400 İnternet'in kendi çocuğu https://www.evrensel.net/yazi/71682/internetin-kendi-cocugu https://www.evrensel.net/yazi/71682/internetin-kendi-cocugu? Aaron Swartz'ın Ocak 2013'deki intiharının ardından çok şey yazıldı çizildi. Herhalde teknoloji ve aktivizmle böylesine dolu dolu yaşanmış 26 yıllık bir hayatın hikayesini, hakkını vererek anlatmak kolay değil. İnternet'in Kendi Çocuğu (The Internet's Own Boy) bunu yapmaya çalışan bir belgesel. Şimdi biraz geri gidelim, Aaron Swartz kimdir? Bir yazılımcı ve aktivist olan Aaron Swartz, İnternet'in erken dönemlerinde İnternet'i şekillendiren az sayıda isimden biri. Muhtemelen de en genci… Reddit'in kurucularından, Creative Commons'ın oluşturulmasında görev almış, bugün yaygın olarak kullanılan RSS'in yaratıcılarndan, açık ve özgür bir İnternet için mücadelenin öncülerinden… Liste böyle uzuyor. İntihar ettiği zaman, JSTOR'daki milyonlarca ücretli akademik makaleyi 'kamulaştırarak' İnternet'te herkesin özgürce erişimine açması nedeni ile yargılanıyordu ..]]> Sat, 28 Jun 2014 00:02:38 +0400 Turing'in doğumunu kutlarken https://www.evrensel.net/yazi/71626/turingin-dogumunu-kutlarken https://www.evrensel.net/yazi/71626/turingin-dogumunu-kutlarken? Siz bu yazıyı okuduktan iki gün sonra, 23 Haziran’da hemen hemen tüm bilişim camiası bilgisayar bilimlerinin kurucularından Alan Turing’in 102. doğum gününü kutluyor olacak. Ne zaman yapay zekâ konusu açılsa ilk akla gelen isimdir Turing bizde. Geçen haftaki yazıda Turing Testi’ni geçen yapay zekâ vesilesi ile andık. Ancak sadece yapay zekâ değil, daha pek çok konuda dönüp dolaşıp Turing diyoruz. Çünkü modern bilgisayar bilimi Turing’in henüz 24 yaşındayken, 28 Mayıs 1936’da yayınladığı “Hesaplanabilir Sayılar Üzerine, Karar Probleminin Bir Uygulaması” başlıklı makale ile başladı. Söz konusu makalede Turing, bugün bildiğimiz hali ile algoritma kavramını genelleştirip, bilgisayar algoritmalarının simülasyonunda kullanılabilecek düşsel bir makine olan ve artık kendi adı ile anılan Turing Makinesi’ni tasarladı. T..]]> Sat, 21 Jun 2014 00:26:24 +0400 Zekanın yapayı https://www.evrensel.net/yazi/71568/zekanin-yapayi https://www.evrensel.net/yazi/71568/zekanin-yapayi? Bilgisayar bilimlerinin öncülerinden Alan Turing’in doğum gününe iki hafta kala, 13 yaşında Eugene Goostman adında Ukraynalı bir çocuğu canlandıran bir yapay zekanın Turing Testi’nde jüri üyelerinin %33’ünü insan olduğuna inandırmayı başardığı duyuruldu. Bu başarının ne anlama geldiğini tartışmadan önce Turing Testi’ni biraz açıklamakta yarar var. Turing 1950 tarihli, artık bir ikon haline gelmiş “Hesaplama Makineleri ve Zeka” başlıklı makalesinde “Makineler düşünebilir mi?” sorusuna yanıt ararken basit bir test önerir. Bugün Turing Testi olarak anılan bu testte bir grup insan hakem bir klavye ve ekran aracılığı ile makine mi yoksa insan mı olduğunu bilmedikleri bir şey ya da biri ile konuşurlar. Önceden belirlenmiş bir sürenin ardından hakemler konuştukları kişinin makine mi yoksa insan mı olduğuna karar verir. Eğer makine, hakemlerin belirli b..]]> Sat, 14 Jun 2014 00:07:21 +0400 Evrensel'in dijital tarihi https://www.evrensel.net/yazi/71513/evrenselin-dijital-tarihi https://www.evrensel.net/yazi/71513/evrenselin-dijital-tarihi? 20 yaşına ulaşmak her gazeteye nasip olmaz. Hele ki bu gazete bir de bizimki gibi bir gazete ise boğuşması gereken dertlerin haddi hesabı yok. Evrensel’in mücadele dolu tarihi ve geleceği ile ilgili, o tarihin canlı tanıkları zaten yazacaklardır. Öte yandan yayın hayatını 1996’dan beri sürdüren web sitemiz ve dijital yayıncılığımızı da 20. yaşımız vesilesiyle hatırlatalım. Türkiye’ye İnternet’in geldiği yıl 1993. Bundan 3 yıl kadar sonra 1996 ilk kez evrensel.com alan adı ile Evrensel’in web sitesi yayın hayatına başladı. O döneme ait kayıtlar maalesef zayıf ancak İnternet sayfalarının kalıcı arşivini tutmaya çalışan Wayback Machine’den oldukça kısıtlı da olsa sayfaların bir kısmına ulaşabiliyoruz[0]. Dönemin oldukça düşük bağlantı hızları ve şekilsel özellikleri bizim web sitesinde de etkili: O dönemin hemen hemen her sitesinde var olan yanan meşale animasyonu Evrensel..]]> Sat, 07 Jun 2014 00:30:34 +0400 Truecrypt'ın düşüşü https://www.evrensel.net/yazi/71454/truecryptin-dususu https://www.evrensel.net/yazi/71454/truecryptin-dususu? Daha önce bu köşede tanıttığım şifreleme yazılımı Truecrypt, sourceforge sayfasında yayınladığı bir mesajla artık güvenli olmadığından kullanılmaması gerektiğini duyurdu. Mesaja bakacak olursak Truecrypt’in geliştirilmesi Mayıs 2014’te Microsoft’un Windows XP’ye olan desteğini bitirmesi ile birlikte son buldu. Ancak Windows XP ile aradaki bağlantı nedir, neden Truecrypt artık güvenli değil, eskiden gerçekten güvenli miydi gibi sorular ise cevapsız kaldı. Açık kaynaklı olarak geliştirilen Truecrypt’in geliştiricileri, hükümetlerden ve istihbarat örgütlerinden gelebilecek her hangi bir baskı veya arka kapı talebinden korunmak için isimlerini açıklamadan çalışıyorlardı. Yapılan kod ise pek çok kişi tarafından açıklara karşı inceleniyordu. Ancak Hearth-Bleed açığında da gördüğümüz üzere bir kodun yaygın kullanılması ve pek ç..]]> Sat, 31 May 2014 00:04:42 +0400 Hacklenen sadece eBay mi? https://www.evrensel.net/yazi/71402/hacklenen-sadece-ebay-mi https://www.evrensel.net/yazi/71402/hacklenen-sadece-ebay-mi? İki gün önce, 22 Mayıs’ta, dünyanın en büyük alışveriş sitelerinden Ebay, bir açıklama yaparak hacklendiklerini duyurdu ve 145 milyon kullanıcısından şifrelerini değiştirmesini istedi. Olayın buraya kadarki kısmı her hangi bir şirket hacklendiği zaman yapılan sıradan bir rutin açıklama, ancak meselenin altını biraz eşelediğimize ürkütücü bir tablo ortaya çıkıyor. Ebay’dan yapılan açıklamaya göre şifrelenmiş parolalar ile finansal olmayan veritabanı hackerlar tarafından şubat ve mart aylarında çalındı. Ebay ise bunu iki hafta önce fark etti. Durumun kullanıcılara bildirilmesi ise daha yeni… Ebay’ın bilgilerin çalındığını fark eder etmez meseleyi duyurması gerekirdi. En azından kullanıcısını düşünen her hangi bir sitenin tavrı bu olmalıydı. Ancak duyuru için iki hafta beklendi. Dolayısıyla atı alanın Üsküdar’ı geçmiş olma ola..]]> Sat, 24 May 2014 00:06:28 +0400 Giyilebilir teknoloji https://www.evrensel.net/yazi/71282/giyilebilir-teknoloji https://www.evrensel.net/yazi/71282/giyilebilir-teknoloji? 17. yüzyılda Çinlilerin bir yüzüğe ekledikleri abaküsü görmezden gelecek olursak her şey seksenlerde hesap makineli saatle başladı. Çocuklardan yaşlılara pek çok kişi bu saatleri severek kulandı. Bu saatlerin bu düzeyde yaygın kullanımı giyilebilir teknolojilerin ilk büyük başarısıydı. Zaman içinde hesap makineli saati, bluetooth kulaklık ve mikrofon içeren küpeler, kameraya sahip kravat iğneleri ve son olarak akıllı saatler ve Google Glass gibi ürünler takip etti. İster bir koşucunun hız vb. bilgilerini ileten basit bir sensörü tartışalım isterse birçok karmaşık işi eş zamanlı gerçekleştiren Google Glass gibi bir gözlük-bilgisayarı giyilebilir teknolojiler söz konusu olduğunda artık neredeyse her şey veri/bilgi akışının iletilmesi üzerine kurulu. Google Glass’ı ele alalım örneğin. Çeşitli bilgileri gözünüz&..]]> Sat, 10 May 2014 00:14:08 +0400 Modern kriptografi https://www.evrensel.net/yazi/71229/modern-kriptografi https://www.evrensel.net/yazi/71229/modern-kriptografi? 1940’lar savaş nedeniyle kriptografi ve kriptoanalizin oldukça yoğun bir şekilde denendiği yıllar oldu. Bu yılların birikim ve deneyimlerinden yola çıkan Amerikalı Elektronik Mühendisi ve Matematikçi Claude Elwood Shannon’un 1949’da kaleme aldığı ‘Gizlilik Sistemlerinin İletişim Teorisi’ adlı makale modern kriptografinin başlangıcı sayılır. Shannon’un iletişim ve bilgi teorileri üzerine yazıları ile birlikte bu makale, şifreleme ve şifre çözümlemeyi sağlam bir teorik temel üstüne yerleştirdi. Shannon’un makalesinde de ortaya koyduğu üzere sonsuz uzunlukta, rastgele oluşturulmuş bir anahtar kullanan şifreleme sistemlerinin, anahtar olmaksızın kırılması mümkün değildir. Anahtar sonlu olduğunda ise, yeterli uzunlukta şifrelenmiş metnin analizi ile şifreleme çözülebilir. Bu durum yeni bir soruna yol açıyordu: sonsuz uzunlukta bir anahtarın alıcıya ..]]> Sat, 03 May 2014 00:06:59 +0400 Şifrelemenin kökeni https://www.evrensel.net/yazi/71175/sifrelemenin-kokeni https://www.evrensel.net/yazi/71175/sifrelemenin-kokeni? Her hangi bir verinin üçüncü şahısların eline geçmesini önlemek için tarihin erken dönemlerinden bugüne dek pek çok yöntem denendi. En ilkelinden en gelişmişine bu metotlara gizli Yunancada gizli anlamına gelen kriptos kelimesi ile yazmak anlamındaki graphy kelimesi birleştirilerek kriptografi adı veriliyor. Kriptografinin bilinen ilk örneklerine Mısır, Eski Krallık dönemine (MÖ 2700-MÖ 2100 yılları arası) ait bazı standart dışı hiyerogliflerde rastlanıyor. Mısır’da bulunanlara göre daha yeni olmakla birlikte Mezopotamya’da bulunan bazı kil tabletler de ilk ciddi kriptografi örnekleri arasında sayılıyor. Daha sonraki dönemlerde, oldukça fazla sayıda metot geliştirilmesine rağmen, neredeyse tüm metotların birbirine benzeyen, şifreleme ve şifre çözümleme için aynı anahtarın kullanıldığı karakter değiştirme ve karakter kaydırma gibi çi..]]> Sat, 26 Apr 2014 00:03:46 +0400 Güvenlik ve gizlilik https://www.evrensel.net/yazi/71115/guvenlik-ve-gizlilik https://www.evrensel.net/yazi/71115/guvenlik-ve-gizlilik? İnternet’in hali ortada. Siteler engelleniyor, nereye girip çıktığımız izleniyor, iletişimimiz takip ediliyor. Durum bu olunca da İnternet’te gizlilik ve güvenlik giderek daha da önemli bir konu haline geliyor. Elbette hemen her işletim sistemi için çeşitli çözümler var. Ancak hiç biri The Amnestic Incognito Live System(Tails) kadar derli toplu ve de sağlıklı değil. Tails, bir flash disk ya da DVD üzerinden kullanabildiğiniz, güvenlik ve gizliliğinizi korumak üzere tasarlanmış bir Linux dağıtımı. Tüm dış bağlantılarını Tor ağından geçiren Tails, bir yandan İnternet gezintinizi tümüyle anonim hale getirirken bir yandan da siz aksini belirtmediğiniz sürece bilgisayarınızda ne yaptığınızı gösterebilecek her hangi bir veri kalmasını engelliyor. Dosyalarınızı ve e-postalarınızı şifreleyebilmek için oldukça gelişmiş açık kaynaklı şifreleme araçla..]]> Sat, 19 Apr 2014 00:04:36 +0400 21 yıl oldu ama... https://www.evrensel.net/yazi/71062/21-yil-oldu-ama https://www.evrensel.net/yazi/71062/21-yil-oldu-ama? Bu gün, Internet’in Türkiye’de kullanılmaya başlanmasının 21. yıl dönümü. 93’ün 21 Nisanında, ODTÜ’de saniyede 64 kilobit hıza sahip bir kiralık hatla başlayan Türkiye’nin Internet macerası giderek artan hızı ve kullanıcı sayısının yanı sıra giderek artan sansür ve izleme ile sürüyor. Engelliweb verilerine göre 40 binden fazla site şu anda erişime engelli. Youtube hakkında alınan erişime engelleme kararı iptal edilmesine rağmen BTK engellemeyi kaldırmamakta ısrarcı. Erişime engelli sitelerin önemli bir kısmının ise engellemeyi kaldırtmak üzere Türkiye’de gerekli başvuruları ve işlemleri yapabilecek olanağı yok. Öte yandan Anayasa’nın haberleşmenin gizliliği ilkesi sanki hiç var olmamış gibi Internet iletişimi izleniyor. Internet üzerine hazırlanan yasalar teknik ve hukuki bilgisi yetersiz ellerden çıkıyor, bilişim örgütleri ve uzmanla..]]> Sat, 12 Apr 2014 07:20:41 +0400 Sansür kalktı ama… https://www.evrensel.net/yazi/71001/sansur-kalkti-ama https://www.evrensel.net/yazi/71001/sansur-kalkti-ama? Twitter’a getirilen engelleme kararının Anayasa Mahkemesi tarafından kaldırılması ve ardından hükümetin yaptığı delikanlılığı elden bırakmayan açıklamalara rağmen bu kararı uygulaması ya da uygulamak zorunda kalması ile birlikte Twitter Tor ya da VPN kullanmadan da erişilebilir hale geldi. Durumu Twiter’da özetledikleri gibi özetleyecek olursak: ‘Kazıyamadı’. Twitter’ın yeniden erişilebilir olması önemli olmakla birlikte bu sansürün sadece görünen kısmı. İnternet’te sansür ve izleme artarak sürüyor. Engelliweb verilerine göre 40 bin 733 site halihazırda erişime engelli. Mesele erişim engellemesi ile de bitmiyor. Twitter’ın yasaklandığı dönemde uygulanmaya başlanan ‘DNS Spoofing’, ortalama kullanıcının dikkatini çekmeden yasa dışı bir şekilde izlenmemizi normalleştiriyor. Kısaca özetleyecek olursak; DNS, İnternet’in adres defteridi..]]> Sat, 05 Apr 2014 00:00:18 +0400 Kapat kapatabildiğin kadar https://www.evrensel.net/yazi/70889/kapat-kapatabildigin-kadar https://www.evrensel.net/yazi/70889/kapat-kapatabildigin-kadar? Başbakanın “Twitterın mwitterın kökünü kazıyacağız” açıklamasının üzerinden daha bir gün dahi geçmeden, tam da Twitter’ın doğum günü 21 Mart’ta birkaç erişim engelleme kararı birden uygulanarak Twitter sansürlendi. Sansürlendi sansürlenmesine ama birkaç saat içinde atılan milyonlarca tweet ile hem birkaç tagla birden Trend Topics(TT) listesine girildi, hem de atılan Türkçe tweet rekoru kırıldı. Başbakanın talimatından mıdır yoksa DNS değiştirmeyi becerememelerinden midir bilinmez Twitter’da bir tek AKP’liler yoktu. Geriye kalan hemen hemen herkes bir şekilde Twitter’a girmeyi becerdi. Hatırlarsınız 5651 sayılı Sansür Kanunu’nda yapılan değişiklikleri savunanların en önemli argümanlarından biri “Artık toptan site engelleme olmayacak ilgili URL’ler engellenecek” idi. Peki ne oldu da Twitter’a 4..]]> Sat, 22 Mar 2014 00:07:13 +0400 Her şey için tek oynatıcı: SMPlayer https://www.evrensel.net/yazi/70832/her-sey-icin-tek-oynatici-smplayer https://www.evrensel.net/yazi/70832/her-sey-icin-tek-oynatici-smplayer? Her cins, şekil ve renkten medya oynatıcı şu an hemen hemen hepimizin bilgisayarlarını süslüyor ancak, biri bir video dosyası tipini, bir diğeri öbür dosya tipini açmakta zorlanıyor. Hemen hemen her videoyu dışardan CODEC yüklemeden açabilen medya oynatıcı sayısı ise oldukça sınırlı. İşin içine bir de altyazı vb. işleri girince medya oynatıcılar zaman zaman çözüm olmak yerine baş ağrısı haline gelebiliyor. SMPlayer, günlük video izleme dertlerinizin neredeyse tümünü kökünden çözecek bir yazılım. Aslen kendi başına bir medya oynatıcı olmayan SMPlayer, Linux kullanıcılarının yakından tanıdığı ödüllü medya oynatma yazılımı Mplayer’ın üzerine yazılmış oldukça gelişmiş bir grafik ara birim. SMPlayer’ı keşfedene dek tercihim Linux’te VLC, Mplayer ve Xine, Windows’ta ise VLC ve Media Player Classic’ti. Yüksek p..]]> Sat, 15 Mar 2014 00:10:35 +0400 Internet’te gizlilik https://www.evrensel.net/yazi/70773/internette-gizlilik https://www.evrensel.net/yazi/70773/internette-gizlilik? Edward Snowden’in Prism ağını ifşa etmesi ile birlikte tüm İnternet trafiğinin izlendiği kesin olarak belgelenmiş oldu. Ancak mesele sadece Prism ağı ile sınırlı değil. Şirketler tarafından kullanılan DPI(Derin Paket Analizi) gibi araçlar, Phorm–Türkiye’de bilinen adı ile Gezinti- gibi servisler ve tüm İnternet’in takip altına alınmasını sağlayan yasalar İnternet’te kullanıcıların gizliliğini ciddi şekilde ortadan kaldırmaya çalışıyor. Son olarak WhatsApp’ın, Facebook gibi adli makamlarla iş birliğinden büyük gurur duyan bir şirket tarafından satın alınması kaygıları arttırdı. Ancak İnternet bize gizliliğimizi korumak için oldukça güçlü araçlar da sunuyor. Bu araçlar bize mutlak bir güvenlik sağlamasa da, takip edenler açısından işleri oldukça zorlaştıracaktır. Tor Browser Bundle: Tor ağı yaptığınız bağlantıları makineden makineye şifreli bir ..]]> Sat, 08 Mar 2014 00:11:47 +0400 Mobilin yükselişi https://www.evrensel.net/yazi/70713/mobilin-yukselisi https://www.evrensel.net/yazi/70713/mobilin-yukselisi? Çok değil, yedi yıl önce 2007’de Open Handset Allience mobil cihazlar için Android işletim sistemini, Apple ise iOS’u duyurdu. Android ve iOS geçen 7 senede hızla yükselerek hem akıllı telefon pazarına hem de tablet pazarına mutlak bir hakimiyet kurdu. Hem mobil teknolojilerin giderek ucuzlaması hem de hemen hemen her yerde Internet’e erişebilmenin rahatlığı mobil teknolojilerin yayılma hızını oldukça arttırdı. Mobil bağlantı hızlarının ciddi şekilde yükselmesi de mobil bağlantıların kullanımının dünya genelinde artmasına yol açtı. Türkiye’de BTK’nın 2013 verilerine göre 2 milyonu bilgisayardan olmak üzere 12,5 milyon mobil Internet kullanıcısı var. 2012’deki toplam 10,65 milyon mobil Internet kullanıcısı ile karşılaştırıldığında bir yıldaki artış miktarı yüzde 17. İspanya’da düzenlenen Mobil Dünya Kongresi 2014’te tanıtılan Firefox işletim sistemli..]]> Sat, 01 Mar 2014 00:20:20 +0400 Kimin güvenliği? https://www.evrensel.net/yazi/70652/kimin-guvenligi https://www.evrensel.net/yazi/70652/kimin-guvenligi? Cumhurbaşkanı Abdullah Gül salı akşamı -iki konunun yeniden ele alınmasını isteyerek- İnternet sansür yasasını onayladı. Abdullah Gül’ün yeniden ele alınmasını istediği konular da yıldırım hızıyla yeniden ele alınarak Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edildi. Cumhurbaşkanı yasayı onaylamadan önce pek çok kişide yasayı onaylamayacağına dair bir beklenti vardı. Yasanın onaylanması ile birlikte beklenti öfkeye dönüştü ve Cumhurbaşkanına ait @cbabdullahgul twitter hesabı 100 bin civarında takipçi kaybetti. Öte yandan açılan takipçi boşluğunu doldurmak istemiş olmalılar ki bir anda binlerce yumurta hesap Cumhurbaşkanı’nı takip etmeye başladı. Öte yandan da belli kesimlerde “Ahmet Necdet Sezer olaydı...” çığlıkları yükseldi. Cumhurbaşkanı, Ahmet Necdet Sezer olsaydı bu yasayı onaylamazdı gibi ima ve iddialarda bulunanlara ufak bir hatırlatmada bul..]]> Sat, 22 Feb 2014 00:37:30 +0400 Bu tutmuş, bu pişirmiş, bu yemiş... https://www.evrensel.net/yazi/70594/bu-tutmus-bu-pisirmis-bu-yemis https://www.evrensel.net/yazi/70594/bu-tutmus-bu-pisirmis-bu-yemis? Bu tutmuş, bu pişirmiş, bu yemiş, bu da sansürleyin bunları demiş. Düşünmüşler, taşınmışlar, bir sansür yasasını yıldırım hızıyla hazırlayıp Mecliste onaylayıp, Reis-i Cumhura paslamışlar. Şimdi sansür yasası Cumhurbaşkanının onayını bekliyor. Karar için çok da bir süre kalmadı. Büyük olasılıkla Abdullah Gül yasayı onaylayacak. Onaylayacak onaylamasına ama İnternet dediğin koskoca bir organizma. Kolay değil öyle buraya giriş yasak dedikten sonra o yasağı uygulayabilmek. Bu tip yasalar ve engellemeler sadece bizim memlekete de özgü değil. Ama sansürü deneyen her baskı rejimi gördü ki İnternet’i sansürlemenin bir tek yolu var: Fişini çekmek. O zaman bile kendi kontrolleri dışında kalan uydu bağlantıları vb. ile İnternet’e ulaşabildi insanlar. Şimdilik bizde İnternet’in fişini çekmek için erken. Daha yumuşak yöntemlerle ve kara propaganda i..]]> Sat, 15 Feb 2014 01:07:15 +0400 Yapay zeka https://www.evrensel.net/yazi/70475/yapay-zeka https://www.evrensel.net/yazi/70475/yapay-zeka? İnsan zekası seviyesinde yapay zekaları ne zaman geliştirebileceğiz ya da geliştirebilecek miyiz? Bu yapay zekalar filmlerde gördüğümüz gibi çıldırıp insanlığı yok etmeye mi çalışacak yoksa insanlıkla uyum içinde mi yaşayacak? İnsan zekası seviyesine ulaşan yapay zekalara İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ya da Yapay Zeka Hakları Evrensel Beyannamesi uygulanacak mı... İnsan zekası seviyesinde yapay zeka konusunu açmadan önce Turing Testi’nden bahsetmekte yarar var. Alan Turing, 1950 tarihli meşhur makalesinde ‘Makineler düşünebilir mi?’ sorusuna cevap ararken, bir makinenin düşünüp düşünemediğini ayırt etmekte kullanılabilecek basit bir test önerir. Bugün Turing Testi olarak bilinen bu test çerçevesinde bir grup insan hakem bir klavye ve ekran aracılığı ile insan mı yoksa makine mi olduğunu bilmedikleri biri ya da bir şey ile konuşur. Belirli bir s&u..]]> Sat, 01 Feb 2014 00:36:25 +0400 Biraz güvenlik https://www.evrensel.net/yazi/70418/biraz-guvenlik https://www.evrensel.net/yazi/70418/biraz-guvenlik? İnternet’te kullandığımız e-posta, sosyal ağ, mesajlaşma ve benzeri hesaplarımız kullanımları arttıkça, daha da ayrılmaz bir parçamız haline geliyorlar. Ancak bu hesapları ne kadar koruduğumuz oldukça tartışmalı. 2013’te kırılıp da webe düşen şifreler traji-komik bir manzara ortaya seriyor: Fazlası ile basit, deneme-yanılma metoduyla kolayca bulunabilecek şifreler. 2013’ün en yaygın kullanılan ilk 5 şifresi sırasıyla şöyle: “123456”, “password”, “12345678”, “qwerty”, “abc123”… Listenin devamı da çok farklı değil. Tahmin edilebilir, kısa, karakter çeşitliliğinden nasibini almamış şifreler, deneme-yanılma metodu ya da kaba güç ve sözlük saldırı ile kolayca bulunabiliyor. Şifre nasıl olmalı sorusunun cevabında mutlak bir uzlaşma olmamakla birlikte asgari olarak konuşacak olursak, en azından 8 karakter uzunluğunda, büyük v..]]> Sat, 25 Jan 2014 00:14:50 +0400 'Memleketi' savunma günü https://www.evrensel.net/yazi/70361/memleketi-savunma-gunu https://www.evrensel.net/yazi/70361/memleketi-savunma-gunu? Bugün 18 Ocak. Eğer bu yazı yazıldıktan sonra bir değişiklik olmazsa, başta İstanbul ve Ankara olmak üzere pek çok merkezde bugün saat 18’de İnternet’teki sansür ve gözetlemeyi kat be kat arttıracak yeni yasaya, sansüre ve İnternet’in izlenmesine karşı on binler sokaklara çıkacak. 17 Aralık sonrası alelacele hazırlanan sansür yasası, Plan ve Bütçe Komisyonunda yapılan ufak tefek makyajların ardından Meclise gitti. Daha yasa tartışılırken, önce Vimeo, sonra da YouTube kısa süreli de olsa erişime engellendi. Bu erişime engellemeler sırasında, ayın 13’ünde Twitter’a kısaca not düşmüştüm “Bu tip toptan yasaklamalardan kurtulmak için bu yasayı çıkartıyoruz diyecek ilk kişiyi bekliyoruz” diye. Çok fazla beklemek zorunda kalmadık. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Lütfi Elvan yeni yasayı anlatırken benzer cümleler ku..]]> Sat, 18 Jan 2014 00:07:13 +0400 #InternetimeDokunma v2 https://www.evrensel.net/yazi/70294/internetimedokunma-v2 https://www.evrensel.net/yazi/70294/internetimedokunma-v2? 17 Aralık’ta yapılan yolsuzluk ve rüşvet operasyonlarının ardından Hükümet büyük bir acele içinde yeni bir yasa tasarısı hazırladı. Hazırlanan tasarı daha sonra bir torba yasanın içine monte edilip alt komisyondan hızla geçirildi ve Plan ve Bütçe Komisyonunda tartışılmaya başlandı. Alelacele hazırlanan yasa internet’in hükümet tarafından budanıp biçilmesinin ve herkesin gözlenmesinin önünü biraz daha açacak. Kısaca özetleyecek olursak yasa ile: - IP ve adres tabanlı yasaklama getiriliyor - Hakim kararı dışında TİB Başkanı ve Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanına yasaklama yetkisi veriliyor. Bu yasaklamalar yasaklama emri çıkmasından itibaren 4 saat içinde yerine getirilmesi gerekiyor. - TİB Başkanı ve çalışanların soruşturulması Bakan ve BTK’nin iznine bağlanıyor. - İnternet trafik günlükleri, yani kimin İnternet&rs..]]> Sat, 11 Jan 2014 00:03:07 +0400 Kuantum dikizcileri https://www.evrensel.net/yazi/70235/kuantum-dikizcileri https://www.evrensel.net/yazi/70235/kuantum-dikizcileri? İnternet; evimizden işimize, cebimizden televizyonumuza hemen her yere girmiş durumda. Her yerden parmağımızın birkaç hareketi ile bilgiye kolayca ulaşıyor, dünyanın öbür ucu ile bile kolayca iletişime geçebiliyoruz. Hemen her işimizi İnternet’e bağlı cihazlarda yapıyor, verilerimizi bu cihazlarda saklıyoruz. Internet’in istihbarat örgütleri tarafından izlendiği gerçeği bir sır değil. Ancak kimse bu izlemenin tam büyüklüğünü kestiremiyor. Ancak başta Edward Snowden’in yayınladıkları olmak üzere ortaya çıkan belgeler oldukça karanlık bir tabloyu gözler önüne seriyor. 2006’da EFF’nin(Electronic Frontier Foundation) yayınladığı belgeye göre telekomünikasyon devi AT&T müşterilerinin tüm trafiğinin(trafik bilgilerinin değil tüm trafiğin) bir kopyasını NSA(Amerikan Milli Güvenlik Ajansı) ile paylaşıyor. 2013’de ya..]]> Sat, 04 Jan 2014 00:08:51 +0400 Biz sizi affetmeyeceğiz https://www.evrensel.net/yazi/70172/biz-sizi-affetmeyecegiz https://www.evrensel.net/yazi/70172/biz-sizi-affetmeyecegiz? Geçtiğimiz hafta İngiliz Kraliyeti, ölümünden 59, homoseksüel olduğu için hormon tedavisi ile cezalandırılmasındansa 61 yıl sonra Alan Turing için kraliyet affı çıkarttı. Bilgisayar bilimleri alanının kurucularından sayılan Alan Mathison Turing 28 Mayıs 1936’da, daha 24 yaşında yayınladığı “Hesaplanabilir Sayılar Üzerine, Karar Probleminin Bir Uygulaması”[0] adlı tarihsel makalesinde bugün bildiğimiz şekli ile algoritma kavramını genelleştirip, bilgisayar algoritmalarının simülasyonunda kullanılabilecek düşsel bir makine olan ve bugün kendi adı ile anılan Turing Makinesi’ni tasarlayarak bugünün modern bilgisayarlarının işleme mantığının genelleştirilmiş bir soyutlamasını daha bilgisayar icat edilmeden oluşturmayı başarmıştır. ‘40’lı yıllarda devasa büyüklüklerdeki ilk bilgisayarların hizmete girmesi ile 2. Paylaşım Savaşı sırasında Alman orduları..]]> Sat, 28 Dec 2013 00:40:15 +0400 Bilinmeyene doğru https://www.evrensel.net/yazi/70105/bilinmeyene-dogru https://www.evrensel.net/yazi/70105/bilinmeyene-dogru? Bilinmeyen Ufuklar (Unknown Horizons), ekonomi ve şehir geliştirmeye dayalı iki boyutlu bir gerçek zamanlı strateji oyunu. GNU Genel Kamu Lisansı ile dağıtılan Bilinmeyen Ufuklar, hâlâ aktif bir şekilde geliştirilmeye devam ediyor. Oyuncu yeni keşfedilmiş bir takımadaya yerleşmeye çalışan bir grubun yiyecek, hammadde ve hizmetler gibi ihtiyaçlarını çözmeye çalışıyor. Oynanabilirliği, açık kaynaklı ve ücretsiz olması ile Bilinmeyen Ufuklar boş zamanlarınız için oldukça iyi bir seçenek. Bilinmeyen Ufuklar’ın geliştirilmesinde, hem oyunun kullandığı FIFE motorunun en iyi desteklediği dil olması hem de çok platformlu olması nedeni ile Python tercih edilmiş. Python sayesinde oyun, üç ana işletim sistemi platformunda da (Windows, Linux, Mac OS X) kolayca çalıştırılabiliyor. İlk iş olarak oyunun resmi web sitesinde[0] yer alan ‘Downloads’ sayfasından işletim s..]]> Sat, 21 Dec 2013 00:07:26 +0400 Kilden modeller: Sculptris https://www.evrensel.net/yazi/70042/kilden-modeller-sculptris https://www.evrensel.net/yazi/70042/kilden-modeller-sculptris? Blender, Maya veya Studio Max gibi Gelişmiş 3D tasarım programlarını görenler bilir: Program ile ilk kez karşılaştığınızda her şey bir birine girmiş gibidir. Ufak çaplı bir modellemeyi bile yapabilir hale gelebilmek için günlerce çalışıp programı çözmeniz, öğrenmeniz ve deneyim kazanmanız gerekir. Sculptris böyle bir program değil. Oldukça kısa sürede Sculptris ile bir şeyler yapabilir hale gelebilirsiniz. İlk iş olarak Pixologic’in web sitesinden[0] kısa bir form doldurarak Sculptris’i indirelim ve kuralım. Program açıldığında karşınıza kilden bir küre ve ekranın solunda ve üstünde yer alan araçlar çıkacak. Üç boyutlu modelimizi bu kilden küreyi, çeşitli araçlarla şekillendirerek oluşturacağız. Kilden küremizi ortadan ikiye bölen çizgi simetri ekseni. Bu eksenin her hangi bir yanında yapacağımız değişiklik simetri ekseni..]]> Sat, 14 Dec 2013 00:12:04 +0400 Kent-Fi: Tüm kent için İnternet https://www.evrensel.net/yazi/69985/kent-fi-tum-kent-icin-internet https://www.evrensel.net/yazi/69985/kent-fi-tum-kent-icin-internet? Bilim-kurgu yaznının ustalarından Arthur C. Clarke 1970 tarihli bir ropörtajında “Telefon, televizyon, faks makinesi ve küçük bir elektronik bilgisayarın özelliklerini bir araya toplayan bir konsol hayal edin. Bu konsol senkronize uydulara bağlanarak dünyanın biriktirilmiş bilgisini parmaklarınızn ucuna getirecek.” der. Clarke’ın öngörüsü doğru çıktı. Bugün Internet ve bir bilgisayar aracılığıyla insanlık tarihinin bilgi ve kültür birikiminin önemli bir kısmına kolayca ulaşabiliyorsunuz. TÜİK’in 2013 verilerine göre Türkiye’de 16-74 yaş arası nüfusun %48,9’u Internet’e erişebiliyor. 16-74 yaş arası erkeklerde bu oran %59,3 iken kadınlarda ise %38,7. Internet kullanımının en yaygın olduğu bölge %61.4 ile İstanbul. Bu oranlar düşük değil ancak çok yüksek de değil. Rakamları tersten okursak, İstanbul’da 16-74 ya..]]> Sat, 07 Dec 2013 00:43:48 +0400 Telif-4: Alternatifler https://www.evrensel.net/yazi/69873/telif-4-alternatifler https://www.evrensel.net/yazi/69873/telif-4-alternatifler? Telif hakları tartışmalarının bir yanı dağıtımcı - izleyici arasındaki ilişki iken, bir diğer yanı ise dağıtımcı - sanatçı arasındaki ilişki. Birkaç sene önce ünlü Amerikalı R&B Şarkıcısı Beyoncé Knowles’in kişisel Youtube kanalını açmasının ardından Sony BMG, sayfadaki videoların telif hakkı ihlali oluşturduğunu belirterek videoları sayfadan kaldırtmış yerlerine kısa ve öz bir mesaj yerleştirmişti: “Bu video Sony Music Entertainment’a ait içerikleri barındırdığından, telif hakları çerçevesinde ülkenizde bloklanmıştır.” Bir sanatçının kendi videosunu, kendi Youtube kanalına koymasının anlaşmalı olduğu şirket tarafından, üstelik de ‘telif hakkı ihlali’ gerekçesi ile engellenmesi dağıtımcıların telif hakları konusunda zıvanadan ne kadar çıkabileceğinin de göstergesi. Sanatçılara verilmek istenen mesaj da oldukça açık: &ld..]]> Sat, 23 Nov 2013 00:34:32 +0400 Telif-3: İnternet'in değiştirdikleri https://www.evrensel.net/yazi/69820/telif-3-internetin-degistirdikleri https://www.evrensel.net/yazi/69820/telif-3-internetin-degistirdikleri? Matbaa ile doğan telif hakları aslında yayıncıların gelişen üretim teknolojileri ve yayın ortamları ile birlikte kârlarını garantiye almak ve artırmak üzere tedbir almasından başka bir şey değildi. Yayın üretim teknolojileri ve yayın ortamlarındaki hemen her gelişme, yayıncıların daha sıkı telif hakları yasaları isteği ile sonuçlandı. Plak ve benzeri ses kayıt ortamları ile birlikte müzik alanı, ilk video kasetlerle birlikte görüntüler ciddi şekilde telif hakları tartışmalarının yürüdüğü, yeni telif yasalarının çıkmasına yol açan alanlar haline geldiler. Bütün olaylarda ortak nokta yayın ortamının kolayca ve ucuza üretilebilir hale gelmesiydi. Teknolojinin gelişmesi ile birlikte ses veya görüntü kayıtlarının evde dahi rahatça çoğaltılabilir hale gelmesi yayıncılar tarafından "bu bizi bitirir, yok eder" çığlıklarıyla karşılandı. Güya evde..]]> Sat, 16 Nov 2013 00:54:04 +0400 Telif-2: Matbaa ile gelen doğum https://www.evrensel.net/yazi/69758/telif-2-matbaa-ile-gelen-dogum https://www.evrensel.net/yazi/69758/telif-2-matbaa-ile-gelen-dogum? Telif hakkının tanımlanması ve bir mülkiyete dönüşmesi süreci 1436’da John Gutenberg’in matbaa makinesini icadı ile başlar. Daha öncesinde sınırlı sayıda ve büyük zorluklarla çoğaltılabilen kitaplar, matbaanın icadı ile birlikte hem sayı hem de çeşit olarak hızla arttı. Matbaanın icadından hemen önce tüm Avrupa’daki kitap sayısının birkaç bin olduğu, matbaanın icadının 50 yıl sonrasında 1486’da ise bu sayının 10 milyona yaklaştığı tahmin ediliyor. Matbaa makinesinin İngiltere’ye gelişi ile birlikte yayımlanan eser sayısındaki artış iktidarı endişelendirir. O zamana kadar yayımlanan eserler az sayıda olduğundan kolayca kontrol altında tutulabilmektedir. Çeşitliliği ve yaygınlığı artan kitapları kontrol altında tutabilmek üzere Londra Kâğıtçılar Birliği kurulur ve bu birliğe İngiltere’deki eski-yeni tüm basılı materyal üzerinde baskı, yasa dışı bas..]]> Sat, 09 Nov 2013 00:34:17 +0400 Telif-1: Mickey Fare Yasası https://www.evrensel.net/yazi/69699/telif-1-mickey-fare-yasasi https://www.evrensel.net/yazi/69699/telif-1-mickey-fare-yasasi? 15 yıl önce, 27 Ekim 1998’de Amerikan Meclisi, Telif Süresi Uzatma Kanunu’nu onayladı. Onaylanan kanunla daha önce 1976’da kişisel üretimler için sanatçının ömrü artı 50 yıl, müşterek eserlerde ise 75 yıla çıkartılmış olan bir sanat eserinin kamu malına dönüşme süresi kişisel üretimler için sanatçının ömrü artı 75 yıl olarak tanımlanırken, müşterek eserlerde ise üretim tarihinden itibaren 120 yıl ile yayın tarihinden itibaren 95 yıl sürelerinden kısa olanı olarak tanımlandı. Bu kanun, Mickey Fare’nin ilk yayınlanan bölümünün kamu malına dönüşmesini ertelediği için zaman zaman Mickey Fare’yi Koruma Kanunu olarak da anıldı. Onaylanan kanun, 20. yüzyılın ilk yarısındaki önemli kültürel üretimlerin ciddi bir kısmının kamu malına dönüşmesi 20 yıl ertelenmiş oldu. Bu erte..]]> Sat, 02 Nov 2013 11:24:56 +0400 Mediacoder: Evrensel kodlayıcı https://www.evrensel.net/yazi/69648/mediacoder-evrensel-kodlayici https://www.evrensel.net/yazi/69648/mediacoder-evrensel-kodlayici? Video ve ses dosyaları karşımıza birden fazla biçimde çıkabiliyor. Bu dosya biçimlerinin birinden diğerine dönüşüm yapmak gerek biçimlerin çokluğu gerekse bu biçimlerin iç çeşitliliği nedeni ile oldukça zor olabiliyor. Bu işi yapmak üzere tasarlanmış pek çok ücretli program dahi çeşitli biçimleri dönüştüremeyebiliyor. MediaCoder bir biçimden diğerine dönüştürme işini oldukça iyi bir şekilde başaran ücretsiz bir program. MediaCoder’ın olumsuz olarak nitelendirilebilecek tek yönü, çok sayıda dosya biçimi ile çalışması ve çok fazla özelliği olması nedeni ile fazlası ile karmaşık görünmesi. Biraz alıştıktan sonra o karmaşıklık bir ayak bağı olmaktan çıkıp yapabileceklerinizi arttıran bir araçlar bütününe dönüşüyor. Hemen her video..]]> Sat, 26 Oct 2013 00:07:15 +0400 Toplu kurulum ve Ninite https://www.evrensel.net/yazi/69474/toplu-kurulum-ve-ninite https://www.evrensel.net/yazi/69474/toplu-kurulum-ve-ninite? Yeni alınan veya yeni yüklenen bir bilgisayarda en can sıkıcı işlerden biri standart kullanılan programların kurulumudur. Ninite tam olarak bu sorundan kolayca kurtulmak için geliştirilmiş bir çözüm. Ninite ile Firefox’tan Pidgin’e, VLC’den WinRAR’a, GIMP’den LibreOffice’e pek çok yazılımın son sürümlerini tek hamlede İnternet’ten indirip kolayca kurabilirsiniz. Kurulum için ilk olarak yapmamız gereken Ninite’in sitesine[0] girip isteğimize uygun bir kurucu oluşturmak. Ninite’in ana sayfası açıldığında karşımıza kategorilere bölünmüş, oldukça geniş bir yazılım listesi çıkacak. Bu liste, açık kaynaklı, ücretsiz ya da deneme sürümü yazılımlarla sınırlı. Ninite, çeşitli yazılımların korsan sürümlerini kurmanıza yarayan bir araç değil. Kurulum tercihlerimizde deneme süresi bitiminde başımıza..]]> Sat, 05 Oct 2013 13:32:28 +0400 Konsolun dönüşümü https://www.evrensel.net/yazi/69139/konsolun-donusumu https://www.evrensel.net/yazi/69139/konsolun-donusumu? Oyun oynatmak üzere özelleşmiş, donanımı, çevre birimleri ve işletim sistemi buna göre tasarlanmış oyun konsolları uzunca bir süredir piyasada var. Ancak bu konsollar bugüne dek hiçbir zaman bilgisayarların donanımsal ve yazılımsal esnekliğini sunmayı başaramamıştı. Masaüstü bilgisayarlarda başta kolayca parça değiştirebilme ve donanımı yükseltmedeki çeşitlilik ve esneklik olmak üzere envai çeşit oyun kontrolörünün ve çevre biriminin varlığı, oyun çeşitliliği, başka işleri yapmak üzere rahatça kullanabilme gibi sebepler, oyuncular arasında konsol mu PC mi tartışmasını doğuruyor, bir kısım oyun konsollarını savunurken bir diğer kısım da oyun konsolu yerine masaüstü bilgisayarları öneriyordu. Oyun yapımcıları pazar payı nedeni ile konsolları dikkate almak zorunda kaldığından, konsolların sınırlı ve değişmez mimarisi oyunların tasarımını dahi etkiliyor..]]> Fri, 27 Sep 2013 17:04:51 +0400 Doktor'un 50 yılı https://www.evrensel.net/yazi/68592/doktorun-50-yili https://www.evrensel.net/yazi/68592/doktorun-50-yili? Dün Doctor Who’nun ilk sahnesinin çekiminin ellinci yılıydı. İlk kez 23 Kasım 1963’te yayınlanmaya başlayan Doctor Who, kısa sürede kendi hayran kitlesini oluşturdu ve popüler kültürün ayrılmaz bir parçası haline geldi. Sayılar bazen toplamı anlatmaya yetmez. Televizyonculuk tarihi açısından 50 yıl oldukça uzun bir süre. Biraz karşılaştırma ve istatistik, veriyi daha anlamlı kılabilir. Doctor Who’nun başlangıç tarihi, bir dönem bizde de oldukça popüler olan ve hala da çeşitli ülkelerde yayını devam eden Yalan Rüzgarı’nın başladığı tarihten 10 yıl öncesine tekabül ediyor. İnsanlık, Apollo 11 ile aya ilk kez ayak bastığında Doctor Who’nun 7. sezonu yayındaydı. 50 yılda yayınlanan toplam 798 bölüm diğer bir çok başarılı bilim-kurgu dizisinin bölüm sayılarını üst üste koyup toplasak ulaşamayacağımız bir say..]]> Fri, 20 Sep 2013 16:41:18 +0400 Rails girls https://www.evrensel.net/yazi/67812/rails-girls https://www.evrensel.net/yazi/67812/rails-girls? Bilgisayar bilimleri, bilişim, bilgi teknolojileri vb. bilgisayar bağıntılı alanlar, Ada Lovelace gibi bir elin parmaklarını geçmeyen birkaç örneği bir kenara bırakırsak, kadınların neredeyse var olmadığı, var olsa dahi alanın erkek egemen statükosu nedeni ile görünmez kılındığı alanlar. Mevcut statükoyu değiştirip, kadınların dışlandığı bu alanlara kadınları dahil etmeye, çalışan çeşitli kurumlar ve organizasyonlar var elbette. Finlandiya’da doğan ve buradan pek çok Avrupa ülkesine, Amerika ve Japonya’ya kadar yayılan atölyeleriyle, gönüllü çalışma temelinde yürüyen açık kaynaklı bir proje olan Rails Girls, bu organizasyonlardan biri. Linda Liukas ve Karri Saarinen tarafından başlatılan ve ilk etkinliğini 2010’da Helsinki’de düzenleyen Rails Girls, kadınların teknoloji ile daha yakından ilişki kurmasını amaçlayan proje çeşitli ül..]]> Fri, 13 Sep 2013 16:46:37 +0400 Şifreler kırılırken https://www.evrensel.net/yazi/67175/sifreler-kirilirken https://www.evrensel.net/yazi/67175/sifreler-kirilirken? Geçtiğimiz haftalarda yaygın kullanılan bir çok şifreleme sisteminin Amerikan Milli Güvenlik Ajansı (NSA) tarafından kırıldığına ya da kırılması konusunda önemli ölçekte yol alındığına dair raporlar düştü medyaya. Güvenli Soket Katmanı (SSL), Gelişmiş Şifreleme Standardı(AES), İletim Katmanı Güveliği(TLS) gibi bilerek ya da bilmeden hemen her gün kullandığımız şifreleme sistemlerinin, hatta Pretty Good Privacy (PGP) gibi oldukça güvenli olduğuna inanılan sistemlerin bile kırılmış olabileceği şüphesi Internet üzerinden gerçekleştirilen iletişimi düne göre çok daha fazla kaygılanılacak hale getirdi. Raporlar SSL, Sanal Özel Ağlar (VPN) ve akıllı telefonlarda da kullanılan 256-bit AES şifrelemesinin kırılması çabası üzerinde duruyor. Kaba güç metodları ile 256-bit AES şifrelemesinin kırılmasının süper bilgisayarlarla bile en azından 5-6 milyar yıl a..]]> Fri, 06 Sep 2013 16:53:58 +0400 Oyunların Gezi'si https://www.evrensel.net/yazi/66534/oyunlarin-gezisi https://www.evrensel.net/yazi/66534/oyunlarin-gezisi? Gezi eylemleri sırasındaki ilginç ayrıntılardan biriydi "GTA'da polis döven nesile sataştın" ve "6 yızldız oldu tanklar gelecek" duvar yazıları. Hayatının herhangi bir döneminde Grand Theft Auto(GTA) oynamamış biri için çok da fazla anlam ifade etmeyen bu yazılamalar, GTA'yı bilenlerin yüzüne koca bir gülümseme kondurmayı başarmıştı. Hatta bilmeyenlere de gönderme anlatıldığında, hızla severek sahiplendiler bu iki yazıyı. Bir kuşağın dar ya da geniş bir kısmının oynadığı bir video oyununun öğeleri bir duvar yazısı halinde Gezi'nin orantısız mizah saldırısının bir parçası haline geldi. İzlenen dizilerin, filmlerin, okunan kitapların yanı sıra oynanan video oyunları da yansımıştı Geziye. Aslında bu da oldukça normaldi, o veya bu düzeyde video oyunları ile haşır neşir olan bir kitlenin bunu hayata ve eyleme yansıtmaması beklenemezdi. Öte yandan tıpkı pek çok olayın dizi, sinema..]]> Fri, 30 Aug 2013 16:47:43 +0400 Sayıların büyücüsü https://www.evrensel.net/yazi/65814/sayilarin-buyucusu https://www.evrensel.net/yazi/65814/sayilarin-buyucusu? Bilgisayar bilimleri alanı, bugün bile fazlası ile erkek egemen bir alan iken bu alanın öncülerinden birinin, bilinen ilk bilgisayar programının yazarının, bir kadın olması tarihin bir cilvesi olsa gerek. Augusta Ada Byron 1815’te ünlü Şair Lord Byron ile Annabella Milblanke’in çocuğu olarak dünyaya geldi. Ada’nın doğumundan beş hafta sonra Lady Byron, Lord Byron’dan ayrıldı ve Ada’nın vesayetini aldı. Ada’nın babası gibi şair olmasından korkan annesi matematik ve müzik alanlarında dönemin önde gelen aydınlarından özel dersler almasını sağladı. Annesinin tüm engelleme çabalarına rağmen Ada’nın şiirsel yanı daha on üç yaşında tasarladığı uçan makinesinde ortaya çıkacaktı. Daha Cambridge’de matematik profesörü olan Charles Babbage ile 17 yaşında tanışması ile Ada ve Babbage’ın bir ömür boyu süren ortak çalışm..]]> Fri, 23 Aug 2013 16:36:28 +0400 İzleme normalleşirken https://www.evrensel.net/yazi/64467/izleme-normallesirken https://www.evrensel.net/yazi/64467/izleme-normallesirken? Teknoloji gelişip hemen hemen her yerden Internet’e bağlanabildiğimiz akıllı telefon ve tabletler giderek daha fazla hayatımıza girdikçe; Internet üzerinden veri paylaşımının ciddi bir kısmını oluşturan Facebook, Twitter, Youtube, Instagram ve benzeri servislerle de giderek daha içli dışlı oluyoruz. Akıllı cihazlarımız ve bilgisayarlarımız hayatımızın en azından bir kısmının tanığı oluyor. Bu tanıklık durumu belirli kaygıları da beraberinde getiriyor. Eğer özel olarak tedbir alınmamışsa yapılan hemen hemen her işlemin izi cihazlarda çeşitli şekillerde kalabiliyor. Bu yetmezmiş gibi çeşitli devletlerin istihbarat aygıtlarının kendi yasalarını bile hiçe sayarak korsan yöntemlerle ‘süpheli’ Internet kullanıcılarını izleme çalışmaları da kesintisiz olarak sürüyor. Bu izlemede kullanılan metodlardan biri geçtiğimiz hafta Tor ağı arkasında çalışan ve karanlık ağ(Dark Web) olarak da biline..]]> Fri, 09 Aug 2013 16:02:43 +0400 MOBESE vatandaş https://www.evrensel.net/yazi/63797/mobese-vatandas https://www.evrensel.net/yazi/63797/mobese-vatandas? Emniyet, çeşitli mahallelere ihbar kutuları koyacakmış. Böylece birbirimizi kimliğimiz belli olmadan daha rahat ihbar edebilecekmişiz... Halbuki ne gerek var. Devletin gözü zaten herkesin üstünde. Mümkün mü gizli kapaklı iş çevirmek... Sokaklar mobese kameralarından geçilmi-yor. Hatta her gün yeni kameralar sisteme ekleniyor. Mobese’lerin yetişemediği yerlerde merkezi sisteme bağlı olmasa da esnafın güvenlik kameraları banttan yayınla mobese’ lerin yerini alıyor. Telefon görüşmeleri dinleniyor, kaydediliyor. İnternet zaten başlı başına bir izleme-takip ortamı. Gerek devlet, gerekse büyük tekeller çeşitli yazılımlarla zaten bizi gözetliyor, verileri-mizi isimli ya da isimsiz kaydediyor. Phorm, FinFisher ve BlueCoat gibi pek çok yasa dışı gözetim sisteminin kullanıldığı biliniyor. Sosyal medyada yazdığımız-yayınladığımız her yazı, fotoğraf ve video yarın aleyhi..]]> Fri, 02 Aug 2013 17:16:23 +0400 Libreoffice 4.1 https://www.evrensel.net/yazi/63130/libreoffice-41 https://www.evrensel.net/yazi/63130/libreoffice-41? Açık ve özgür ofis yazılımı LibreOffice’in 4.1 versi-yon numaralı yeni sürümü bir iki hafta önce yayınlandı. M$’ın ücretli ofis çözümlerine para vermek istemeyen, aynı zamanda da bilgisayarında korsan yazılım barındırmak istemeyenler için ciddi bir Tercih LibreOffice. Kim ücretsiz, lisans dertleri olmayan, Kürtçe de içlerinde olmak üzere yüzün üzerinde dili destekleyen, geliştirmesi ve yerelleşti-rilmesi sürekli sürdürülen yüksek kaliteli bir ofis yazılımını paralı alternatiflere tercih etmez ki. 2010 yılında Oracle’ın Sun’ı satın alması ile birlikte yükselen OpenOffice.org projesinin devam ettirilip ettirilmeyeceğine dair kaygılar nedeni ile, bir grup OpenOffice.org’dan ayrılarak Belge Vakfını(The Document Foundation) kurmuş ve OpenOffice.org kodunu baz alarak LibreOffice projesini başlatmıştı. Bundan sonra hızla ser..]]> Fri, 26 Jul 2013 15:33:00 +0400 Evrende gezinti https://www.evrensel.net/yazi/62432/evrende-gezinti https://www.evrensel.net/yazi/62432/evrende-gezinti? İnsanoğlu, var olduğu ilk günden beri gökyüzünü izliyor ve gözlemliyor. Çıplak gözle başlayan bu gözlemler Tycho Brahe, Kepler, ve Copernicus gibi astronomlar ve bugün açısından bakıldığında fazlasıyla ilkel sayılabilecek gözlem araçları aracılığıyla başka bir şekle büründü. Copernicus, yaşamının son yıllarında kilisenin dünya merkezli statik, değişmez evren teorisinin karşına güneş merkezli evren teorisini koydu. Tycho Brahe Cassiopeia takım yıldızında bugün Tycho’nun yıldızı olarak anılan ve bir süpernova olduğu düşünülen bir yıldızın günden güne parlaklığını yitirmesini ve gökyüzünden silinmesini gözlemledi ve gözlem verilerini detaylı olarak kaydetti. Tycho Brahe’nin detaylı gözlem verilerinden yararlanan Kepler, gezegenlerin hareketlerini açıklayan yasalarını ortaya attı. İnsanlığın evrene ve gökse..]]> Fri, 19 Jul 2013 16:04:09 +0400 Sıcaklar bilgisayara vurunca https://www.evrensel.net/yazi/61966/sicaklar-bilgisayara-vurunca https://www.evrensel.net/yazi/61966/sicaklar-bilgisayara-vurunca? Yaz gelip de hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte bilgisayarlarda en sık karşılaşılan sorunlardan biri ısınma sonucu kilitlenme ve kendini resetleme. Bu sorunun temel sebebi işlemcinin çekirdek sıcaklığının çalışılabilir sıcaklığın üzerine çıkması. Pek çok işlemci, çekirdekte sıcaklık 75-85º C’yi aşmaya başladıktan sonra kararlı çalışamıyor. Bu da genelde ya bilgisayarın kendini yeniden başlatması ya da kilitlenmesi ile sonuçlanıyor. İşlemci sıcaklığını ölçmenin en rahat yolu hardware monitor[0] ya da benzeri bir yazılım kullanmak. Bu yazılımlar ana kartın üzerindeki sıcaklık algılayıcılardan gelen değerleri görmenizi sağlıyor. Böylece sistem sıcaklığı, anakart sıcaklığı ve işlemci çekirdek sıcaklığını kolayca öğrenebiliyorsunuz. Eğer bilgisayarınızda yazın gelmesi ile birlikte kilitlenme ve kendini resetleme gibi sorunlar başladıysa aşağıdaki adımları izleyerek sorunu ç&..]]> Mon, 15 Jul 2013 09:41:22 +0400 Babasına ağlayan fareler https://www.evrensel.net/yazi/61246/babasina-aglayan-fareler https://www.evrensel.net/yazi/61246/babasina-aglayan-fareler? Bilgisayar faresinin mucidi, ‘Baba Fare’ olarak da bilinen Douglas Carl Engelbart bir kaç gün önce, 88 yaşında hayata gözlerini yumdu. Fare, hipertekst, çoklu pencerelerle çalışma, tele-konferans ve modern kişisel bilgisayar teknolojilerinde artık standartlaşmış olan pek çok buluş ve konsept daha kişisel bilgisayarların yayılmasından önce, 9 Aralık 1968’de Engelbart tarafından teknoloji dünyasına sunuldu. Bugün oldukça yaygın olan teknoloji demo gösterimlerinin ilki sayılan bu etkinlik daha sonra “tüm demoların anası” olarak anılacak ve Xerox PARC’ın kurucularından Alan Kay’in “Bu demo hayatımın en büyük deneyimlerinden biriydi. Benim için bu Musa’nın Kızıldeniz’i yarmasıydı...Kişisel bilgisayarlar hakkındaki kavrayışımızın resetlenmesiydi.” sözleriyle hatırlanacaktı. Engelbart, 1967’de fare için patent başvurus..]]> Fri, 05 Jul 2013 10:18:19 +0400 Turing 101 yaşında https://www.evrensel.net/yazi/60009/turing-101-yasinda https://www.evrensel.net/yazi/60009/turing-101-yasinda? Pazar günü, pek çok kişi tarafından modern bilgisayar bilimlerinin kurucusu sayılan Alan Turing’in doğumunun 101. yıl dönümü. Turing’in 101. doğum günü, bilgisayar bilimleri ile iç içe olan hemen hemen her yerde çeşitli etkinliklerle anılacak. 23 Haziran 1912’de Londra’da doğan Turing’in bilgisayar bilimleri çevrelerinde bu kadar büyük saygı ve sevgi ile anılması anormal bir durum değil. Turing, 28 Mayıs 1936’da, daha 24 yaşında yayınladığı “Hesaplanabilir Sayılar Üzerine, Karar Probleminin Bir Uygulaması”[0] adlı tarihsel makalesinde bugün bildiğimiz şekli ile algoritma kavramını genelleştirip, bilgisayar algoritmalarının simülasyonunda kullanılabilecek düşsel bir makine olan ve bugün kendi adı ile anılan Turing Makinesi’ni tasarlayarak bugünün modern bilgisayarlarının işleme mantığının genelleştirilmiş bir soyutlamas..]]> Fri, 21 Jun 2013 14:25:39 +0400 140 karaktere ne sığar? https://www.evrensel.net/yazi/58838/140-karaktere-ne-sigar https://www.evrensel.net/yazi/58838/140-karaktere-ne-sigar? Bu köşede yayınlanan yazılar normalde 2 bin 300-2 bin 700 karakter arası uzunlukta oluyor. İnternet’in aksine basılı gazetede alan sınırlı olduğundan, köşe yazılarının da sınırı var. Bu sınır zaman zaman, -hele ki de güzel bir yazı konusu varsa- “nasıl sığacak şimdi bu kadar şey 2 bin 500 karaktere” tepkisine yol açabiliyor. Yazının neresini çıkartsam diye başlıyorsun düşünmeye. Sonunda biraz yazıyı kısaltıp sığdırıyoruz bir şekilde. Biz 2 bin 500 karakterle boğuşaduralım, insanlar günlerdir 140 karaktere sığan orantısız zeka ve orantısız mizah örneklerini art arda sergiliyor. Başta kritik duyuruların bir kısmı da bu 140 karakterle yapılıyordu. Ancak polislerin twitterdan buldukları seyyar revirleri basmaları üzerine bu tip duyurular ya özel mesajla ya da Zello vb. daha farklı kanllardan yapılmaya başladı. Gezi Parkı direnişi başlayana kadar twitter’a mesafeli yaklaşan ve/veya twitterla dalga geç..]]> Fri, 07 Jun 2013 10:26:58 +0400 Maksimum gizlilik: Tails https://www.evrensel.net/yazi/58304/maksimum-gizlilik-tails https://www.evrensel.net/yazi/58304/maksimum-gizlilik-tails? Söz konusu olan gizlilik ve izlenmeme olduğunda sıradan kullanıcının işi oldukça zor. Hele ki bu sıradan kullanıcı ‘kendi bilgisayarında izlendiği’ hissine kapılıyorsa... Bu tip kullanıcılar için gelişti-rilmiş Debian tabanlı bir Linux dağıtımı var: The Amnestic Incognito Live System(TAILS). Tails, bir flash disk ya da DVD üzerinden kullanabildiğiniz, gizliliğinizi korumak üzere tasarlanmış bir Linux dağıtımı. Tüm dış bağlantılarını Tor ağından geçiren Tails, bir yandan İnternet gezintinizi tümüyle anonim hale getiriken bir yandan da siz aksini belirtmediğiniz sürece sabit diskinizde ne yaptığınızı gösterebilecek her hangi bir veri kalmasını engelliyor. Dosyalarınızı ve e-postalarınızı şifreleyebilmek için oldukça gelişmiş açık kaynaklı şifreleme araçları da sunan Tails, tüm temel işlerinizi her hangi bir izlenme paranoyasına kapılmadan yapabilmenin basit ve kullanışlı yollarından..]]> Fri, 31 May 2013 09:47:16 +0400 Android'de yeni bir dönem https://www.evrensel.net/yazi/57688/androidde-yeni-bir-donem https://www.evrensel.net/yazi/57688/androidde-yeni-bir-donem? Akıllı telefon işletim sistemleri dediğimizde artık akla Android ve iOS’dan başka bir şey gelmiyor. Android ve iOS’un pazar payları toplamı neredeyse %90’ı buldu. Geriye kalanı da artık pazardan silinmek üzere olan bir kaç mobil işletim sistemi paylaşmaya çalışıyor. Internet erişiminde de masaüstü ve diz üstü bilgisayarlar karşısında da mobil işletim sistemlerinin payı giderek artıyor. Durum böyle olunca bu işletim sistemleri de daha fazla tartışılır hale geliyor. Bir kısmı son kullanıcıyı da ciddi şekilde alakadar eden bu tartışmalardaki önemli başlıklardan biri de gizlilik. Söz konusu olan gizlilik olduğunda mobil işletim sistemleri şimdilik sınıfta kalıyor. Ancak Android geliştirici etkinliklerinden birinde bu durumun değişebileceğinin sinyalleri verildi. Android ekibinden Dianne Hackborn’a göre kullanıcıların hangi uygulamanın nelere izni olduğunu seçebileceği bir sistem üzerinde ç..]]> Fri, 24 May 2013 10:30:23 +0400 Biraz paranoya https://www.evrensel.net/yazi/57050/biraz-paranoya https://www.evrensel.net/yazi/57050/biraz-paranoya? Bilgisayarların gizlice izlenmesi tartışmasının tarihi neredeyse kişisel bilgisayarlar kadar eski. Eğer bilgisayarınızın başına oturduğunuzda zaman zaman izleniyormuş hissine kapılıyorsanız, bu konuda pek de haksız sayılmazsınız. Girdiğimiz her Internet sitesi bilgisayarımızda bir yerlerde kaydediliyor. Sadece bilgisayarımızda da değil. Internet servis sağlayıcımızda IP adresimizin hangi dakika Internet'te ne yaptığının kayıtları tutuluyor. Bilgisayarımızda yaptığımız hemen her hareket geride bir iz bırakıyor. Bilgisayarımıza çeşitli arka kapılardan sızabilecek bir saldırganın ekranımızdaki görüntüyü bizimle birlikte izlemesi, web kemaramızdan görüntü, mikrofonumuzdan ses kaydetmesi olasılık dışı bir durum değil. Bu kadar saldırı ve takip riski altında bilgisayarı kullanırken takip edildiğini hissetmek de anormal bir durum değil. Bu izlenmeyi aşmak üzere uygulayabileceğiniz oldukça fazla yöntem var. Bu yöntemler kullandığ..]]> Fri, 17 May 2013 08:07:54 +0400 3D yazıcıdan çıkan ilk silah https://www.evrensel.net/yazi/56434/3d-yazicidan-cikan-ilk-silah https://www.evrensel.net/yazi/56434/3d-yazicidan-cikan-ilk-silah? Üç boyutlu(3D) yazıcıların gelişmesi ile birlikte bu yazıcılarla yapılabileceklerin sınırları da giderek zorlanıyor. Defense Distributed (Dağıtık Defans) adlı grup tarafından hazırlanan ve hemen hemen tümü 3D yazıcıda basılan ilk silah geçtiğimiz hafta ateşlendi. Liberator(özgürleştirici) adı verilen silah tümü bir 3D yazıcıda hazırlanmış 16 plastik parça ve ateşleme iğnesinden oluşuyor. Bunların dışında Amerikan yasaları gereği metal dedektörlerde tesbit edilebilmesi için 170 gramlık bir metal parçası kabzaya ekleniyor. Eğer iş sadece bu silahın başarılı bir şekilde ateşlenmesi ile kalsaydı muhtemelen Liberator, bu yazıya konu olmazdı. Ancak Liberator’ı hazırlayan grup silahın 3D yazıcılarda basılabilmesi için gerekli olan proje dosyalarını da yayınladı ve bu dosyaların indirilme sayısı 2 günde 100 bini aştı. 100 bini aşkın kişinin bu silahın projesini indirmesi oldukça kaygı verici. E..]]> Fri, 10 May 2013 10:57:26 +0400 Windows 7 için bahar temizliği https://www.evrensel.net/yazi/54620/windows-7-icin-bahar-temizligi https://www.evrensel.net/yazi/54620/windows-7-icin-bahar-temizligi? Windows 8 çıkmasına rağmen çeşitli gerekçelerle hala Windows kullanıcılarının önemli bir çoğunluğu, tercihlerini Windows XP ve Windows 7’den yana kullanmaya devam ediyor. Özellikle uzun süre yeniden kurulmadan ve bakım yapılmadan kalan Windows’lar genelde şişip hantallaşıyor. Bu nedenle bilgisayarınızdan daha yüksek performans alabilmek için bahar temizliği yapmak da şart oluyor. Temizliğimize ‘Denetim Masası’nda yer alan ‘Programlar ve Özellikler’ öğesini açıp kurulu programlarımıza göz atmakla başlayalım. Açılan kurulu programlar listesinde eğer artık kullanmadığımız program varsa ilk iş olarak bunları tek tek kaldıralım. Bu kaldırma işlemi geride programların kurulu olduğu ‘C:Program Files’ ve benzeri dizinlerde bazı dosyaları bırakabilir. Bu dizinleri de gözden geçirip eğer varsa ilgili artık dosyaları da silelim. Ardından ‘Windows&r..]]> Fri, 19 Apr 2013 09:58:13 +0400 XP için bahar temizliği https://www.evrensel.net/yazi/54025/xp-icin-bahar-temizligi https://www.evrensel.net/yazi/54025/xp-icin-bahar-temizligi? Eğer hâlâ Windows XP kullanıyorsanız ve işletim sisteminiz uzun süredir yeniden yüklenmemişse pek çok dosya hurdası bilgisayarınızın orasını burasını işgal ediyor demektir. Bu dosya hurdaları ve unutulan, kullanılmayan programlar bilgisayarınızda hem yer işgal eder hem de yavaşlamalara neden olabilir. Eğer bilgisayarınızın yavaşlığıyla ilgili bir şikayetiniz de varsa bahar temizliği yapma zamanı gelmiş demektir. İlk iş olarak denetim masasından, ‘Program Ekle – Kaldır’a girin ve kurulu programların listesini gözden geçirip, kullanmadığımız tüm programları kaldıralım. Bu kurulum ve kaldırma işlemlerinde zaman zaman bazı dosyalar silinmeden kalabilir. Bu nedenle “C:Program Files” dizinini ve kurulum yaptığınız diğer dizinleri de kontrol edelim ve kaldırdığımız programların dizinleri duruyorsa bu dizinleri de silelim. Şimdi “C:windowsprefetch” ve “c:windowstemp” dizinlerinin içlerin..]]> Fri, 12 Apr 2013 11:27:55 +0400 Oynanabilirlik, orjinallik: Nexuiz Classic https://www.evrensel.net/yazi/53458/oynanabilirlik-orjinallik-nexuiz-classic https://www.evrensel.net/yazi/53458/oynanabilirlik-orjinallik-nexuiz-classic? Nexuiz oldukça hızlı bir arena oyunu. Alientrap adlı topluluk tarafından yaratılan Nexuiz’in ilk versiyonu Mayıs 2005’te Genel Kamu Lisansı ile ücretsiz olarak yayınlandı. Son sürümü 2.5.2 olan Nexuiz 6 milyonu aşan indirilme sayısı ile kendini oyunculara kabul ettirdiğini kanıtladı. Tek başına oynanabilecek yirmi aşama içeren Nexuiz, pek çok açık Internet sunucusu ile esas gücünü çok oyunculu oynanabilirliği ile gösteriyor. Oyunu, Alientrap’in resmi sitesinde[0] yer alan menüden Nexuiz’i seçip gelen sayfadan “Download Nexuiz Clasic...” bağlantısını kullanarak indirebilirsiniz. 900 Megabyte’a yaklaşan boyutu ile bu indirme bayağı bir zaman alacak. Oyunun kurulumu falan gibi bir şey yok sadece dosyaları zip dosyasının içinden bir klasöre çıkartın ve nexuiz.exe’yi çalıştırın. Gelen ana menüde ‘Singleplayer’ se&c..]]> Fri, 05 Apr 2013 12:06:58 +0400 Gizlilik ve şifreleme II https://www.evrensel.net/yazi/52839/gizlilik-ve-sifreleme-ii https://www.evrensel.net/yazi/52839/gizlilik-ve-sifreleme-ii? Bir metni alıcısı dışında kalan üçüncü şahısların okumasını engellemek için tarihin ilk dönemlerinden beri kullanılan çeşitli şifreleme metotları var. Kendi dönemlerinde genelde kırılamaz görülen bu basit şifreleme yöntemleri hemen her seferinde birilerinin hayatına da mal olarak ne kadar güvensiz olabileceklerini kanıtladılar. Basit şifrelemeleri kırmakta kullanılan yöntemlerin benzerleri ve/veya gelişmişleri daha karmaşık şifreleme sistemlerini kırmakta da kullanılıyor. Hatta oldukça karmaşık görünen şifreleme yöntemleri hızla artan işlemci gücü karşısında tüm olası anahtarları denemeye dayanan kaba güç yöntemlerine yenik düşebiliyor. Ancak böyle yöntemlerle -en azından şimdilik- kırılması mümkün olmayan şifreleme sistemleri de mevcut. Üstelik bunlardan bazılarını her hangi bir ücret ödemeden, kolayca kullanabiliyorsunuz..]]> Fri, 29 Mar 2013 09:55:00 +0400 Gizlilik ve şifreleme https://www.evrensel.net/yazi/52266/gizlilik-ve-sifreleme https://www.evrensel.net/yazi/52266/gizlilik-ve-sifreleme? Camlarınızda perde var mı? Telefonunuzun dinlenmesine karşı çıkar mısınız? MOBESE kameraları ile yedi yirmi dört izlenmeye karşı mısınız? Okulların kameralarla izlenmesine karşı mısınız? Fişlenmeye karşı mısınız? Mektuplarınızı başkalarının okumasını ister misiniz? Evinizin gizli kameralarla gözetlenmesine itiraz eder misiniz? Sanıyorum ki yukarıdaki soruların büyük bir kısmına evet cevabı verdiniz. Oysa söz konusu olan İnternet olsaydı benzer sorulara hayır cevabı verecektiniz. İnternet ve gizlilik hakkında sohbet ettiğim hemen hemen herkes gizliliklerini umursamadığını söylüyor. Gerekçeleri ise genelde birbirine benzer: Benim hakkımdaki bilgileri kim ne yapsın? Saklayacak bir şeyim yok ki... Mesele gerçekten saklayacak bir şeyi olma ya da olmama meselesi mi? Saklayacak bir şeyiniz yoksa neden evinize birkaç kamera bağlayıp hayatınızı canlı olarak İnternet’te yayınlamayasınız? Üstelik reklam geliri de cabası ol..]]> Fri, 22 Mar 2013 10:29:10 +0400 Hayatı hacklemek https://www.evrensel.net/yazi/51639/hayati-hacklemek https://www.evrensel.net/yazi/51639/hayati-hacklemek? Kullandığımız sıradan kalem piller tam da lazım olduğu anda bitmişse, kullandığımız çok bilinen geçici bir çözüm vardır: Pilleri ezmek... Her ne kadar pil üreticileri tarafından bu yöntemin kullanılmasına şiddetle karşı çıkılsa da yeni pil almaya üşendiğimiz ya da imkanımızın olmadığı durumlarda günü kurtardığı için sıklıkla kullandığımız bu yöntemi basit bir hack olarak nitelendirebiliriz. Bu ve benzeri basit yöntemleri hayatımızın pek çok alanında kullanıyoruz. Bu sıradan basit hacklerin dışında kalan daha gelişmiş işlemler de var: Ölü dizüstü bilgisayar bataryanızı nasıl canlandırırsınız? Bataryanızı daha uzun süre dayanır hale nasıl getirirsiniz? İçeceğinizi en hızlı ve en iyi nasıl soğutursunuz? Kaportası kırılan dizüstü bilgisayarınızı nasıl onarırsınız? El fenerinizi nasıl cep telefonu şarj aletine çevirirsiniz? iPodunuzu nasıl DRM’den ku..]]> Fri, 15 Mar 2013 10:39:21 +0400 Günlük kullanımda Linux https://www.evrensel.net/yazi/50887/gunluk-kullanimda-linux https://www.evrensel.net/yazi/50887/gunluk-kullanimda-linux? Başta Windows 7 ve Windows XP olmak üzere Microsoft’a ait işletim sistemleri şimdilik bilgisayar piyasasında son kullanıcıların ana tercihi olmaya devam etmekle birlikte, son birkaç yıldır Linux tabanlı Android işletim sistemine sahip telefon ve tabletlerin yaygınlaşması ile birlikte çok sayıda kullanıcı Linux ile de ilgilenmeye başladı. Bilgisayar kullanımındaki alışkanlıkların kolay kolay değişmemesi nedeni ile bu ilgi pek çok durumda Linux’e kabaca bir göz atmaktan öteye gidemiyor ve Linux’ü deneyen kullanıcı, karşısına çıkan ilk zorlukta soluğu tekrar Windows’ta alıyor. Ardından gelsin “Linux’ün kullanımı zor.” dedikoduları... Oysa aynı kullanıcılar benzer zorlukları bilgisayar kullanmaya ilk başladıkları yıllarda da yaşadılar. Ancak o dönemin farkı Windows’tan kaçıp sığınabilecekleri ciddi,verimli ve kolay kullanılabilir bir işletim sisteminin var olmamasıydı. Linux, d..]]> Thu, 07 Mar 2013 10:02:46 +0400 Şifreli metinler https://www.evrensel.net/yazi/49643/sifreli-metinler https://www.evrensel.net/yazi/49643/sifreli-metinler? Her hangi bir verinin istenmeyen şahışların eline geçmesini önlemek için tarihin erken dönemlerinden bugüne dek pek çok yöntem denendi. Bu metodların icadı ve uygulanması kriptografi(kryptos-: gizli, -graphy: yazma (Yunanca)) olarak adlandırılıyor. Kriptografinin bilinen ilk örneklerine Mısır, Eski Kırallık dönemine (MÖ 2700 – MÖ 2100 yılları arası) ait bazı ‘standart dışı’ hiyerogliflerde rastlanıyor. Mısır’da bulunanlara göre daha yeni olmakla birlikte Mezopotamya’da bulunan bazı kil tabletler de ilk ciddi kriptografi örnekleri arasında sayılıyor. Daha sonraki dönemlerde, oldukça fazla sayıda metod geliştirilmesine rağmen, hemen hemen tüm metodların birbirine benzeyen, şifreleme ve şifre çözümleme için aynı anahtarın kullanıldığı karakter değiştirme ve karakter kaydırma gibi çift yönlü ve monoalfebetik* algoritmalar ile sınırl..]]> Fri, 22 Feb 2013 08:06:34 +0400 İnternet dolandırıcıları https://www.evrensel.net/yazi/49110/internet-dolandiricilari https://www.evrensel.net/yazi/49110/internet-dolandiricilari? Dolandırıcılar çeşitli yöntemlerle, kullanıcıların hesap bilgilerini ele geçirip ardından hesapları istedikleri gibi kullanabilir. Böyle bir olayda mağdur olmamak için ne gibi önlemler alabileceğimize geçmeden önce bahsedilen dolandırıcılık şeklini inceleyelim. Dolandırıcı elindeki e-posta listesine belirli bir bankadan geliyormuş gibi görünen sahte bir e-posta gönderir. Gönderilen e-postada kullanıcıdan güvenlik vb. sebeplerle verilen bağlantı adresini kullanarak bankanın sitesine bağlanması ve kullanıcı bilgilerini güncellemesi istenir. Kullanıcı verilen bağlantıyı açıp güncelleme işlemini yaptığında ise girilen bilgiler dolandırıcının eline geçer. Bu şekilde gelen sahte bir e-postayı ayırt etmenin pek çok yolu var. Öncelikle gönderici adresine dikkatle bakalım. Eğer e-postanın geldiği adres bankanın adresine çok benzeyen, gerçek adresten sadece bir ka&cced..]]> Fri, 15 Feb 2013 09:17:06 +0400 İnsan, oyunlar, etkileşim -IV https://www.evrensel.net/yazi/48471/insan-oyunlar-etkilesim-iv https://www.evrensel.net/yazi/48471/insan-oyunlar-etkilesim-iv? Önceki yazılarda video oyunların kökeninden, gelişiminden, sanat ve edebiyatla bağlantılarından ve oyuncunu ile oyun arasındaki etkileşimin oyuna yansıyan yanından bahsettim. Bu etkileşimin bir de oyuncuya yansıyan yanları var. Bir kitabı okurken yada bir filmi izlerken kitaptaki yada filmdeki karakterlerden bir kısmı ile kendi aramızda bir bağlantı kurar, onların acıları ile üzülür, onların sevinçleri ile seviniriz. Bu başarılı oyunlardaki karakterler için de benzerdir. Bir filmin, kitabın yada oyunun dünyası, karakterleri, olayları kurgusaldır. Seyirci, okur ve oyuncu bu dünyanın ve olayların kurgusal olduğunu ve gerçekte var olmadığını bilir. Ancak bu gerçek olmadığını bilme durumu bile duygusal olarak etkilenmemizi engellemez. Aksine duygularımız bizimle bu kurgusal dünyalar arasındaki bağdır. Video oyunlarda bu duygusal bağ karar verme süreçlerinin varlığı ve oyuncunun verdiği kararların kurgunun akış..]]> Fri, 08 Feb 2013 09:53:04 +0400 İnsan, oyunlar, etkileşim- III https://www.evrensel.net/yazi/47892/insan-oyunlar-etkilesim-iii https://www.evrensel.net/yazi/47892/insan-oyunlar-etkilesim-iii? Oyunları diğer yazılı ve görsel kurgusal eserlerden ayıran önemli farklardan biri etkileşimdir. George Lucas’ın Yıldız Savaşları serisini bir kitabını okuyan okuyucunun ya da Yıldız Savaşları’nın filmini izleyen bir seyircinin anlatının akışını değiştirme ve olaylara müdahalede bulunma şanşı yoktur. Ancak, Yıldız Savaşları serisinin bir oyununu oynayan oyuncunun verdiği kararlar senaryo örgüsünde çeşitli değişikliklere yol açabilir. Oyuncunun karar ve hareketlerinin senaryoyu çok az etkilediği ya da hemen hemen hiç etkilemediği doğrusal senaryolu oyunlardaki etkileşim meselesini şimdilik bir yana bırakıp oyuncunun hemen hemen her kararının senaryoda değişikliğe yol açtığı daha açık uçlu oyunlara bakalım. Örneğin Fallout 3’te oyuncunun aldığı görevleri birden fazla şekilde yerine getirme olasılığı var. Oyuna başladığınız sığınaktan çıkıp Megaton şehrine varır varmaz, size L..]]> Fri, 01 Feb 2013 10:13:06 +0400 İnsan, oyunlar, etkileşim-2 https://www.evrensel.net/yazi/47316/insan-oyunlar-etkilesim-2 https://www.evrensel.net/yazi/47316/insan-oyunlar-etkilesim-2? Bilinen ilk video oyunundan bugüne, geçen 55 yılda oyunlar hem teknik, hem estetik, hem de edebi olarak çok daha incelikli bir hale geldiler. Nasıl ki diğer sanat dallarında yeni sunum teknikleri ciddi değişiklikler yarattıysa gelişen teknoloji ile birlikte hızla gelişen oyun sunum teknikleri de oyunlarda ciddi değişikliklere yol açtı. 55 yıl gibi kısa bir süre önce doğmuş olan ve bugün tartışmalı bir şekilde de olsa bir sanat dalı sayılan oyunların sanatsal değerini anlayabilmek, oyunları oynamadan çok mümkün olmasa da günümüz oyunların geldiği noktayı göstermek adına bir kaç örnek vermekte yarar var. Son yılların en ilginç oyunlarından biri olan Portal'a bir askeri test merkezinde başlıyoruz. Amacımız elimizdeki geçit silahını(portal gun) kullanarak test bölgelerindeki çıkışlara ulaşmak. Geçit silahı ile geçitleri doğru bir şekilde kullanmadan böl&uu..]]> Fri, 25 Jan 2013 13:19:18 +0400 İnsan, oyunlar, etkileşim-1 https://www.evrensel.net/yazi/46691/insan-oyunlar-etkilesim-1 https://www.evrensel.net/yazi/46691/insan-oyunlar-etkilesim-1? İnsan var olduğundan beri oyunlar da insanın yaşamının gelişiminin bir parçası. İlk oyun ne zaman oynandı bilmesek de, her kültürün kendi oyunları var. Bilgisayarların doğuşu ve gelişimi ile birlikte oyunlar bu platforma da girdi. Daha 1958’de, bilgisayarların emekleme döneminde Brookhaven Ulusal Laboratuvarlarına gelen ziyaretçileri eğlendirmek üzere William Higinbotham tarafından tasarlanan ve gösterim ortamı olarak bir osiloskop kullanan ‘Tennis for Two’dan bugüne kadar geçen 55 yılda video oyunlar ciddi yol aldı. İlkel pikselize olmuş grafikler, yerlerini fazlasıyla detaylı grafiklere bırakırken; öykü, kurgu ve oynanabilirlik de oldukça ilerledi. Elbette oyunların gelişimi ve popülerliği, oyunlar hakkında çeşitli tartışmaları da beraberinde getirdi: ‘Oyunlar ve Şiddet’, ‘Oyunlar ve Çocuk Gelişimi’, ‘Oyunlar ve Sanat’ ve daha bir ç..]]> Fri, 18 Jan 2013 10:40:47 +0400 Düşünen makineler https://www.evrensel.net/yazi/46061/dusunen-makineler https://www.evrensel.net/yazi/46061/dusunen-makineler? Bilgisayar biliminin öncülerinden Alan Turing’in 1950 tarihli meşhur makalesinde ‘Makineler düşenebilir mi?’ sorusuna cevap ararken, bir makinenin düşünüp düşünemediğini ayırt etmekte kullanılabilecek basit bir test önerir. Bugün Turing Testi olarak bilinen bu test çerçevesinde bir grup insan hakem bir klavye ve ekran aracılığı ile insan mı yoksa makine mi olduğunu bilmedikleri biri ya da bir şey ile konuşur. Belirli bir sürenin ardından hakemler konuştukları kişinin insan mı yoksa makine mi olduğuna karar vermek zorundadır. Eğer makine, hakemlere bir insan ile konuştuklarını düşündürmeyi başarmış ise Turing Testi’nden geçmiş demektir. Elbette Turing Testi pek çok yandan eleştiriye açık. Bir yapay zekanın Turing Testini geçmesi makinenin insan karşısında zafer kazandığı ya da insanın, insan gibi düşünebilen bir yapay zeka ürettiği anlam..]]> Fri, 11 Jan 2013 08:59:34 +0400 İzlenmek https://www.evrensel.net/yazi/44845/izlenmek https://www.evrensel.net/yazi/44845/izlenmek? Ubuntu'nun kullanıcı verilerini, kullanıcının bilgisi dışında anonim olarak Amazon'a sattığının ortaya çıkması ile birlikte veri gizliliği ve izlenme tartışmaları da tekrar alevlendi. Eğer bilgisayarınızın başına oturduğunuzda zaman zaman izleniyormuş hissine kapılıyorsanız, bu konuda pek de haksız sayılmazsınız. Girdiğimiz her Internet sitesi bilgisayarımızda bir yerlerde kaydediliyor. Sadece bilgisayarımızda da değil. Internet servis sağlayıcımızda IP adresimizin hangi dakika Internet'te ne yaptığının kayıtları tutuluyor. Bilgisayarımızda yaptığımız hemen hemen her hareket geride bir iz bırakıyor. Bilgisayarımıza çeşitli arka kapılardan sızabilecek bir saldırganın ekranımızdaki görüntüyü bizimle birlikte izlemesi, web kemaramızdan görüntü, mikrofonumuzdan ses kaydetmesi olasılık dışı bir durum değil. Bu kadar saldırı ve takip riski altında bilgisayarı kullanırken takip edildiğini hissetmek de anormal bir durum değil. Biraz paranoyaklı..]]> Fri, 28 Dec 2012 09:34:04 +0400 İnternetin halleri https://www.evrensel.net/yazi/44274/internetin-halleri https://www.evrensel.net/yazi/44274/internetin-halleri? Geçtiğimiz hafta TBMM Bilişim ve İnternet Araştırma Komisyonu, hazırladığı raporu TBMM Başkanlığına sundu. Rapor, oldukça dikkat çekici veriler ve öneriler içeriyor. Bilgiye ve İnternet’e erişimin temel bir hak olarak Anayasa’ya alınması, Bilişim Bakanlığı’nın kurulması, özel iletişim vergisinin kaldırılması, siber suçlar alanında yetkin yargı elemanlarının yetiştirilmesi, Internet ortamında yapılan yayınların Basın Kanunu’nun kapsamına alınması, televizyonlarda kullanılan akıllı işaretlerin benzerlerinin İnternet’te de kullanılması ve daha pek çok öneri söz konusu raporun birer parçası. Rapor ağırlıklı olarak bilişim, İnternet ve mobil teknolojilerde geçtiğimiz yıllarda yaşanan sıkıntıları ciddi şekilde gözeterek hazırlanmış ve daha önce yaşanan Youtube sansürü gibi saçmalıkları engellemek, İnternet erişimini yaygınlaştırmak, bilişim ile ilgili davaları..]]> Fri, 21 Dec 2012 09:06:54 +0400 Ada'nın ışığı https://www.evrensel.net/yazi/43607/adanin-isigi https://www.evrensel.net/yazi/43607/adanin-isigi? Birkaç gün önce, 10 Aralık’ta, Ada Lovelace’ın 197. doğum günü kutlandı. Kutlamalara Google’da bir doodle hazırlayarak katıldı. Günümüzde dahi erkek egemen bir alan olan bilgisayar bilimlerinin en iyi tanınan kadın figürü olan Ada Lovelace, aynı zamanda bu alanın en önemli öncülerinden de biri. Bilimin bir hobi olarak geliştirildiği, bu hobinin bile genelde kadınlara çok görüldüğü bir dönemde Ada, daha ortada bilgisayar dahi yokken ilk bilgisayar programını geliştirerek tarihteki unutulmaz yerini aldı. 1815’te ünlü şair Lord Byron ile Annabella Milblanke’in çocuğu olarak dünyaya gelen Augusta Ada Byron’un doğumundan beş hafta sonra Annabella Milblanke, Lord Byron’dan ayrıldı ve Ada’nın vesayetini aldı. Ada’nın da babası gibi şair olmasından korkan annesi, onun matematik ve müzik alanlarında dönemin aydı..]]> Fri, 14 Dec 2012 11:13:30 +0400 Değişim https://www.evrensel.net/yazi/42324/degisim https://www.evrensel.net/yazi/42324/degisim? Ortalama Linux kullanıcıları genelde yüzlerce Linux dağıtımı içinden sadece bir dağıtımı benimser ve uzun süreli kullanımlarda dağıtımla arasında duygusal bir bağ(!) oluşur. Bu duygusal bağ bazı uç örneklerde dağıtımı fanatizm düzeyinde savunmak şeklinde gözlemlenebilir. Zaman zaman büyük bir fanatizmle savunulan Linux dağıtımının sürdürülmemesi, donanım problemleri vb. sebeplerle bu beraberliğin bitmesi bir evliliğin(!) bitmesi gibi etkileyebilir kullanıcıyı. Hiç bir şey olmasa dahi yılların alışkanlığı var. Dile kolay, yıllardır hemen hemen her bilgisayarımda çeşitli şekillerde kullandığım, hakkında yazılar yazdığım, Linux ile ilk tanıştığım dağıtım olan Slackware ile dizüstü bilgisayarımda şimdilik yolları ayırıp yeni dağıtımlara yelken açtım. Sunucular gibi daha yüksek kararlılık ve performans beklenen işlerde tercihim Slackware Linux'ten yana. Ancak Slackware'in günlük ku..]]> Fri, 30 Nov 2012 09:49:39 +0400 Mikroişlemcilerin 41.yılı https://www.evrensel.net/yazi/41656/mikroislemcilerin-41yili https://www.evrensel.net/yazi/41656/mikroislemcilerin-41yili? 1971’in 15 Kasım’ında Electronic News dergisinde yayınlanan bir ilan, tek çipe yerleştirilmiş ilk bütünlüklü mikroişlemci olan Intel 4004’ü duyurdu. 4004, Intel’e Busicom adlı bir Japon firmasının sipariş ettiği hesap makinesine özgü bir çip yerine, genel amaçlı ve programlanabilir bir çipin Federico Faggin, Ted Hoff ve Stanley Mazor tarafından tasarlanıp geliştirmesi ile 1971’de üretildi. Bugünün 1-2 milyar transistör içerebilen modern işlemcileri ile karşılaştırıldığında, 2 bin 3 yüz transistörü ve 740 kHz’lik saat hızı ile oldukça basit görünse de, 4004’ün mimarisi günümüzün temel işlemci bileşenlerinin tümünü içeriyordu. 4004 sadece yeni bir mimariye sahip, yeni bir yonga değil, işlemci tasarım ve üretiminin yeni ve radikal bir yoluydu. 4-bitlik 4004 mikroişlemciyi, 19..]]> Fri, 23 Nov 2012 09:36:01 +0400 Küçüldükçe büyümek https://www.evrensel.net/yazi/41059/kuculdukce-buyumek https://www.evrensel.net/yazi/41059/kuculdukce-buyumek? Geçtiğimiz yüzyılın en önemli buluşu nedir sorusunu elektronikten anlayan herhangi birine sorduğunuzda alacağınız cevap büyük olasılıkla transistör olacaktır. Günümüz elektronik devrelerinin en önemli yapı taşı olan Transistör; John Bardeen, William Shockley ve Walter Brattain’in, başta radyo ve televizyonlar olmak üzere dönemin elektrikli aletlerinde fazlasıyla geniş yer kaplayan ve oldukça fazla güç tüketen vakum tüplerinin yerine çok daha az güç tüketen, daha dayanıklı ve daha az yer kaplayan bir devre elemanı üretme çabalarının sonucunda ortaya çıktı. 65 yıl önce bugün, 17 Aralık 1947’de çalışmalarını Bell Laboratuvarları’nda yürüten Bardeen, Shockley ve Brattain dünyanın ilk transistörünü geliştirdi. Üçlü, 30 Haziran 1948’de düzenledikleri basın toplan..]]> Fri, 16 Nov 2012 11:23:02 +0400 Android'in 5.yılı https://www.evrensel.net/yazi/40356/androidin-5yili https://www.evrensel.net/yazi/40356/androidin-5yili? Bugün fazlası ile tanınan Linux tabanlı mobil işletim sistemi Android’in ilk betası yayımlanalı tam 5 yıl oldu. Aralarında Google’ın da bulunduğu Open Handset Alliance tarafından geliştirilen Android’in çıkış amacı mobil cihazlar için açık ve kapsamlı bir platform sunmaktı. Bugün tablet ve cep telefonları gibi mobil cihazların yanısıra, netbooklara, televizyonlara, kameralara ve Android@home gibi teknolojilerle ev otomasyonu sistemlerine kadar girmeyi başaran Android’in çekirdeği, Linux Kernel 2.6(Android 4.0 öncesi) ve Linux Kernel 3.x sürümlerine dayanıyor. Geniş bir uygulama geliştirici kitlesi olan Android için yazılmış, Google Play’den ve diğer kaynaklardan dağıtımı yapılan 700 binden fazla uygulama var. Sadece Google Play’den 25 milyar’ın üzerinde uygulama yüklendiği tahmin ediliyor. Günlük 1.3 milyon cihaz aktivasyonu ve 500 milyonun üzerinde aktifleşti..]]> Fri, 09 Nov 2012 10:22:14 +0400 Windows 8, Valve, Linux https://www.evrensel.net/yazi/39720/windows-8-valve-linux https://www.evrensel.net/yazi/39720/windows-8-valve-linux? 26 Ekim’de kararlı versiyonu piyasaya sürülen ve ilk hafta satışaları 4 milyonu aşan Windows 8, yeni arayüzü, Windows Store adlı uygulma marketi ve gelişmiş güvenlik mekanizmaları gibi pek çok yenilikle oldukça iddialı bir şekilde geldi. Ancak daha Windows 8’in beta sürümlerinden bile önce başlayan eleştiriler hala devam ediyor. Kullanılabileceği minimum sistemin gereksinimleri oldukça düşük (32-Bit sürümü için 1 Ghz. Işlemci, 1 Gb. RAM, 16GB disk alanı) olan Windows 8’e dair dikkate değer ilk eleştirlerden biri Minecraft oyunun yapımcısından, bir diğeri de önemli bir oyun yapım ve dağıtım firması olan Valve’den gelmişti. Minecraft’ın yaratıcısı Markus ‘Notch’ Persson, Microsoft kendisinden Minecraft’ı Windows 8 için onaylatmasını istediğinde bunu reddetmişti. Ardından Valvein kurucularından Gabe Newell, Microsoftun Windows 8 planları..]]> Fri, 02 Nov 2012 09:30:53 +0400 Ubuntu: Herkes için Linux https://www.evrensel.net/yazi/39140/ubuntu-herkes-icin-linux https://www.evrensel.net/yazi/39140/ubuntu-herkes-icin-linux? Bugün 20 milyonu aşkın bilgisayar kullanıcısı tarafından diğer işletim sistemlerinin yerine tercih edilen Ubuntu, her yeni sürümünde yapılan pek çok yenilikle sıradan kullanıcı için Linux’ü daha kolay ve daha kullanışlı hale getiriyor. Bu gelenek Ubuntu’nun ‘Quantal Quetzal’ kod adlı yeni sürümünde de bozulmadı. Bu yeniliklerden ilk dikkati çeken açılıştaki Grub menüsünün sadeleştirilmiş olması. Bu menüde yer alan eski kernel seçeneklerinin tümü Ubuntu 12.10’da ‘gelişmiş seçenekler’ başlıklı bir alt menüde toplanarak ortalama kullanıcının dikkatini dağıtan karmaşıklık ortadan kaldırılmış. LightDM tabanlı oturum açma ekranında bir çok ufak tefek değişikliğin yanı sıra bir de uzaktan oturum açma sistemi eklenerek ağ üzerinden oturum açma işlemi fazlası ile basitleştirilmiş. Unity Dash’e eklen..]]> Fri, 26 Oct 2012 09:19:00 +0400 Bulutlara doğru https://www.evrensel.net/yazi/38593/bulutlara-dogru https://www.evrensel.net/yazi/38593/bulutlara-dogru? Bulut bilgi işlem son dönemlerde çeşitli İnternet servisleri ile birlikte sıkça anılan bir kavram. Biraz basite indirgeyecek olursak bulut bilgi işlem, donanımsal ve yazılımsal kaynakların bir ağ üzerinden kullanıcıya servis olarak sunulduğu sistemlere verilen addır. Genelde kullanıcılar bulut bilgi işlem servislerine bir web tarayıcı ya da basit bir uygulama kullanarak bağlanır. Yazılım ve donanım seviyesinde gerçekleştirilmesi gereken hemen hemen tüm işlemler geniş bir sunucu ağında gerçekleştirilir ve işlemin sonucu kullanıcıya aktarılır. Kullanıcıya ait veriler de genelde kullanıcının bilgisayarında değil bulutun içinde bir yerlerde saklanır. Bütün bu karmaşık gözüken sistem işin kullanıcı tarafındaki kurulum, bakım, onarım, kaynak kullanımı vb. yükü en aza indirgeyerek hem işin sistem yönetimini kolaylaştırır hem de bakım ihtiyacını azaltır. Bulutun içinde sunucular genelde birbirlerine pa..]]> Fri, 19 Oct 2012 16:00:43 +0400 Android 1 milyara gidiyor https://www.evrensel.net/yazi/38096/android-1-milyara-gidiyor https://www.evrensel.net/yazi/38096/android-1-milyara-gidiyor? Google Yönetim Kurulu Başkanı Eric Schmidt, son röportajında Android aktivasyonunun 2013 yılı içerisinde 1 milyara ulaşacağını ifade etti. Son güncellemelerle birlikte her gün 1,3 milyon yeni Android telefonun aktifleştirildiğinin altını çizen Schmidt, “Halihazırda kullanılan 500 milyon Android telefonu göz önünde bulundurarak, her gün 1,3 milyon yeni cihaz eklendiğinde 1 milyara ulaşmamız 2013 yılında gerçekleşecektir” dedi. Apple ve Android arasındaki rekabetin, sektörü tanımlayan bir mücadele haline geldiğini belirten Schmidt, “Bunu iki yıl önce söyleyemezdim” diye ekledi. Apple’ın geniş bir geliştirici platformuna, bilgi birikimine, bulut hizmetlerine ve yetenekli mühendislere sahip olduğuna dikkat çeken Schmidt, Google’ın Android ile tüm bunlara ve daha fazlasına sahip olduğunu anlatarak konuşmasını sürdürdü. Daha önce tekn..]]> Sat, 13 Oct 2012 07:40:04 +0400 İnternet, habercilik ve telif https://www.evrensel.net/yazi/37679/internet-habercilik-ve-telif https://www.evrensel.net/yazi/37679/internet-habercilik-ve-telif? Bu hafta yirmi gazete bir bildiri yayınlayarak kendi içeriklerinin, kaynak göstererek dahi yayınlanamayacağını açıkladı. Kendi içeriklerini çeşitli şekillerde yayınlayan İnternet sitelerini, televizyonları ve haber portallarını emek hırsızlığı ve korsanlıkla suçlayan bu yirmi gazete buna karşı hukuki mücadele sürdüreceklerini belirtti. Konuya yasal yönden bakarsak, Basın Kanunu, kaynak gösterilmesi ön şartı ile yeniden yayımlamaya izin verir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 37. maddesi de haberlerin yeniden yayımlanması konusunda bir istisna tanımlar. Yine aynı kanunun 36. maddesi telif hakkı olan makale ve köşe yazılarının kısaltılarak ve kaynak gösterilerek yeniden yayınlanmasına izin verir. Bir diğer deyişle yirmi gazetenin birleşerek yaptıkları açıklama yasa dışı. Elbette bu işin sadece hukuki yanı. İnternet, bilginin kopyalandığı, paylaşıldığı, yeniden üretildiği, yeniden üre..]]> Sat, 06 Oct 2012 10:13:44 +0400 Slackware 14 https://www.evrensel.net/yazi/37202/slackware-14 https://www.evrensel.net/yazi/37202/slackware-14? Slackware 13.37’nin yayınlanmasından 17 ay sonra, Slackware’in yeni kararlı sürümü Slackware 14, geçtiğimiz cuma günü yayınlandı. Slackware’in bu yeni sürümü kullanıcıların beklediği pek çok özelliği de beraberinde getiriyor. Yeni sürümde Linux Çekirdeği versiyonu 3’lü serilere sonunda yükseltildi. Slackware 14, uzun dönem desteği de olan 3.2.29 kararlı Linux Çekirdeği’ni kullanıyor. Kullanılan X.Org versiyonu ise X11R7.7. Firefox, son kararlı sürümden bu yana 11 versiyon atlayarak versiyon 15.0.1’e yükseltilmiş, LLVM/clang’ı da içeren yeni derleyiciler eklenmiş. E-posta istemcisi Thunderbird’de değişikliklerden nasibini almış ve 15.0.1 versiyonuna yükseltilmiş. Önemli bir ileri adım olarak kablolu ve kablosuz ağları kolayca ayarlamanızı sağlamak üzere Network Manager standart paketlere eklenmiş. Slackwa..]]> Sat, 29 Sep 2012 08:39:22 +0400 Kullanışlı bir sözlük: GoldenDict https://www.evrensel.net/yazi/36748/kullanisli-bir-sozluk-goldendict https://www.evrensel.net/yazi/36748/kullanisli-bir-sozluk-goldendict? Bilgisayarda yabancı dillerde metinlerle uğraşan hemen herkes iyi bir sözlüğe ihtiyaç duymuştur. Bu sözlük kullanıcının bilgisayar bilgisine ve alışkanlıklarına göre bazen MTU gibi basit bir sözlüktür, bazen de Babylon gibi olukça gelişmiş bir sözlük yazılımı olabilir. Sözlük yazılımı diyorum çünkü Babylon belirli bir biçimdeki sözlük dosyalarında kolay ve kullanışlı bir şekilde arama yapabilmenizi sağlayan bir yazılım. Yani gerçekte sözlüğün kendisi Babylon değil. Ücretli olması nedeni ile bütün artı özelliklerine ve kullanışlılığına rağmen Babylon, tercih ettiğim bir sözlük yazılımı değil. Hele bir de oldukça başarılı bir açık kaynaklı alternatif varken: GoldenDict. GoldenDict, Babylon’un BGL formatındaki sözlük dosyalarından, ABBYY Lingvo’nun DSL dosyalarına pek çok sözlük..]]> Sat, 22 Sep 2012 07:45:28 +0400 Neden özgür yazılım https://www.evrensel.net/yazi/36290/neden-ozgur-yazilim https://www.evrensel.net/yazi/36290/neden-ozgur-yazilim? Dün Yazılım Özgürlüğü Günü’ydü. 2006’dan beri her yıl eylül ayının üçüncü cumartesi günü kutlanan Yazılım Özgürlüğü Günü, pek çok ülkenin yanı sıra Türkiye’de de İstanbul, Ankara, İzmir ve Çanakkale’de çeşitli etkinliklerle kutlandı. Özgürlük sıkça kullandığımız bir kavram ancak söz konusu olan yazılım özgürlüğü olduğunda ‘özgür yazılım’ kavramını biraz açmakta yarar var. Özgür yazılım; kullanılabilen, üzerinde çalışılabilen, değiştirilebilen, kopyalanıp yeniden dağıtılabilen ve bütün bu işlemlerde ya herhangi bir kısıtlama içermeyen ya da sadece özgür yazılım kaynaklı yazılımların özgür olmamasını engelleyecek kısıtlamalar içeren yazılımlara verilen genel ad. 1983’te Richard Stal..]]> Sat, 15 Sep 2012 07:43:15 +0400 Bir çok platformlu virüs daha https://www.evrensel.net/yazi/35897/bir-cok-platformlu-virus-daha https://www.evrensel.net/yazi/35897/bir-cok-platformlu-virus-daha? Çok platformlu zararlılar konusunu son olarak hem Windows hem de Mac OS’a bulaşabilen Crisis solucanının ortaya çıkışı ile birlikte ele almıştık. Crisis’in keşfedilişinin üzerinden çok fazla zaman geçmeden Rus antivirüs firması Dr Web benzer bir zararlı daha keşfetti. Wirenet-1 adı verilen zararlının bir özelliği fazlası ile dikkat çekmesine yol açıyor. Wirenet-1 bugün için en yaygın işletim sistemi olan Windows’u, değil Mac OS ve Linux işletim sistemlerini hedef alıyor. Bulaştığı bilgisayarlarda bir arka kapı açan Wirenet-1 klavyenizden yaptığınız girişleri, web tarayıcınız, e-posta istemciniz ve anlık mesajlaşma programınızdaki kayıtlı şifreleri Hollanda kökenli bir sunucuya yollamaya çalışıyor. Wirenet-1’in kendini nasıl dağıttığı henüz belirlenebilmiş değil. Bir virüsün Windows’u değil de Linux ve Mac OS’u hedef alması ilk bakışta gerek kullanı..]]> Sat, 08 Sep 2012 10:26:52 +0400 Bilinmeyen Ufuklar https://www.evrensel.net/yazi/35455/bilinmeyen-ufuklar https://www.evrensel.net/yazi/35455/bilinmeyen-ufuklar? Bilinmeyen Ufuklar (Unknown Horizons), ekonomi ve şehir geliştirmeye dayalı bir 2-boyutlu gerçek zamanlı strateji oyunu. GNU Genel Kamu Lisansı ile lisanslı olan Bilinmeyen Ufuklar, hâlâ aktif bir şekilde geliştirilmeye devam ediyor. Oyuncunun yeni keşfedilmiş bir takımadaya yerleşmeye çalışan bir grubun yiyecek, hammadde ve hizmetler gibi ihtiyaçlarını karşılamak ve sorunlarını çözmekle uğraştığı oyun altı şehir seviyesi ve kırktan fazla bina içeriyor. Hâlâ tamamlanmamış bir oyun olmasına rağmen daha şimdiden ciddi bir oyuncu kitlesine sahip olmayı başardı. Çok fazla sayıda kaliteli, açık kaynaklı, ücretsiz oyunun henüz varolmaması daha tamamlanmamış olmasına rağmen Bilinmeyen Ufuklar’ı iyi bir alternatif haline getiriyor. FIFE(Flexible Isometric Free Engine) adlı izometrik 2-boyutlu grafik motorunu temel alan Bilinmeyen Ufuklar’ın geliştirilmesinde, hem FIFE’nin en iyi destekled..]]> Sat, 01 Sep 2012 07:20:21 +0400 Crisis: İlk ciddi çok platformlu virüs https://www.evrensel.net/yazi/35078/crisis-ilk-ciddi-cok-platformlu-virus https://www.evrensel.net/yazi/35078/crisis-ilk-ciddi-cok-platformlu-virus? Virüsler kullanım oranı ile orantılı bir şekilde ağırlıklı olarak Windows kullanıcılarının sorunu olsa da Mac OS ve Linux kullanıcıları da virüslerden etkileniyor. Akıllı telefonlar için geliştirilen Linux tabanlı Android işletim sistemi ve OS X tabanlı iOS’un ciddi şekilde yaygınlaşması ve akıllı telefon pazarının önemli bir kısmını (Android yüzde 61 ve iOS yüzde 20.5 olmak üzere bugün akıllı telefon pazarının yüzde 80’inden fazlası bu iki mobil işletim sisteminin elinde) ele geçirmeleri ile birlikte Mac OS ve Linux virüsler açısından daha önemli hedefler haline geldi ve bu platformlar için yazılan virüs sayılarında da kayda değer bir artış gözlendi. Daha önce birden fazla işletim sistemine bulaşabilecek virüslerin mümkün olduğu, yayılmaktan ziyade iddiayı kanıtlama amaçlı deneysel birkaç virüs ile zaten kanıtlanmıştı. Bir kaç gün &oum..]]> Sat, 25 Aug 2012 07:28:09 +0400 Günlük kullanımda Linux https://www.evrensel.net/yazi/34701/gunluk-kullanimda-linux https://www.evrensel.net/yazi/34701/gunluk-kullanimda-linux? Başta Windows 7 ve Windows XP olmak üzere Microsoft’a ait işletim sistemleri şimdilik bilgisayar piyasasında son kullanıcıların ana tercihi olmaya devam etmekle birlikte, son birkaç yıldır Linux tabanlı Android işletim sistemine sahip telefon ve tabletlerin yaygınlaşması ile birlikte çok sayıda kullanıcı Linux ile de ilgilenmeye başladı. Bilgisayar kullanımındaki alışkanlıkların kolay kolay değişmemesi nedeni ile bu ilgi pek çok durumda Linux’e kabaca bir göz atmaktan öteye gidemiyor ve Linux’u deneyen kullanıcı, karşısına çıkan ilk zorlukta soluğu tekrar Windows’ta alıyor. Ardından gelsin “Linux’un kullanımı zor.” dedikoduları... Oysa aynı kullanıcılar benzer zorlukları bilgisayar kullanmaya ilk başladıkları yıllarda da yaşadılar. Ancak o dönemin farkı Windows’tan kaçıp sığınabilecekleri ciddi,verimli ve kolay kullanılabilir bir işletim sisteminin var olmamasıydı. Linux, doğumundan ..]]> Sat, 18 Aug 2012 09:02:41 +0400 Steam değişirken... https://www.evrensel.net/yazi/34312/steam-degisirken https://www.evrensel.net/yazi/34312/steam-degisirken? İlk olarak Valve’e bağlı bir dijital dağıtım platformu olan Steamworks, Steam’i Linux platformu için hazırlayacağını duyurdu. Linux’e port edilecek ilk oyunun Left 4 Dead 2 olduğu ve hali hazırda dağıtımları Steam üzerinden gerçekleştirilen 2500 oyunun Linux’e port edileceği açıklandı. Ardından Valve’in kurucularından Gabe Newell’ın Microsoft’un Windows 8 planlarına dair “Windows 8 PC kullanıcılarının tümü için bir yıkım olacak. En büyük korkum PC pazarındaki en üst seviye donanımların bu işletim sistemi ile piyasadan kalkacak olması” açıklaması geldi. Ve şimdi Valve sözcüsü Mark Richardson tarafından yapılan bir açıklama ile artık sadece oyunların değil çeşitli yazılımların da Steam üzerinden dağıtımının yapılacağı duyuruldu. HalfLife, Left4Dead, Portal gibi pek çok başarılı oyunun da yapımcısı olan Valve’ın hem Linux pl..]]> Sat, 11 Aug 2012 11:27:16 +0400 Ava gideni avlamak: Prey https://www.evrensel.net/yazi/33846/ava-gideni-avlamak-prey https://www.evrensel.net/yazi/33846/ava-gideni-avlamak-prey? Varsayalım ki notebookunuz, tabletiniz ya da akıllı telefonunuz çalındı. Normal şartlarda cihazınızın IMEI numarası, telefon numarası, MAC adresi vb. bilgileriyle başvuru yapıp ardından da çalınan cihazın üzerine bir bardak soğuk su içmek dışında çok da fazla seçeneğiniz yok. Eğer açık kaynaklı, ücretsiz bir güvenlik yazılımı olan Prey, bilgisayarınızda tabletinizde ya da telefonunuzda kurulu ise durum değişebilir. Prey sayesinde eğer çalınan cihazınız çalışır konumda ve İnternet’e bağlı ise cihazınızın kamerasına uzaktan erişip cihazı kullananın fotoğrafını çekebilir, e-posta verilerinizi ve kaydedilmiş şifrelerinizi silebilir, ekran görüntüsü alabilir, eğer cihazınızın GPS desteği varsa, cihazınızın konum bilgilerine ulaşabilir ve cihazı kullanılmaz hale getirmek üzere kilitleyebilirsiniz. Prey şimdilik Windows, Linux, Mac OS, Android ve iOS işletim sistemlerini destekliyor. ..]]> Sat, 04 Aug 2012 10:16:19 +0400 Fibere engelden İBB’ye dava https://www.evrensel.net/yazi/33370/fibere-engelden-ibbye-dava https://www.evrensel.net/yazi/33370/fibere-engelden-ibbye-dava? Türkiye’de İnternet kullanımı hızla artış gösterirken, ihtiyaç duyulan bağlantı hızları da sürekli artıyor. Mevcut ADSL altyapısı ile bu hızları sağlamak çok da mümkün olmadığından pek çok firma fiber optik sistemler ve daha gelişmiş DSL sistemleri için kendi alt yapısını oluşturmaya çalışıyor. Yeni bir altyapının kurulması çalışmaları doğal olarak yolların kazılıp yeni kablo sistemlerinin döşenmesini gerektiriyor. İddialara göre yeni fiber optik sistemlerin ve çeşitli bağlantı teknolojilerin dağıtılmasında en büyük engellerden birini İstanbul Büyükşehir Belediyesi teşkil ediyor. Fiber optik altyapı kuran firmaların açıklamasına göre, İstanbul Büyükşehir Belediyesi yaklaşık 2 yıldır fiyat konusunda ya da kazı izinlerinde problem çıkartıyor ve bu da alt yapı çalışmalarının gecikmesine sebep oluyor. TELKODER (Serbest Telekomünikasyon İşle..]]> Sat, 28 Jul 2012 08:39:21 +0400 Korsan Körfezi’nin engellenemez yükselişi https://www.evrensel.net/yazi/32988/korsan-korfezinin-engellenemez-yukselisi https://www.evrensel.net/yazi/32988/korsan-korfezinin-engellenemez-yukselisi? Geçen ay aleyhine verilen mahkeme kararı nedeniyle, The Pirate Bay (Korsan Körfezi) üzerinden gerçekleştirilen dosya paylaşım trafiği son zamanlarda bir hayli düşmüştü. Ancak bu düşüş uzun sürmedi. Yapılan son açıklamalara göre, engellemelere rağmen torrent devi eski günlerine oldukça hızlı bir şekilde döndü. Kullanıcıların İnternet Servis Sağlayıcılardan (ISS) doğru yapılan engellemeleri aşmayı başarmasıyla, Korsan Körfezi üzerinden yapılan P2P trafiğinin normale dönmesi çok da uzun sürmedi. Virgin Media, TalkTalk, Bebroadband, Sky Broadband, Everything Everywhere, O2 gibi pek çok ISS, mahkemenin “Korsan film ve müzik paylaşımı yapıyor” gerekçeli engelleme kararından sonra, Korsan Körfezi’ne erişimi engellemişti. Engelleme kararının hemen ardından sitede yaşanan trafik yüzde 11 oranında düşmüştü. Ancak son a&c..]]> Sat, 21 Jul 2012 08:42:06 +0400 Truecrypt: Şifrelemenin binbir yolu https://www.evrensel.net/yazi/32610/truecrypt-sifrelemenin-binbir-yolu https://www.evrensel.net/yazi/32610/truecrypt-sifrelemenin-binbir-yolu? Bir metni alıcısı dışında kalan üçüncü şahısların okumasını engellemek için tarihin ilk dönemlerinden beri kullanılan çeşitli şifreleme metotları var. Kendi dönemlerinde genelde kırılamaz görülen bu basit şifreleme yöntemleri hemen hemen her seferinde birilerinin hayatına da mal olarak ne kadar güvensiz olabileceklerini kanıtladılar. Basit şifrelemeleri kırmakta kullanılan yöntemlerin benzerleri ve/veya gelişmişleri daha karmaşık şifreleme sistemlerini kırmakta da kullanılıyor. Hatta oldukça karmaşık görünen şifreleme yöntemleri hızla artan işlemci gücü karşısında tüm olası anahtarları denemeye dayanan kaba güç yöntemlerine yenik düşebiliyor. Şu anda büyük olasılıkla ‘Nasıl olsa kırılabileceğine göre, neden şifrelemeye ihtiyaç duyalım ki’ sorusunu soruyorsunuz. Öncelikle bu soruyu cevaplayalım... Şimdilik, birim alana ..]]> Sun, 15 Jul 2012 07:46:28 +0400 Geniş Topraklar https://www.evrensel.net/yazi/32229/genis-topraklar https://www.evrensel.net/yazi/32229/genis-topraklar? En hızlı işlemcilerin 100-150 Mhz’i geçemediği yıllarda oldukça popüler olan bir oyun vardı: Settlers II. Her ne kadar sonrasında pek çok devam oyunu (Settlers 3,4,5,6,7) yapıldıysa da, hiçbiri Settlers II’nin tadını vermedi. Settlers I ve Settlers II’yi temel alan Genel Kamu Lisansı (GPL) ile lisanslanmış açık kaynaklı bir proje olan Widelands yani Geniş Topraklar, pek çok yenilikle birlikte Settlers II’nin tadını bizlere geri getirmeye aday. Widelands’de oyuna ufak bir klanın şefi olarak sadece her şeyin depolandığı ana üs binanızla başlıyorsunuz. Oyun ilerledikçe bir yandan yerleşiminizi büyütürken öte yandan ekonominizi dengede tutmaya çalışıyorsunuz. Oyunun detaylarına daha fazla girmeden önce kısaca oyunu nasıl kuracağınızı anlatalım. Oyunun resmi sitesinde[0] yer alan Download sayfasında Windows başlığının altında yer alan download bağlantısına tıkladığımızda..]]> Sat, 07 Jul 2012 08:01:04 +0400 GIMP: GNU Resim işleme programı https://www.evrensel.net/yazi/31815/gimp-gnu-resim-isleme-programi https://www.evrensel.net/yazi/31815/gimp-gnu-resim-isleme-programi? GIMP, piksel tabanlı fotoğraf ve grafik işleme alanının devi olan Adobe Photoshop ile yapılabilen pek çok işin yapılabildiği oldukça gelişmiş bir yazılım. Üstelik Adobe Photoshop’un yüzlerce dolarlık fiyatına karşılık GIMP, Genel Kamu Lisansı (GPL) ile ücretsiz olarak dağıtılıyor. GIMP her ne kadar bazı alanlarda Adobe Photoshop’tan geride kalsa da, sıradan bir kullanıcının bütün işini görmek için fazlasıyla yeterli bir yazılım. İlk iş olarak GIMP’in resmi web sitesinde[0] yer alan ‘download’ bağlantısına tıklayarak işletim sistemimize uygun GIMP sürümünü indirelim. Bu köşenin okurlarının çoğunun hâlâ Windows sürümlerinden birini kullandığını göz önünde bulundurarak burada GIMP’in Windows sürümünün kurulumunu anlatacağım. Windows için GIMP’in son kararlı sürümü GIMP 2.8.0. Büy&uu..]]> Sat, 30 Jun 2012 08:44:25 +0400 Alan Turing 100 yaşında https://www.evrensel.net/yazi/31428/alan-turing-100-yasinda https://www.evrensel.net/yazi/31428/alan-turing-100-yasinda? Dün (23 Haziran), pek çok kişi tarafından modern bilgisayar biliminin kurucusu sayılan Alan Mathison Turing’in doğumunun 100. yıl dönümüydü. Turing’in 100. doğum günü, bilgisayar bilimleri ile iç içe olan hemen hemen her yerde çeşitli etkinliklerle anıldı. Her halde bu etkinliklerden en fazla dikkat çekenlerinden biri Google’ın günün anlam ve önemine uygun olarak tasarladığı ve basit bir Turing makinesinin işleyişini gösteren logosu, bir diğeri de legolar kullanılarak yapılan turing makinesi[0] idi. 23 Haziran 1912’de Londra’da doğan Turing’in bilgisayar bilimleri çevrelerinde bu kadar büyük saygı ve sevgi ile anılması anormal bir durum değil. Turing, 28 Mayıs 1936’da, daha 24 yaşında yayınladığı “Hesaplanabilir Sayılar Üzerine, Karar Probleminin Bir Uygulaması”[1] adlı tarihsel makalesinde bugün bildiğimiz şekli il..]]> Sat, 23 Jun 2012 08:53:27 +0400 Windows 8, UEFI ve Linux https://www.evrensel.net/yazi/31020/windows-8-uefi-ve-linux https://www.evrensel.net/yazi/31020/windows-8-uefi-ve-linux? Windows 8'in bilgisayarlarda işletim sistemi ile donanım arasındaki katman olan BIOS'un (Basic Input Output System : Basit Girdi Çıktı Sistemi) yerine daha güvenli olduğu gerekçesi ile UEFI'yi (Unified Extensible Firmware Interface : Birleştirilmiş Genişletilebilir Bellenim Arayüzü) kullanacak olması bir süredir Linux dünyasında tartışılıyor. UEFI, BIOS'un yerini almak üzere geliştirilmiş bir teknoloji olmasına ve hemen hemen tüm UEFI sistemler BIOS komutları ile geriye dönük olarak uyumlu olmasına rağmen, UEFI'nin Windows 8 için de tercih edilmesine yol açan 'güvenli önyükleme' (secure boot) özelliği Linux için sıkıntılara yol açabilir. Güvenli önyükleme özelliği için işletim sistemi üreticilerinin anahtarlarının UEFI'ye yazılmış olması gerekiyor. Pek çok üreticinin sadece Microsoft'a ait anahtarlara sahip anakartları ve bilgisayarları..]]> Sat, 16 Jun 2012 15:41:51 +0400 451 Fahrenheit: Kitap kağıdının tutuşma ısısı https://www.evrensel.net/yazi/30560/451-fahrenheit-kitap-kagidinin-tutusma-isisi https://www.evrensel.net/yazi/30560/451-fahrenheit-kitap-kagidinin-tutusma-isisi? Geçtiğimiz salı gecesi fantastik edebiyat ve bilim kurgu edebiyatının önemli kalemlerinden Ray Bradbury hayatını kaybetti. 91 yıllık hayatına 36’dan fazla dile çevrilmiş 27 roman ve 600’den fazla kısa hikayeyi sığdırmayı başaran Bradbury’nin ciddi şekilde tanınması 1953’te yayınlanan ve teknolojinin eşleri bile birbirine yabancılaştırdığı, kitapların yasaklandığı, itfaiyecilerinin görevinin kitap yakmak olduğu bir geleceği anlattığı Fahrenheit 451 ile oldu. Çocukluğumda okuduğum ve bilim kurgu edebiyatına ilgimi başlatan onca Jules Verne’den sonra Bradbury’nin Fahrenheit 451’i, bilim kurgu edebiyatına dair görüşlerimi sonsuza dek değiştirmeme neden oldu. “451 Fahrenheit: Kitap kağıdının tutuşma ısısı” cümlesi ile başlayan ve kitapların yasaklandığı baskıcı bir gelecekte görevi kitap yakmak olan bir itfaiyecinin tulumunun içinde gizlice bir kitap kaçırmasını, kitap oku..]]> Sat, 09 Jun 2012 08:42:52 +0400 Anonymous, F1’i tehdit etti https://www.evrensel.net/yazi/30097/anonymous-f1i-tehdit-etti https://www.evrensel.net/yazi/30097/anonymous-f1i-tehdit-etti? Anonymous, Kanada’da düzenlenen Formula 1 Grand Prix’i ile bağlantılı web sitelerine saldıracağını açıkladı. Gruba göre saldırının sebebi yarışın “Uluslararası Af Örgütü ve insan hakları savunucuları tarafından insan haklarını ihlal ettiği ilan edilen bir ülkede” düzenleniyor olması. 78 No’lu Özel Yasa’ya göre, Quebec’te protesto gösterilerine karşı çok sert yaptırımlar uygulanabiliyor. Bu da eylem ya da protesto gösterisi yapan kişilerin büyük cezalar ödemesine neden olabiliyor. 7 Hazirandan yarışın son günü olan 10 Hazirana kadar İnternet’te F1 ile ilgili ne kadar web sitesi, sunucu ve veritabanı varsa hepsine saldıracaklarını açıklayan bir Anonymous sözcüsü, Anonymous’un geçen sefer bütün seyircilerin kredi kartı numaraları dahil kişisel bilgilerini şifrelenmemiş bir halde F1 sunucularında bulduğun..]]> Sat, 02 Jun 2012 07:54:14 +0400 Brezilya tarihiyle yüzleşiyor https://www.evrensel.net/yazi/29718/brezilya-tarihiyle-yuzlesiyor https://www.evrensel.net/yazi/29718/brezilya-tarihiyle-yuzlesiyor? Arjantin ve Şili’nin kendi tarihleriyle yüzleşme çabalarından sonra, Latin Amerika’da bu kez Brezilya kendi tarihiyle yüzleşmeye başladı. Brezilya’da askeri darbe, Şili ve Arjantin’de olduğu kadar yıkıcı sonuçlara yol açmamıştı. Ancak ne olursa olsun, darbe darbedir. Brezilya’da kurulan Gerçekleri Araştırma Komisyonu, 1946-1988 yılları arasında kalan zaman dilimini araştıracak. Komisyon üyeleri, bu dönemde haklarını yitirenler, insan hakları ihlalleri kurbanları ile görüşecekler. Bu çerçevede çeşitli eyaletlerden üyeler araştırmalara başladılar. 25 eyaletten üyelerin yer aldığı komisyon çalışmalarına başladı. Komisyon, öncelikle hak ihlaline uğrayanlar veya yakınları ile görüşecek ve belge toplayacak. Sonra vardığı sonuçları kamuoyu ile paylaşacak. Devlet Başkanı Dilma, darbe döneminde işkence gördüğü için, devle..]]> Sat, 26 May 2012 11:04:19 +0400 Paranoyanın sınırında:Tails https://www.evrensel.net/yazi/29717/paranoyanin-sinirindatails https://www.evrensel.net/yazi/29717/paranoyanin-sinirindatails? Geçen hafta bilgisayarlarımızda ve İnternet servis sağlayıcılarımızda tutulan kayıtlardan, bilgisayarlarımızdan veri çalmak üzere tasarlanmış virüs ve truva atlarından, bilgisayarımızda yaptıklarımıza dair kalan veri kırıntılarından bahsetmiş ve bunlardan kurtulmanın olası yollarına kısaca bir göz atmıştık.Söz konusu metotlar dalgınlık, dikkatsizlik vb. nedenlerle bazen uygulanmayabileceğinden ‘kendi bilgisayarında izlendiği’ hissine kapılanlar için geliştirilmiş Debian tabanlı bir Linux dağıtımı var: The Amnestic Incognito Live System(TAILS). Tails bir flash disk ya da DVD üzerinden kullanabildiğiniz, gizliliğinizi korumak üzere tasarlanmış bir Linux dağıtımı. Tüm dış bağlantılarını Tor ağından geçiren Tails, bir yandan İnternet gezintinizi tümüyle anonim hale getirirken bir yandan da siz aksini belirtmediğiniz sürece sabit diskinizde ne yaptığınızı gösterebilecek her hangi bir veri kalması..]]> Sat, 26 May 2012 11:01:41 +0400 Güney Amerika sineması üzerine notlar (II) https://www.evrensel.net/yazi/29293/guney-amerika-sinemasi-uzerine-notlar-ii https://www.evrensel.net/yazi/29293/guney-amerika-sinemasi-uzerine-notlar-ii? Brezilya’nın tanınmış yönetmenlerinden birisi de Walter Salles. Yönetmen, Hollywood’da da çeşitli filmlere imza attı. Örneğin “Dark Water (Kara su)” filmi bunlardan birisi. Şimdi de, Jack Kerouach’ın “Yolda” adlı kitabını filme çekiyor Francis Ford Cappulo ile birlikte. Sales’in diğer bir önemli filmi “Central do Brasil” isimli bir dram. Film, ikinci bir şans arayan bir kadın ile kendi köklerini araştıran bir adamın öyküsünü anlatıyor. Salles’in izlediğim diğer bir filmi ise, “Abril Despedaçado (Parçalanmış Nisan)”. Film, Brezilya’nın kırsal kesiminde yaşayan bir gencin, düşman bir aile tarafından öldürülen ağabeysinin intikamını alması üzerine kurulu. Film, 2002 yılında en iyi yabancı film kategorisinde Oscar adayı olmus. Salles’in diğer önemli bir filmi de Che Guevara’nın hayatının bir k..]]> Sat, 19 May 2012 08:57:24 +0400 Paranoya https://www.evrensel.net/yazi/29291/paranoya https://www.evrensel.net/yazi/29291/paranoya? Bilgisayarınızın başına oturduğunuzda zaman zaman izleniyormuş hissine kapılıyorsanız, bu konuda pek de haksız sayılmazsınız. Girdiğimiz her İnternet sitesi bilgisayarımızda bir yerlerde kaydediliyor. Sadece bilgisayarımızda da değil. İnternet servis sağlayıcımızda IP adresimizin hangi dakika internet’te ne yaptığının kayıtları tutuluyor. Bilgisayarımızda yaptığımız hemen hemen her hareket geride bir iz bırakıyor. Bunun dışında bilgisayarımıza yerleşebilecek truva atları ve virüsler klavyeden bastığımız her tuşu, ekranın fare ile tıkladığımız her noktasını kaydedip raporlayabiliyor. Bilgisayarımıza çeşitli arka kapılardan sızabilecek bir saldırganın ekranımızdaki görüntüyü bizle birlikte izlemesi, web kameramızdan görüntü, mikrofonumuzdan ses kaydetmesi olasılık dışı bir durum değil. Bu kadar olasılık ve risk altında bilgisayarı kullanırken takip edildiğini hissetmek de anormal bir durum değil. Biraz paranoyaklık iyidir. Eğer &lsquo..]]> Sat, 19 May 2012 08:52:47 +0400 Calibre: Kütüphaneniz her an yanınızda https://www.evrensel.net/yazi/28411/calibre-kutuphaneniz-her-an-yaninizda https://www.evrensel.net/yazi/28411/calibre-kutuphaneniz-her-an-yaninizda? Netbooklar, akıllı telefonlar ve e-kitap okuyucuların kullanımının artması ile birlikte elektronik kitaplar da hayatımıza girdi. Nasıl girmesinler ki? Yanında normalde yüzlerce kilogram gelen bir kitaplık dolusu kitabı 250 gram ağırlığında bir e-kitap okuyucuda ya da 120 gram ağırlığında bir telefonda ya da 1-1.5 kilogramlık bir netbookta taşıyabilmek -özellikle de her gün büyük şehirlerin trafiğinde saatlerini geçirenler için- oldukça kullanışlı olabiliyor. Hele bir de elektronik mürekkep teknolojisini kullanan bir e-kitap okuyucunuz varsa, neredeyse basılı kitap okumanın tadına yaklaşabiliyor e-kitaplar. Eğer kullandığınız yazılımın metinden-konuşmaya (text-to-speech) desteği varsa, elinizdeki e-kitabı dinlemeniz bile mümkün. Elbette bütün bu avantajlarının yanısıra dezavantajları da var e-kitapların. Öncelikle fikri mülkiyet meselesi var. e-kitap dağtımcılarının, ve e-kitap okuyucu üreten şirketle..]]> Sat, 05 May 2012 08:34:49 +0400 RedHack saldırısının ardından https://www.evrensel.net/yazi/27991/redhack-saldirisinin-ardindan https://www.evrensel.net/yazi/27991/redhack-saldirisinin-ardindan? Cuma akşamı saat 22.00 sularında başlayıp 24.00’e kadar süren ve bu yazının yazıldığı saatlerde hâlâ etkileri süren (ADSL modemlerimden biri hala İnternet’e bağlanamıyor) İnternet kesintisini RedHack üstlendi. Kesinti ile ilgili TTNet’in ‘Saldırı falan yok, biz sistem kuruyorduk, o sırada bir şeyler ters gitti’ minvalindeki açıklamaları hiç de inandırıcı değildi. Twitter’dan gözlemleyebildiğim kadarıyla sevenler RedHack’i takdir ederken sevmeyenler de sövgü dolu twitlerini sıralıyordu. Bütün bu twitlerin ortak özelliği ise kimsenin TTNet’in açıklamasını doğru kabul etmemesi idi. Seven, sevmeyen hemen herkes bunun bir saldırı olduğuna ve RedHack’ten geldiğine emindi. Zaten bir kaç gün önce TÜBİTAK da kamu kurumlarına olası bir saldırı konusunda bir uyarı yazısı göndermiş çeşitli tedbirler alınmasını istemişti. TTNet’..]]> Sat, 28 Apr 2012 09:54:46 +0400 Apple’ın başı virüslerle dertte https://www.evrensel.net/yazi/27523/applein-basi-viruslerle-dertte https://www.evrensel.net/yazi/27523/applein-basi-viruslerle-dertte? Apple yüz binlerce kullanıcısını etkileyen Flashback adlı truva atı için bir yama yayınladı. Bu yamanın yayınlanması ile birlikte Apple taraftarlarının sıklıkla başvurdukları ancak doğruluk payı olmayan “Mac’te virüs olmaz” içerikli şehir efsanesi de ciddi şekilde yara aldı. Düşük pazar payı nedeni ile virüslerin daha az hedefi olan Mac’ler sıklıkla bu saldırılara maruz kalmış ve bu nedenle güvenlik açıklarını ister istemez kapatmak zorunda kalmış olan Windows’tan çok da güvenli olmadıklarını da göstermiş oldular. Geçtiğimiz haftalarda ortaya çıkan ve ciddi sayıda Mac’i etkileyen Flashback adlı zararlı ele geçirilmiş web sitelerinde sisteme yüklenmesi gereken bir java uygulaması olarak görünüyor. Kullanıcı bu uygulamayı yüklediğinde Mac OS X’in bazı güvenlik mekanizmaları devre dışı kalıyor ve sisteme arka kapılar yüklene..]]> Sun, 22 Apr 2012 05:45:15 +0400 Evrene açılan pencere: Celestia https://www.evrensel.net/yazi/26152/evrene-acilan-pencere-celestia https://www.evrensel.net/yazi/26152/evrene-acilan-pencere-celestia? İnsanoğlu, varolduğu ilk günden beri gökyüzünü izliyor ve gözlemliyor. Çıplak gözle başlayan bu gözlemler Tycho Brahe, Kepler, ve Copernicus gibi astronomlar ve bugün açısından bakıldığında fazlasıyla ilkel sayılabilecek gözlem araçları aracılığıyla başka bir şekle büründü. Copernicus, yaşamının son yıllarında kilisenin dünya merkezli statik, değişmez evren teorisinin karşına güneş merkezli evren teorisini koydu. Tycho Brahe Cassiopeia takım yıldızında bugün Tycho’nun yıldızı olarak anılan ve bir süpernova olduğu düşünülen bir yıldızın günden güne parlaklığını yitirmesini ve gökyüzünden silinmesini gözlemledi ve gözlem verilerini detaylı olarak kaydetti. Tycho Brahe’nin detaylı gözlem verilerinden yararlanan Kepler, gezegenlerin hareketlerini açıklayan yasalarını ortaya attı. İnsanoğlunun evrene ve göks..]]> Sat, 31 Mar 2012 07:05:42 +0400 Korsan Körfezi gökyüzüne açılacak https://www.evrensel.net/yazi/25715/korsan-korfezi-gokyuzune-acilacak https://www.evrensel.net/yazi/25715/korsan-korfezi-gokyuzune-acilacak? Korsan Körfezi, blogunda yayınlanadıkları bir açıklamayla insansız hava araçları ile sunucularını gökyüzüne taşımak için araştırmalara başladığını açıkladı. İlk bakışta hiçte ciddi gibi görünmeyen bu açıklamanın detaylarına baktığımızda Korsan Körfezinin oldukça ciddi olduğu ve tasarlanan alçak yörünge sunucu istasyonlarının çok da mümkünsüz olmadığı görülüyor. GPS kontrollü hava araçları, uzun menzilli radyo vericileri ve bu köşede daha önce ele aldığımız Raspbery Pi gibi mini bilgisayarların gelişimine vurgu yapan açıklamada, yerden bir kaç kilometre yüksekte süzülen istasyonlarla denemeler yapılacağı böylece Korsan Körfezi’ni kapatabilmek için -tıpkı gerçek bir savaştaki gibi- sunuculara uçaklarla saldırılması gerekeceği belirtiliyor. Modern radyo vericileri i..]]> Sat, 24 Mar 2012 08:58:59 +0400 Minyatür bir bilgisayarın düşündürdükleri https://www.evrensel.net/yazi/25224/minyatur-bir-bilgisayarin-dusundurdukleri https://www.evrensel.net/yazi/25224/minyatur-bir-bilgisayarin-dusundurdukleri? Raspberry Pi, İngiltere’de Raspberry Pi Vakfı tarafından okullarda temel bilgisayar bilimleri anlatımı için geliştirilmiş A modeli 25 dolara, B modeli 35 dolara satılan tek-kartlı bir bilgisayar. Proje 2006’da Cambridge Üniversitesi Bilgisayar Laboratuvarlarından bir grup akademisyenin her yıl temel programlama bilerek bölüme gelen gençlerin sayısının azalıyor olmasının sebeplerini araştırması ile başladı. ‘90’larda bölüme başvuran gençlerin büyük bir çoğunluğu programlamaya o veya bu şekilde bulaşmışken 2000’lerde tablo bambaşkaydı. İlk ve orta öğretim ders programlarının Word ve Excel eğitimi ve web sayfası tasarımı ile şişirilmesi, ev bilgisayarları ile oyun konsollarının bir kuşağın ister istemez programlamayı öğrendiği Amiga, Commodore 64 ve benzeri temel programlama bilgisi gerektiren cihazların yerini alması ve bilgisayarların deneyler yapmak için pahalı cihazlar oluşu ..]]> Sat, 17 Mar 2012 07:40:46 +0400 Linux Dağıtımları: Herkese uygun bir Linux bulunur https://www.evrensel.net/yazi/24759/linux-dagitimlari-herkese-uygun-bir-linux-bulunur https://www.evrensel.net/yazi/24759/linux-dagitimlari-herkese-uygun-bir-linux-bulunur? Linux’ün belki de en önemli özelliği birbirinden farklı iş, çalışma ve zevklere hitap eden ve ‘distro’ (Linux Distrubution’ın kısaltması) olarak adlandırılan yüzlerce farklı Linux Dağıtımı’na sahip olması. Her biri farklı masaüstü çevreleri, farklı dosya yöneticileri ve farklı paketlerin çeşitli şekillerde bileşimi olan bu dağıtımlar Linux’e neredeyse sonsuz bir çeşitlilik sağlarken kullanıcılara da zevklerine ve ihtiyaçlarına göre bir dağıtım seçebilme özgürlüğünü tanıyor. Doğal olarak bu dağıtımlardan bir kısmı Linux kullanıcı tabanında hızla popülerleşirken bir kısmı da çeşitli nedenlerle daha az popüler kalabiliyor. Diğer yüzlerce dağıtım arasından çeşitli özellikleri ile öne çıkan bazı Linux dağıtımları tanımak Linux’e geçmek isteyen kullanıcıların seçimlerini biraz daha kol..]]> Sat, 10 Mar 2012 07:51:27 +0400 Korsan Körfezi artık torrentsiz https://www.evrensel.net/yazi/24258/korsan-korfezi-artik-torrentsiz https://www.evrensel.net/yazi/24258/korsan-korfezi-artik-torrentsiz? İnternet’in en büyük torrent sunucusu Korsan Körfezi (ThePirateBay) artık sunucularında torrent dosyası barındırmıyor. Tüm torrent dosyaları kaldırılarak, indirme işlemlerinin tamamı mıknatıs bağlantılara (magnet link) devredildi. ThePirateBay Blog’da konu hakkında yapılan açıklamada torrent dosyalarının disk alanı ve zaman kaybı olduğu belirtilerek, mıknatıs bağlantıların torrent dosyalarından daha dayanıklı olduğu ve kullanımının daha kolay olduğu belirtildi. Ayrıca doğrudan torrent dosyalarını engelleyen filtrelerin mıknatıs bağlantıları engelleyememesi ve Avrupa Birliği ülkelerinin daha katı sansür politikalarına doğru yol alması da geçişin sebepleri arasında gösterildi. Bu geçiş, bağlantısı filtrelenmeyen son kullanıcı için Korsan Körfezi’nin kullanımında ciddi bir farklılık yaratmayacak: Torrent dosyası indirmek için tıklanan yeşil renkli aşağı çift ok ikonlarının yerine kullanıcı..]]> Sat, 03 Mar 2012 07:46:33 +0400 Ava gideni avlamak: Prey https://www.evrensel.net/yazi/22921/ava-gideni-avlamak-prey https://www.evrensel.net/yazi/22921/ava-gideni-avlamak-prey? Diyelim ki notebookunuz, ya da akıllı telefonunuz çalındı. Normal şartlarda cihazınızın IMEI numarası, telefon numarası, MAC adresi vb. bilgileriyle başvuru yapmak ve çalınan cihazın üzerine bir bardak soğuk su içmek dışında çok da fazla seçeneğiniz yok. Eğer açık kaynaklı, ücretsiz bir güvenlik yazılımı olan Prey, bilgisayarınızda ya da telefonunuzda kurulu ise durum değişebilir. Prey sayesinde eğer çalınan cihazınız çalışır konumda ve Internet’e bağlı ise cihazınızın kamerasına uzaktan erişip cihazı kullananın fotoğrafını çekebilir, e-posta verilerinizi ve kaydedilmiş şifrelerinizi silebilir, ekran görüntüsü alabilir, eğer cihazınızın GPS desteği varsa, cihazınızın konum bilgilerine ulaşabilir ve cihazı kullanılmaz hale getirmek üzere kilitleyebilirsiniz. Prey şimdilik Windows, Linux, Mac OS, Android ve iOS işletim sistemlerini destekliyor. Bu köşenin okurlarının ç..]]> Sat, 11 Feb 2012 08:59:04 +0400 Anadolu Parsı’nın soyu tekrar tükeniyor https://www.evrensel.net/yazi/22456/anadolu-parsinin-soyu-tekrar-tukeniyor https://www.evrensel.net/yazi/22456/anadolu-parsinin-soyu-tekrar-tukeniyor? Türkiye’nin ‘ulusal işletim sistemi’ olmak üzere TÜBİTAK bünyesinde geliştirilmeye başlanan ve ilk kararlı sürümü 21 Ocak 2011’de yayınlanan yerli Linux dağıtımı Pardus projesi yok olmanın eşiğinde. Yaptığı açıklama ile Pardus 2011 için her hangi bir yazılım güncellemesi yapılmayacağını duyuran Pardus geliştiricisi Semen Cirit TÜBİTAK’taki genel değişim ve son dönemde yaşanılan büyük iş gücü kaybı sonucunda Pardus yönetiminin bu kararı aldığını belirtti. Pardus 2011 için yeni güncelleme yayınlanmayacak olması nedeni ile kullanılabilecek güncellenen ve geliştirilen her hangi bir Pardus sürümü de kalmadı. Hali hazırda pek çok devlet dairesinde kullanılmakta olan Pardus kurumsal ise şimdilik güncellenmeye devam edecek ancak onun da geleceği çok büyük olasılıkla karanlık. Pardus adını ve logosunu 1980’lerd..]]> Sat, 04 Feb 2012 07:48:54 +0400 Linux’te video ve ses işleme https://www.evrensel.net/yazi/22032/linuxte-video-ve-ses-isleme https://www.evrensel.net/yazi/22032/linuxte-video-ve-ses-isleme? Youtube, Facebook, Google+ vs. derken evde hazırlanmış video ve ses dosyaları da İnternet’in ayrılmaz parçalarından biri haline geldi. Linux uzunca bir süre video ve ses işleme alanında görece yetersiz kaldı ise de bugün durum oldukça farklı. Bugün video ve ses alanında pek çok yazılımı bir araya toplayıp, kendilerini bir multimedia stüdyosu olarak sunan Ubuntu Studio ve dyne:bolic gibi Linux dağıtımları bile mevcut. Senelerdir alıştığım dağıtımı(Slackware) değiştirmek konusunda biraz isteksiz olduğumdan multimedya stüdyosu bir Linux dağıtımını kurmak yerine Linux’u destekleyen ya da sadece Linux için yazılmış çeşitli multimedia yazılımlarını kendi kullandığım dağıtıma kurmayı tercih ettim. Bu yazıda kısa kısa tanıtacağım yazılımların pek çoğu yaygın Linux dağıtımlarının kendi paket depolarında mevcut. Mevcut olmayanları da fazla zorlanmadan kaynak kodundan derleyebilirsiniz. LiVES: Linux Video Editing..]]> Sat, 28 Jan 2012 07:22:23 +0400 İnternet Karartması: SOPA ve PIPA https://www.evrensel.net/yazi/21600/internet-karartmasi-sopa-ve-pipa https://www.evrensel.net/yazi/21600/internet-karartmasi-sopa-ve-pipa? Geçtiğimiz çarşamba İnternet, tarihinin en önemli eylemlerine sahne oldu. İnternet’in irili ufaklı pek çok bileşeni ABD’de çıkartılacak SOPA[0] ve PIPA’yı[1] protesto etmek için çeşitli eylemlerde bulundular. Wikipedia 24 saatliğine, redd.it ve Internet Archive 12 saatliğine kepenk kapattı. Google kendi logosunu sansürledi. Flickr kullanıcıların kendi resimlerinden on tanesinin üzerini SOPA ve PIPA karşıtı bir mesajla karartabilmesinin olanaklarını yarattı. Twitpic, logosunun üzerine ‘sansürü durdurun’ yazılı siyah bant çekti. Bilgisayar ve Programlama üzerine kitapları ‘korsan’ listelerinin üst sıralarında yer alan O’Reily Media sitesini SOPA ve PIPA karşıtı bir mesajla kararttı. Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg Facebook’un İnternet’e zarar verecek her türlü yasaya karşı duracağını açıkladı. Mozilla, FSF, Fedor..]]> Mon, 23 Jan 2012 05:57:48 +0400 Herkes için Linux https://www.evrensel.net/yazi/21205/herkes-icin-linux https://www.evrensel.net/yazi/21205/herkes-icin-linux? Her ne kadar başta Windows 7 ve Windows XP olmak üzere Microsoft’a ait işletim sistemleri bilgisayar piyasasında son kullanıcıların ana tercihi olmaya devam ediyorsa da, son birkaç yılda Linux tabanlı Android vb. işletim sistemine sahip telefon ve tabletlerin yaygınlaşması ile birlikte ciddi sayıda bilgisayar kullanıcısı Linux ile de ilgilenmeye başladı. Ancak bilgisayar kullanımındaki alışkanlıkların kolay kolay değişmemesi nedeni ile bu ilgi pek çok durumda Linux’e kabaca bir göz atmaktan öteye gidemiyor ve Linux’u deneyen kullanıcı, karşısına çıkan ilk zorlukta soluğu Windows’ta alıyor. Ardından gelsin “Linux’un kullanımı zor.” dedikoduları... Oysaki aynı kullanıcılar benzer zorlukları Windows’u ilk kullanmaya başladıkları dönemde de yaşadılar. Ancak o zamanların farkı Windows’tan kaçıp sığınabilecekleri ciddi bir işletim sisteminin var olmaması idi. Linux, doğumundan bu güne ..]]> Sat, 14 Jan 2012 07:37:32 +0400 Evrensel dönüştürücü: MediaCoder https://www.evrensel.net/yazi/20758/evrensel-donusturucu-mediacoder https://www.evrensel.net/yazi/20758/evrensel-donusturucu-mediacoder? Video ve ses dosyaları karşımıza birden fazla biçimde çıkabiliyor. Ses dosyaları için popüler biçimler Mp3, Wav, Flac ve Ogg. Video dossyaları için ise Avi, Mpeg 2, Mkv, Flv, Mpeg 4 şeklinde başlayan liste uzayıp gidiyor. Bu dosya biçimlerinin birinden diğerine dönüşüm yapmak gerek biçimlerin çokluğu gerekse bu biçimlerin iç çeşitliliği nedeni ile oldukça zor olabiliyor. Bu işi yapmak üzere tasarlanmış pek çok ücretli program dahi çeşitli biçimleri dönüştüremeyebiliyor. MediaCoder bu bir dosya biçiminden diğerine dönüştürme işini oldukça iyi bir şekilde başaran ücretsiz bir program. MediaCoder’ın eksi olarak nitelendirilebilecek tek yönü, çok sayıda dosya biçimi ile çalışması ve çok fazla özelliği olması nedeni ile fazlası ile karmaşık görünmesi...]]> Sat, 07 Jan 2012 08:08:18 +0400 Nexuiz https://www.evrensel.net/yazi/20329/nexuiz https://www.evrensel.net/yazi/20329/nexuiz? Nexuiz oldukça yüksek ritimli, 3 boyutlu bir arena oyunu. Alientrap adlı geliştirici topluluğu tarafından yaratılan Nexuiz’in ilk versiyonu Mayıs 2005’te Genel Kamu Lisansı (GPL : General Public License) ile ücretsiz olarak yayınlandı. O günden bu güne sürekli güncellenen ve 2.5.2 versiyonuna kadar ulaşan Nexuiz 5 milyonu aşan indirilme sayısı ile kendini oyunculara kabul ettirdiğini kanıtladı. Tek başına oynanabilecek yirmi aşama içeren Nexuiz, pek çok açık Internet sunucusu ile esas gücünü çok oyunculu oynanabilirliği ile gösteriyor. Oyunu, Alientrap’in resmi sitesinde[0] yer alan menüden Nexuiz’i seçip gelen sayfadan “Download Nexuiz Clasic...” bağlantısını kullanarak ya da SourceForge’daki sayfasından[1] indirebilirsiniz. 900 Megabyte’a yaklaşan boyutu ile bu indirme bayağı bir zaman alacak. Benim 8 Megabitlik ADSL bağlantımla ve bir indi..]]> Sat, 31 Dec 2011 08:39:19 +0400 Humble Indie Bundle 4 https://www.evrensel.net/yazi/19898/humble-indie-bundle-4 https://www.evrensel.net/yazi/19898/humble-indie-bundle-4? Humble Indie Bundle (Mütevazı Bağımsız Bohça)[0], kullanıcının belirlediği fiyat üzerinden Internet’ten satılan, birden fazla işletim sistemi platformunu destekleyen, DRM’siz (Sayısal Hak(sızlık) Yönetimi) bağımsız oyun geliştiricileri tarafından geliştirilen oyunlardan oluşan paketlerin adı. Oyunların satışından elde edilen gelirlerinin bir kısmı geliştiricilere bir kısmı da Child’s Play, Electronic Frontier Foundation ve Amerikan Kızıl Haçı gibi kuruluşlara gidiyor. Satın alma sırasında, oyuncu önce bir fiyat belirliyor ardından da bu ücretin kime ne kadar paylaştırılacağına karar veriyor. İlk üç oyun bohçası ve bunların çeşitlemelerinden (Humble Frozenbyte Bundle, Humble Voxatron Debut vb.) 7 milyon doların üzerinde parayı bağımsız oyun geliştiricilerine ve çeşitli kurumlara aktarmayı başaran Humble Indie Bundle, son paketi Humble Indie Bundle 4’ün yayınlanmasının ardından 10 g..]]> Sat, 24 Dec 2011 14:28:51 +0400 Geniş topraklar https://www.evrensel.net/yazi/19517/genis-topraklar https://www.evrensel.net/yazi/19517/genis-topraklar? İşlemci hızlarının 100-200 Mhz’i geçemediği yıllarda oldukça popüler olan bir oyun vardı: Settlers II. Her ne kadar sonrasında pek çok devam oyunu (Settlers 3,4,5,6,7) yapıldıysa da, hiçbiri Settlers II’nin tadını vermedi. Settlers I ve Settlers II’yi temel alan Genel Kamu Lisansı(GPL) ile lisanslanmış açık kaynaklı bir proje olan Widelands yani Geniş Topraklar, pek çok yenilikle birlikte Settlers II’nin tadını bizlere geri getirmeye aday. Widelands’de oyuna ufak bir klanın şefi olarak sadece her şeyin depolandığı ana üs binanızla başlıyorsunuz. Oyun ilerledikçe bir yandan yerleşiminizi büyütürken öte yandan ekonominizi dengede tutmaya çalışıyorsunuz. Oyunun detaylarına daha fazla girmeden önce kısaca oyunu nasıl kuracağınızı anlatalım. Oyunun resmi sitesinde[0] yer alan Download sayfasında Windows başlığının altında yer alan download bağlantısına tıkladığımızda y..]]> Sat, 17 Dec 2011 06:05:49 +0400 64 yaşındaki küçük dev: Transistör https://www.evrensel.net/yazi/19095/64-yasindaki-kucuk-dev-transistor https://www.evrensel.net/yazi/19095/64-yasindaki-kucuk-dev-transistor? Yaklaşık 64 yıl önce, 16 Aralık 1947’de, Bell Laboratuvarlarında çalışan William Shockley, John Bardeen ve Walter Brattain dünyanın ilk transistörünü icat etti. Transistör; başta radyo ve televizyonlar olmak üzere, dönemin elektronik ciahzlarının hemen hemen tümünde fazlasıyla geniş yer kaplayan ve oldukça fazla güç tüketen vakum tüplerinin yerine daha az güç tüketen ve daha az yer kaplayan bir devre elemanı üretme çabaları sonunda ortaya çıktı. Bardeen, Shockley ve Brattain 30 Haziran 1948’de düzenledikleri basın toplantısında, dünyaya sadece transistörün büyük ölçekli bir modelini sunmakla kalmadılar, bunun yanı sıra vakum tüplerinin yerine transistörlerle çalışan bir televizyon ve bir radyo alıcısını da sundular. Bu ilk sunumun ardından oldukça hızlı bir gelişme süreci başladı: 19..]]> Sat, 10 Dec 2011 07:56:02 +0400 Firefox geri düştü https://www.evrensel.net/yazi/18678/firefox-geri-dustu https://www.evrensel.net/yazi/18678/firefox-geri-dustu? Pazar payı istatistiklerinde istikrarlı yükselişini sürdüren Google Chrome, kasım ayı istatistiklerine göre Firefox’un önüne geçti. Web istastistik şirketi StatCounter’a göre Google’ın web tarayıcısı Chrome, kasım ayında pazar payını yüzde 25.69’a yükselterek, yüzde 25.23 pazar payına sahip Mozilla Firefox’u geride bıraktı. Browser pazarında birinci sıra ise istikrarlı bir şekilde azalan pazar payına rağmen hâlâ yüzde 40.63’lük pazar payı ile Microsoft’un Internet Explorer’ında. StatCounter’dan yapılan açıklamada, açıklanan istatistiklerin indirilme sayısına değil, kullanım oranına dayandığı belirtildi. Internet Explorer’ın tahtına aday iki güçlü tarayıcının pazar payı savaşı nasıl sonuçlanacak ilerleyen günlerde birlikte göreceğiz. Samsung’un Avustralya yasağı kalktı Samsung ile Apple arasın..]]> Sat, 03 Dec 2011 09:34:21 +0400 Kırpılmış İnternet https://www.evrensel.net/yazi/18258/kirpilmis-internet https://www.evrensel.net/yazi/18258/kirpilmis-internet? Bildiğiniz üzere 22 Kasım’da ‘Güvenli İnternet’(!) dönemi başladı. İnternet’i kırpılmış koyuna çevirme operasyonuna daha önce gelen yoğun tepki nedeni ile filtreleme isteğe bağlı yapılacak. Bu nedenle pek çok kişinin bu filtrelemeden etkilenmeyeceğini, kendi İnternet bağlantılarını kısıtlatmak için başvuruda bulunmayacaklarını rahatça söyleyebiliriz. Eğer konuyu sadece filtreden ibaret görebilseydik belki “Aman, kimse filtre kullanmaz sorun da çözülür.” de diyebilirdik. Ancak Türkiye’nin İnternet politikası, bu cümleyi kurdurmayacak ölçüde sansürcü. Filtre bu işin küçük ama önemli bir parçası. Engelli Web’in[0] verilerine göre Türkiye’de ‘Güvenli İnternet’ filtresi dışında erişime engellenmiş 15506 web sitesi bulunuyor. Bu web sitelerinden 468’i (yüzd..]]> Sat, 26 Nov 2011 08:21:50 +0400 Bankalar üzerine https://www.evrensel.net/yazi/17802/bankalar-uzerine https://www.evrensel.net/yazi/17802/bankalar-uzerine? Avrupa Birliğine üye Akdeniz ülkelerinde iktisadî buhran siyasî buhrana dönüştü. Yunanistan’da ve İtalya’da seçim kazanmış siyasetçiler yerine teknokratlar hükümet kurdu. Oysa ki liberaller, serbest piyasa ekonomisinin demokrasinin şartı olduğunu iddia ederek, neoliberalizmi bir demokrasi projesi olarak görmekte idi. Toplumda büyük servet farkları varsa demokrasi olamaz. Servet bir yandan servet sahibi zümreye kamu oyunu etkileme ve siyasî partileri satın alma imkânı verir. Servet, sahiplerine topluma iktisadî şantaj yapma imkânı da verir. Yunanistan’da ve İtalya’da seçim kazanmış başbakanların istifasına, bankalarda temerküz etmiş iktisadî kudretin şantajı yol açtı. Bankalar parlamenter sisteme bu şekilde çomak sokunca, halka önderlik edenler, mülkiyeti ülkede bulunan bütün bankaların kamulaştırılması..]]> Sat, 19 Nov 2011 15:09:29 +0400 40. yılında mikroişlemciler https://www.evrensel.net/yazi/17800/40-yilinda-mikroislemciler https://www.evrensel.net/yazi/17800/40-yilinda-mikroislemciler? 1971’in 15 Kasımında Electronic News dergisinde yayınlanan bir ilan, tek çipe yerleştirilmiş ilk bütünlüklü mikroişlemci olan Intel 4004’ü duyurdu. 4004, Intel’e Busicom adlı bir Japon firmasının sipariş ettiği hesap makinesine özgü bir çip yerine, genel amaçlı ve programlanabilir bir çipin Federico Faggin, Ted Hoff ve Stanley Mazor tarafından tasarlanıp geliştirmesi ile 1971’de üretildi. Bugünün 1-2 milyar transistör içerebilen modern işlemcileri ile karşılaştırıldığında, 2 bin 3 yüz transistörü ve 740 kHz’lik saat hızı ile oldukça basit görünse de, 4004’ün mimarisi bügünün temel işlemci bileşenlerinin tümünü içeriyordu. 4004 sadece yeni bir mimariye sahip, yeni bir yonga değil, işlemci tasarım ve üretiminin yeni ve radikal bir yoluydu. 1972’de 4-bitlik 4004 mikroişlemciyi, il..]]> Sat, 19 Nov 2011 15:08:24 +0400 Çekirdekleri sonuna kadar kullanmak https://www.evrensel.net/yazi/17385/cekirdekleri-sonuna-kadar-kullanmak https://www.evrensel.net/yazi/17385/cekirdekleri-sonuna-kadar-kullanmak? Çekirdek Frekansı 2000 Mhz’nin (2.0 Ghz) altında olan çift ya da daha fazla çekirdekli işlemcilerde Full HD video izlemeye çalıştığınızda, eğer videoyu oynatmada ekran kartınızın işlemcisi de kullanılmıyorsa büyük olasılıkla video, takıla takıla oynatılacak ve izlenebilir olmaktan çıkacaktır. Bu durum özellikle Intel D525 ve SU 7300 gibi çok çekirdekli, düşük hızlı işlemcileri kullanan netbooklarda oldukça yaygın. Sorunun esas kaynağı, hemen hemen tüm video oynatıcıların, video dosyasını çözümleyip oynatmak için varolan çekirdeklerden sadece birini kullanabilmesi. İşlemciniz sadece yüzde 50 ya da yüzde 25 oranında kullanıldığı ve işlemcinizde boşta işlem gücü olduğu halde video dosyasının takıla takıla oynaması oldukça sinir bozucu bir durum. Sinirlerimizin bu şekilde bozulmasına izin vermemek ve elimizdeki işlemci gücünden son..]]> Sat, 12 Nov 2011 08:01:07 +0400 Daha hızlı bir Windows için: Soluto https://www.evrensel.net/yazi/16972/daha-hizli-bir-windows-icin-soluto https://www.evrensel.net/yazi/16972/daha-hizli-bir-windows-icin-soluto? Bilgisayarımızın güç düğmesine bastıktan sonra, kurulu programlar ve açılışta çalışan servisler nedeni ile -özellikle de uzun süredir kullanılan ve çok fazla program kurulmuş bilgisayarlarda- açılışın tamamlanması ve masaüstüne erişmemiz bazen dakikalar alabilir. Soluto sayesinde bilgisayarınızın açılış süresini, karmaşık ayarlarla uğraşmadan kısaltmanız mümkün. İlk olarak Soluto’nun resmi web sitesinde[0] yer alan ‘Download’ bağlantısını kullanarak ‘solutoinstaller.exe’ dosyasını indirelim ve çalıştıralım. Gelen pencerede Son Kullanıcı Lisans Sözleşmesi’ni kabul ettiğimizi belirtip kurulumu başlatalım.Kurulum tamamlandığında, Soluto’nun bilgisayarımızın açılış prosedürünü analiz edebilmesi için ‘Reboot Now’ butonuna tıklayarak bilgisayarımızı yeniden başlatalım. Bilgisayarımız tekrar açılıp da otur..]]> Sat, 05 Nov 2011 08:01:50 +0400 GIMP: GNU Resim İşleme Programı https://www.evrensel.net/yazi/16504/gimp-gnu-resim-isleme-programi https://www.evrensel.net/yazi/16504/gimp-gnu-resim-isleme-programi? GIMP, piksel tabanlı fotoğraf ve grafik işleme alanının devi olan Adobe Photoshop ile yapılabilen pek çok işin yapılabildiği oldukça gelişmiş bir yazılım. Üstelik Adobe Photoshop’un yüzlerce dolarlık fiyatına karşılık GIMP, Genel Kamu Lisansı (GPL) ile ücretsiz olarak dağıtılıyor. GIMP her ne kadar bazı alanlarda Adobe Photoshop’tan geride kalsa da, sıradan bir kullanıcının bütün işini görmek için fazlasıyla yeterli bir yazılım. İlk iş olarak GIMP’in resmi web sitesinde[0] yer alan ‘download’ bağlantısına tıklayarak işletim sistemimize uygun GIMP sürümünü indirelim. Bu köşenin okurlarının çoğunun hâlâ Windows sürümlerinden birini kullandığını göz önünde bulundurarak burada GIMP’in Windows sürümünün kurulumunu anlatacağım. Windows için GIMP’in son kararlı sürümü GIMP 2.6.11. Büy&u..]]> Sat, 29 Oct 2011 08:03:50 +0400 Kürt sorunu https://www.evrensel.net/yazi/16071/kurt-sorunu https://www.evrensel.net/yazi/16071/kurt-sorunu? Kürt sorununu çözmekten uzaklaşıyoruz. Murat Karayılan’ın Ahmet Altan’a yazdığı, Taraf gazetesinde yayımlanan mektup ile, PKK’nın son eylemlerini ve eylemlerin zamanlamasını bağdaştırmak kolay değil. Bazıları bunu Karayılan’ın mektubunda dile getirdiği barış ve çözüm isteğinin samimiyetsiz olduğunu söyleyerek izah eder. İkinci ihtimal ise, PKK içinde hiziplerin olduğu ve örgütte birimlerin kendi inisiyatifleriyle eylem düzenlediğidir. Bir kere PKK içinde Türkiyeli olmayan unsurlar kendilerine özgü, Türkiye’deki siyasî gelişmelerle hiç alâkası olmayan saiklerle hareket edebilir. İkincisi, dağda dolaşan silâhlı insanların uzun süre eylemsiz durmasının maneviyatları üzerindeki olumsuz etkisi (dağda ne bekliyorum? sorusuyla başlayan huzursuzluk) saldırıların sıklığını etkileyebilir. Nihayet Türkiye Cumhuriyetinin komşu ülkelerle..]]> Sat, 22 Oct 2011 08:37:54 +0400 Prey: Ava gideni avlamak https://www.evrensel.net/yazi/16068/prey-ava-gideni-avlamak https://www.evrensel.net/yazi/16068/prey-ava-gideni-avlamak? Diyelim ki notebookunuz, ya da akıllı telefonunuz çalındı. Normal şartlarda cihazınızın IMEI numarası, telefon numarası, MAC adresi vb. verilerle başvuru yapmak ve çalınan cihazın üzerine bir bardak soğuk su içmek dışında çok da fazla seçeneğiniz yok. Eğer açık kaynaklı, ücretsiz bir güvenlik yazılımı olan Prey bilgisayarınıza ya da telefonunuza kurulu ise durum değişebilir. Prey sayesinde eğer cihazınız çalışır konumda ise cihazınızın kamerasına uzaktan erişip fotoğraf çekebilir, e-posta verilerinizi ve kaydedilmiş şifrelerinizi silebilir, ekran görüntüsü alabilir, eğer cihazınızın GPS desteği varsa, cihazınızın konum bilgilerine ulaşabilir ve cihazı kilitleyebilirsiniz. Prey şimdilik Windows, Linux, Mac OS ve Android işletim sistemlerini destekliyor. Prey’in iPhone ve iPad versiyonları için de çalışmalar sürüyor. Bu köşenin okurlarının çoğunluğu, Windo..]]> Sat, 22 Oct 2011 08:33:22 +0400 Dennis Ritchie https://www.evrensel.net/yazi/15620/dennis-ritchie https://www.evrensel.net/yazi/15620/dennis-ritchie? Dennis MacAllistair Ritchie 8 Ekimde, ardında başta C programlama dilini ve UNIX işletim sistemi olmak üzere pek çok eser bırakarak 70 yaşında hayata veda etti. Ritchie’nin modern bilgisayar tarihindeki önemini anlamak için eserlerine ve eserlerinin etkilerine kısaca bir göz atmak yeterli. UNIX, 1969’da Bell Labaratuvarlarında Dennis Ritchie ve Ken Thompson’u da içeren bir ekip tarafından Assembly adı verilen düşük seviyeli programlama dilinde geliştirildi. Aynı dönemde Ritchie, UNIX ile birlikte kullanılmak üzere C programlama dilini de geliştirdi. 1973’e gelindiğinde C, oldukça güçlü bir dil haline gelmiş ve UNIX çekirdeğini tamamen C’de yazmak mümkün olmuştu. C’de yazılan bu UNIX çekirdeği PL/I ile yazılan Multics ve ALGOL ile yazılan MCP ile birlikte Assembly dışında bir dilde yazılan ilk bir kaç işletim sistemi çekirdeğinden bir..]]> Sat, 15 Oct 2011 11:52:27 +0400 Evrene açılan pencere: Celestia https://www.evrensel.net/yazi/15183/evrene-acilan-pencere-celestia https://www.evrensel.net/yazi/15183/evrene-acilan-pencere-celestia? İnsanoğlu, varolduğu ilk günden beri gökyüzünü izliyor ve gözlemliyor. Çıplak gözle başlayan bu gözlemler Tycho Brahe, Kepler, ve Copernicus gibi astronomlar ve bugün açısından bakıldığında fazlasıyla ilkel sayılabilecek gözlem araçları sayesinde başka bir şekle büründü. Copernicus, yaşamının son yıllarında kilisenin dünya merkezli statik, değişmez evren teorisinin karşına güneş merkezli evren teorisini koydu. Tycho Brahe Cassiopeia takım yıldızında bugün Tycho’nun yıldızı olarak anılan ve bir süpernova olduğu düşünülen bir yıldızın günden güne parlaklığını yitirmesini ve gökyüzünden silinmesini gözlemledi ve gözlem verilerini detaylı olarak kaydetti. Tycho Brahe’nin detaylı gözlem verilerinden yararlanan Kepler, gezegenlerin hareketlerini açıklayan yasalarını ortaya attı. İnsanoğlunun evrene ve göksel ..]]> Sat, 08 Oct 2011 08:15:19 +0400 Calibre ile kütüphaneniz hep yanınızda https://www.evrensel.net/yazi/14662/calibre-ile-kutuphaneniz-hep-yaninizda https://www.evrensel.net/yazi/14662/calibre-ile-kutuphaneniz-hep-yaninizda? Netbooklar, akıllı telefonlar ve e-kitap okuyucuların kullanımının artması ile birlikte elektronik kitaplar da hayatımıza girdi. Nasıl girmesin ki? Yanında normalde yüzlerce kilo gelen bir kitaplık dolusu kitabı 250 gram ağırlığında bir e-kitap okuyucuda ya da 120 gram ağırlığında bir telefonda ya da 1-1.5 kilogramlık bir netbookta taşıyabilmek -özellikle de her gün büyük şehirlerin trafiğinde saatlerini geçirenler için- oldukça kullanışlı olabiliyor. Hele bir de elektronik mürekkep teknolojisini kullanan bir e-kitap okuyucunuz varsa, neredeyse basılı kitap okumanın tadına yaklaşabiliyor e-kitaplar. Eğer kullandığınız yazılımın metinden-konuşmaya (text-to-speech) desteği varsa, elinizdeki e-kitabı dinlemeniz bile mümkün. Elbette bütün bu avantajlarının yanı sıra dezavantajları da var e-kitapların. Öncelikle fikri mülkiyet meselesi var. e-kitap dağıtımcılarının, ve e-kitap okuyucu üreten şirketlerin c..]]> Sat, 01 Oct 2011 07:43:58 +0400 Windows 8, Linux yükletmeyebilir https://www.evrensel.net/yazi/14223/windows-8-linux-yukletmeyebilir https://www.evrensel.net/yazi/14223/windows-8-linux-yukletmeyebilir? Linux kullanıcılarının bir çoğunun işletim sistemlerini Windows yüklü olarak gelen bir bilgisayara yüklediğini rahatça söyleyebiliriz. Windows 8 ile birlikte bu durum değişebilir. Windows 8’de bulunması planlanan bir ‘güvenlik’ özelliği, Windows 8 sertifikalı donanımlar Linux yüklemeyi imkansız hale getirebilir. Red Hat geliştiricisi Matthew Garett’a göre henüz panik yapmaya gerek olmasa da endişelenmek için fazlası ile sebep var. Microsoft’un UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) adındaki donanım tabanlı güvenli önyükleme protokolünü kullanmak istemesi bu sıkıntının ana kaynağı. UEFI teknolojisi, rootkit’lere ve diğer düşük seviye saldırılara karşı koruma sağlamayı amaçlıyor. Matthew Garrett, UEFI anahtarlarını şöyle anlatıyor: “Üretici, anahtarını cihaza yüklemişse kodun bu anahtarla imzalanmasının tek yolu, imzal..]]> Sat, 24 Sep 2011 09:20:56 +0400 DOSBox: biraz nostalji https://www.evrensel.net/yazi/13789/dosbox-biraz-nostalji https://www.evrensel.net/yazi/13789/dosbox-biraz-nostalji? Oyunların gigabytelarca bellek istemediği, yüzlerce dolarlık ekran kartlarına ihtiyaç duyulmadığı, sabit disk boyutlarının megabytelar ile ölçüldüğü günleri geldi aklıma. 1.44 megabytelık disketlerde gelen MS-DOS oyunları hemen hemen tüm piyasaya hakimdi. CD oyunları daha yeni yeni çıkmaya başlamıştı ancak, CD sürücüler pahalı olduğundan az sayıda oyuncu CD’de dağıtılan oyunlara ulaşabiliyordu. Grafik arabirimli işletim sistemleri vardı ancak oyunlar genelde MS-DOS platformu için yazılıyordu. Günümüzün gigabytelarca belleğe, gigahertzlerce işlemci ve ekran kartı hızına sahip makinelerinde bu eski oyunları işletim sistemimizin içinden doğrudan çalıştırmak genelde pek mümkün olmuyor. DOSBox benim gibi nostalji severlerin bu eski oyunları istediği işletim sistemi platformunda kolayca oynayabilmesini sağlayan oldukça gelişmiş açık kaynaklı ve ü..]]> Sat, 17 Sep 2011 11:53:59 +0400 Cleverbot: Yapay zeka insana yaklaşıyor mu? https://www.evrensel.net/yazi/13375/cleverbot-yapay-zeka-insana-yaklasiyor-mu https://www.evrensel.net/yazi/13375/cleverbot-yapay-zeka-insana-yaklasiyor-mu? Bilgisayar biliminin öncülerinden Alan Turing’in 1950 tarihli bir akademik makalesinde ‘Makineler düşünebilir mi?’ sorusunun ardından bir makinenin düşünüp düşünemediğini ayırt etmekte kullanılabilecek basit bir test önerir. Bugün Turing Testi olarak bilinen bu test çerçevesinde bir grup insan hakem bir klavye ve ekran aracılığı ile insan mı yoksa makine mi olduğunu bilmedikleri biri ya da bir şey ile konuşur. Belirli bir sürenin ardından hakemler konuştukları kişinin insan mı yoksa makine mi olduğuna karar vermek zorundadır. Eğer makine, hakemlere bir insan ile konuştuklarını düşündürmeyi başarmış ise Turing Testi’nden geçmiş demektir. Elbette Turing Testi pek çok yandan eleştiriye açık. Bir yapay zekanın Turing Testini geçmesi makinenin insan karşısında zafer kazandığı ya da insanın, insan gibi düşünen bir yapay zeka ürettiği anl..]]> Sat, 10 Sep 2011 08:52:33 +0400 GoldenDict https://www.evrensel.net/yazi/12926/goldendict https://www.evrensel.net/yazi/12926/goldendict? Bilgisayarda yabancı dilde metinlerle uğraşan hemen herkes iyi bir sözlüğe ihtiyaç duymuştur. Bu sözlük, ihtiyaç duyanın bilgisayar bilgisine ve alışkanlıklarına göre bazen MTU gibi basit bir sözlüktür, bazen de Babylon gibi oldukça gelişmiş bir sözlük yazılımı. Sözlük yazılımı diyorum çünkü Babylon belirli bir biçimdeki sözlük dosyalarında kolay ve kullanışlı bir şekilde arama yapabilmenizi sağlayan bir yazılım. Yani gerçekte sözlüğün kendisi Babylon değil. Babylon, ücretli olması nedeni ile bütün artı özelliklerine ve kullanışlılığına rağmen tercih edeceğim bir sözlük yazılımı değil. Hele bir de oldukça başarılı bir açık kaynaklı alternatif varken: GoldenDict. GoldenDict, Babylon’un BGL formatındaki sözlük dosyalarından, ABBYY Lingvo’nun DSL dosyalarına pek çok sözlü..]]> Sat, 03 Sep 2011 09:04:43 +0400 Yüzde 42 faiz haddi https://www.evrensel.net/yazi/12550/yuzde-42-faiz-haddi https://www.evrensel.net/yazi/12550/yuzde-42-faiz-haddi? 25 Ağustos günü Dünya Gazetesinde başlık: “Yunan tahvil faizi yüzde 42 oldu”. Haber: “Finlandiya, Yunanistan’a ikinci kurtarma yardımının verilmesi için teminat istemesi yönündeki ısrarını sürdürünce dün Yunanistan’ın tahvil ve hisse senedi piyasaları sarsıldı. ... Yunanistan’ın 2 yıl vadeli devlet tahvilinde faizi euro tarihinin en yüksek seviyesi olan yüzde 42’ye çıktı.” Haberi iktisadî ve siyasî açıdan tahlil edelim. Faiz haddinin anlık dalgalanması nasıl oluyor? Ve niçin Yunan devlet tahvillerinde faiz haddi bu kadar yükseliyor? Tahvil, vadesi doluncaya kadar bir faiz geliri sağlayan borç senedidir. Devlet veya şirket yeni tahvil çıkarıldığında, tahvil piyasasında cari faiz haddi ne ise, o faiz haddinden borçlanmak zorundadır. Diyelim ki 5 yıl vade ile tahville borçlanmak isteyen bir kurumsunuz. Faiz ..]]> Sat, 27 Aug 2011 09:59:54 +0400 Lightworks https://www.evrensel.net/yazi/12549/lightworks https://www.evrensel.net/yazi/12549/lightworks? İyi bir video işleme programına ihtiyaç duyduğunuzda eğer hazırda her hangi bir program yoksa Windows’un sinir bozucu video editörü ile bir şeyler yapabilmek için çırpınmaya artık son diyebilirsiniz. Daha önce ücretli ve kapalı kaynak kodlu bir video işleme yazılımı olan Lightworks, 2010 kasımında duyurduğu açık kaynağa geçiş süreci sonunda artık hem açık kaynaklı hem de ücretsiz hale geldi ve kullanmak isteyen herkesin erişimine açıldı. Lightworks’ü edinmek için ilk olarak LightWorks’ün web sitesine[0] girip, sağ üst köşede yer alan “Register” bağlantısını kullanarak siteye kayıt olmamız gerekiyor. Bağlantıya tıklayıp karşınıza gelen formu doldurun ve “Register” butonuna basın. Formda verdiğiniz e-posta adresine bir onay e-postası gelecek. Bu e-postada yer alan onay bağlantısına tıklayarak e-posta adresinizi onaylayın. Şimdi Lightworks&rs..]]> Sat, 27 Aug 2011 09:58:59 +0400 Linux Dağıtımları: Herkese uygun bir Linux bulunur https://www.evrensel.net/yazi/12172/linux-dagitimlari-herkese-uygun-bir-linux-bulunur https://www.evrensel.net/yazi/12172/linux-dagitimlari-herkese-uygun-bir-linux-bulunur? Linux’ün belki de en önemli özelliği birbirinden farklı iş ve zevklere hitap eden ve ‘distro’ (Linux Distrubution’ın kısaltması) olarak adlandırılan yüzlerce farklı Linux Dağıtımı’na sahip olması. Her biri farklı masaüstü çevreleri, farklı dosya yöneticileri ve farklı paketlerin çeşitli şekillerde bileşimi olan bu dağıtımlar Linux’e sonsuz bir çeşitlilik sağlarken kullanıcılara da zevklerine ve ihtiyaçlarına göre bir dağıtım seçebilme özgürlüğünü tanıyor. Doğal olarak bu dağıtımlardan bir kısmı Linux kullanıcı tabanında hızla popülerleşirken bir kısmı da çeşitli nedenlerle daha az popüler kalabiliyor. Diğer yüzlerce dağıtım arasından çeşitli özellikleri ile öne çıkan bazı Linux dağıtımınları tanımak Linux’e geçmek isteyen kullanıcıların seçimlerini biraz daha kolaylaştırabilir. Slackwar..]]> Sat, 20 Aug 2011 08:20:50 +0400 Linux altında Multimedia https://www.evrensel.net/yazi/11694/linux-altinda-multimedia https://www.evrensel.net/yazi/11694/linux-altinda-multimedia? Youtube, Facebook, Google+ vs. derken multimedia da Internetin ayrılmaz parçalarından biri haline geldi. Linux uzunca bir süre multimedia işleme alanında görece yetersiz kaldı ise de bugün durum oldukça farklı. Bugün multimedia alanında pek çok yazılımı bir araya toplayıp, kendilerini bir multimedia stüdyosu olarak sunan Ubuntu Studio ve dyne:bolic gibi Linux dağıtımları bile mevcut. Ben alıştığım dağıtımı(Slackware) değiştirmek konusunda biraz isteksiz olduğumdan Linux'u destekleyen ya da sadece Linux için yazılmış çeşitli multimedia yazılımlarını kendi kullandığım dağıtıma kurmayı tercih ettim. Bu yazıda kısa kısa tanıtacağım yazılımların pek çoğu yaygın Linux dağıtımlarının kendi paket depolarında mevcut. Mevcut olmayanları da fazla zorlanmadan kaynak kodundan derleyebilirsiniz. LiVES: Linux Video Editing System, gerçek zamanlı - doğrusal olmayan bir video editörü. Klavye tabanlı video düzenle..]]> Sat, 13 Aug 2011 06:51:02 +0400 Linux Masaüstü tartışmaları https://www.evrensel.net/yazi/11278/linux-masaustu-tartismalari https://www.evrensel.net/yazi/11278/linux-masaustu-tartismalari? Linux’te oldukça popüpüler bir masaüstü olan GNOME’un 3. sürümünün çıkışı ile birlikte eski GNOME kullanıcıları arayüzde ve kullanımda yapılan değişikliklerden ciddi şekilde rahatsız olmuş ve bu rahatsızlıklarını hemen hemen her alanda belirtmeyi ihmal etmemişlerdi. GNOME 3’ten şikayetlerini belirten kitleye oldukça önemli bir isim daha eklendi: Linux çekirdeğinin ana mimarı Linus Torvalds. Linus, Google+’daki sayfasında GNOME 3’ün kullanıcı deneyiminin kabuledilemez olduğunu iddia ederek XFCE masaüstüne geçiş yaptığını belirtiyor. Öncelikle, Linus’un herhangi bir konu üzerine görüşlerinin tüm açık kaynakçılar arasında dinlenmese dahi değerlendirildiğini belirtmekte yarar var. Ne de olsa konuşan tüm gezegeni etkilemiş bir işletim sisteminin çekirdeğinin mimarı. Linus, daha önce de KDE 4’&uu..]]> Sat, 06 Aug 2011 09:14:59 +0400 Breivik üzerine https://www.evrensel.net/yazi/10839/breivik-uzerine https://www.evrensel.net/yazi/10839/breivik-uzerine? Norveç’te Breivik adlı şahsın yaptığı katliamı kanımca iki açıdan yorumlamak mümkün. Adamın eylemindeki bir etken, Avrupa’da emekçilerin kendilerinden daha yoksul toplumlarla mevcut refahlarını paylaşma endişesidir. Avrupa devletleri siyasî sığınmacıları kabul etmektedir. Avrupa devletleri yüksek öğrenimli işgücünü kabul etmektedir. Yoksul emekçilerin geçim derdiyle bu ülkelere göçmesine izin vermemektedirler. Ancak göç baskısı büyüktür. Kuzey Avrupalı emekçiler, Avrupa Birliği içinde serbest dolaşma hakkı kabul edildiğinde bunun bireysel refahlarına etkisine bile tepki gösterdi. Breivik gibilerin asıl bilinçaltı kâbusu Doğu Afrika’daki gibi durumlardır. Dünyada ıklim değişmesi Doğu Afrika’da 60 yıldır görülmedik bir kuraklığa sebep oldu. Somali, Etyopya ve Kenya’da 11 milyon insan a&ccedi..]]> Sat, 30 Jul 2011 09:23:53 +0400 Sıradan kullanıcı için Linux https://www.evrensel.net/yazi/10832/siradan-kullanici-icin-linux https://www.evrensel.net/yazi/10832/siradan-kullanici-icin-linux? Her ne kadar başta Windows 7 ve Windows XP olmak üzere Microsoft’a ait işletim sistemleri bilgisayar piyasasında son kullanıcıların ana tercihi olmaya devam etse de, son birkaç yılda Linux tabanlı Android vb. işletim sistemine sahip telefon ve tabletlerin yaygınlaşması ile birlikte ciddi sayıda bilgisayar kullanıcısı Linux ile de ilgilenmeye başladı. Ancak bilgisayar kullanımındaki alışkanlıkların kolay kolay değişmemesi nedeni ile bu ilgi pek çok durumda Linux’e kabaca bir göz atmaktan öteye gidemiyor ve kullanıcının karşısına çıkan ilk zorlukta kullanıcı soluğu Windows’ta alıyor. Ardından gelsin Linux kullanımı zor dedikoduları... Halbuki aynı kullanıcılar muhtemelen benzer zorlukları Windows’u ilk kullanmaya başladıkları dönemde yaşadılar. Ancak o zamanların farkı Windows’tan kaçıp sığınabilecekleri ciddi bir işletim sisteminin var olmaması idi. Linux, doğumundan bu güne geçen yirmi yılda &cce..]]> Sat, 30 Jul 2011 08:36:10 +0400 Nexuiz https://www.evrensel.net/yazi/10405/nexuiz https://www.evrensel.net/yazi/10405/nexuiz? Nexuiz oldukça yüksek ritimli, 3 boyutlu bir arena oyunu. Alientrap adlı geliştirici topluluğu tarafından yaratılan Nexuiz’in ilk versiyonu Mayıs 2005’te Genel Kamu Lisansı (GPL : General Public License) ile ücretsiz olarak yayınlandı. O günden bu güne sürekli güncellenen ve 2.5.2 versiyonuna kadar ulaşan Nexuiz 5 milyonun üzerinde indirilme ile kendini oyunculara kabul ettirdiğini kanıtladı. Tek başına oynanabilecek yirmi aşama içeren Nexuiz, pek çok açık Internet sunucusu ile esas gücünü çok oyunculu oynanabilirliği ile gösteriyor. Oyunu, kendi resmi sitesinde[0] yer alan “...download Classic Nexuiz 2.5.2” bağlantısını kullanarak ya da SourceForge’daki sayfasından[1] indirebilirsiniz. 900 Megabyte’ı aşan boyutu ile bu indirme bayağı bir zaman alacak. Benim 1 Megabitlik ADSL bağlantımla ve bir indirme yöneticisi kullanarak yaklaşık 3 saat kadar bekledikte..]]> Sat, 23 Jul 2011 08:30:04 +0400 Asıl mesele kıdem tazminatı mı? https://www.evrensel.net/yazi/9945/asil-mesele-kidem-tazminati-mi https://www.evrensel.net/yazi/9945/asil-mesele-kidem-tazminati-mi? İktidar, işçilere ödenen kıdem tazminatı düzenini değiştirmeyi tekrar gündeme getirdi. Özel sektörde işçilerin önemli bir kısmı tazminatı hak ettiği hâlde alamayıp hakkını mahkemelerde aramaya mecbur olmakta; tazminat ödemesi gerektiğinde ödeyen firmalar için ise tazminat bir yük teşkil etmekte, deniyor. Hükümetin öngördüğü değişiklikle işverenler yeni kurulacak bir fona her ay personelin aylık ücretinin belli bir oranında prim ödeyecek. Kıdem tazminat ödemeleri bu fondan yapılacak. Tazminatı işverenin ödediği mevcut sistemde, işverenlerin çalıştırdıkları personelin ilerde ödeyecekleri kıdem tazminatını her yıl kârlarından bir kısmını bir finans kurumunda bir hesaba aktararak biriktirmesi, ödemeleri bu birikimden yapması gerekmektedir. Tazminat fonu kurulursa firmalar yine tazminat için kârlarından prim ayırıp fona ödemesi ..]]> Sat, 16 Jul 2011 08:03:52 +0400 Widelands https://www.evrensel.net/yazi/9943/widelands https://www.evrensel.net/yazi/9943/widelands? İşlemci hızlarının 100-200 Mhz olduğu yıllarda oldukça sevilen bir oyun vardı: Settlers II. Her ne kadar sonrasında devam oyunları (Settlers 3,4,5,6,7) yapıldıysa da, hiçbiri Settlers II’nin tadını vermedi. Settlers I ve Settlers II’yi temel alan Genel Kamu Lisansı(GPL) ile lisanslanmış açık kaynaklı bir proje olan Widelands, pek çok yenilikle birlikte Settlers II’nin tadını bizlere geri getirmeye aday. Widelands’e oyuna ufak bir klanın şefi olarak sadece her şeyin depolandığı ana üs binanızla başlıyorsunuz. Oyun ilerledikçe bir yandan yerleşiminizi büyütürken öte yandan ekonominizi de dengede tutmaya çalışıyorsunuz. Oyunun detaylarına daha fazla girmeden önce kısaca oyunu nasıl kuracağınızı anlatalım. Oyunun resmi sitesinde[0] yer alan “Downloads > The Game” sayfasında ‘Windows’ başlığının altında yer alan ‘downloads’ bağlantısına tıkladığımızda yeni ..]]> Sat, 16 Jul 2011 07:56:45 +0400 Yaz eğlencesi: Açık kaynaklı oyunlar https://www.evrensel.net/yazi/9501/yaz-eglencesi-acik-kaynakli-oyunlar https://www.evrensel.net/yazi/9501/yaz-eglencesi-acik-kaynakli-oyunlar? Bilgisayar oyunları pek çok kişi için önemli bir eğlence unsuru olmayı sürdürüyor. Bu durum genelde yaşlılarda fal açma sendromu olarak, orta yaşlılarda Facebook’ta çiçek böcek besleme sendromu olarak, gençlerde Counterstrike veya Knight Online sendromu şeklinde, yedi yaş altı çocuklarda ise flash tabanlı browser oyunları şeklinde kendini gösteriyor. Piyasada bulabileceğiniz kapalı kaynaklı ve kendi sınıflarında oldukça başarılı pek çok oyun olmasına rağmen, bu oyunlar gerek fiyatları ile gerekse sistem ihtiyaçları ile ciddi şekilde cep yakabilirler. Oyunlar, her ne kadar açık kaynaklı yazılım geliştirmenin zayıf kalmış kollarından biri de olsa, kolayca yükleyip oynayabileceğiniz pek çok açık kaynaklı oyun var. Yazın işi gücü olmayan, canı sıkılan, Facebook’ta çiçek böcek yetiştirmekten bıkmış, bilgisayarda açıla..]]> Sat, 09 Jul 2011 06:01:23 +0400 Yunan faciası https://www.evrensel.net/yazi/9079/yunan-faciasi https://www.evrensel.net/yazi/9079/yunan-faciasi? Kadim Yunan toplumunda acıklı tiyatro oyunlarına tragedya denirmiş. Türkçede sonu acıklı temsillere facia denirdi. Şimdi Yunanistan halkı gerçek bir facia geçirmekte. Meseleyi temelinden inceleyelim. Kapitalist düzende devletin borçlanması ne demektir? Sorun devletin bütçe gelirleri harcamalarına yetmediğinde ortaya çıkmaktadır. Bir çözüm, hazinenin merkez bankasından para almasıdır. Bütçe açığı büyük değilse, bu pekâlâ caizdir. Zira hâsıla arttıkça toplumun üretim, tüketim ve yatırım için alış verişte kullanacağı para ihtiyacı artar. Merkez bankası toplumun bu artan para ihtiyacını Hazineye ‘avans’ vererek karşılayıp devlet de bundan harcama yaparsa, hem fiyatları harekete geçirmeksizin para arzı artırılır, hem de kamu harcamalarına kaynak vermiş olur. 1945-1980 yıllarında birçok devlet fazla harcamalarını bu şeki..]]> Sat, 02 Jul 2011 09:45:01 +0400 MPUI : Bir medya oynatıcıdan beklediğiniz her şey https://www.evrensel.net/yazi/9073/mpui-bir-medya-oynaticidan-beklediginiz-her-sey https://www.evrensel.net/yazi/9073/mpui-bir-medya-oynaticidan-beklediginiz-her-sey? MPlayer, kökleri *nix(Unix, Linux, BSD...) sistemlere dayanan yüksek performanslı bir medya oynatıcı. Temel olarak *nix sistemler için tasarlanmış olması nedeni ile alıştığımız pek çok medya oynatıcının içerdiği gibi bir grafik arayüz normalde içermiyor. Bunun yerine hemen her şey komut satırı parametreleri ve klavye kısa yolları ile hallediliyor. MPlayer’ın bir grafik arabirim içermemesi, cafcaflı grafik arabirimlere alışık Windows ve MacOS kullanıcılarına garip gelebilir. Windows ve MacOS’ta kullanılabilecek birkaç MPlayer arayüz projesi mevcut. MPUI, Windows için hazırlanmış en başarılı arayüz projelerinden biri. MPlayer’ın zaten var olan ve pek çok medya oynatıcıyı aşmasını sağlayan avantajlarını daha da arttırarak benim kişisel medya oynatıcılar listemde en üst sırayı aldı. MPUI elbette MPlayer’ın bütün komut satırı parametrelerini ve bütün seçe..]]> Sat, 02 Jul 2011 09:03:43 +0400 Ninite ile toplu kurulum https://www.evrensel.net/yazi/8640/ninite-ile-toplu-kurulum https://www.evrensel.net/yazi/8640/ninite-ile-toplu-kurulum? Yeni yüklenmiş bilgisayarlarda en can sıkıcı işlerden biri standart kullanılan yazılımların kurulumlarını yapmaktır. Ninite tam olarak bu sorundan kolayca kurtulmak için geliştirilmiş bir çözüm. Ninite ile Firefox’tan Pidgin’e, VLC’den WinRAR’a pek çok yazılımın son sürümlerini Internet’ten indirip tek hamlede kolayca kurabilirsiniz. Kurulum için ilk olarak yapmamız gereken Ninite’in sitesine[0] girip isteğimize uygun bir kurucu oluşturmak. Ninite’in ana sayfası açıldığında karşımıza kategorilere bölünmüş, oldukça geniş bir yazılım listesi çıkacak. Bu liste, açık kaynaklı, ücretsiz ya da deneme sürümü yazılımlarla sınırlı. Yani Ninite, çeşitli yazılımların korsan sürümlerini kurmanıza yarayan bir araç değil. Kurulum tercihlerimizde deneme süresi bitiminde başımıza bela olacakları için deneme s..]]> Sat, 25 Jun 2011 07:49:47 +0400 Sculptris: Sanal çamur https://www.evrensel.net/yazi/6901/sculptris-sanal-camur https://www.evrensel.net/yazi/6901/sculptris-sanal-camur? Blender, Maya veya Studio Max gibi Gelişmiş 3D tasarım programları ile uğraşanlar bilir: Program ile ilk kez karşılaştığınızda her şey bir birine girmiş gibidir. Ufak çaplı bir modellemeyi bile yapabilir hale gelebilmek için günlerce çalışıp programı çözmeniz, öğrenmeniz ve deneyim kazanmanız gerekir. Sculptris böyle bir program değil. Aksine oldukça kısa sürede Sculptris ile bir şeyler yapabilir hale gelebilirsiniz. Öncelikle Sculptris’in yeni sponsoru Pixologic’in web sitesinden[1] 3.1 megabytelık ‘sculptris.zip’ dosyasını indirelim. Sculptris’in kurulumu falan yok. Tek yapmanız gereken indirdiğiniz zip dosyasını bir klasöre açıp ‘Sculptris.exe’ dosyasını çalıştırmak. Program açıldığında karşınıza kilden bir küre ve ekranın solunda ve üstünde yer alan araçlar çıkacak. Üç boyutlu modelimizi bu kilden küreyi,..]]> Sat, 28 May 2011 11:03:06 +0400 Calibre: Kitaplarınız her zaman yanınızda https://www.evrensel.net/yazi/6576/calibre-kitaplariniz-her-zaman-yaninizda https://www.evrensel.net/yazi/6576/calibre-kitaplariniz-her-zaman-yaninizda? Netbooklar, akıllı telefonlar ve e-kitap okuyucuların kullanımının artması ile birlikte e-kitaplar da hayatımıza girdi. Nasıl girmesin ki? Yanında bir kitaplık dolusu kitabı 250 gram ağırlığında bir e-kitap okuyucuda ya da 120 gram ağırlığında bir telefonda ya da 1-1.5 kilogramlık bir netbookta taşıyabilmek -özellikle de her gün büyük şehirlerin trafiğinde bir kaç saat geçirenler için- oldukça kullanışlı olabiliyor. Hele bir de e-mürekkep teknolojisini kullanan bir e-kitap okuyucunuz varsa neredeyse basılı kitap okumanın tadına yaklaşabiliyor e-kitaplar. Eğer kullandığınız yazılımın text-to-speech(metinden-konuşmaya) desteği varsa, elinizdeki e-kitabı dinlemeniz bile mümkün. Elbette bütün bu avantajlarının yanı sıra dezavantajları da var e-kitapların. Öncelikle fikri mülkiyet meselesi var. e-kitap dağıtımcılarının, ve e-kitap okuyucu üreten şirketlerin ciddi bir kısmı fikri mülkiyet meselesi ..]]> Sat, 21 May 2011 13:44:06 +0400 Mac’te virüs olmaz (!) https://www.evrensel.net/yazi/6103/macte-virus-olmaz https://www.evrensel.net/yazi/6103/macte-virus-olmaz? Uzun yıllar boyunca Apple kullanıcılarının tutundukları son kalelerden biri olan ve daha sonrasında da şehir efsanesine dönüşen ‘Mac’te virüs olmaz’ söylemi, hâlâ her on Mac kullanıcısından dokuzunun, Mac’i savunma şekli olmayı sürdürüyor. Her ne kadar Mac kullanıcıları, kendilerine Apple tarafından söylenenler dışında kendilerine Mac hakkında söylenen gerçeklere kulak asmayı sevmeseler de biz görevimizi yapıp Mac’lerin virüssüz olduğuna dair şehir efsanesine bir darbe daha vuralım. Panda Security’den yapılan bir açıklamaya göre Apple’ın Mac OS işletim sistemini hedefleyen 5 binden fazla kötü amaçlı yazılım bulunuyor ve bu sayı her ay yaklaşık 5 yüz artıyor. Panda Security’nin açıklaması işletim sistemi açıklarını da ele alıyor. Panda Security’ye göre Apple Mac OS X’te 2009 yılında bilinen a&cced..]]> Sat, 14 May 2011 08:20:49 +0400 Tedhişin zemini https://www.evrensel.net/yazi/5649/tedhisin-zemini https://www.evrensel.net/yazi/5649/tedhisin-zemini? Obama ABD kuvvetlerinin Usame bin Ladin’i bulup katlettiğini ilân ettiğinde ikinci defa cumhurbaşkanı seçilme ihtimalini belki artırdı. Adamı katletme şekli ve zamanı, ABD kamu oyuna yönelik bir propaganda düzenlemesi olduğunu ortaya koymaktadır. ABD’de olayın kutlama ile karşılanışı Amerikalıların dünyanın gerçeklerinden ne kadar bihaber olduğunu göstermektedir. Silâhsız yakalanan bir adamı tutuklamak yerine katletmenin sebebini de anlayamadıklarını göstermektedir. Bin Ladin’in ölümü, bin Ladin’in ortaya çıkmasına yol açan dünya ortamını değiştirmemektedir; başka bin Ladinlerin türemesine de son vermez. Dünyada refah adaletsizliği, güçlü devletlerin bu adaletsizliği sürdüren tahakküm siyaseti, çevre ülkelerinde işbirlikçi müstebit rejimler, ve ortada adil bir dünya projesi etrafında birleşmiş bir siyas&icir..]]> Sat, 07 May 2011 09:34:23 +0400 Slackware 13.37 ‘LEET’ kurulumu https://www.evrensel.net/yazi/5643/slackware-1337-leet-kurulumu https://www.evrensel.net/yazi/5643/slackware-1337-leet-kurulumu? Bu hafta, daha önce kısaca tanıttığım ‘LEET’ kod adlı Slackware 13.37’yi bilgisayarımıza kuracağız. Kurulum işlemi sırasında yanlış bir hareketle tüm diskinizi silme olasılığınız olduğundan, kurulumu doğrudan bilgisayarınıza yapmak yerine Oracle VM VirtualBox ya da VMWare gibi bir sanal makineye de yapabilirsiniz. Kurulum sırasında kullanılacak konsol komutlarını tırnak içinde yazacağım. Bu komutları girerken tırnak kullanmayın. Kurulumdan önce: - Önemli dosyalarınızı yedekleyin. - Eğer gerekli görüyorsanız, işletim sisteminizin yüklü olduğu disk bölümünü yedekleyin. - Eğer hali hazırda kurulu işletim sisteminizi de Slackware’in yanında kullanmak istiyorsanız, Gnome Partition Editor[0] ya da benzeri bir programla diskinizde en az 10 Gb’lık bir disk bölümü oluşturun. - Slackware’in resmi web sitesinden[1] Slackware 13.37’nin 32 bit ya da 64 bit sürüm&uum..]]> Sat, 07 May 2011 08:55:57 +0400 Slackware 13.37 https://www.evrensel.net/yazi/5239/slackware-1337 https://www.evrensel.net/yazi/5239/slackware-1337? Slackware 13.1’in yayınlanmasından 11 ay sonra, Slackware’in yeni kararlı sürümü 13.37 geçtiğimiz çarşamba yayınlandı. Versiyon numarası verme şeklinde yapılan değişiklik ile Slackware kullanıcılarının çok da alışık olmadığı bir versiyon numarasına sahip olan bu yeni sürüm Slackware kullanıcılarının beklediği pek çok özelliği de beraberinde getiriyor. Yeni versiyonlama sistemi ile bu ve bundan sonraki Slackware kararlı sürümleri “Slackware Versiyonu.Linux Kernel Versiyonu” şeklinde numaralandırılacak. 2.6.37.6 Linux kernelini varsayılan olarak kullanan Slackware 13.37, 2.6.38.4 kernelini de alternatif olarak sunuyor. Alışkın olduğumuz Slackware kurulum programı, btrfs dosya sitemine kurulumu da destekleyecek şekilde geliştirilmiş. Slackware kurulum programındaki bir diğer yenilik de kolayca çalışır hale getirebileceğiniz bir ağdan kurulum sunucusu (PXE install server) . Slackware 13.37&r..]]> Sat, 30 Apr 2011 08:28:26 +0400 Libya çıkmazı https://www.evrensel.net/yazi/4761/libya-cikmazi https://www.evrensel.net/yazi/4761/libya-cikmazi? Libya’da Kaddafi rejimine karşı ayaklananlar Kaddafi idaresini deviremeyince bir kısım Libyalıların rejimi desteklediği ortaya çıktı. Halk ayaklanması gibi başlayan hareket iç savaşa dönüştü. Bazıları ülkenin doğusunda ve orta kesiminde farklı aşiretlerin bulunduğunu, bunların savaştığını vurguyor. Aşiretler olmakla olayın mahiyeti değişmiyor. Çatışmanın sebebi Kaddafi rejiminin petrol gelirlerini tüm nüfusu asgari seviyede memnun edecek kadar adil dağıtmaması. Bölüşümde ayırımcılık ister mezhebe dayansın, ister aşirete, ister milliyete. Ayırımcı uygulamalardan mağdur olanlar, dışlanan kimlikleri etrafında birleşiyor ve demokrasi talep ediyor. ABD’yi ve NATO’yu Libya’ya müdahale etmeğe teşvik edenin Suudî Arabistan olduğu; bunda Suudîlerin ABD’ye 60 milyar dolarlık askerî malzeme siparişinin etkili olduğu söylenmektedir. Bu tarihte görülmüş en b&u..]]> Sat, 23 Apr 2011 08:56:02 +0400 Akıllı telefonlar ve gizlilik https://www.evrensel.net/yazi/4757/akilli-telefonlar-ve-gizlilik https://www.evrensel.net/yazi/4757/akilli-telefonlar-ve-gizlilik? Apple iPhone ve iPad’lerin kullanıcıların konum bilgilerini, kullanıcının bilgisi dışında kaydettiğinin ortaya çıkartılması, akıllı telefon kullanımında kişisel bilgilerin istek dışı paylaşılması ile ilgili tartışmaları da tekrar gündeme getirdi. O’Reilly Radar’ın ortaya çıkarttığı üzere iPhone ve iPad’ler 2010 yılının temmuz ayındaki iOS güncellemesinden beri kullanıcıların çeşitli sıklıklarda enlem ve boylam olarak kaydedilmiş konum bilgilerini tarihleri ile birlikte ‘consolidated.db’ adlı gizli bir dosyaya kaydediyor. Bu dosya hem iTunes’dan alınan cihaz yedeklerinde yedeğe alınıyor hem de yeni bir cihaz senkronize edildiğinde yeni cihaza kopyalanıyor. Eğer yedeklerinizi şifreleme seçeneği aktif değil ise dosyaya kolayca ulaşılıp incelenmesi mümkün oluyor. Dosyanın cihazdan cihaza aktarılması ve yedeklenmesi, Apple’ın bu dosyayı kazara unutmadığına, aksine bunu bilinçlı yapt..]]> Sat, 23 Apr 2011 08:38:50 +0400 Dropbox: Dosyalarınız hep yanınızda https://www.evrensel.net/yazi/4253/dropbox-dosyalariniz-hep-yaninizda https://www.evrensel.net/yazi/4253/dropbox-dosyalariniz-hep-yaninizda? Sık sık ihtiyacınız olan dosyalara her zaman, her yerden ve kolayca erişebilmek bilgisayarların ve Internet’in hayatımız ve işimizle bu kadar iç içe geçmesi ile birlikte önemli bir sorun haline geldi. Bu sorunu aşmak için kullanılan pek çok yöntem var: Dosyaları e-postalara eklenmiş olarak belirli bir e-posta hesabında depolamak, Rapidshare vb. dosya paylaşım alanlarına yüklemek, FTP sunucularını kullanmak, her şeyi USB flash disklerde taşımak...Bütün bu yöntemler çeşitli dezavantajlar ile birlikte geliyor: - e-posta hesaplarının dosya boyutu sınırları var - Ücretsiz kullanımda Rapidshare vb. dosya paylaşım alanları kullanışlı olmaktan çıkıp eziyet haline geliyor - Dosya depolamak için ücretsiz bir FTP hesabı bulmak -eğer kendi FTP sunucunuza sahip değilseniz- neredeyse imkansız - USB flash diskler iki üç ayrı bilgisayara takıldıktan sonra genelde onlarca virü..]]> Sat, 16 Apr 2011 08:31:29 +0400 Hormonlu büyüme https://www.evrensel.net/yazi/3754/hormonlu-buyume https://www.evrensel.net/yazi/3754/hormonlu-buyume? Türkiye’de gayrisafi yurt içi hâsıla (GSYİH) artışları sık sık sanal büyüme, hormonlu büyüme diye vasıflandırılmaktadır. 2010’da GSYİH’nın yüzde 8.9 arttığı ilân edildiğinde birçok yazar yine hormonlu büyümeden bahsetti. 1 Nisan’da Radikal gazetesinde Mahfi Eğilmez “Türkiye ekonomisi cari açık vererek büyüyor … dışardan para girişine dayalı bir büyüme modeli. … Cari fazla veren ülkeler gerçekten büyüyor. Onlarınki bizim Türkiye’deki gibi hormonlanmış değil” diye yazdı. Nedir bu hormonlu büyüme? Gayrisafi yurt içi hâsıla (GSYİH), bir ülkede bir yılda üretilen tüketim mallarının, yatırım mallarının, tüketim ve yatırımda kulanılan hizmetlerin toplam değeridir. “Yatırım malları” kavramına, mal ve hizmet üretim kapasitesini genişleten tüm mallar; ..]]> Sat, 09 Apr 2011 10:34:38 +0400 Linux 20 yaşında https://www.evrensel.net/yazi/3753/linux-20-yasinda https://www.evrensel.net/yazi/3753/linux-20-yasinda? Geçtiğimiz çarşamba, Linux’ün yirminci yaş günü idi. 20 yılda fazlası ile yol kateden ve diğer pek çok alanda kendisini kanıtlamayı başaran Linux, sıradan kullanıcının gözünde şimdilik bir alternatif olmaktan uzak. Bu uzaklığın altında yatan temel neden, Linux’un ne yapabileceği ya da kullanım zorluğu vb. değil. Linux bir alternatif olmaktan uzak, çünkü piyasaya hakim işletim sistemi sıradan kullanıcının işini iyi-kötü görüyor ve kullanıcı yeni sulara yelken açma ihtiyacı hissetmiyor. Sınırlı sayıda bilgisayar kullanıcısı, Linux’un özgür ve açık kaynaklı bir yazılım olmasını önemserken, geriye kalan ezici çoğunluk için bu konunun neredeyse hiç bir önemi yok. Öte yandan biz farkında olalım ya da olmayalım, Linux farklı şekillerde hayatımıza girmeye devam ediyor. Bugün, teknolojiden faydalanan hemen hemen herkes doğrudan ya..]]> Sat, 09 Apr 2011 10:33:29 +0400 Lightworks https://www.evrensel.net/yazi/3308/lightworks https://www.evrensel.net/yazi/3308/lightworks? İyi bir video işleme programına ihtiyaç duyduğunuzda eğer hazırda her hangi bir program yoksa Windows’un sinir bozucu video editörü ile bir şeyler yapabilmek için çırpınmaya artık son diyebilirsiniz. Daha önce ücretli ve kapalı kaynak kodlu bir video işleme yazılımı olan Lightworks, 2010 kasımında duyurduğu açık kaynağa geçiş süreci sonunda artık hem açık kaynaklı hem de ücretsiz hale geldi ve isteyen herkesin erişimine açıldı. Lightworks’ü edinmek için ilk olarak LightWorks’ün web sitesine[0] girip, sağ üst köşede yer alan “Register” bağlantısını kullanarak siteye kayıt olmamız gerekiyor. Bağlantıya tıklayıp karşınıza gelen formu doldurun ve “Register” butonuna basın. Formda verdiğiniz e-posta adresine bir onay e-postası gelecek. Bu e-postada yer alan onay bağlantısına tıklayarak e-posta adresinizi onaylayın. Şimdi Lightworks’ü..]]> Sat, 02 Apr 2011 10:03:58 +0400 Enigmail: Şifreli e-postalar https://www.evrensel.net/yazi/1882/enigmail-sifreli-e-postalar https://www.evrensel.net/yazi/1882/enigmail-sifreli-e-postalar? Her hangi birine yolladığınız şifrelenmemiş bir e-posta mesajı, alıcıya doğru yol alırken çok sayıda ağdan ve sunucudan geçer. Bu yolculuk sırasında üzerinden geçtiği sunucularda mesajınıza kolayca ulaşılabilir. Bazı sunucular yolladığınız mesajın bir kopyasını ‘güvenlik’ nedeniyle çıkartabilir. Ya da e-postanızın iletildiği ağlardan birinden geçen paketleri takip eden üçüncü şahıslar mesajınızı görebilir. Bunun dışında bazı iş yerlerinde ve okullarda çalışanların ve öğrencilerin e-posta mesajlarının takip edildiği de bilinen bir gerçek. PGP (Pretty Good Privacy: Oldukça İyi Gizlilik) ve GPG (GNU Privacy Guard: GNU Gizlilik Bekçisi) e-postalarınızın gizliliğini korumak için bu noktada devreye giriyor. GPG’yi kullanarak e-postalarınızın yol üzerinde değiştirilmediğinin kontrol edilebilmesi için e-postalarınızı imzalayabilir ve yetkisiz kişilerin..]]> Sat, 12 Mar 2011 11:07:31 +0300 Bloguma Dokunma https://www.evrensel.net/yazi/1417/bloguma-dokunma https://www.evrensel.net/yazi/1417/bloguma-dokunma? İki-üç video yüzünden topluca sansürlenen Youtube’un tekrar sansürsüz hale gelmesinin üzerinden daha üç ay geçmeden, toplu sansür bu kez de blog yazarları ve okurlarını vurdu. Google’ın ücretsiz blog servisi Blogspot, Diyarbakır 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 14.01.2011 tarih, 2011/56 değişik iş nolu kararı ile erişime engellendi. Blogspot’un erişime engellenmesine yol açan şikayet Digiturk’e ait. Şikayet konusu ise Süper Toto Süper Lig maçlarının çeşitli bloglar üzerinden korsan yayınlanması. Bu karar, sadece milyonlarca blog okur ve yazarını mağdur etmekle kalmadı, Blogspot ile çeşitli düzeylerde sunucularını paylaşan Google Maps, Google Analytics ve Google Search gibi çeşitli servisleri kullanan milyonlarca Internet sitesinde de bağlantılarda yavaşlama vb. problemlerin önünü açarak Türkiye’deki tüm ..]]> Sat, 05 Mar 2011 10:48:33 +0300 İki çekirdek, iki işlem https://www.evrensel.net/yazi/520/iki-cekirdek-iki-islem https://www.evrensel.net/yazi/520/iki-cekirdek-iki-islem? Çekirdek Frekansı 2.0 Ghz’nin altında olan çift çekirdekli işlemcilerde Full HD video izlemeye çalıştığınızda, büyük olasılıkla video, takıla takıla oynatılacak ve izlenebilir olmaktan çıkacaktır. Bu durum özellikle son dönemlerde çıkan Intel D525 ve SU 7300 gibi çok çekirdekli, düşük hızlı işlemcileri kullanan netbooklarda oldukça yaygın. Sorunun esas kaynağı, hemen hemen tüm video oynatıcıların, video dosyasını çözümleyip oynatmak için varolan çekirdeklerden sadece birini kullanabilmesi. İşlemciniz sadece yüzde 50 ya da yüzde 25 oranında kullanıldığı ve işlemcinizde boşta işlem gücü olduğu halde video dosyasının takıla takıla oynaması sinir bozucu bir durum. Sinirlerimizin bu şekilde bozulmasına izin vermemek ve elimizdeki işlemci gücünden sonuna kadar yaralanmak adına bu hafta çok çekirdek desteği olan bir..]]> Sun, 20 Feb 2011 18:45:24 +0300 JFileRecovery ile dosya kurtarma https://www.evrensel.net/yazi/111/jfilerecovery-ile-dosya-kurtarma https://www.evrensel.net/yazi/111/jfilerecovery-ile-dosya-kurtarma? CRC(Cyclic Redundancy Check), ya da türkçe Windows sürümlerinde karşımıza çıkan adını söyleyecek olursak Döngüsel Artık Denetimi eski CD ve DVD’lerimizi kopyalarken bir baş belası olabilir. Elimizdeki verinin kaza sonucu değişip değişmediğini kontrol etmeye yarayan bu mekanizma eğer veride kaza sonucu oluşmuş bir değişiklik varsa ilgili dosyayı kopyalamanızın önüne geçer ve sıradan kullanıcı için oldukça kriptik görünümlü bir hata mesajı çıkartır: “Döngüsel Artık Denetimi Hatası” Eğer bu hatayı alıyorsanız kopyalamaya çalıştığınız dosyayı ya da en azından dosyanın bir kısmını kurtarmak hâlâ mümkün. Dosyayı kurtarmak için kullanacağımız JFileRecovery adlı program Java Çalıştırma Zamanı Kütüphanesini (JRE:Java Runtime Environment) kullandığından, ilk iş olarak eğer bilgisayarımızda bu kütüphane y&..]]> Thu, 17 Feb 2011 02:31:16 +0300