Evrensel.net https://www.evrensel.net tr Emek Evrenseldir https://evrensel.net/nhy/upload/diger/favicon.ico https://www.evrensel.net/tema/evrensel16/img/apple-touch-icon-114x114.png Evrensel.net Türkiye’nin Pirus zaferi https://www.evrensel.net/yazi/82288/turkiyenin-pirus-zaferi https://www.evrensel.net/yazi/82288/turkiyenin-pirus-zaferi? Türkiye ve Rusya arasında varılan anlaşma ile İdlip’e yönelik askeri operasyon ertelendi ancak İdlip nedeniyle yükselen tansiyon da kolay kolay düşecek gibi görünmüyor. Türkiye, bir süredir İdlip’e yönelik askeri operasyonu iptal ettirmeye veya erteletmeye çalışıyordu. Bir önceki görüşmede Erdoğan ve Putin arasında canlı yayında gerçekleşen ateşkes polemiğini muhtemelen herkes hatırlıyordur. Önceki gün gerçekleşen ve anlaşmaya varıldığı duyurulan görüşmede İdlip’e yönelik askeri operasyon seçeneğinin en azından şimdilik askıya alınması ile Türkiye İdlip’te istediğini sağlamış görünüyor. Ancak anlaşmanın detaylarına bakıldığında Şam ve Rusya’nın uzun süredir “Türkiye’nin sorunu” olarak gördüğü İdlip’i artık Türkiye’nin de kendi sorunu olarak gördü..]]> Thu, 20 Sep 2018 03:39:45 +0300 Pusulası kırık Türkiye https://www.evrensel.net/yazi/82244/pusulasi-kirik-turkiye https://www.evrensel.net/yazi/82244/pusulasi-kirik-turkiye? Türkiye, son 10 yılda dış politikada yüzlerce kez keskin dönüşler yaptı. Aslında bu manevraları keskin dönüşlerden çok günü kurtarma amaçlı zikzaklar olarak adlandırmak daha doğru olur. Sonuçları hesaplanmadan, saha ve dinamikler gerçekçi bir şekilde irdelenmeden, en önemlisi de alternatif planlar hazırlanmadan girişilen hamleler haliyle çıkmaz sokakları bol bir maceralar labirentine dönüştü. Son örnek Suriye ve Suriye içinde de İdlip... Suriye’de rejim değişikliği için askeri, siyasi ve medya desteği ile hevesli bir şekilde sürece dahil olan Türkiye, 7 yılın sonunda kendisini labirentin en kuytu ve karanlık bölümüne sokmayı da başardı. İdlip operasyonu için geriye sayımın devam ettiği bugünlerde Türkiye’nin sıkışıp kaldığı yerden nasıl çıkacağını kimse bilmiyor. Muhtemelen dış politikaya yön ver..]]> Thu, 13 Sep 2018 03:15:52 +0300 İdlip’in kaderi Tahran’da mı belirlenecek? https://www.evrensel.net/yazi/82202/idlipin-kaderi-tahranda-mi-belirlenecek https://www.evrensel.net/yazi/82202/idlipin-kaderi-tahranda-mi-belirlenecek? 7 Eylül geldi çattı nihayet. Türkiye, Rusya ve İran Tahran’daki zirvede biraraya gelecek. Zirve gündeminin tepesinde İdlip var. Hem İdlip’teki duruma hem de yaklaşan operasyona dair bilgi bombardımanı yeni kafa karışıklıkları yaratmaya başlamış gibi görünüyor. -Bu çerçevede, “İdlip operasyonu başladı mı?” sorusu sıkça sorulan soruların başında geliyor. İdlip operasyonu henüz başlamadı. Suriye ordusu İdlip’in çevresine bir süredir yığınak yapıyordu. Birkaç haftadır kent çevresindeki bazı noktalara yönelik hava ve topçu bombardımanı yapılıyor. Zirve öncesi artan bu saldırılar zirve günü de devam edecek gibi görünüyor. Ancak büyük çaplı hava destekli kara operasyonunun ne zaman başlayacağı 7 Eylül’de yapılacak zirveden sonra belirginleşecek gibi duruyor. - Peki operasyon başlamadıysa kente y..]]> Thu, 06 Sep 2018 03:32:20 +0300 İdlip; köprüden önce son çıkış https://www.evrensel.net/yazi/82154/idlip-kopruden-once-son-cikis https://www.evrensel.net/yazi/82154/idlip-kopruden-once-son-cikis? Gündemin ilk sırasındaki başlıklardan biri yine İdlip. Bir taraftan Suriye ordusu, Rusya desteğiyle İdlip etrafındaki yığınağına devam ediyor, diğer taraftan diplomasi koridorları İdlip mesaisinde birkaç aydır. Gelen haberlere göre, operasyon yaklaştıkça İdlip içindeki gruplar arasında da husumetler, suikastler, fikir ayrılıkları giderek tırmanıyor. Suriye ordusu ile anlaşmak isteyenler ve istemeyenler şeklinde iki cephe oluşmaya başlamış kent içinde. Gündem İdlip olunca Türkiye ve dünya medyasında birbirinden ilginç değerlendirmelere daha sık rastlar olduk. Bunca bilgi ve açıklama yoğunluğu altında İdlip’teki durumu, Rusya ve İran’ın adımlarını, ABD’nin olası hamlelerini ve en önemlisi de Türkiye’nin ne yapacağını kestirmek pek kolay değil. Bu nedenle “bu kadar ülkenin taraf olduğu bir süreçle ilgili şartların her an değişebileceğini” not dü..]]> Thu, 30 Aug 2018 03:30:59 +0300 Dünün devrimci muhalifi bugünün teröristi https://www.evrensel.net/yazi/82069/dunun-devrimci-muhalifi-bugunun-teroristi https://www.evrensel.net/yazi/82069/dunun-devrimci-muhalifi-bugunun-teroristi? Terörist olmak ya da olmamak ve hatta terörist olarak kalabilmek epeydir teröristlerin de elinde olan bir durum değil. Terör ve terörist kelimelerinin literatürde dünyaca uzlaşılan tanımları olsa da pratikte daha çok “kime göre terörist, neye göre terörist” soruları üzerinden mantık yürütmek gerekiyor. Mesela birinin teröristi diğerinin kahramanı olabilir veya bir dönemin kahramanı kısa sürede terörist olarak tanımlanmaya başlanabilir. Artık bir teröristin, terörist olup olmadığına siyasi gidişat, gidişata dahil olan güçlerin hamleleri ve her değişime uyum sağlayabilecek kadar işlevsel olup olmadığı gibi kriterlere göre karar veriliyor. Muhtemelen bu girizgah birçok kişinin aklına güzel memleketimde son 15 yılda defalarca yeniden ve yeniden tanımlanan ve artık sınırları mantığa sığmayacak kadar esnetilen ‘terör/terö..]]> Thu, 16 Aug 2018 04:59:55 +0300 İdlip: Stratejik derinliğin dibi https://www.evrensel.net/yazi/82022/idlip-stratejik-derinligin-dibi https://www.evrensel.net/yazi/82022/idlip-stratejik-derinligin-dibi? Suriye’de 2011 yılında başlayan ve kanlı bir vekalet savaşına dönüşen sürecin son iki dönemece girdiğini biliyoruz. Özellikle Ürdün sınırındaki Dera kentinin Suriye ordusunun kontrolüne geçmesinin ardından geriye çözülmesi gereken Kürtlerin elindeki bölgeler ve İdlip kaldı. Şam ile Kürtler arasında çokça anlaşmazlık ve bazı noktalarda husumet olmasına rağmen iki tarafın da sorunu masa başında çözmeyi tercih ettiği aşikar. Nitekim, geçtiğimiz hafta tarafların artık Rusya aracılığı ile Hmeymim üssü gibi yerlerde değil açıkça görüşmeye başladıkları duyuruldu. Bu görüşmelerin kısa sürede tamamlanması pek olası değil. Çünkü hem tarafların taleplerini tartışmaları ve orta noktayı bulmaları belki de çetin müzakerelere sahne olacak hem de bu görüşmeler Suriye’deki yeni anayasa yazım..]]> Thu, 09 Aug 2018 04:38:15 +0300 Yeni Suriye'nin inşası Kamışlı'dan mı başlayacak? https://www.evrensel.net/yazi/81979/yeni-suriyenin-insasi-kamislidan-mi-baslayacak https://www.evrensel.net/yazi/81979/yeni-suriyenin-insasi-kamislidan-mi-baslayacak? Suriye’de 2011’in ilk aylarından beri devam eden kanlı vekalet savaşı büyük bir sürpriz olmazsa son iki dönemecine girmiş gibi görünüyor. Dera’nın Suriye ordusunun kontrolüne geçmesinin ardından geriye İdlip ve YPG ile Suriye Demokratik Güçlerinin (SDG) elindeki bölgeler kaldı. Geçtiğimiz haftalarda “İdlip’e operasyon, Kürtlere müzakere” yöntemlerinin öne çıktığını belirtmiştik ki kısa süre önce Şam ile Kürtler arasında görüşmelerin başladığı da duyuruldu. Mevcut manzaraya göre, İdlip’in Kürtlerle müzakere sürecinden sonrasına bırakılacağını söylemek mümkün. İdlip’teki cihatçı yapıların başka ülkelere veya yerlere nakledilmeleri gibi birkaç ülkenin taraf olduğu anlaşmalar da yapılabilir. Bu bölgeye yönelik Suriye ordusu ve YPG/DSG gibi gü&cce..]]> Thu, 02 Aug 2018 03:15:11 +0300 Lübnan'ın çıkmaz sokağı: Suriye https://www.evrensel.net/yazi/81942/lubnanin-cikmaz-sokagi-suriye https://www.evrensel.net/yazi/81942/lubnanin-cikmaz-sokagi-suriye? Suriye’deki vekalet savaşına birçok ülke dahil oldu ancak Lübnan, savaşın iki cephesinde birden yer alan tek ülke. Bu durumun temel sebebi elbette ülkedeki ikili siyasi denge. Lübnan’da iç siyasi dengeyi şekillendiren iki blok bulunuyor. Birisi Suudi Arabistan’a yakın diğeri İsrail karşıtı direniş ekseninde, haliyle İran ve Suriye ile müttefik. Kısaca; 8 Mart ve 14 Mart blokları olarak bilinen bu iki ana siyasi blok, Hariri ailesinin liderliğindeki Müstakbel Hareketi ve Hizbullah’ın Şii Emel Hareketinin yanı sıra ülkedeki bazı Hristiyan oluşumlarla ittifak halinde olduğu oluşum olarak açıklayabiliriz. İki bloku da şekillendiren süreç dönemin Başbakanı Refik Hariri suikastının ardından ülkede Suriye yanlısı ve karşıtı gösterilerle başladı. 8 ve 14 Mart blokları da Suriye yanlısı ve karşıtı iki büyük gösterinin ardından ortaya çıktı. Gösteriler ..]]> Fri, 27 Jul 2018 04:25:36 +0300 Helsinki istasyonu https://www.evrensel.net/yazi/81901/helsinki-istasyonu https://www.evrensel.net/yazi/81901/helsinki-istasyonu? Dikkat kesildiğimiz Trump-Putin zirvesi gerçekleşti. İki liderin karşılıklı jestlerini ve şaka ile yoğrulmuş ince dokundurmalarını hep birlikte izledik. Zirveye dair klasik “ikili ilişkilerin geliştirilmesi, bölgenin istikrarı” benzeri açıklamalar dışında şimdilik pek bir şey sızmadı. Özellikle ikili görüşmelerde konuşulanları, ihtilaflı konulara dair tarafların önerilerini henüz bilmiyoruz. Ancak zirve gündeminin en sıcak konuları arasında İran ve Suriye; Suriye içinde de Kürtler olduğu aşikar. Her şeye rağmen “Sıcak savaşın yerini diplomasi savaşlarına bırakması adına” ümit veren bir zirveydi ancak sonuçlarını iki ülkenin atacağı adımlarla izleyeceğiz. Bir taraftan zirve ve yansımaları sürerken diğer taraftan İsrail Lideri Netanyahu’nun “Esad ile bir sorunumuz yok, eğer anlaşmalara uyulursa Suriye’ye saldırmayacağız” sözleri basında yer aldı. İsra..]]> Thu, 19 Jul 2018 04:32:16 +0300 Suriye'de sıra kuzeyde https://www.evrensel.net/yazi/81865/suriyede-sira-kuzeyde https://www.evrensel.net/yazi/81865/suriyede-sira-kuzeyde? Suriye’de çok önemli gelişmeler yaşanıyor bir süredir. 2011 yılında ayaklanmanın başladığı yer olan Dera büyük ölçüde Suriye ordusunun kontrolüne geçti. Sınır kentlerinden biri olan Dera’dan Ürdün’e açılan sınır kapısı da artık Suriye ordusunun elinde. Neredeyse 2011 yılından bu yana el Kaide ve IŞİD gibi örgütler baskın olmak üzere çeşitli silahlı grupların kontrolündeki Dera, vekalet savaşının kilit yerlerinden biri. Öyle ki, Suriye’deki sürecin Suriye ordusunun lehine gelişmeye başladığı dönemde ABD Ürdün sınırında bazı silahlı grupları eğitmeye girişmiş ve ön hazırlık yapmıştı. Ancak sahadaki süreçle birlikte politik zeminin de hızla değiştiği bölgede hem ABD silahlı örgüt eğitme ve sahaya sürme fikrinden vazgeçmenin eşiğine geldi hem de Rusya ve İran gibi ülkelerle devam eden ç..]]> Thu, 12 Jul 2018 04:54:14 +0300 IŞİD yeniden canlanıyor mu? https://www.evrensel.net/yazi/81818/isid-yeniden-canlaniyor-mu https://www.evrensel.net/yazi/81818/isid-yeniden-canlaniyor-mu? “IŞİD dağıldı” açıklamalarının sıkça duyulduğu bugünlerde Suriye ve Irak’taki yerel kaynaklar, “IŞİD’in yeniden canlanmaya başladığını” söylüyor. Örgütün son birkaç ayda her iki ülkede de saldırılarını arttırdıklarını söylemek mümkün. Henüz küçük gruplar halinde olsalar da toplanmaya başladıkları, eylemlerinden de anlaşılıyor. Bir taraftan IŞİD’in katlettiği insanların gömüldüğü toplu mezarlar aranıyorken örgütün yeniden canlanmaya başlaması oldukça tehlikeli ancak sürpriz değil. Bu duruma, sosyolojik sebepler kadar sahadaki nüfuz çekişmesinin de uygun ortam yarattığı ortada. Suriye ve Irak’ta IŞİD ile mücadelenin bitmeye yakın oluşu, örgütün büyük ölçüde çökertilmesi, ana karargahlarından çıkarılmaları ve dağılmaları ..]]> Thu, 05 Jul 2018 03:20:16 +0300 Dış politikaya dair sorular https://www.evrensel.net/yazi/81768/dis-politikaya-dair-sorular https://www.evrensel.net/yazi/81768/dis-politikaya-dair-sorular? Türkiye’de seçim sürecinin bitmesi ile birlikte başkanlık sisteminin de önü açılmış oldu. Başbakanlık makamının kalktığı, yürütme yetkisinin başkana devredildiği yeni sistemde Meclisin de işlevlerinin çoğu tırpanlanacak. Çoğulculuğun yerini bakanların atanabildiği yeni bir düzen alacak. Bir süredir simülasyonunu yaşadığımız başkanlık sistemini savunanlar batıdaki örnekleri öne sürüyor ancak verdikleri örneklerde kuvvetler ayrılığı ilkesinin katı şekilde işlediğini belirtmeye gerek görmüyorlar. Türkiye’de uygulanması planlanan sistemde kuvvetler ayrılığı ilkesinin güvence altına alınması bir tarafa, tamamı üzerinde tek merkez söz sahibi olacak. Çoğunluk ile çoğulculuk arasındaki fark muhtemelen hiç bu kadar derinleşmemişti. Seçim sonrası dönemin önemli sorularından biri de dış politika... Türkiye rota..]]> Thu, 28 Jun 2018 05:02:20 +0300 Ümidimiz https://www.evrensel.net/yazi/81718/umidimiz https://www.evrensel.net/yazi/81718/umidimiz? 24 Haziran’da yapılacak olan seçimlere günler kaldı. Bir cumhurbaşkanı adayının hapishaneden kampanya yürütmeye çalıştığı, diğerinin “Camide çekilmiş tek kare fotoğrafı var mı?” gibi camilerde ibadeti selfielerle taçlandırma zorunluluğu olduğunu öğrendiğimiz ithamlarla karşılaştığı seçim yarışı, aslında memleketin son 10-15 yılda geldiği noktayı da ortaya koyuyor. 15 yıl öncesinde de demokrasimiz, siyaset kültürümüz muhteşem değildi ancak o dönemle kıyaslayacak hale gelmiş olmamız üzücü. En kötüsü de hergün gündemin en az bir kez değişebildiği güzel ülkemde açıktan tehdidin, hakaretin, mide bulandırıcı ifadelerin, internet çağında olmamıza rağmen dakikalar içinde art arda yalanların sıralanmasının neredeyse normal sayılması. Hukuk sisteminin geldiği nokta, yapboza dönen eğitim sisteminin her düzenlemed..]]> Thu, 21 Jun 2018 04:20:30 +0300 İran Suriye’den çekilir mi? https://www.evrensel.net/yazi/81669/iran-suriyeden-cekilir-mi https://www.evrensel.net/yazi/81669/iran-suriyeden-cekilir-mi? Türkiye’nin gündemi seçime kilitlenmiş, dünya gündeminde ise Singapur’da gerçekleşen ABD-Kuzey Kore zirvesi var. Dünya medyasında ABD ve Kuzey Kore liderlerinin sıcak el sıkışmalarından “Görüşmeye devam etme” kararlarına kadar zirvenin her anı ve detayı irdeleniyor. Gerçekten de dönüm noktası sayılabilecek zirvelerden biri gerçekleşti. Gerçi ABD’nin son dönemde dış politikada giderek öngörülemez hale gelen manevralarını dikkate alarak bu zirveye de temkinli yaklaşan hatırı sayılır bir kitle var. Nitekim bu yöndeki açıklamalardan biri de İran’dan geldi. Obama döneminde hayata geçirilen nükleer anlaşma dahil ABD’nin en az 4 anlaşmadan çekildiğini hatırlatan İran yönetimi, Kuzey Kore’ye “Siz yine de temkinli olun ve Trump yönetimine güvenmeyin” uyarısında bulundu. Bakalım ö..]]> Thu, 14 Jun 2018 04:05:14 +0300 Rusya: Krizden fırsat yaratmak https://www.evrensel.net/yazi/81631/rusya-krizden-firsat-yaratmak https://www.evrensel.net/yazi/81631/rusya-krizden-firsat-yaratmak? Lübnan, Irak ve Türkiye’deki seçim süreçleri nedeniyle Suriye’deki durum gündemin alt sıralarına düştü. Bu durumun sebepleri arasında Suriye’deki çatışma halinin oldukça hafiflemiş olması da var. Ancak çatışmalar hafiflemiş ve şehir merkezlerinden başlayarak kırsala doğru “normalleşme” çabaları sürerken Rusya, İsrail, ABD, İran gibi ülkelerin dahlinde çok taraflı siyasi çekişme sürüyor. Son haftalarda Suriye’de ve Suriye dosyası ekseninde ilginç gelişmeler oluyor. Mayıs başına kadar İsrail, Suriye’ye yönelik saldırılarını sıklaştırdı, ABD Suriye’ye füze saldırısı düzenledi. O arada ABD, Obama yönetimince hayata geçirilen İran-ABD arasındaki nükleer anlaşmadan çekildiğini duyurdu. İran’a ve İran ile bağlantılı olduğu iddia edilen şahıs ve şirketlere yönelik yaptırım kararl..]]> Fri, 08 Jun 2018 03:35:39 +0300 IŞİD bakiyesi https://www.evrensel.net/yazi/81575/isid-bakiyesi https://www.evrensel.net/yazi/81575/isid-bakiyesi? Çok kısa sürede organize olup binlerce kilometrelik bölgeleri kontrol altına alan, milyonlarca insanın hayatını harap eden IŞİD artık pek gündemde değil. Örgütün adı küçük gruplar halinde bir yerlere saldırdıklarında veya resmi söylemlerde neredeyse kalıplaşmış bir şekilde yer bulan “IŞİD karşıtı mücadele” gibi ifadelerde geçiyor. Genel olarak IŞİD ile askeri mücadelenin sona yaklaştığını ve örgütün çökertildiğini biliyoruz ama örgütü yaratan ve besleyen zihniyet değişti mi veya değişir mi, bilmiyoruz ve bu konuda en azından kısa vadede pek de ümitvar olmamak gerek. IŞİD, birçok yıkımın sebebi gibi görülse de aynı zamanda son 30-40 yıldır bu coğrafyada yaşanan yıkımların da bir sonucu. Elbette tek sebep coğrafyada yaşanan politik gerilimler, mezhepçi politikaların insanlara yansımaları, sıradanlaşan savaşlar değil. Her birinin..]]> Thu, 31 May 2018 04:47:19 +0300 Kavuran seçim rüzgarları https://www.evrensel.net/yazi/81528/kavuran-secim-ruzgarlari https://www.evrensel.net/yazi/81528/kavuran-secim-ruzgarlari? Lübnan, Irak ve Türkiye’de seçim havası hakim. Suriye’de de yakında seçimle birlikte yeni anayasanın hazırlanması dönemi başlayacak. Lübnan, Irak ve Suriye’deki seçim süreçlerine göz atmadan önce Türkiye’deki gelişmelerin bölgede yakından izlendiğini belirtelim. Bu yazı yazılırken dolar 4.90’ı aşmış ve tırmanmaya devam ediyordu. Arap basınında Türkiye’deki ekonomik gelişmeler ve özellikle doların yükselişi gibi hareketlenmeler günde birkaç güncelleme ile takipçilere aktarılıyor. Gidişata dair yorumların da pek iç açıcı olduğu söylenemez. Son dönemde Türkiye’ye dair haber ve yorumlarda en çok dikkat çeken tanımlama “belirsizlik”. Evet, ne yazık ki dış politika başta olmak üzere bölgedeki ülkelerden bakıldığında görülen manzara bu; belirsizlik, nereye ..]]> Thu, 24 May 2018 04:15:58 +0300 Filistin sorunu sadece Filistinlilerin sorunu mu? https://www.evrensel.net/yazi/81477/filistin-sorunu-sadece-filistinlilerin-sorunu-mu https://www.evrensel.net/yazi/81477/filistin-sorunu-sadece-filistinlilerin-sorunu-mu? 2017’nin son ayının son günlerinde ABD, Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanımlayıp elçiliğini Tel Aviv’den Kudüs’e taşıyacağını açıkladı. Epeyce dalgalanma yarattı bu açıklama o günlerde. Türkiye başta olmak üzere bölge ülkeleri itiraz ve kınama açıklamaları yaptı. En çok duyduğumuz sözlerden biri de “Bu kararı kabul etmiyoruz.” Tamam, kararı kabul etmiyorsunuz veya etmiyoruz ama ya bu “Caydırıcılık gücü yüksek” açıklamaya rağmen ABD dediğinden vazgeçmezse ne yapacaksınız? Hiçbir şey. Hatta aralık ayında yani ABD’nin açıklamasını müteakiben göstermelik bir iki toplantı yapıldı. O toplantılardan sonra ABD’nin Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanımasına karşılık Kudüs’ün Filistin’in başkenti olarak tanındığı şeklinde yorumlar yapıldı. D&u..]]> Thu, 17 May 2018 04:27:30 +0300 Seçim bitti, şimdi ne olacak? https://www.evrensel.net/yazi/81432/secim-bitti-simdi-ne-olacak https://www.evrensel.net/yazi/81432/secim-bitti-simdi-ne-olacak? Lübnan’da parlamento seçiminin en azından oy verme ve oy sayımı kısmı bitti. Ancak seçimlerden önce başlayan tartışmalar ve seçim sonrasına dair ihtimallere ilişkin yorumlar alevlenmeye başladı. “Seçimden sonra ne olacak?” sorusuna dair ihtimallere ve olası senaryolara geçmeden önce genel olarak seçim sürecine bir göz atalım; ♦ Lübnan, en son 2009 yılında parlamento seçimi yapmıştı. Arap Ayaklanması’nın yarattığı çalkantılar ve Suriye’deki savaş hali Lübnan’ı da doğrudan etkiledi yeni parlamento seçimleri birkaç kez ertelendi. ♦ Partilere oy verilen eski seçim sistemi yerine aday listeleri oluşturulmasını ve listedeki bir adaya oy verilmesini öngören yeni seçim sistemi uygulandı. ♦ Yeni seçim kanunu uygulansa da bölgelere göre belirlenmiş din ve mezhepler kotası hâlâ u..]]> Thu, 10 May 2018 04:34:06 +0300 Değişim ama nasıl? https://www.evrensel.net/yazi/81393/degisim-ama-nasil https://www.evrensel.net/yazi/81393/degisim-ama-nasil? Genelde savaşa, yıkıma ve bölünmeye giden süreç barışın ve birliğin sağlanmasından çok daha kolay. Savaşların yarattığı maddi hasarın kısa sürede tamiri ve daha hatta iyisinin inşası mümkün ancak toplumda yarattığı etkiler nesiller boyu devam edebiliyor. Bu durumun bizim coğrafyamızdaki yaşayan örneklerinden biri Lübnan. Lübnan, 6 Mayıs’ta yeni parlamentoyu belirlemek için sandık başına gitmeye hazırlanıyor. Son parlamento seçimi 9 yıl önce yapılmıştı. Son seçimden bu yana Lübnan’da ve bölgede çok şey değişti, ülkede bütün kesimleri doğrudan etkileyen sorunlar giderek kronikleşti. Lübnan görünüşte bölgenin en özgür ülkelerinden biri, güvenli, sosyal hayat oldukça renkli. Sanatsal üretim açısından eski mirasının gölgesinde kalsa da bölgenin en üretken ülkesi. Ancak h&acir..]]> Fri, 04 May 2018 04:15:45 +0300 Ya hep ya hiç ya da hiçbiri https://www.evrensel.net/yazi/81343/ya-hep-ya-hic-ya-da-hicbiri https://www.evrensel.net/yazi/81343/ya-hep-ya-hic-ya-da-hicbiri? Lübnan bugünlerde 6 Mayıs’ta yapılacak parlamento seçimlerini konuşuyor. Seçim, “Bir şeyler değişebilir” diyen ümitlilerin de “Ortalık daha da karışabilir” görüşündeki karamsarların da gündeminin ilk sırasına yerleşmiş durumda. Lübnan 2 yıldan fazla cumhurbaşkanı seçilemeyen, belediye seçimlerinde sandığa gidenlerin oranının bazı yerlerde yüzde 20’lerin altına düştüğü bir ülke. Ancak 6 Mayıs’ta yapılacak seçimlere uzanan süreç, özellikle son aylarda yaşanan gelişmeler, yeni seçim yasası ve halkın tercihlerinin kestirilemez oluşu gibi nedenler sandıktan çıkacakları da kestirilemez kılıyor. Savaşlarla bölünen, bu bölünmüşlük hali din ve mezhep esaslı anayasa ile resmileşen ülkede ne oldu da halkın eğilimlerini tahmin etmek güçleşti, sandıktan ne çıkacağı beli..]]> Thu, 26 Apr 2018 04:15:26 +0300 Fırtına öncesi / sonrası sessizlik https://www.evrensel.net/yazi/81299/firtina-oncesi-sonrasi-sessizlik https://www.evrensel.net/yazi/81299/firtina-oncesi-sonrasi-sessizlik? Suriye yönetiminin Duma’yı ele geçirdikten sonra burada kimyasal silah kullandığına dair iddialar uluslararası toplumda ve medyada “heyecan dalgaları” yaratıp Birleşmiş Milletler’de sert tartışmalara sebep oldu. Nihayetinde, ABD-İngiltere-Fransa üçlüsü Suriye’de bazı noktaları vurdu. Saldırı günü, tepe noktasına tırmanmış olan heyecan dalgaları saldırıdan hemen sonra yerini, saldırıyı düzenleyen üçlünün birbiri ile çelişen açıklamalarına, açıklamalardaki akla ziyan ifadelere, Suriye’nin önceden bilgilendirilip vurulacak tesisleri boşalttığına dair şüphelere, kimyasal iddiasını araştıracak ekibin saha çalışması yapmasına fırsat vermeden saldırı düzenlenmesinin nedenlerine kadar birçok sorunun ortaya döküldüğü bir “sakinliğe” bıraktı. Bir de Ortadoğu’yu yıllardır izleyen usta gazeteci Robert ..]]> Thu, 19 Apr 2018 04:15:39 +0300 Yılan hikayesi kimyasal https://www.evrensel.net/yazi/81277/yilan-hikayesi-kimyasal https://www.evrensel.net/yazi/81277/yilan-hikayesi-kimyasal? “Kimyasal silah kırmızı çizgimiz”, “Eğer Esad rejimi kimyasal silah kullanırsa vururuz”, “Şam’ın Duma bölgesinde kimyasal silah kullanıldı”, “Kimyasal silahı Esad rejimi kullandıysa vururuz” ve son olarak “Esad yönetimi, Şam’ın Duma bölgesinde kimyasal silah kullandı.” Bütün bu açıklamalar son 1-1.5 aylık süreçte gündeme son dakika flaşları ile düştü ve Suriye’deki Hollywood’luk performansları ile Hollywood’un övgüsüne mazhar olan, kendileri için belgeseller çekilen “yardım örgütü” Beyaz Baretliler kimyasal olayında da sahnede. Suriye 2011 yılından beri birçok kez kimyasal silah kullanmakla suçlandı ve hatta ABD tarafından bir kez de bu nedenle vurulmuştu. Bu defa da “kimyasal kullanırsa vururuz” açıklamalarının art arda geldiği dönem..]]> Mon, 16 Apr 2018 04:00:28 +0300 Suriye’yi Suriyelilerden kurtarmak https://www.evrensel.net/yazi/81209/suriyeyi-suriyelilerden-kurtarmak https://www.evrensel.net/yazi/81209/suriyeyi-suriyelilerden-kurtarmak? Savaşlarda insanlar insanlıktan çıkar; akıl, vicdan ve ahlak sınırlarını fersah fersah aşan birçok şey yaşanır. Son olarak Suriye sahnesinde yaşananların benzeri vekalet savaşlarında da “insan hakları, demokrasi, özgürlük vs” söylemleri altında kirlisinden en kirlisine birçok hesap döner ve sahaya da yansır. Ancak sahadaki tek güç elbette ordular değil. Şimdilerde 30 yaş civarında olan herkesin hatırlayacağı Irak ve Arap Ayaklanması’nın başında parçalara ayrılan Libya’da olduğu gibi yıllara yayılan savaş ve yıkım süreçlerinin aslında küçük bir kısmında ordular doğrudan harekete geçip sahada varlık gösteriyor. Bu yıkım dönemlerinin geri kalan kısmı ise, medya üzerinden milyonlarca insanın takip ederek ve aslında bir nevi şahitlik ederek izlediği ülkelerin dekor olduğu, insanların gerçekten öldüğü süreçlere d&ou..]]> Thu, 05 Apr 2018 03:20:33 +0300 Kriz krizi tetiklerken… https://www.evrensel.net/yazi/81162/kriz-krizi-tetiklerken https://www.evrensel.net/yazi/81162/kriz-krizi-tetiklerken? 2011 yılında Tunus’tan başlayıp çok sayıda ülkeyi saran ve birçok ülkenin de doğrudan dahil olduğu krizler zinciri art arda dizilmiş yeni krizleri tetikleyen bir süreç başlattı. Krizler zincirinin sonu görünmediği gibi mevcut krizin ardından gelecek olan yeni krizin nereden, nasıl patlayacağı, nerelere kadar uzanacağını da kestirmek çok zor. 2011 Arap Ayaklanması da başka krizlerin sonuçları olarak çıktı elbette. Ancak bu dönemin “demokrasi ve özgürlük” söylemlerinin perdelediği yeni bir güç paylaşım savaşının ilk sancıları olduğu da artık inkar edilemeyecek kadar ortada. Kimileri bu yeni güç paylaşım savaşlarını “tek kutuplu dünyanın çok kutuplu bir dengeye evrilmesi” olarak yorumluyor ki bunun, uzun yıllara yayılan çok kanlı bir süreç olacağını tahmin etmek güç değil. Yıllardır devam ed..]]> Thu, 29 Mar 2018 04:54:15 +0300 Sessizlik... https://www.evrensel.net/yazi/81061/sessizlik https://www.evrensel.net/yazi/81061/sessizlik? Türkiye’nin Afrin’e yönelik askeri operasyonu yaklaşık 2 aydır devam ediyor. TSK ve birlikte hareket ettiği ÖSO, Afrin şehir merkezine çok yaklaştı, daha doğrusu merkeze girmek üzere… Afrin’den Halep kırsalına doğru sivillerin kaçmaya başladığı yönünde bilgiler de geliyor. Geçtiğimiz haftalarda Afrin’e sevk edilen Suriye ordusu ile birlikte hareket eden milis güçlerinin Afrin’e çok yakın bir noktada beklediği, küçük bir bölümünün de merkeze girdiği biliniyor. Afrin konusunda çok sayıda soru cevapsız. Türkiye’nin operasyonu ne zaman bitireceği, operasyonu şehir merkezinden Halep kırsalına doğru sarkıtma girişiminde bulunup bulunmayacağı bilinmiyor. Afrin’deki YPG ve milis güçlerin çekilip çekilmeyeceği, TSK ve ÖSO’yu Afrin merkezde neyin beklediği de belirsiz. Diğer tarafta..]]> Thu, 15 Mar 2018 04:15:06 +0300 Göçmen kadınlar… https://www.evrensel.net/yazi/81017/gocmen-kadinlar https://www.evrensel.net/yazi/81017/gocmen-kadinlar? Bugün 8 Mart Dünya Kadınlar Günü. Gerçi yaşadığımız coğrafyada Kadınlar Günü’nü kutlamalarla geçirmek bir türlü nasip olmadı coğrafyanın kadınlarına. Kadınlar günü daha çok şiddetin her türlüsünden eğitim hakkının gaspına kadar onlarca sorunun istatistiklerle, çarpıcı röportajlarla, bizzat sorunların çözümünden sorumlu makamların vurgulu “kadına şiddeti lanetliyoruz” açıklamaları ile boca edildiği bir gün oluyor. Artan kadın cinayetleri, tahrik indirimleri, çocuk yaşta evliliği meşrulaştırmaya yönelik resmi ağızların söylemleri, neredeyse ekonomik olumsuzlukları çalışan kadın sayısına bağlayıp “kadınları iş dünyasında erkeklerin yerini kapmakla suçlayan” anlayış, kılık-kıyafet üzerinden tacizin-tecavüzün “hak edildiğini” artık açık açık s&oum..]]> Thu, 08 Mar 2018 04:59:09 +0300 Suriye'de bir kez daha ateşkes! https://www.evrensel.net/yazi/80973/suriyede-bir-kez-daha-ateskes https://www.evrensel.net/yazi/80973/suriyede-bir-kez-daha-ateskes? Suriye’de bir ateşkes süreci daha gündemde. 7 yıllık çatışmalı dönem boyunca bir bölge veya süre ile sınırlı, bazı ülkelerin desteklediği bazılarının karşı çıktığı, kimi zaman ülkelerin destekledikleri grupların zorlanmaya başladığı dönemlerde nefes aldırma amaçlı onlarca ateşkese şahit olduk. Bu süreçlerin çok azı amacına uygun şekilde sonuçlandı. BMGK’de oylanan son ateşkes ise üye ülkelerin kendi aralarında sert suçlamalara girişmeden neredeyse ittifak halinde onaylamaları açısından önemli. Ateşkesin nasıl uygulanacağı gibi hayati detaylar henüz belli olmasa da Suriye sahasındaki mevcut durum ateşkesin uygulanabilme ihtimalini oldukça düşürüyor. Ateşkes ile ilgili iki bölge öne çıkıyor; biri Şam kırsalı yani Guta, diğeri ise Türkiye’nin askeri operasyonunu sürdürdüğü Afrin&hell..]]> Thu, 01 Mar 2018 03:49:18 +0300 Afrin operasyonunun kazananı… https://www.evrensel.net/yazi/80930/afrin-operasyonunun-kazanani https://www.evrensel.net/yazi/80930/afrin-operasyonunun-kazanani? Türkiye’nin operasyonlarını sürdürdüğü Afrin, küçük bir yerleşim birimi olmaktan çıktı, IŞİD sonrası kapışma sürecinin bir parçası olmaya başladı. Afrin’in İran’ın devreye girmesi ile milis güçlerin kontrolüne geçeceğine dair iddialar öne sürülüyor. İran, Şam, YPG, Rusya ve ABD’yi doğrudan veya dolaylı olarak ilgilendiren bir anlaşma sürecinin devam ettiği belirtiliyor. Henüz anlaşma olup olmadığı veya anlaşma varsa da detayları teyid edilmiş değil ancak bir müzakere sürecinin yürüdüğü kesin. Bu durumla birlikte hâlâ operasyonlarını sürdüren Türkiye açısından çok önemli gelişmelere gebe bir dönemin başladığı söylenebilir. Olasılıklara dair tahminlere geçmeden Türkiye’nin Afrin’e operasyon başlatmadan kısa süre öncesine bir g&..]]> Thu, 22 Feb 2018 04:15:32 +0300 Yeni çekişme dönemi başladı https://www.evrensel.net/yazi/80891/yeni-cekisme-donemi-basladi https://www.evrensel.net/yazi/80891/yeni-cekisme-donemi-basladi? Suriye’de son haftalarda art arda birçok gelişme meydana geldi. Rusya’nın Lazkiye’deki üssüne İdlip’teki silahlı gruplar tarafından insansız hava araçları ile saldırı düzenlendi. Ardından Afrin operasyonu başladı. Sonra Rusya’nın bir uçağı düşürüldü. ABD, Deyr Ez Zor’da Suriye ordusunun mevzilerini vurdu. O arada Suriye ordusu bir İsrail uçağını düşürdü. Bütün bunlar olurken Irak sahasında hareketlenmeler, Lübnan’da İsrail ile tehditleşmeler devam ediyor. Bütün bu gelişmelerin birbiri ile ilişkisi var mı? Suriye’de ve Irak’ta olduğu gibi çok taraflı krizlerde gelişmeleri ve gidişatı anlamak bazen çok zorlaşabiliyor. Mesela, Türkiye’nin İdlip hassasiyeti ile Suriye ordusunun İsrail uçağını düşürmesinin alakası ne? Suriye’de yeni bir krizin doğuşu Lübnan’da tansiyonu nede..]]> Fri, 16 Feb 2018 04:56:25 +0300 IŞİD'e dair hatırlatma https://www.evrensel.net/yazi/80838/iside-dair-hatirlatma https://www.evrensel.net/yazi/80838/iside-dair-hatirlatma? Suriye’de Afrin operasyonu dahil “saha karışık”, Irak’ta da Irak ordusunun Kerkük çevresinde yeni hamlelere giriştiğine dair haberler geliyor. Önümüzdeki aylarda yapılacak seçimlerle birlikte Irak’ta “Ortalık daha da karışacak” gibi görünüyor. Suriye ve Bağdat hükümetlerinin yanı sıra YPG ve Haşdi Şaabi gibi nispeten organize yapıların ve kiminin müttefik kiminin terörist dediği örgütlerin, ABD, Rusya, Türkiye, İran, Suudi Arabistan başta olmak üzere çeşitli ülkelerin dahil olduğu çok yönlü, bol hesaplı, sayısız hamleli bir alandan bahsediyoruz sonuçta. Savaşın, çekişmenin niteliği, yöntemi değişse de gidişat, huzur dışında bütün ihtimallere açık. Tarafların manevraları duruma göre değişse de bulunduğumuz coğrafya için, kendisi de etkisi de en azından bir nesil sürecek duru..]]> Thu, 08 Feb 2018 04:59:46 +0300 ÖSO’ya dair elzem sorular https://www.evrensel.net/yazi/80790/osoya-dair-elzem-sorular https://www.evrensel.net/yazi/80790/osoya-dair-elzem-sorular? Türkiye’nin bir taraftan Afrin Operasyonu sürerken diğer taraftan Türkiye’den yapılan açıklamalarda Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması gerektiği sıkça vurgulanıyor. Afrin operasyonunun da süresi, derinliği, nihai amacı, genişleyip genişlemeyeceği belirsiz. Afrin’den sonra Suriye’deki Kürt sivil ve silahlı oluşumların yoğunlaştığı bölgelere de operasyon yapılabileceği konuşuluyor. Ancak operasyon öncesinde Afrin’de az sayıda Rus askeri polisi bulunuyordu, Menbiç dahil Fırat Nehri’nin doğusunda ise ABD’liler var. Diğer taraftan, Suriye ve Arap basınında yer alan “Türkiye’nin Afrin operasyonu gerekçesiyle kontrol ettiği gruplara yeni alanlar açmaya çalıştığı ve operasyonu Suriye ordusunun hatlarına çok yakın olan Afrin-Halep kırsalına sarkıtmaya çalışabileceği” yorumları dikkat çekiyor. ..]]> Thu, 01 Feb 2018 04:15:06 +0300 Beka savaşları… https://www.evrensel.net/yazi/80752/beka-savaslari https://www.evrensel.net/yazi/80752/beka-savaslari? Türkiye’nin Afrin’e yönelik askeri operasyonu sürüyor. Afrin operasyonu ile İdlip’teki son gelişmeler arasındaki bağ belirginleşmeye başladı. Suriye ordusu ve Rusya’nın İdlip’e yönelik operasyonları da Türkiye’nin Afrin hamlesi de 2011 yılından beri birçok dönüm noktasının yaşandığı sürecin parçaları ve taraflar açısından devamı da gelecek. Suriye’deki vekalet savaşına dahil olan taraf çok ancak baskın olanlar ABD, Rusya, Türkiye ve İran. Yerelde ise, Şam ve Kamışlı eksenindeki gelişmeler belirleyici… Tabi Suriye’deki gidişatı okumaya çalışırken Irak’ta İran nüfuzunun pekiştiği son gelişmeleri de göz ardı etmemek gerek. Suriye ordusunun İdlip, TSK’nın Afrin operasyonları da göz önüne alınarak taraflar açısından Suriye’deki durum ne? Kürtler açısından; Kobani savunması ile..]]> Thu, 25 Jan 2018 07:42:23 +0300 Suriye politikasına Afrin yaması… https://www.evrensel.net/yazi/80702/suriye-politikasina-afrin-yamasi https://www.evrensel.net/yazi/80702/suriye-politikasina-afrin-yamasi? Suriye, Türkiye’nin en önemli iç siyaset konularından biri olmayı sürdürüyor. 2011’den beri demokrasi ve insan hakları söylemlerinden “Sünni kardeşlerimiz katlediliyor” yaygaralarına kadar mümkün olabilecek bütün başlıklar altında iç politika ile Suriye konusu eklemlendi. Birçok kez Suriye’de kanlı vekalet savaşının yerini iç siyasi yapının yeniden dizaynı aşamasında girişilen yeni bir savaşa bıraktığını vurgulamıştık. Suriye’deki vekalet savaşına taraf olan her bir ülkenin kendi ajandasına göre siyasi düzeyde vekalet savaşı da değişiklik gösteriyor haliyle. ABD, Rusya ve İran güç pekiştirip nüfuz alanlarını derinleştirmeye girişmiş durumda. Türkiye’nin hamleleri ise “Şam’da bayram namazı kılacağız, Halep zaten bizimdir” hevesleri ile girişilen sürecin kaybedenler kampında yer alanlardan biri ol..]]> Thu, 18 Jan 2018 05:11:13 +0300 Ya devrim ya komplo, başka yolu yok! https://www.evrensel.net/yazi/80653/ya-devrim-ya-komplo-baska-yolu-yok https://www.evrensel.net/yazi/80653/ya-devrim-ya-komplo-baska-yolu-yok? İran’da günler süren tansiyon şimdilik düşüyor gibi görünüyor. Gösterilerin ilk gününden itibaren ABD’nin hevesli desteğine karşılık AB ülkelerinin temkinli duruşu dikkat çekici. ABD’nin “karşı kamptaki bu tip huzursuzluklara” yönelik tavrı İran konusunda da değişiklik göstermese de özellikle Arap ayaklanması sürecinde AB ülkelerinin bizzat müdahil olarak yürüttükleri “saldırgan” politikaların İran’da büyük ölçüde farklılık gösterdiği göze çarpıyor. 2011’den beri Libya, Mısır, Suriye, Yemen başta olmak üzere bazı ülkeler için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde (BMGK) yoğun lobi faaliyetleri yürüten AB ülkelerinden İran’daki gösterileri “İran’ın iç işleri” olarak değerlendirdiklerine dair açıkl..]]> Thu, 11 Jan 2018 04:15:11 +0300 İran’ın zor yılı https://www.evrensel.net/yazi/80611/iranin-zor-yili https://www.evrensel.net/yazi/80611/iranin-zor-yili? 2018 yılı beklendiği gibi oldukça sert gelişmelerle başladı. Ortadoğu gündemi yine baş döndürücü bir hızla akıyor. Kolay kolay sonuçlandırılamayacak 2017 bakiyesi krizlerin yanı sıra İran’daki yolsuzluk karşıtı gösteriler gibi yeni gelişmeler de gündemde. Birkaç gündür devam eden gösterilerde hükümet ve yolsuzluk karşıtı sloganlar öne çıkıyor. Ancak Arap Ayaklanması’nda binlerce örneğini yaşadığımız “genel şablonlar üzerinden değerlendirme” anlayışı bir kez daha yoğun bir dezenformasyon kaynağı oluşturmaya başladı. Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik durum, ambargolar, halkın eğilimleri, motivasyonları, yerel dinamikler irdelenmeden “devrim veya komplo” çerçevesine sıkıştırıp gidişatı okumaya çalışmak yanıltıcı olabilir. ABD ve Suudi Arabistan gibi İran karşıtı kampın göstericilere destek vermeleri gös..]]> Thu, 04 Jan 2018 04:57:44 +0300 Şaşırt bizi 2018 https://www.evrensel.net/yazi/80519/sasirt-bizi-2018 https://www.evrensel.net/yazi/80519/sasirt-bizi-2018? Gelenektir ya, bir yıl biterken genel dökümü yapılır ve bir sonraki yıl için iyi niyetli temennilerde bulunulur. Kişisel temennilerde aşk, sağlık, para; genel olarak da dünya barışı vs... 2017 biterken de yüzlerce “2017 biterken” dökümleri, foto galeriler ve biten yılı değerlendiren uzmanlar yerli-yabancı medyada yerini aldı. Elbette temennimiz barıştan, huzurdan yana ancak ülkelerin dış politikalarına, kendi bölgemizdeki krizlere ve genel gidişata bakınca her yeni yılın bir öncekinden daha kötüsünü getirdiği açık. 2018 yılı da bu geleneği bozacakmış gibi görünmüyor. Kişisel olarak, 2018 yılından dünya için tek beklentim 2017 yılını aratacak kadar kötü olmaması. Böyle yazınca biraz alacakaranlık kuşağı korku filmlerine uygun bir havanın tasviri gibi oldu ancak Türkiye’den başlayarak bölgedeki duruma bir göz atınca ortaya..]]> Thu, 21 Dec 2017 04:15:42 +0300 Kudüs için tweet’iniz mübarek like'ınız bol olsun https://www.evrensel.net/yazi/80475/kudus-icin-tweetiniz-mubarek-likeiniz-bol-olsun https://www.evrensel.net/yazi/80475/kudus-icin-tweetiniz-mubarek-likeiniz-bol-olsun? ABD, Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıdığını duyurduğundan beri timsah gözyaşları ile hamasi nutuklar birbirine karıştı, sel gibi akıyor ekranlardan. Bölge ülkeleri arasında içi boş, arkası gelmeyecek, sadece sözde kalacak olsa da “en büyük lafları eden biz olmalıyız” yarışı sürüyor. Bugüne uzanan süreçte kendilerinin payları yokmuş gibi “en çok alkış alan konuşmayı yapan, davayı en fazla sahiplenen olacak” anlayışından hâlâ vazgeçilmiş değil. Trump’ın son hamlesinden sonra herkes bu beklenmedik karar karşısında şokta, herkes “inanamıyor”, herkes “Kudüs için her şeyi yapmaya hazır” vs vs... Sadece Filistinliler şaşkın veya şokta değil çünkü karar yeni değil ve adım adım kırılma eşiğine uzanan süreci yaşayanlar onlar. İsrail tarafının açtığı yeni yerleşim birimleri, ekran..]]> Thu, 14 Dec 2017 04:57:03 +0300 Bir gece ansızın… https://www.evrensel.net/yazi/80423/bir-gece-ansizin https://www.evrensel.net/yazi/80423/bir-gece-ansizin? Türkiye gündemi Reza Zarrab davasına ve rüşvet ağı şemalarına kilitlenmişken haber ajanslarına Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun bir açıklaması düştü. Çavuşoğlu açıklamasında “Bir gece ansızın gelebiliriz” sloganını tekrar edip “Nasıl daha önce Fırat Kalkanı Operasyonu bölgesinde Kilis’e ve bölgeye tehdit geldiği zaman hiç tereddüt etmeden o bölgeye girdiysek, DEAŞ’ı temizlediysek, Afrin veya başka bir bölgeden de Türkiye’ye yönelik tehdit geldiği zaman hiçbir tereddüt göstermeden oralara gireriz, oraları teröristlerden temizleriz” diyor. “Türkiye’nin Kürt hassasiyeti” dışında nasıl bir tehdit gelebileceğine dair elle tutulur bir değerlendirme yok. Bu kısmı geçelim, Türkiye’den yapılan açıklamalarda kullanılan “terörist” değerlendirmesin..]]> Thu, 07 Dec 2017 04:40:59 +0300 Yeni krizlerin ayak sesleri https://www.evrensel.net/yazi/80376/yeni-krizlerin-ayak-sesleri https://www.evrensel.net/yazi/80376/yeni-krizlerin-ayak-sesleri? Arap ayaklanması, 2017 biterken “Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olmak” atasözü ile özetlenebilecek sonuçları ile bazı ülkeleri “hayal kırıklığına” uğratan bir noktaya evrildi. Hayal kırıklığını en çok yaşayan ülkeler de ayaklanmanın başında “demokrasi” gibi içine ne koyulsa sırıtmayacak, her türlü yöntemi “meşru gösteren” söylemlerle rejimleri devirip haritaları değiştirmeye girişenler... Ortadoğu 2011’e kadar ABD siyasetinin domine ettiği bir alan iken, ayaklanma süresince doğan fırsatları iyi değerlendiren Rusya artık siyasi ve askeri olarak kalıcı bir şekilde Ortadoğu’da. Bölgesel güçler olan İran ve Suudi Arabistan arasındaki denge de İran lehine değişti. İran ve Direniş Hattı Irak, Suriye ve Lübnan’da varlığını pekiştirmekle kalmadı nüfuz alanlarını genişletti. Türkiye, Lü..]]> Thu, 30 Nov 2017 04:15:13 +0300 Minyatür Ortadoğu https://www.evrensel.net/yazi/80328/minyatur-ortadogu https://www.evrensel.net/yazi/80328/minyatur-ortadogu? Lübnan Başbakanı Saad Hariri, 4 Kasım’da Suudi Arabistan-Riyad’da yaptığı basın açıklamasında istifa ettiğini duyurduğundan beri Lübnan gergin. Saad Hariri, Lübnan içinden yapılan çağrılar, Fransa ve Mısır’ın ara buluculuğu, ABD ve Rusya’nın “Lübnan’ın istikrarı ve bütünlüğü” açıklamalarının ardından nihayet önceki gece Beyrut’a döndü. Ülkenin Fransız mandasından kurtuluşunun 74. yıl dönümü kutlamalarına katıldı, ancak Lübnan gibi Hariri’nin geleceğine dair de onlarca soru cevapsız. Lübnan açısından işin kötüsü şu; bu kriz, Lübnan’ın iç anlaşmazlıklarından doğan bir krizden çok daha fazlası. Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Aon ve iç siyasi çevreler krizin iç kaosa dönüşmesine engel olmaya çalışıyor. En azından Hariri’nin ist..]]> Thu, 23 Nov 2017 04:56:52 +0300 Kanlı gövde gösterilerinin sahnesi Lübnan https://www.evrensel.net/yazi/80237/kanli-govde-gosterilerinin-sahnesi-lubnan https://www.evrensel.net/yazi/80237/kanli-govde-gosterilerinin-sahnesi-lubnan? Irak, Suriye derken Lübnan, savaş senaryoları ile yeni gündem oldu. Geçtiğimiz hafta, art arda savaşların ve siyasi krizlerin “küllerin şehri” haline getirdiği yorgun Beyrut’u yazmıştım. Lübnan tarihi başlı başına bu coğrafyanın krizlerinin, kanlı tarihinin, yeni umutlarının, özgürlük hareketlerinin özeti gibi. Yüzyıllardır süren sürekli bir çalkalanma hali şahitlerinin çoğunun hâlâ hayatta olduğu iç savaşlara kadar uzanan bir kırılganlık yaratmış. Lübnan’da, sürekli bir kriz halinin üzerine çok taraflı bir yapı kurularak istikrar sağlanmaya çalışılmış. İyi niyetli bir model mi hâlâ şiddetle tartışılır ancak ülke içindeki tarafların birbirlerini öldürmeden yönetimde söz sahibi olmalarını sağlayan bir sistem. Aynı zamanda devlet yönetiminden kamu kurumlarına kadar ülkeyi bir&c..]]> Thu, 09 Nov 2017 04:15:23 +0300 Küllerin şehri https://www.evrensel.net/yazi/80193/kullerin-sehri https://www.evrensel.net/yazi/80193/kullerin-sehri? “Küllerin şehri” denildiğinde birçok insanın aklına ya Bağdat gelir ya Şam, veya coğrafyayı yakından izleyenler Libya’yı, Yemen’i hatırlar belki. Aslında hepsi için az çok geçerli bu tanım, ancak felaketten kurtarabildiklerinin üzerine yarım yamalak da olsa yeni bir hayatın inşa edildiği tek yer şimdilik Beyrut… Beyrut’un birden çok tanımı var. Kimileri “küçük Ortadoğu” diyor, kimileri için Ortadoğu’da vaha… Aslında nasıl ve nereden baktığınıza göre tanımı da değişen bir kent Beyrut. Kaotik de olabilir, masalsı da… Bence Beyrut, hepsinden biraz barındırıyor yeniden inşa etmeye çalıştığı kimliğinde. Ancak Beyrut’u en güzel anlatan Efsanevi Şarkıcı Feyruz, Li Beyrut şarkısında “Ekmek ve yasemendi; artık ateş ve duman tadı” der Beyrut için. Aslında Li Beyrut, şarkı değil bir kentin kültürü,..]]> Thu, 02 Nov 2017 04:57:15 +0300 Sandıktan fay hattı çıktı https://www.evrensel.net/yazi/80148/sandiktan-fay-hatti-cikti https://www.evrensel.net/yazi/80148/sandiktan-fay-hatti-cikti? Bağdat-Erbil gerginliği yer yer çatışmalarla sürüyor. Diğer taraftan Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) içinde de tartışmalar, karşılıklı suçlamalar ve gerginlik oldukça sert bir perdeden devam ediyor. Gelişmelerin baş döndürücü hızda yaşandığı Irak’taki duruma ilişkin spekülasyon ve hatta komplo teorilerine varan senaryolar da eksik değil. Karanlıkta kalan ve haliyle spekülasyona en açık başlık hâlâ “Peşmerge güçleri Kerkük’ten neden çekildi?” IKBY yönetimi, KDP’ye yakın çevreler ve son olarak Kosret Resul ve Mela Bahtiyar gibi KYB’den isimler “içlerindeki bazı hainlerin İranlı General Kasım Süleymani’nin girişimleri ile Bağdat’la bir anlaşma yapıldığı”nı savunuyor. Bu iddiaya göre, “bu hainler kendilerine bağlı peşmerge güçlerine çe..]]> Thu, 26 Oct 2017 03:13:44 +0300 Kerkük'ün kalbi... https://www.evrensel.net/yazi/80100/kerkukun-kalbi https://www.evrensel.net/yazi/80100/kerkukun-kalbi? Irak ve Suriye’de IŞİD sonrası dönemde nüfuz kazanmak veya mevcut durumunu pekiştirmek isteyen tarafların “bayrak savaşları” daha çatışmalar sürerken başlamıştı. Irak Kürdistan Bölgesel Yönetiminin (IKBY) iç ve dış tepkilere rağmen bağımsızlık referandumuna gitmesinin ana sebeplerinden biri de IŞİD ile mücadele döneminde kazanılan güç ve müttefiklik ilişkileri soğumadan ve IŞİD sonrası dönemde saha şekillenmeden yerini almaktı. Bu hesabı yapan sadece Erbil değildi. IKBY içindeki siyasi taraflar, Bağdat hükümeti, ABD, İran, Türkiye ve sessizliğini korusa da Rusya için de benzer hesaplar söz konusu. Ancak her bir aktörün ajandası, öncelikleri, zayıf noktaları ve haliyle denklemi diğerinden farklı. Irak’ta sahadaki duruma dönecek olursak; Haziran ayında bağımsızlık referandumunun yapılacağının deklare edilmesinin ardından Kür..]]> Thu, 19 Oct 2017 04:15:36 +0300 Tekerrürler coğrafyası https://www.evrensel.net/yazi/80053/tekerrurler-cografyasi https://www.evrensel.net/yazi/80053/tekerrurler-cografyasi? Malum, IKBY’nin 25 Eylül’deki bağımsızlık referandumu hamlesinden sonra Bağdat Hükümeti Erbil ve Süleymaniye’deki havalimanlarına dış hatlar uçuşlarını askıya aldı. Referandum sürecini izlemek isteyen gazeteciler başta olmak üzere IKBY’deki yabancılar için bölgeden çıkabilecekleri üç nokta var; iç hatlar uçuşları ile Bağdat üzerinden aktarma ve İran veya Türkiye sınır kapılarından çıkış yapmak… Güzergahım Habur sınır kapısı… Sınır kalabalık. Yakıt tankerleri, tırlar ve kamyonlar sınırdaki trafiğin büyük kısmını oluşturuyor. Sivil araçların sayısında gözle görülür derecede azalma var. Muhtemelen, “Habur kapanır mı?” tartışmalarının yanı sıra IKBY’deki belirsizliğin de etkisi var bunda. Yine de Erbil-Mardin arası neredeyse 12 saatlik yolculuktan sonra Mardin’in sembollerinden biri o..]]> Thu, 12 Oct 2017 04:53:29 +0300 IKBY'nin '6 aylık kışı' https://www.evrensel.net/yazi/80008/ikbynin-6-aylik-kisi https://www.evrensel.net/yazi/80008/ikbynin-6-aylik-kisi? 25 Eylül’den beri Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) dünya gündeminin üst sıralarında. Süreçten rahatsız Türkiye ve İran ise birbirleri ve Bağdat Hükümeti ile yakın diplomasi yürütüyor. Her ne kadar perde, “savaş senaryoları” ile açılmış olsa da şimdiye kadar savaş bir tarafa sınırlı çatışma riskinin bile bertaraf edildiği adımlar atıldığı söylenebilir. Savaş ihtimalinin neden çok zayıf olduğunu geçtiğimiz hafta uzun uzun aktarmıştım. Tekrara düşmeden Erbil ve Süleymaniye’ye dış hatlar uçuşlarının durdurulmasının 25 Eylül’den bugüne kadar hayata geçirilmiş en sert yaptırım olduğunu hatırlatıp geçelim. Bağdat Hükümeti IKBY’nin elindeki sınır kapılarını geri almak konusunda kararlı görünüyor. “Bağdat’a bağlı gümrük görevlilerinin Türki..]]> Thu, 05 Oct 2017 05:37:52 +0300 Her şey mümkün, savaş hariç https://www.evrensel.net/yazi/79957/her-sey-mumkun-savas-haric https://www.evrensel.net/yazi/79957/her-sey-mumkun-savas-haric? Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) yoğun iç tartışmalar, gergin diplomatik mekikler ve son dakikaya kadar “Acaba ertelenir mi?” soruları ile sandık başına gitti. Bağımsızlık referandumu Erbil’de kutlama, Süleymaniye’de nispeten sakin ancak muhalefetin son dakika karar değişikliği ve “beklenenden fazla katılım”la gerçekleşti. Türkiye ve İran’dan yapılan “tehdide varan açıklamaların” Süleymaniye’de yoğunlaşan Barzani yönetimi muhaliflerinin sandığa gitmelerinde etkili olduğu söyleniyor. Hâlâ gerginlik potansiyelinin yüksek olduğu petrol yatağı Kerkük’te ise, sevinç gösterileri ile tedirgin sessizlik bir aradaydı. Katılım oranlarına bakılınca referandumun ertelenmesini isteyenlerin veya karşı çıkanların hayır oyu vermek yerine sandığa gitmemeyi tercih ettiği söylenebilir. ZORLAYICI YENİ BİR DÖNE..]]> Thu, 28 Sep 2017 04:15:10 +0300 Erbil'den referandum notları https://www.evrensel.net/yazi/79945/erbilden-referandum-notlari https://www.evrensel.net/yazi/79945/erbilden-referandum-notlari? Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY), yoğun tartışmalar, çekişmeli müzakerelerin gölgesinde nihayet 25 Eylül’de bağımsızlık referandumu için sandık başına gitti. Haziran ayında alınan bağımsızlık referandumu kararının ardından başlayan IKBY içi ve bölge ülkeleri başta olmak üzere uluslararası platformda gün gün alevlenen tartışmalar referanduma saatler kala yani 24 Eylül akşam saatlerine kadar sürdü. GERGİN BEKLEYİŞ YERİNİ KUTLAMALARA BIRAKTI 24 Eylül’de, akşam saatlerinde, IKBY Başkanı Mesud Barzani’nin basın toplantısı yapacağının duyurulması ile başlayan gergin bekleyiş Erbil sokaklarında da gergin bir hava yarattı. Ancak Barzani, referandumun planlandığı gibi yapılacağını ve daha önce belirlenen takvimin değişmediğini söyledi. Barzani’nin bu ifadelerinin hemen ardından ve basın toplantısında soru-cevap kısmına geçildiği dakikalarda Er..]]> Tue, 26 Sep 2017 04:15:36 +0300 Suriye bir kez daha yeni sürecin eşiğinde https://www.evrensel.net/yazi/79916/suriye-bir-kez-daha-yeni-surecin-esiginde https://www.evrensel.net/yazi/79916/suriye-bir-kez-daha-yeni-surecin-esiginde? Geçtiğimiz hafta, “Suriye’de Rakka ve Deyr Ez Zor’un IŞİD’den temizlenmesi savaşlarına ve İdlip’e yönelik operasyon senaryolarına paralel olarak ilerleyen 3 önemli mücadele başlığı var. Bir, Suriye ve Irak’ta büyük aktörler ABD ve Rusya arasındaki çekişme. İki, Suriye Kürtleri ile Şam arasındaki mücadele. Üç, Suriye’de IŞİD ve el Kaide dışındaki örgütlerin savaş sonrası sürece entegre edilmesi ki, bu son başlığa “Önümüzdeki hafta devam ederiz” demiştik. Suriye’de 2011 başlarında başlayan ayaklanmanın ilk haftalarında çok az kişi durumun IŞİD gibi oluşumları da doğuran yıllar sürecek bir vekalet savaşına dönüşeceğini tahmin edebilirdi. İlk aylarda “Silahlı mücadele dışında yol yok” deyip isyana katılanlar arasında “istihbarat devleti” kavramının karşılığı olabilecek y&ou..]]> Thu, 21 Sep 2017 05:00:09 +0300 Savaş bitti, ufukta barış yok https://www.evrensel.net/yazi/79874/savas-bitti-ufukta-baris-yok https://www.evrensel.net/yazi/79874/savas-bitti-ufukta-baris-yok? Suriye ve Irak gündemi yine çok dolu ve sıcak… Kadim düşmanlıkları dondurup zorunlu, geçici veya kalıcı ittifaklar yapmaya zorlayan IŞİD tehdidi ortadan kalkmak üzere. Şu aralar Irak ve Suriye’de IŞİD ile mücadele sonrası ortaya çıkan yeni süreçler ve fırsatlar için çekişmeler başlamış durumda. Irak’ta, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetiminin (IKBY) bağımsızlık hamlesi ve referanduma paralel olarak Kerkük gibi petrol zengini yerlerin de olduğu tartışmalı bölgeleri kendi sınırları içine almak için yürüttüğü mücadele gündemde. Şimdilik Erbil-Bağdat arasında karşılıklı açıklamalarla devam eden bu nüfuz ve toprak mücadelesinin nerelere varacağını kestirmek güç. Ancak Irak; Bağdat ve Erbil’in yanı sıra ABD, İran, Rusya, Türkiye dahil çok taraflı yeni çekişmelerin eşiğinde… ..]]> Thu, 14 Sep 2017 04:15:40 +0300 IŞİD’den sonra… Coming soon… https://www.evrensel.net/yazi/79833/isidden-sonra-coming-soon https://www.evrensel.net/yazi/79833/isidden-sonra-coming-soon? Büyükçe bir coğrafyayı ve en çok da Suriye ve Irak’ı; tarihi, kültürü, toplumsal yapısı ile harap edip kana boğan IŞİD ile mücadelede sona yaklaşıldı. Örgütün Irak’taki başkenti Musul idi, ki kısa süre önce örgütten temizlendi. Geriye, merkezi kurtarılmış olsa da çatışmaların sürdüğü Telafer çevresi ve Kerkük’e bağlı Havice bölgesi kaldı. Örgütün Suriye’deki başkenti Rakka, Suriye Demokratik Güçleri ile YPG’nin kuşatmasında. Irak sınırındaki Deyr Ez Zor kentinde neredeyse 3 yıldır süren IŞİD kuşatması da Suriye ordusu tarafından kırıldı. Gerçi IŞİD sonrası dönem de yeni mücadelelere gebe. Irak’ta Havice operasyonu sonrası Peşmerge güçleri ve Irak ordusu, Suriye’de Suriye ordusu ve YPG Rakka ve Deyr Ez Zor için mücadeleye başlamış durumda. Bu müc..]]> Thu, 07 Sep 2017 04:55:05 +0300 2 cevapsız soru https://www.evrensel.net/yazi/79789/2-cevapsiz-soru https://www.evrensel.net/yazi/79789/2-cevapsiz-soru? Irak Kürdistan Bölgesel Yönetiminin (IKBY) 25 Eylül’de yapılacağını duyurduğu bağımsızlık referandumuna dair tartışmalar yerel ve uluslararası televizyonlarda, gazetelerde genişçe yer alıyor. ABD, Türkiye, İran, Bağdat hükümeti… Bunların dışında Irak içinde ve hatta IKBY içinde de farklı tonlarda ve içerikte tartışmalar, müzakere süreçleri, pazarlıklar sürüyor. Referanduma dair temenni ile öngörünün, durum analizi ile kişisel görüşlerin birbirine karıştığı bilgi ve yorumların gölgesinde kalan şimdilik cevapsız olan 2 soruyu henüz pek tartışan yok. Ancak sorular, referandum sonrası IKBY içi ve bölgesel siyasetin tekrar tekrar alevleneceğine dair epeyce ipucu veriyor. Birinci soru; IKBY Başkanı ve KDP lideri olan aynı zaman Kürt politik hareketinin sembol isimlerinden biri haline gelen Mesud Barzani’nin “Ben ve aile..]]> Thu, 31 Aug 2017 05:00:18 +0300 IŞİD ile ‘Namus’ arasında… https://www.evrensel.net/yazi/79742/isid-ile-namus-arasinda https://www.evrensel.net/yazi/79742/isid-ile-namus-arasinda? Malum, Irak coğrafyasının en sıcak gündem maddeleri referandum ve IŞİD’e karşı mücadele, ki daha uzunca bir süre yazıp çizeceğiz bu konuları. Bir de bir türlü gündemin ilk sıralarına yükselemeyen konular var. Mesela, IŞİD ile IŞİD’in filizlendiği zihniyet arasına sıkışmış ve aslında hayatları IŞİD öncesinde ve sonrasında pek değişmeyen kadınlar… Himen Remzi, Türkmen bir kadın aktivist. 2014 yılına kadar insan hakları aktivisti olarak çalışmış ancak 2014 yılından sonra IŞİD tarafından kaçırılan kadın ve çocuklara ve özellikle Türkmen kadınlara yoğunlaşmış. Hikayenin gerisini Himen anlatsın. “Aslında Türkmen kadınlara Türkmen oldukları için değil, sahipsiz oldukları için yoğunlaştım. IŞİD, 2014 yılında Türkmen bölgelerine girdikten sonra çoğu Şii, yüzlerce kadını ve çocuğu kaçırdı. Kaçırılanların kimliğ..]]> Thu, 24 Aug 2017 04:15:57 +0300 Referandum tartışmaları büyüyor https://www.evrensel.net/yazi/79696/referandum-tartismalari-buyuyor https://www.evrensel.net/yazi/79696/referandum-tartismalari-buyuyor? Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) bugünlerde 50 dereceyi zorlayan yaz sıcaklarında “Bağdat ile mi kalalım bağımsız mı yola devam edelim?” sorusunun oylanacağı bağımsızlık referandumunu tartışıyor. 25 Eylül’de yapılacağı duyurulan referandum eksenindeki tartışmaların tamamını aktarabilmek mümkün değil ancak IKBY içindeki genel durumu özetleyecek olursak tarafların “Kürtlerin 100 yıllık hayali olan bağımsızlık; referandum veya başka şekilde sağlanmalı” görüşünde mutabık olduğu söylenebilir. Fikir ayrılıkları ise referandum kararının alınma biçimine ve zamanlamasına dair, ancak referandum süreci mevcut sorunları bir kez daha alevlendirmiş gibi görünüyor. Referandumun 25 Eylül’de yapılması gerektiğini savunanlar “Erteleme için gerekçe olmadığını ve bölgedeki son gelişmelerle birlikte bağımsızlık için uygun z..]]> Thu, 17 Aug 2017 05:05:22 +0300