Evrensel.net https://www.evrensel.net tr Emek Evrenseldir https://evrensel.net/nhy/upload/diger/favicon.ico https://www.evrensel.net/tema/evrensel16/img/apple-touch-icon-114x114.png Evrensel.net Twitter'da haber patlatmak https://www.evrensel.net/yazi/81777/twitterda-haber-patlatmak https://www.evrensel.net/yazi/81777/twitterda-haber-patlatmak? Gazeteciliğin temel ilkeleri konusunda genel bir uzlaşma olmakla birlikte, dünyanın pek çok ülkesinde, hatta bazen aynı ülkede farklı medya gruplarında çok farklı gazetecilik anlayışları olabilir. Sözgelimi, İngiliz medyasında birbirine zıt iki gazetecilik anlayışı vardır: Guardian ve Independent gibi gazetelerin temsil ettiği ciddi gazetecilik ile Mirror, Sun gibi gazetelerin temsil ettiği sansasyonel/tabloid gazetecilik. Bu iki gazetecilik anlayışının farkları sadece haberin ne olduğuna ve okura nasıl sunulacağına ilişkin bakışta değil; ama aynı zamanda gazeteci kimliği ve mesleki ilkelere yönelik duruşta da kendisini gösterir. Tabloid ve ciddi gazetecilik anlayışlarında gazeteci-haber kaynağı ilişkisi, hangi olayların haber değeri taşıdığı, haber başlıkları, haberde kullanılabilecek fotoğraflar ve gazetecilik etiği meselesine bakış taban tabana zıt olabilir. Örneğin, tabloid basın için özel hayatların gizliliği konusu p..]]> Fri, 29 Jun 2018 04:23:14 +0300 Suruç katillerini sandık cezalandırsın https://www.evrensel.net/yazi/81726/suruc-katillerini-sandik-cezalandirsin https://www.evrensel.net/yazi/81726/suruc-katillerini-sandik-cezalandirsin? Olay artık netleşti. Urfa Suruç’ta AKP milletvekili İbrahim Halil Yıldız seçim kampanyası filan yapmadı. Nasıl milletvekili olduğunu anlayamadığımız bu kişi, esnaf ziyareti adı altında, silahlı adamlarıyla girdiği bir dükkanda, aynı aileden 3 kişiyi göz göre göre katlettirdi. Saldırganlar arasında olan abisi de kendilerinin sebep oldukları çatışmada yaşamını yitirdi. Bu katliamın tek nedeni var: Dükkan sahibi Şenyaşar ailesinin fertlerinin AKP’ye değil, HDP’ye oy vereceklerini söylemiş olmaları. Ne korkunç değil mi? Bu korkunç olayın tanıkları var. Milletvekili İbrahim Halil Yıldız’ın yanındaki silahlı adamların dükkanda çıkardıkları kavganın ve ilk silahı ateşleyen abisi Mehmet Şah Yıldız’ın cep telefonuyla çekilmiş görüntüleri önceki gün medyaya düştü. Mehmet Şah Yıldız, silahsız bir insana 3 el ateş ediyor ve kaçıyor. ..]]> Fri, 22 Jun 2018 04:31:04 +0300 Barış kazansın https://www.evrensel.net/yazi/81677/baris-kazansin https://www.evrensel.net/yazi/81677/baris-kazansin? 24 Haziran yaklaşırken, ülkede aklıselim sahibi herkes nefesini tutmuş “acaba bu sefer kurtulabilecek miyiz?” diye düşünüyor. Acaba bu sefer kötülük yenilecek mi? Herkesin dilinde bir “İnşallah!” İnşallah bu sefer belayı defedeceğiz. Toplumca çok gerildik. Patlamak üzere olan bir balon gibiyiz. Ekonomik, sosyal, siyasal, kültürel hayatımız adeta bir karabasana dönüştü. Mutlu olan, gülen insan sayısı çok az. O mutlu azınlığın da başkalarının acısı üzerine bir saadet zinciri kurdukları herkesin malumu. AKP iktidarı 16 senelik iktidarı sonunda ülkeyi uçurumun eşiğine getirdi. Henüz aşağıya düşmesek de, çok darbelendik. Araştırma şirketlerinin bulgularına bakılırsa, çoğunluk artık toplumu bir lastik gibi gerip istim üstünde yaşatan baskıcı iktidardan sandıkta hesap sormak istiyor. Seçim gecesi neyle karşılaşacağımız ise ..]]> Fri, 15 Jun 2018 03:12:07 +0300 Seçimleri TRT değil Youtube kazandıracak https://www.evrensel.net/yazi/81485/secimleri-trt-degil-youtube-kazandiracak https://www.evrensel.net/yazi/81485/secimleri-trt-degil-youtube-kazandiracak? Hepimizin vergileriyle ayakta duran ve içerik üreten TRT seçimlerde adil ve çok sesli yayıncılık yerine sahibin sesi yayıncılığına devam ededursun, muhalefet partileri alternatif kanallardan halka seslerini duyurmanın farklı yollarını buluyor. Bu hafta CHP’nin Cumhurbaşkanı Adayı Muharrem İnce’nin annesi Zekiye Hanım’la telefonda konuşma videosu izlenme ve paylaşım rekoru kırdı. Zekiye Anne pek sevildi, içten ve bizden biri olarak sahiplenildi. HDP’nin Cumhurbaşkanı Adayı Selahattin Demirtaş’ın eşi Başak Demirtaş da eşiyle ilgili haberleri ve açık görüşlerde ondan aldığı mesajları sosyal medyada sesli ve görüntülü olarak paylaşıyor; bu videolar da kamusal alanda çokça izleniyor, paylaşılıyor. Başak Hanım güler yüzü, metaneti, eşine karşı sevgisi ve zeki tavırlarıyla beğeni topluyor. Haksız, hukuksuz bir şekilde hapiste rehin tutulan Selahattin Demirtaş&rsq..]]> Fri, 18 May 2018 04:29:13 +0300 Polis kafalı gazetecilerden medya saçmalamaları https://www.evrensel.net/yazi/81442/polis-kafali-gazetecilerden-medya-sacmalamalari https://www.evrensel.net/yazi/81442/polis-kafali-gazetecilerden-medya-sacmalamalari? Seçim propagandası atmosferine girince, sosyal medya hareketlendi. Bu hafta Facebook ve Twitter “Tamam” hashtag’iyle yıkıldı. Tayyip Erdoğan’ın “Milletim tamam derse ancak o zaman kenara çekiliriz” sözlerinden sonra, sosyal medyada yeter, git, minvalinde “Tamam” diyenlerin sayısı dünya çapında rekor kırdı. Hesapta, AKPgiller Doğan Medya grubunu da alarak, kendi tabirleriyle, medya devrimlerini tamamlamış ve ülkede ana akım medyayı tek sesli bir hale getirmişlerdi. Ve fakat, doktor bu ne? Sosyal medya “Tamam”la yıkılıyor. İnsanların en temel özgürlüklerini, mesela ifade özgürlüklerini, düşüncelerini yayma özgürlüklerini, seçimlerde özgürce propaganda yapma özgürlüklerini yasaklarsanız, engellerseniz, internet çağında o bastırılan şey bir şekilde kamusal alana yayılacak bir yol bulur. AKPgiller her..]]> Fri, 11 May 2018 05:33:01 +0300 Cumhuriyet davası açık bir öç alma davasıdır https://www.evrensel.net/yazi/81350/cumhuriyet-davasi-acik-bir-oc-alma-davasidir https://www.evrensel.net/yazi/81350/cumhuriyet-davasi-acik-bir-oc-alma-davasidir? Cumhuriyet tarihinin belki de en büyük siyasi entrika davası olan Cumhuriyet gazetesi yargılamasında karar açıklandı. AKP iktidarının halktan aldığı gücü açık bir şekilde kötüye kullandığının haberini yapan Cumhuriyet gazetesinin 13 çalışanına terörizm suçlamasıyla çeşitli hapis cezaları verildi. Cumhuriyet davası, son derece politik, son derece absürt ve bir o kadar da açık seçik bir öç alma davasıydı. Mahkemelerin emirle ceza yağdırdığı, muhalif gazeteci ve habercilerin artık AKP döneminde bir standart olduğu gibi terörizmle ilişkilendirildiği bir dava. Tayyip Erdoğan’ın böyle hoşuna gitmeyen haberleri yapan gazetecileri istediği gibi yargılatma, onlara istediği suçu atma, o suçlardan hüküm giydirme gibi bir lükse sahip olması onu politik olarak güçlü kılmıyor; tam tersine, ona diktatör diyenleri haklı ç..]]> Fri, 27 Apr 2018 03:13:18 +0300 Haberciyi öldürdüler ama haber yaşıyor https://www.evrensel.net/yazi/81310/haberciyi-oldurduler-ama-haber-yasiyor https://www.evrensel.net/yazi/81310/haberciyi-oldurduler-ama-haber-yasiyor? 16 Ekim 2017’de, yolsuzluk ve para aklama cenneti olan Malta’nın tanınmış araştırmacı gazetecisi Daphne Caruana Galizia arabasına konulan bir bomba ile öldürülmüştü. Galizia cinayetindentam 6 ay sonra, bu hafta, 15 farklı ülkeden, aralarında Guardian, Reuters, Le Monde ve New York Times’ın da olduğu 18 medya kuruluşu “Daphne Projesi”ni başlattı. Bu 18 medya kuruluşunda çalışan gazeteciler Daphne Caruana Galiza’nın yaşarken sürdürmekte olduğu yolsuzluk haberlerinin izini bırakmayacak ve bu korkusuz gazetecinin güçlü ve çok zenginleri rahatsız eden araştırmalarını devam ettirecekler. Daphne Galizia’nın haberleri 2016 yılında ortaya dökülen Panama Belgeleri ve Malta Dosyaları skandallarıyla uluslararası camianın dikkatini çekmişti. Hatırlayacaksınız, bu belgelerin basına sızmasıyla birlikte, Matla gibi yolsuzluk cenneti ülkelerde illegal off-shore bank..]]> Fri, 20 Apr 2018 04:15:07 +0300 Dumanla haberleşmeye hazırlanın https://www.evrensel.net/yazi/81169/dumanla-haberlesmeye-hazirlanin https://www.evrensel.net/yazi/81169/dumanla-haberlesmeye-hazirlanin? İktidarın Doğan Grubunu ele geçirme hamlesinden sonra ana akım medya bitti, çare alternatif medyada dedik, ağzımıza biber sürüldü. Hükümetin şuursuz medya ablukasından bu hafta da Özgürlükçü Demokrasi gazetesi payına düşeni aldı. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’ndan görevli avukatlar ve terörle mücadele polisi, hem gazeteye hem de gazetenin basıldığı Gün Matbaasına baskın yaptı, bazı çalışanları gözaltına aldı ve kuruma kayyum atadı. Böylece, muhalif bir yayın organı daha; matbaasıyla, tüm malıyla mülküyle iktidarın kontrolüne geçmiş oldu. İktidarın muhalif sesleri susturma arzusunun, kontrolsüz bir kontrol altına alma çılgınlığına dönüşmüş olduğunu hayretler içinde izliyoruz.Yayınlarını beğenmediği her medya kurumunu hukuksuz bir şekilde susturabilen iktidarın karşısında güçlü bir muhalefet ve..]]> Fri, 30 Mar 2018 04:55:39 +0300 Doğan Yayın Holding'in satılması: İmam nikâhı resmi nikâha dönüştü https://www.evrensel.net/yazi/81115/dogan-yayin-holdingin-satilmasi-imam-nik-hi-resmi-nik-ha-donustu https://www.evrensel.net/yazi/81115/dogan-yayin-holdingin-satilmasi-imam-nik-hi-resmi-nik-ha-donustu? Ve Türk basınının amiral gemisi Hürriyet de düştü. Gazete, hükümete yakın bir gruba satıldı. Sadece o değil, aralarında CNN Türk'ün, Posta'nın ve Kanal D'nin de olduğu, Aydın Doğan'a ait Doğan Yayın Holding, toplu olarak 1.1 milyar dolara Erdoğan Demirören'e satıldı. Gazeteleriyle, dergileriyle, radyolarıyla, müzik şirketiyle, yayıneviyle, kağıda basılı yayın dağıtım şirketi YAYSAT'ıyla, yazarıyla, çizeriyle, muhabiriyle, matbaa işçisiyle, TV programcısıyla, yapımcısıyla, kurgucusuyla Türkiye'nin en büyük yayın holdingi bir günde el değiştirdi. Bu satışın iktisadi arka planı, Demirören'in bu kadar parayı nereden bulduğu ve Aydın Doğan'ın bir süredir onursal başkan olarak geri plandan yönettiği holdingi neden gözden çıkardığının detayları yakında ortaya dökülecektir. Ama şunu söylemekte bir sakınca yok. Doğan medya grubu zaten çok uzun zamandır üze..]]> Thu, 22 Mar 2018 10:56:31 +0300 Ali Baba'nın çiftliğinde her şey yasal https://www.evrensel.net/yazi/81069/ali-babanin-ciftliginde-her-sey-yasal https://www.evrensel.net/yazi/81069/ali-babanin-ciftliginde-her-sey-yasal? Çiftlik Bank adlı internet sitesinin sahibi Mehmet Aydın, saadet zinciri modeliyle kurduğu dolandırıcılık şebekesiyle, on binlerce kişiden topladığı milyonlarca lirayı şahsi hesabına geçirip ortadan kayboldu. Bu adam, çiftliklerde reel üretim yapacağım, ürettiğim peyniri, sütü marketlerde satacağım, size de elde ettiğim kârdan yüksek pay vereceğim diyerek milletten para toplamış. İlk bakışta her şey yasal. Her şey Mehmet Aydın’ın ponzi oyununda yüksek kâr hırsıyla kendisine birikimlerini emanet eden insanlardan para toplamasına olanak tanıyor. Ama sistem kurnazlık üzerine kurulu. Sistem, uyanık olduğunu sanan avanakları dolandırmak üzerine kurulu. 77 bin 843 kişiden toplam 511.7 milyon TL toplamış. 62 bin 877 kişiye 398.3 milyon TL ödeme yapmış. Kalan 113.4 milyon TL Kuzey Kıbrıs’a aktarılmış. G-pay ve E-pin gibi ödeme sistemlerinden de Kıbrıs’a yaklaşık 120 milyon TL gönderildiği ..]]> Fri, 16 Mar 2018 04:15:37 +0300 Beton mikseri ve adalet sarayı https://www.evrensel.net/yazi/81025/beton-mikseri-ve-adalet-sarayi https://www.evrensel.net/yazi/81025/beton-mikseri-ve-adalet-sarayi? 2000’ler Türkiye’sini sembolize eden iki şey var: Beton mikseri ve adalet sarayı. Beton mikseri, yolda aşırı hızla üzerine doğru gelirken insanda korku uyandıran, şişman, gövdesi hiç durmadan dönen metal bir canavar. Güya içinde çimentoyu, suyu, kumu, taşı karıyor. Ama esasen karnında karıp hamur ettiği şey yaşam enerjimiz olan doğa, oksijen, taş, toprak, yeşil, çiçek, ağaç, börtü böcek. Betona tapan muktedirler ve çarpık kentleşmeyi aşırı kâr tutkularına altlık yapan müteahhitler beton mikserini çok seviyor. Beton mikseri dönemin ruhuyla özdeşleşen inşaat sektörünün sembolü. Devletten hiç satılmayacak gökdelenlerin ihalesini alan müteahhit de, o gökdelenlerde üç kuruş paraya, iş güvencesiz, ölümle burun buruna çalışan işçi de betona tapan iktidarın oy kaynağı. O inşaatlar o..]]> Fri, 09 Mar 2018 04:57:30 +0300 Siyasette ‘parlak’ fikirler https://www.evrensel.net/yazi/80890/siyasette-parlak-fikirler https://www.evrensel.net/yazi/80890/siyasette-parlak-fikirler? Siyaset bir rekabet ortamı. İktidara aday olan her parti, mutlaka bir kazanma stratejisi geliştirmeli ve oyunun kuralları dahilinde o stratejiye sadık kalmalı. Siyasette oyunun sınırlarını her ülkenin siyasi partiler yasası, anayasalar, seçim kanunları ve partilerin tüzükleri belirler; gerisini de özgür iradeleriyle oylarıyla kullanan seçmen halleder. Ancak siyaset oyununun hangi özgün stratejiyle oynanacağına karar vermek, her partinin yöneticilerinin meşrebine göre değişir. Amaç tabii kazanmak. Ancak siyasette kazanmak kadar kaybetmek de var. Demokratik ülkelerde ve rasyonel bir hukuk sisteminin işlediği ülkelerde kazananlar öyle veya böyle iktidara geliyor ve yasaların kendilerine çizdiği çerçevede kalarak kamu adına ülkeyi yönetiyor. Bir sonraki seçim döneminde, eğer halk kendilerinden memnun değilse, iktidardaki partiyi yine özgür iradeleriyle ..]]> Fri, 16 Feb 2018 04:55:59 +0300 Gazeteciliği robotlar kurtarmayacak https://www.evrensel.net/yazi/80847/gazeteciligi-robotlar-kurtarmayacak https://www.evrensel.net/yazi/80847/gazeteciligi-robotlar-kurtarmayacak? Kim bilir ne büyük bir heyecan yaşamışlardır. Türkiye basını için belki küçük, ama dünya gazetecilik tarihi için büyük bir adım. Onlarrr, kimsenin yapamadığını yaptılar. Onlarrr, kimsenin bulamadığı haber kaynağına bin bir güçlükle ulaştılar. Onlarrr, “utanmaz robot”u buldular. Onlarrr, ulaştırma bakanının karşısında edepsizlik eden bir robotu bulmakla kalmadılar, onu konuşturdular; konuşturmakla kalmadılar, bakan sözü kesen, Çin malı, milli ve münafık robota ana haber bülteninde çatır çatır özür dilettiler. Buuu, yılın gazetecilik olayı. Bu, araştırmacı, soruşturmacı, sorgulayıcı gazeteciliğin eleştirel, spiritüel, uzaysal, enlemsel, boylamsal, sanatsal ve kavramsal boyutlarda geldiği, gelebileceği son nokta. Utanmaz robot hakkındaki son gelişmeleri dakikası dakikasına halka aktaran gazeteciler, adeta bilgisayar..]]> Fri, 09 Feb 2018 05:48:08 +0300 Türk ordusunun İslamizasyonu https://www.evrensel.net/yazi/80756/turk-ordusunun-islamizasyonu https://www.evrensel.net/yazi/80756/turk-ordusunun-islamizasyonu? Türkiye’nin Suriye Afrin’de giriştiği Zeytin Dalı operasyonu devam ediyor ve yerli-yabancı medyadan bölgedeki çatışmalara ilişkin haberler gelmeye devam ediyor. Haberler geldikçe, özellikle cephede savaşan askerlerin görüntülerine bakıldığında, Türk ordusunun değişen imajı konusunda da bilgi sahibi oluyoruz. Gördüğümüz kadarıyla, TSK bundan 15 sene öncesine göre dini sembol ve retoriği çok daha yoğun kullanıyor. Afrin operasyonu vesilesiyle tanıklık ettiğimiz TSK mensuplarının temsil biçimi, Cumhuriyet dönemi Türk Ordusundan ziyade, Osmanlı dönemi ordularını andırıyor. Bir örnek: Askeri kaynaklardan edinilen bilgilere göre, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Türkiye tarafından silahlandırılan Suriye rejimi karşıtı Özgür Suriye Ordusu birlikleri, sınırdaki Halep’e bağlı Azez bölgesinden Afrin içlerine ilerliyor. Azez’e ..]]> Fri, 26 Jan 2018 04:54:41 +0300 Başkumandan fetih istiyor, medya neden vermesin? https://www.evrensel.net/yazi/80729/baskumandan-fetih-istiyor-medya-neden-vermesin https://www.evrensel.net/yazi/80729/baskumandan-fetih-istiyor-medya-neden-vermesin? Türkiye medyasında “saldırgan ve tehditkar düşmana karşı meşru müdafaa” gibi çerçevelenen Zeytin Dalı Operasyonu, aslında Suriye’nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne karşı açık bir ihlal ve düpedüz bir işgal. Bu saldırı bir meşru müdafaa değil, çünkü operasyonu başlatan hükümet yetkilileri halka Afrin’de barış içinde yaşayan Kürtlerin ve iç savaştan kaçarak bu bölgeye sığınmış Suriyeli göçmenlerin ülkemize karşı tam olarak ne tür bir tehdit oluşturduklarını net olarak açıklayabilmiş değil. Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu: “Tehditler geliyor” diyor, ama ne tehdidi, onu açıklamıyor. Afrin’den Türkiye sınırları içine atılmış bir taş, bir top, düşman olarak gösterilen YPG veya YPJ tarafından yapılmış bir silahlı saldırı yok. Onlara göre tehdit, bölged..]]> Mon, 22 Jan 2018 06:24:37 +0300 Savaş, resmi yalanlar, medya ve toplum https://www.evrensel.net/yazi/80711/savas-resmi-yalanlar-medya-ve-toplum https://www.evrensel.net/yazi/80711/savas-resmi-yalanlar-medya-ve-toplum? Geçen hafta vizyona giren Steven Spielberg’ün “The Post” adlı filmi, gazetecilik konularına meraklı olanlar tarafından izleniyor ve büyük beğeni topluyor. The Post, yazılı basının geniş kitleler üzerinde etkili olduğu ve kamuoyu oluşturmada hâlâ dördüncü kuvvet olarak önemli bir rol oynadığı 1970’li yıllara gönderme yapan, nostaljik bir gazetecilik anlatısı. Bir yanda, ABD’nin Vietnam savaşında ne tür bir batağa battığının ve savaşı kazanma ihtimalinin daha baştan beri olmadığının kanıtlandığı çok gizli Pentagon belgeleri... Diğer yanda, dürüst ve kamuya karşı sorumluluk hisseden, devlet için bu savaş araştırmalarını hazırlayıp raporlayan bir adam (Daniel Ellsberg)... Bu belgeler Daniel Ellsberg tarafından basına sızdırılıyor. Önce New York Times, arkasından Washington Post gazeteleri bu gizli belgeleri yayımlamaya başlıyor. Vietnam’da, hiç..]]> Fri, 19 Jan 2018 02:59:48 +0300 Sızıntı haber tarihini doğru yazmak lazım https://www.evrensel.net/yazi/80528/sizinti-haber-tarihini-dogru-yazmak-lazim https://www.evrensel.net/yazi/80528/sizinti-haber-tarihini-dogru-yazmak-lazim? 2000’ler Türkiyesi’nde, içinde Fethullah Gülen Cemaatinin geçmediği bir “sızıntı haber” yazısı yazmak büyük maharet ister. Geçen gün Bianet.org sitesinde okuduğum bir yazı bana bunu düşündürdü. Emre Tansu Keten’in kaleme aldığı İngilizce metin, “Turkey: Whistleblowing, Media, and the Public Interest/Türkiye: Kulağa fısıldayanlar, Medya ve Kamu Çıkarı” başlığını taşıyor ve ülkemizde sızıntı haber gazeteciliğinin nasıl kriminalize edildiğinden bahsediyor. Bunu yaparken, 2013 mayısında iki ayrı bombalı saldırı sonucu 52 kişinin öldüğü, yüzlerce insanın yaralandığı Reyhanlı saldırısında jandarma özel harekatın ihmaline ilişkin sızıntı haberlerle, meşhur MİT TIR’ları hadisesine ilişkin sızıntı haberleri örnek veriyor. Şöyle diyor Keten: “Reyhanlı ve MİT tırları örnekleri, Türkiye’nin sızıntı haber ve i..]]> Fri, 22 Dec 2017 04:15:26 +0300 Yanlışlıkla gazeteci https://www.evrensel.net/yazi/80481/yanlislikla-gazeteci https://www.evrensel.net/yazi/80481/yanlislikla-gazeteci? Dünya üzerinde yapılabilecek bunca iş varken, sen gel gazeteci ol. Kimileri gazeteciliği bilerek, isteyerek, hayatının mesleği olarak seçiyor. Kimileri tesadüfen, kimileri de yanlışlıkla gazeteci oluyor. Yanlışlıkla gazeteci olmuş insanlardan biri, geçenlerde bir televizyon programında terörden tutuklu mahkumları konuşturmak için işkence ve cinayeti savundu. Milyonların gözü önünde, hiç çekinmeden şöyle dedi canlı yayında: “Sallandır ayağından camdan aşağıya. Bak sana bir tane MOSSAD tekniği anlatayım, Gideon’un Casusları kitabında vardı. Ajan yapmak istiyor mesela Filistinlilerden birisini veya Ürdünlü veya Mısırlı olmuyor mesela, ajan olmuyor adam kabul etmiyor. Gidiyor ailesinden birini tak diye öldürüyor. Gene yapmıyor, gene öldürüyor. Ondan sonra mecburen… Kaç tane böyle ajanı var. Adam canı pahasına...” No..]]> Fri, 15 Dec 2017 04:55:47 +0300 Zarrab ile macera dolu Amerika (2) https://www.evrensel.net/yazi/80440/zarrab-ile-macera-dolu-amerika-2 https://www.evrensel.net/yazi/80440/zarrab-ile-macera-dolu-amerika-2? ABD’nin New York kentinde devam etmekte olan “ABD Atilla’ya karşı” davasının habere dönüşme biçimine ilişkin yorumlarımızı dün yazmaya başlamıştık. Bugün de davaya ilişkin haberlerde göze çarpan belirli açıklar ve gazetecilerin üzerinde durmadığı önemli konuları sıralamaya devam ediyoruz. Dün Reza Zarrab’ın sanıktan tanık statüsüne geçtiği davanın kimi basın organlarınca “milli dava” veya “milli utanç” olarak çerçevelenmesin yanlışlığına dikkat çekmiş ve suç ve suçlu kadar, gazetecilerin de milliyeti olamayacağından bahsetmiştik. New York’taki “ABD Atilla’ya karşı” davasının haber çerçevelemelerinde yer alan sorunlar bununla bitmiyor. Gazetecilerin Amerikan mahkeme salonundan gelen itiraflara kenetlenmiş habercilik anlayışı, kamunun kafasında beliren pek çok sorunun ..]]> Sat, 09 Dec 2017 04:01:42 +0300 Zarrab ile macera dolu Amerika (1) https://www.evrensel.net/yazi/80432/zarrab-ile-macera-dolu-amerika-1 https://www.evrensel.net/yazi/80432/zarrab-ile-macera-dolu-amerika-1? İçinde Türk firmalarının İran’la yaptığı dış ticaret, uluslararası bankacılık sisteminin delinmesi yoluyla ABD’ye atılan kazık, bu işler için bankacılara ve bazı bakanlara verilen milyonlarca dolar rüşvet, Ebru Gündeş, onun genç yaşta trilyoner olmuş dövizci-altıncı kocası Reza Zarrab ve kim bilir daha ne türlü çeşitli yolsuzluk ve düzenbazlıkların yer aldığı çok karışık bir dava... ABD’nin New York Güney Bölgesi Eyalet Mahkemesinde görülüyor ve bu uluslararası mali yolsuzluk davası, dönemin ruhuna uygun biçimde “milli” ve “yerli” bir skandal olarak haber metinlerine yansıyor. Suç şahsidir, suçu işleyenleri bağlar. Ama olay AKP döneminin en büyük rüşvet skandallarından biri ve bu suçun ortakları geçmişte tespit edilip yakalandıkları halde, siyasi baskıyla Türkiye’de yargılanmamışla..]]> Fri, 08 Dec 2017 04:15:15 +0300 Bir gün mutlaka https://www.evrensel.net/yazi/80337/bir-gun-mutlaka https://www.evrensel.net/yazi/80337/bir-gun-mutlaka? Bu hafta insanlık tarihinde ve tüm vicdanlı bireylerin ruhlarında derin yaralar bırakmış bir savaşın son davası görüldü. Bosna Kasabı lakabıyla tanınan ve 8 bin masum erkekle çocuğun katledildiği Serebrenitsa Katliamı’ndan sorumlu tutulan Sırp Komutan Ratko Mladiç, ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Mladiç, Hollanda’nın Lahey kendindeki Birleşmiş Milletler Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından soykırım yapmaktan ve insanlığa karşı işlediği 10 ayrı savaş suçundan dolayı cezalandırıldı. Mahkeme, 1992-1995 yılları arasında devam eden iç savaşta, Boşnaklara karşı etnik temizlik, etnik tecavüz, savaş suçları ve soykırım gibi suçlardan bugüne kadar toplam 161 kişiyi yargılamıştı. Ratko Mladiç’in yargılanması bunların sonuncusuydu ve duruşma uluslararası basın tarafından ilgiyle izlendi. Ratko Mladiç’in savaş suçlarından dolayı ya..]]> Fri, 24 Nov 2017 03:26:30 +0300 Yüzsüzler.com https://www.evrensel.net/yazi/80296/yuzsuzler-com https://www.evrensel.net/yazi/80296/yuzsuzler-com? ’90’larda, Dönemin Başbakanı Tansu Çiller ve ailesinin ABD’deki kayıt dışı mal varlıkları haber olduğunda, Karikatürist Haslet Soyöz o meşhur “yüzsüz” karikatürlerini çizmeye başlamıştı. Haslet, hemen her gün başbakanı çiziyordu. O karikatürlerde başbakanın kafası vardı, bedeni vardı, puantiyeli eşarpları vardı, ama yüzü yoktu. Başbakan yüzsüzdü. Sayısız Çiller karikatürü çizdiydi Haslet böyle. Bugün içinde bulunduğumuz dönemin ruhunu anlatacak bir web sitesi kuracak olsam, ben de adını yüzsüzler.com koyardım. Yüzsüz, utanması sıkılması olmayan insan demek. Yüzsüz insana hatasını söylersin, duymamış gibi yapar. Edepsizlikten o derece mustariptir ki, artık yüzü görünmez olmuştur. Bakarsın, bedeni üzerinde taşıdığı kafanın önünde sana bakan bir yüz yo..]]> Fri, 17 Nov 2017 04:17:57 +0300 Bir şey yapmalı https://www.evrensel.net/yazi/80200/bir-sey-yapmali https://www.evrensel.net/yazi/80200/bir-sey-yapmali? Geçen hafta Almanya’daki Demokratik İşçi Dernekleri Federasyonunun (DIDF) davetlisi olarak Almanya’daydım. Berlin, Hannover ve Braunschweig’da Türkiyeli, solcu göçmen işçilerle ülkemizdeki basın ve ifade özgürlüğünü konuştuk. Gördüğüm kadarıyla, Türkiye’nin yakıcı sorunları içeriden başka, dışarıdan başka algılanıyor ve yıllarını demokratik bir toplumda çalışarak, emek mücadelesi vererek harcamış Türkiyeli göçmenlerin gözünden bakıldığında, anavatanda olan bitenler içeridekinden çok daha vahim görünüyor. DIDF üyesi göçmenler Türkiye basınını dikkatle izliyor ve ülkede yaşanan baskı ortamının sadece ana vatanda değil, ama aynı zamanda yurt dışında yaşayan Türkiyeliler üzerinde de korku ve endişe yarattığını ifade ediyorlar. Türkiye hâlâ yaz ay..]]> Fri, 03 Nov 2017 04:56:32 +0300 Melih Gökçek olayında neye seviniyoruz? https://www.evrensel.net/yazi/80110/melih-gokcek-olayinda-neye-seviniyoruz https://www.evrensel.net/yazi/80110/melih-gokcek-olayinda-neye-seviniyoruz? Ankara Belediye Başkanı Melih Gökçek’in istifa edeceğine ilişkin haberler bir süredir medyada en çok konuşulan konulardan biri oldu. Seçilmiş belediye başkanlarının siyasal iktidar tarafından görevden alınmaları AKP iktidarı döneminde sıradanlaşan bir şey haline gelmiş olabilir, ancak demokratik ülkelerde bu tür olaylar herkesin şaşıracağı, tepki koyacağı şeylerdir. Halkın oylarıyla seçilmiş belediye başkanları, ancak görevleriyle ilgili bir suç işledikleri şüphesi varsa, İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabilir. Bu sırada, haklarında açılan dava sonucuna göre ortada gerçekten kamuya karşı işlenmiş bir suç varsa, seçilmişler görevden alınır, suç yoksa göreve iade edilirler. Ama burası Türkiye. Burada artık hiçbir şey olması gerektiği gibi, kanuna, kurala göre yapılmıyor. Koray Düzgören de önceki ..]]> Fri, 20 Oct 2017 04:15:17 +0300 Sessiz tanıklar https://www.evrensel.net/yazi/80019/sessiz-taniklar https://www.evrensel.net/yazi/80019/sessiz-taniklar? Türkiye’de sıradan insanın gündelik hayat ve devletle ilişkisi tüm hoyratlığı ve acımasızlığıyla devam ediyor. Ülkede yaşanan dehşetengiz olaylara ilişkin hikayeler ise, sosyal medyadan üzerimize yağmaya devam ediyor. Anaakım medyanın gerçek hikayeler anlatmaktaki yetersizliği, akıllı telefonlarıyla gündelik gerçekliği film gibi kaydeden sıradan insanları birer gazeteciye dönüştürüyor. Her gün, ülkenin farklı şehirlerinden, türlü çeşitli dumur edici hikayeler geliyor. Artık düğün de, topraktan zorla sökülüp alınan cenaze de, sokakta kadın döven polis de, uyuyan köpeğe acımasızca tekme atan esnaf da, beğenmediği milletvekilinin boğazını iple kesip öldürmek isteyen cani de, arabasıyla vurup kaçtığı ailenin arkasından “serbes vezin” senaryo yazan dizici de, anbean sosyal medya aleminde flaş haber. Ses kaydı, video kaydı, MOBES..]]> Fri, 06 Oct 2017 05:05:36 +0300 Savaşçı medya, asker kaçağı mahalle kabadayısı gibi https://www.evrensel.net/yazi/79965/savasci-medya-asker-kacagi-mahalle-kabadayisi-gibi https://www.evrensel.net/yazi/79965/savasci-medya-asker-kacagi-mahalle-kabadayisi-gibi? Dünyanın herhangi bir yerinde savaş çıksa, buna en çok savaş tekelleri sevinir. Çünkü savaş olursa onlar daha çok silah satar, kandan, acıdan ve ölümden kâr ederler. Medya da savaştan beslenir. Hem savaşın haberini yaparak, hem de savaş sayesinde kâr edecekleri başka işlerinden dolayı. Bazı medya patronlarının ikinci işi silah üretip satmaktır. ABD’nin çok izlenen kanallarından NBC, dünyanın en büyük silah üreticilerinden biri olan General Electric’e aittir mesela. Nerede bir çatışma varsa, General Electric o çatışmadan beslenir. Bir yandan savaşa yolladığı muhabirleri aracılığıyla türlü çeşitli hikayeler çıkartıp bunları haber olarak satar. Diğer yandan savaşan taraflara silah satar. Medya patronları, savaştan ve ölümden kâr eden diğer kan emiciler üzerinden de para kazanır. Savaşlarda yakılan, yıkılan binaları yeniden ..]]> Fri, 29 Sep 2017 04:15:27 +0300 İnsansız gazetecilik araçları https://www.evrensel.net/yazi/79923/insansiz-gazetecilik-araclari https://www.evrensel.net/yazi/79923/insansiz-gazetecilik-araclari? Gazetecinin iyisi, yaşamı ve insan hakkını savunur. Gazetecinin kötüsü, ölümü ve insana zulmedeni savunur. 31 Ağustos günü Hakkari kent merkezine az uzaklıktaki bir piknik alanında SİHA (silahlı insansız hava aracı) ile vurulan dört kişinin ardından, AKPgil medyada yapılan haberlere bakıyorum. Kötü gazeteciliği ve insanlıktan çıkmış olmanın çirkinliğini tüm boyutlarıyla görebiliyorum. Muhalefet Partisi Milletvekili Sezgin Tanrıkulu endişeli. “Hakkari’de SİHA’larla siviller hedef alındı, vuruldu” diyor. Ortaya kanıt ve tanıklar koyuyor. Normal şartlar altında, işini hakkıyla yapan bir gazeteci, “Acaba gerçekten sivillerin hakkı ihlal edildi mi?”, “Bu SİHA’lar gerçek hedef yerine sivilleri vurmuş olabilir mi?” diye soruşturur. Bizdeki gazetecilik müsveddeleri böyle yapmıyor. Onlar, “Milli savunma sanayimizi hedef alı..]]> Fri, 22 Sep 2017 05:00:59 +0300 İntihar haberlerine dikkat! https://www.evrensel.net/yazi/79842/intihar-haberlerine-dikkat https://www.evrensel.net/yazi/79842/intihar-haberlerine-dikkat? İntihar bulaşıcı olabilir. İntihar haberleri, eğer doğru düzgün yazılmazsa, bu bulaşıcı hastalığın yayılmasına katkı sağlar. Sansasyonel, aşırı duygusal, intiharı ve -her ne nedenle olursa olsun- kendi yaşamına son veren kişiyi kahramanlaştıran haber söylemi, benzer intihar vakalarını tetikler. İletişim araştırmacıları bunları yıllardır söylüyor, ama bizim gazeteciler intihar haberlerini hâlâ sansasyonel görseller, hiç anlatılmaması gereken detaylar ve aşırı duygusal anlatılarla yaymaya devam ediyor. Geçen ay, Isparta’da yaşamına son veren Hemşire Sevgi Balcı’nın arkasından yapılan haberler ve yazılan yorumlar da bu manada sorun içeriyor. Yazıyı sonuna kadar okursanız, ne demek istediğimi anlayacaksınız. İntiharlar, kuşkusuz büyük bir bunalım, eğilim ve girişim sonucu ortaya çıkıyor. Bu girişimin toplumsal, bireysel, ekonomik, psikolojik arka planları var. Aynı koşullar altında y..]]> Fri, 08 Sep 2017 05:57:00 +0300 Milenyum çocukları televizyonu bıraktı https://www.evrensel.net/yazi/79753/milenyum-cocuklari-televizyonu-birakti https://www.evrensel.net/yazi/79753/milenyum-cocuklari-televizyonu-birakti? Türkiye’de televizyon çöp oldu demiştik. Kablodan, dijital ortamlardan ve uydudan yayın yapan televizyon kanalı sayısı artıyor olabilir, ama geleneksel televizyon yayımcılığında gözle görülür bir kalitesizleşme var. Doyurucu ve kaliteli yayın yapan TV kanalları zaten ülkede hüküm süren baskı ve sansür ortamında kapatıldı. Geriye kalanlar ise bütün gün ya hükümet propagandası yapıyor ya da kötü diziler ve garabet şov programlarından geçilmiyor. Film veya dizi içeriklerine uygulanan sansür nedeniyle ekranlarda içki bardağı, sigara, kadın dekoltesi, öpüşen insan filan görmek mümkün değil. Sanki bunlar gerçek hayatta olmayan, ayıp, suç olan şeylermiş gibi. Banal şiddet, silah ve dini içerik ise en çok izlenen dizilerin başköşelerine kurulmuş durumda. İşte bu ortamda, milenyum çocukları televizyo..]]> Fri, 25 Aug 2017 04:15:34 +0300 Cumhuriyet ve Nuray Mert https://www.evrensel.net/yazi/79658/cumhuriyet-ve-nuray-mert https://www.evrensel.net/yazi/79658/cumhuriyet-ve-nuray-mert? Cumhuriyet gazetesinin tutuklu yazarlarının duruşması ertesinde yükselen “Yaşasın bağımsız gazetecilik” söylemleri, Nuray Mert’in gazetedeki yazılarına son verilmesiyle birlikte “Bunlar zaten tutucu, Kemalist, ulusalcı, hazımsız, farklı fikirlere kapalı” yorumlarına evrildi. Ülkemizde neyin ne olduğuna ilişkin bilgi üretim süreçleri ve bu bilginin algılanma biçimleri günden güne değişebiliyor. Bir ülkede neyin iyi, neyin kötü; kimin değerli, kimin değersiz olduğuna ilişkin bilgi, çok kısa zaman dilimleri içinde en uç noktalarda değişiyorsa, orada bir sorun var demektir. İktidarın mutlak gücüyle her şeyi ve hepimizi bir gün iyi, bir gün kötü olarak tanımladığı böylesi bir dönemde, entelektüel camiamızın anlam üreticileri de bu yarışta iktidardan geri kalmıyor doğrusu. İlke her şeydir Bir gazete, hem muhalifliği ne..]]> Fri, 11 Aug 2017 05:00:19 +0300 Harun Kolçak’ın ardından magazin gazeteciliği https://www.evrensel.net/yazi/79622/harun-kolcakin-ardindan-magazin-gazeteciligi https://www.evrensel.net/yazi/79622/harun-kolcakin-ardindan-magazin-gazeteciligi? Gazetecilik, çoğunlukla sıradan insanlarla olağanüstü zamanlarda ilişki kurma mesleğidir. Ama bazı gazeteciler olağanüstü insanlarla, sıradan zamanlarda ilişki kurma şansını yakalayabilir. Eğer bu şanslı kişi, roman, tiyatro veya sinema yazarı olacakken hasbelkader gazeteci olmuşsa, o olağanüstü insanların hayatlarından okumaya doyulmaz hikayeler çıkartabilir. Ülkemizde magazin gazeteciliği alanında maalesef pek tanık olmadığımız kalitedeki insanlardır bunlar. Geçen ay kaybettiğimiz müzisyen Harun Kolçak, olağanüstü insanlar tanımlamasına uyar. Yeşilçam’da şöhret olmuş bir babanın oğlu. Fransız okullarında okutulmuş, bas gitar tutkusu nedeniyle eğitim hayatını yarım bırakmış, Erkin Koray’la rock yaparak profesyonel hayata atılmış, bir dönem Aydın Esen’le caz müziğine yönelmiş, sonra uzun yıllar Türk pop müziğine vokalist, besteci, söz yazarı ve çok iyi bir bas gitarcı olarak emek vermiş. Kendi albümleri var. Uluslararası festivallerde aldığı en iyi şarkıcı ödülleri var. Ama tüm yar..]]> Fri, 04 Aug 2017 05:06:52 +0300 Faşizmin beyin ölümü https://www.evrensel.net/yazi/79582/fasizmin-beyin-olumu https://www.evrensel.net/yazi/79582/fasizmin-beyin-olumu? Dünyanın tüm güzelliklerini sıvayla kapatıp, doğanın renklerinin üzerine beton kuleler dikmeyi biliyorlar. Akılcı ve entelektüel olanı şeytanlaştırıp, batıl ve cahilce olan şeyleri kutsamayı da… Boğucu bir grilikleri var ruhlarımıza saldıkları. Kötülüğü o derece bilge kılıyorlar ki hayatlarımızda, güzel olan, ahlaki olan, doğal olan, insani olan, akılcı olan her şeye karşı inancımızı ve umudumuzu sınıyorlar sanki. Bu karanlıktan çıkış yolu hiç olmayacak mı? Her şey giderek daha mı kötü olacak? Çocukların öldürüldüğü, kadınların kadın olmaktan dolayı cezalandırıldıkları, doğruyu söyleyen herkesin sırayla hapse tıkıldığı, muhaliflerin her kurumdan birer birer tasfiye edildiği, bilimsel bakışın yerini hurafelerin aldığı, güvenlik adı altında halk düşmanı orduların kurulduğu, sivillerin her an her türlü kötü muameleye maruz kalabildiği, düşünmenin suç sayıldığı, manyakça bir demokrasi tiyatrosu sahnesinde önceden programlanmış, sahte seçimlerin yapıldığı bir ülke. Tam bir distopya. Pek..]]> Fri, 28 Jul 2017 04:15:02 +0300 Emani el-Rahmun'un yazılmayan hikayesi https://www.evrensel.net/yazi/79490/emani-el-rahmunun-yazilmayan-hikayesi https://www.evrensel.net/yazi/79490/emani-el-rahmunun-yazilmayan-hikayesi? Haber metinlerinde ve sosyal medyada çokça “Suriyeli kadın” olarak geçti. Kimi başlıklarda “Öldürülen hamile Suriyeli kadın”, bazılarında “Sakarya Kaynarca’daki Suriyeli hamile kadın ve 10 aylık bebeği…” şeklinde söz edildi ondan. Adı Emani el-Rahmun. 20 yaşındaydı. Suriyeli sığınmacı. Ülkesindeki iç savaştan kaçan yüz binlerce savaş mağduru kadından biri. Zorunlu göçle Türkiye’ye sığınmıştı. Kocası bir tavuk kesme fabrikasında işçi. Emani el-Rahmun ve 10 aylık bebeğinin komşusu iki erkek tarafından vahşice katledilmesi, menfur ve münferit bir vaka olarak haber metinlerine konu oldu. Evet, korkunç, vahşet; ama asla münferit değil. Emani el-Rahmun'un hikayesi, zorunlu göçle Türkiye’ye sığınan birçok başka kadının da hikayesi. Ve bu hikaye daha bitmedi, tüm acımasızlığıyla ve şiddetiyle devam ediyor. Aynaya bakalım. Emani el-Rahmun'a ve ailesine yaşatılan zulüm, bir iki gün flaş haber olup unutulacak şey değil. Emani el-Rahmun'un gerçek hikayesi henüz yazılmadı. Acıdan tic..]]> Fri, 14 Jul 2017 04:15:14 +0300 İkinci bir emre kadar akademide medya eleştirisi yasak https://www.evrensel.net/yazi/79396/ikinci-bir-emre-kadar-akademide-medya-elestirisi-yasak https://www.evrensel.net/yazi/79396/ikinci-bir-emre-kadar-akademide-medya-elestirisi-yasak? Türkiye’de akademik özgürlüğün olmadığının belgesi yayınlandı bu hafta. Koç Üniversitesi’nde, Sabancı Üniversitesi’nin de kurumsal ortaklığında düzenlenen uluslararası bir konferansta sunulacak tebliğ, günümüz siyasi koşullarında “hassas konulara” değindiği için konferans programından çıkartıldı. Tam iki ay önce konferansa kabul edilen ve sunum başlığı konferans programına giren Yasemin Yılmaz, bu hafta Koç Üniversitesi’nden aldığı kibar bir mektupla tebliğinin konferans programından çıkartıldığını öğrenmiş. Biz de Türkiye’de üniversitelerin ülkede yaşatılan korku ikliminden ne derece nasiplendiğini belgeleyen bu resmi mektubu sosyal medyada okuduk. New York’ta doktora eğitimine devam eden Yasemin Yılmaz’ın önce konferansa kabul edilip, sonra reddedilen tebliğinin konusu, medya özgürlüğü ile burjuvazinin otoriter yönetimlere verdiği ekonomik/siyasal desteğin ilişkisi. Genç akademisyen adayının Türkiye ve Venezuela karşılaştırmasıyla yaptığı araştırmanın sonuçlarına göre, bir ülkede iş ..]]> Fri, 30 Jun 2017 04:58:06 +0300 Böyle bir şey oldu, sayenizde https://www.evrensel.net/yazi/79303/boyle-bir-sey-oldu-sayenizde https://www.evrensel.net/yazi/79303/boyle-bir-sey-oldu-sayenizde? CHP milletvekili ve Hürriyet Gazetesinin Eski Yayın Yönetmeni Enis Berberoğlu terörle mücadele yasası kapsamında 25 yıl hapis cezası alınca, Kılıçdaroğlu patlamış: “Böyle bir şey olabilir mi?” İnsan bazen hayret ediyor. Kılıçdaroğlu acaba Patagonya’da mı yaşıyor? Kendisi, HDP’li milletvekillerini ve parti genel başkanlarını hapse atmak için oylanan ve milletvekili dokunulmazlığını kaldıran yasanın Meclisten geçmesinde kilit rol oynayan CHP’nin genel başkanı… HDP’li vekiller anayasaya aykırı bir şekilde tutuklanıp, parti üyelikleri düşürülürken, acaba Kemal Kılıçdaroğlu neyle meşguldü? Arşivlere bakılırsa, “Anayasaya aykırı ama dokunulmazlıkların kalkmasına evet diyeceğiz. Biz de bedel ödemeye hazırız” diyordu. Enis Berberoğlu’nun tutuklanması da aldığı ceza da absürt. Ama bu ülkede son 10 senede yaşanan ne absürt değil ki? CHP’lilerin kendilerini de yakması çok muhtemel olan bu yangını görememeleri hatta yangına körükle gitmiş olmaları da absürtlüğün bir diğer yanı. Ülk..]]> Fri, 16 Jun 2017 04:15:54 +0300 ‘Basında güven’ kana bulandı https://www.evrensel.net/yazi/79161/basinda-guven-kana-bulandi https://www.evrensel.net/yazi/79161/basinda-guven-kana-bulandi? Milliyet Gazetesinin logosunda “basında güven” yazar. Basında güven önemlidir. İnsanlar gazetecilerin yazdıklarına, söylediklerine inanmak, onlara güvenmek ister. Çünkü basın mensuplarının halk adına olayları, durumları, açıklamaları izleyip adil ve dengeli bir şekilde habere dönüştürdükleri varsayımından yola çıkılır. Bu varsayımın geçerli olduğu memleketlerde, ülkede ve dünyada olan biten şeyleri öğrenmek isteyen insanlar, yazılı, görsel (ve bugün dijital) medyaya başvurarak bilgi açlıklarını giderirler. Bilgi, sosyal, ekonomik ve siyasal varlığımızı devam ettirebilmek için hayati öneme sahip. Medyadan edindiğimiz bilginin doğru olup olmaması da en az hayat kadar önemli. Ama biz logosunda “basında güven” yazan gazetelerin son derece güvenilmez olduğu bir ülkede yaşıyoruz. Milliyet onlardan biri. Milliyet eskiden böyle değildi. Haberciliğin birinci liginde mücadele veren bir yayın organıydı. Farklı sahiplik yapıları altında yalpaladığı zamanlar oldu, ama hep az çok güvenilir haber..]]> Fri, 26 May 2017 04:54:11 +0300 Banal gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/79115/banal-gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/79115/banal-gazetecilik? Akıl, adalet, etik ve vicdandan beslenmesi gereken gazetecilik, düşünme ve muhakeme yetisini kaybetmiş insanlar tarafından yapılınca ortaya çıkan sonuç çok feci oluyor. Arendt’in dediği gibi, düşünme ve muhakeme yetisi zayıfladığında, kötülük sıradanlaşıyor ve insanlık tarihinin en kritik dönemlerinde büyük ahlaki çöküşler yaşanabiliyor. Türkiye’de gazetecilik alanında büyük bir ahlaki çöküş var. Bu çöküş, sadece haber içeriklerinde değil, aynı zamanda gazeteci kimliğinde ve gazetecilik yapma biçiminde kötülük ve kalitesizleşmeyle kendisini gösteriyor. Bazı gazeteciler, şeytanla iş birliği yaparak kötülük yapma gücüne ortak oluyor. Türkiye medyasında hakim olan çatışma dili, ülkeyi farklı kamplara bölmüş çıkar grupları adına güç mücadelesine giren kullanışlı aptalların ideolojik savaşından ibaret. Gazetecilik etiği ve sorumluluğu konusunu yeniden gözden geçirmemiz gerektiğini bize hatırlatan bu ideolojik savaşın ortaya çıkardığı şey: Banal gazetecilik. Banal gazetecilik, dilde,..]]> Fri, 19 May 2017 05:00:07 +0300 Ölümün medyatikleşmesi https://www.evrensel.net/yazi/79067/olumun-medyatiklesmesi https://www.evrensel.net/yazi/79067/olumun-medyatiklesmesi? Biyolojik bir varlık olarak insanın kendi bedenini egemen karşısında bir silaha dönüştürmesinin tarihi eski. Türkiye gibi çok uzun süren ölüm oruçlarına tanıklık etmiş ülkelerde de, politik mücadelede insan bedenlerinin son çare olarak silaha dönüştürülmesinin ve insanın kendine dönük şiddetle zorbaya karşı direnmesinin şanlı bir geçmişi var. Açlık grevleri ve ölüm oruçları, insan bedenleri üzerinde barbarca hakimiyet kuran biyo-egemene karşı güç mücadelesinde, tüm direniş yolları tüketildikten sonra, gelinecek son nokta olabilir. Biyo-egemenin yaşayan insan bedenleri üzerinde her türlü tasarrufu fütursuzca gerçekleştirebildiği, hatta Siyaset Bilimci Banu Bargu’nun çok yerinde tanımıyla, ölü bedenler üzerinde bile şiddet hakimiyetini elinde tuttuğu bir “nekrosiyaset” ülkesinde direniş, ölüm zamanını ve biçimini bireyin kendi özgür iradesiyle belirlediği bir eylem haline gelebilir. Biz bunun örneklerini gördük. F tipi cezaevlerine ve cezaevlerindeki kötü yaşam koşullarına karşı sürd..]]> Fri, 12 May 2017 04:30:54 +0300 Medya sirki rahatsız https://www.evrensel.net/yazi/79016/medya-sirki-rahatsiz https://www.evrensel.net/yazi/79016/medya-sirki-rahatsiz? Referandum heyecanı yatışıp, sonuçlar öyle ya da böyle netleştiğinden beri, AKPgil medyada gözle görülür bir söylem değişikliği yaşanıyor. Bu belirgin söylem değişikliği, “endişeli bakış” ile “yazıklar olsun” anlatısı arasından gidip geliyor ve AKPgil köşe yazarlarının referandum sonrası yazıp söyledikleri sistematik olarak tarandığında, 2019 kasımına yönelik ciddi korkularının olduğu net bir şekilde okunabiliyor. “Halkın oyu çantada keklik değilmiş.” “Pazara kadar bizimle gelenler, mezara gitmeden yarı yolda trenden inebiliyormuş.” “Bugün yapacaklarımız yarını hazırlayacak.” “2019’da ne olacağını Erdoğan’ın dili ve ilişki biçimleri belirleyecek.” “AK Parti önemli gelişmelere gebe.” “AK Parti eriyor mu?” Bu sözler yıllardır AKP ve Erdoğan borazanlığı yapmakta ustalaşmış kimi yazarlar tarafından son günlerde sarf ediliyor ve geleceğe dönük korku ve endişeyle, referandum pişmanlıklarına örnek teşkil ediyor. Başkanlık referandumunda Erdoğan’a en büyük darbenin AKP tabanı..]]> Fri, 05 May 2017 04:59:34 +0300 Çöp TV https://www.evrensel.net/yazi/78974/cop-tv https://www.evrensel.net/yazi/78974/cop-tv? Televizyon kanallarının halkı bilgilendirici, eğitici ve kaliteli programlarla eğlendirici olması için kurgulandığı kamu hizmeti yayıncılığı tarih olalı çok oldu. Sadece devlet televizyonu TRT’nin değil, ama neredeyse ülkedeki tüm özel TV kanallarının çok bariz bir şekilde iktidar borazanına dönüşmeleri de son on yılın fenomeni. Ama televizyon yayıncılığında gözlenen kalitesizlik başlı başına ayrı bir sorun. Türkiye’deki televizyonculuk anlayışı, haberciliği, programcılığı ve yayıncılığı hiçbir zaman bu derece banal, vülger, basit ve seviyesiz olmamıştı. Türkiye’de televizyonculuğun bir zamanlar geldiği az çok iyi noktadan bu geri seviyeye düşmesi kolay olmadı. Bu bir süreçti ve önce özel kanalların sahiplik yapıları değiştirilip, “iktidarlaştırıldı.” Arkasından, zaten hiçbir zaman tümüyle kaliteli olamamış olan eski televizyon yayıncılığı dünyasındaki deneyimli yayıncılar, iyi gazeteciler, programcılar, metin yazarları, editörler kanallarından uzaklaştırıldı. İşin ehli olan, işini..]]> Fri, 28 Apr 2017 05:00:06 +0300 Kurumsallaşmış yalanlar ve referandum https://www.evrensel.net/yazi/78874/kurumsallasmis-yalanlar-ve-referandum https://www.evrensel.net/yazi/78874/kurumsallasmis-yalanlar-ve-referandum? Siyasette yalan söylemek hemen her rejimde gözlenen bir pratiktir. Ancak iktidarların toplumun hakikat ölçütünü altüst edip yalanı kurumsallaştırdığı, insanların yalana karşı direnme gücünü de şiddetle bastırdığı rejimler sadece totaliter rejimlerdir. Pazar günü oylarımızla ülkenin rejim değişikliğine “evet” ya da “hayır” diyeceğimiz bir referanduma gidiyoruz. Bu süreçte gerçeklikle bağımızın altüst edildiği, soysuzlaşmış bir propaganda bombardımanına maruz kaldık. Başkanlık sisteminin parlamenter sistemden katbekat daha iyi ve bu toplum için yararlı olacağı yalanına inandırılmaya çalışıldık. Bu yalana karşı direncimiz türlü çeşitli müdahaleyle, sansür, yasaklar ve şiddetle yıkılmaya çalışıldı. Yalanlara karşı direncimiz zorlanırken, duygularımız, mantığımız, aklımız ve vicdanımızla dalga geçildi. Medya ‘kötü’nün ‘iyi’ olduğuna inandırmaya çalıştı Muktedir, propaganda savaşında medya cephesine neredeyse tümüyle hakimdi. Büyük televizyon kanalları, çok satan gazeteler, dergil..]]> Fri, 14 Apr 2017 04:50:37 +0300 Cumhuriyet iddianamesindeki kontrolsüz saçmalar https://www.evrensel.net/yazi/78829/cumhuriyet-iddianamesindeki-kontrolsuz-sacmalar https://www.evrensel.net/yazi/78829/cumhuriyet-iddianamesindeki-kontrolsuz-sacmalar? Cumhuriyet gazetesi yöneticileri ve yazarları halka yalan yanlış bilgi vermekten, gerçeği tahrif etmekten veya haberlerinde suçlu olmayan insanları suçluymuş gibi göstermekten yargılanmıyor. Cumhuriyet gazetesi yönetici ve yazarları fotoğrafla ve tanıklıklarla belgelenmiş,kendilerinden önce defalarca başka yayın organlarında yer almış bir haberi birinci sayfalarında yayınladıkları için yargılanıyorlar. Ne var ki bu haber iktidarın yanlışları üzerine odaklanmaktadır. Normal demokrasilerde de zaten gazetecinin temel görevi, ülkeyi yönetenleri halk adına denetlemek ve idarenin yanlışlarını belgelerle ortaya koymaktır. Haber yapmak suç değil. İktidarı eleştirmek de gazetecinin asıl görevi. Peki, Cumhuriyet yöneticileri ve yazarları neden aylardır tutuklu? Neden iktidara yakın medya organlarında vatan haini gibi resmediliyorlar? Çünkü Cumhuriyet gazetesinin haberleri iktidarı rahatsız etmiştir ve dünyanın tüm gelişmiş toplumlarında vazifelerini yapan gazetecilerin yaptığı işi yaparak “h..]]> Fri, 07 Apr 2017 05:00:53 +0300 AA! Muhbir https://www.evrensel.net/yazi/78780/aa-muhbir https://www.evrensel.net/yazi/78780/aa-muhbir? 28 Mart tarihli Cumhuriyet gazetesinde Kemal Göktaş yazdı: “Ahmet Şık’a AA muh(a)birinden kumpas gibi haber.” Gazeteci Kemal Göktaş araştırmış, Ahmet Şık’ın soruşturma dosyasındaki detaylardan ortaya çıkarmış. 91 gündür özgürlüğünden mahrum bırakılan gazeteci Ahmet Şık’ın tutuklanma gerekçesi, Anadolu Ajansı muhabiri K.K.’nin Başbakanlık İletişim Merkezi’ne (BİMER) yaptığı bir ihbarmış. Dosyada ihbarcı olarak adı geçen K.K, kamu hizmeti yayıncılığı yapmasını beklediğimiz Anadolu Ajansı’nın çalışanı. Ama o, kamu yararı gözeten haber peşinde koşacağına ve gazetecilerin düşünce ve ifade özgürlüğünü savunacağına, Twitter’da muhalif gazetecilerin yazdıklarını çizdiklerini takip edip, kendince uygunsuz bulduklarını abilerine ablalarına şikâyet ediyor, “Allah rızası için bir inceleyin” diyerek ihbarcılık yapıyor. Gazete haber merkezlerinde Hükümete, MİT’e, Genelkurmay’a veya polise yakın çalışanların olduğu ve bu kişilerin “gerektiğinde”, “gerekli yerlere”, “içeriden” haber uçurdukları yı..]]> Fri, 31 Mar 2017 04:56:41 +0300 Hani biz marjinaldik? https://www.evrensel.net/yazi/78728/hani-biz-marjinaldik https://www.evrensel.net/yazi/78728/hani-biz-marjinaldik? İktidar-medya ilişkilerinin hiç görülmedik şekilde yozlaştığı ve gazete manşetlerinin bile cumhurbaşkanı veya onun aile bireyleri tarafından belirlendiği bir ülkede yaşıyoruz. Bizimki gibi ülkelerde medya ve siyaset iç içe geçmiştir. Burda kim siyasetçi, kim gazeteci, kim medya patronu, kim medya yöneticisi tam belli değildir. Bir gün siyasetçi olan bir bakasınız ertesi gün gazeteci olur. Hayatını gazetecilikten kazanan birçok insanın asıl hedefi de bir gün parlamentoda bir koltuk sahibi olmaktır. Çok isteyip siyasetçi olamayan kimi gazeteci de zaten yaptığı haberlerle ülke siyasetinde politik aktör olarak rol alır. Bu çember yıllar içinde geliştirilmiş bir çıkar ilişkisi şeklinde döner durur. Bizim gibi ülkelere muz cumhuriyeti denir. Biz kendi muzlarımızı yetiştirir, kendi muzlarımızı yeriz. Demokrasinin beşiği olarak gördüğümüz ülkelerde yaşayanların ise bizimki gibi muz cumhuriyetlerinde yaşananlara bakıp “Vah zavallı az gelişmişlik!” dediklerini düşünürüz. Oysa durum hiç de öy..]]> Fri, 24 Mar 2017 04:15:49 +0300 Politik mizahta çağ atladık https://www.evrensel.net/yazi/78683/politik-mizahta-cag-atladik https://www.evrensel.net/yazi/78683/politik-mizahta-cag-atladik? Üzerinde yaşadığımız topraklarda II. Abdülhamit döneminde bile karikatürle politik mizah yapılabilmiş, basında en despotik sultanlarla bile dalga geçilebilmiştir. Cumhuriyetin ilk dönemlerinde bir yandan karikatür sanatı gelişirken, bir yandan da 1940’larda Aziz Nesin, Rıfat Ilgaz, Mim Uykusuz, Şerif Hulusi gibi politik mizah edebiyatına baş koymuş yazarlar sayesinde, “Halk için mizah” anlayışıyla çeşitli yayınlar çıkabilmiştir. Ondan sonrası zaten her gazetenin birinci sayfasında bir politik karikatür, ayrıca türlü çeşitli mizah ekleriyle desteklenen kahkahası bol, hiciv derecesi yüksek bir politik mizah bilinci.1980 darbesinden sonra bile askerlere karşı en güçlü eleştirinin yine bir mizah dergisi olan Gırgır tarafından yapıldığı bilinir. Kısacası, politik mizahın Türkiye siyasi hayatında önemi büyüktür. Oysa bugün, 21. yüzyıl Türkiyesi’nde, eleştiriye ve gülmeye tahammülsüz, mizahçıları mahpushanelere atan bir iktidar var.Bizim Evrensel gazetesi hariç, birinci sayfasında politik miz..]]> Fri, 17 Mar 2017 05:00:18 +0300 Bir 8 Mart'ı daha kadına yönelik şiddetle kutladık https://www.evrensel.net/yazi/78636/bir-8-marti-daha-kadina-yonelik-siddetle-kutladik https://www.evrensel.net/yazi/78636/bir-8-marti-daha-kadina-yonelik-siddetle-kutladik? Dünya emekçi kadınlar gününün kutlandığı son hafta içinde ülkemizde kadına yönelik direkt, kurumsal ve psikolojik şiddetin her türlü şekline tanıklık ettik. Hatta denilebilir ki, dünya kadınlar gününü kadınlara eziyet ederek kutladık. Basında yer alan haberlerden izlediğimiz kadarıyla, Türkiye’de iki ayrı kadın dünyası var. Birinci dünyada, her 8 Mart’ta olduğu gibi, “Kadınlar çiçek, erkekler böcektir” diskuruyla kadını süslü ev eşyası gibi gören malum zihniyet var. İkinci dünyada ise, kadın oldukları için eksik görülen, sömürülen, şiddete maruz kalan, ötekileştirilen, yok yere suçlu addedilen, erkekler dünyasında hakları gasbedilen kadınların hikayeleri. İçinde bulunduğumuz şu bir hafta içinde yaşanan birkaç olay bile bu olumsuz örnekleri göstermeye yeter. Önce Dilek Doğan davası: Ailesiyle evinde huzur içinde uyurken evi silahlı polis ve özel timlerce basılan ve bu haşin arama sırasında “Eve ayakkabılarınızla girmeyin” dediği için polislerden biri tarafından oracıkta öldürülen Di..]]> Fri, 10 Mar 2017 04:34:19 +0300 Bitmeyen senfoni: Gazeteciden terörist çıkartmak https://www.evrensel.net/yazi/78594/bitmeyen-senfoni-gazeteciden-terorist-cikartmak https://www.evrensel.net/yazi/78594/bitmeyen-senfoni-gazeteciden-terorist-cikartmak? Bir Türk mahkemesinin Alman Die Welt Gazetesi Muhabiri DenizYücel’i terör propagandası yaptığı iddiasıyla tutuklaması, 15 Temmuz sonrası ülkede giderek vahim hale gelen düşünce ve ifade özgürlüğü sorunları yumağına bir yenisini ekledi. Hem Türk hem de Alman vatandaşı olan Deniz Yücel (43) Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı ve Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın RedHack tarafından gizlice ele geçirilen email’larına ilişkin bir haberi nedeniyle Türkiye’de gözaltına alınmıştı. Ama bu gazeteciyi tutuklayanlar, onun iki sene önce PKK’nin kurucularından Cemil Bayık’la yaptığı bir söyleşiyi de suç delili sayarak, kendisini bir de terör propagandasından yargılamaya karar vermişler. Gazetecilerin saray ve çevresine ilişkin haber yapmalarıyla, terör suçlamasıyla tutuklanmaları arasındaki süre giderek kısalıyor. Yapılan haberin önemli bir bilgi içermesi veya kamu yararı sağlamasının mevcut Türk mahkemeleri açısından hiç önemi yok. Terör bahane Deniz Yücel’in tutuklanması da, yaptığı ha..]]> Fri, 03 Mar 2017 04:37:02 +0300 Evet, sizin oyunuz bir akademisyeninkiyle eşit https://www.evrensel.net/yazi/78456/evet-sizin-oyunuz-bir-akademisyeninkiyle-esit https://www.evrensel.net/yazi/78456/evet-sizin-oyunuz-bir-akademisyeninkiyle-esit? “Benim oyum dağdaki çobanınkiyle eşit olabilir mi?” basit zihniyetinden, “Benim oyum bir akademisyeninkiyle eşit olabilir mi?” diyen banal zihniyete cumburlop boca edildik. Birincisi, demokrasiyi şehirli, okumuş, sistemin kaymağını yiyen Jakoben modernleşmecilerce yönetilen bir sistem olarak yüceltenlerin mottosuydu. Şimdi maruz kaldığımız ikincisi ise, okumuş ve aydın kesimi düşman belleyen, bilgiye, aydınlanmaya, eleştirelliğe, sekülerizme ve muhalifliğe karşı dizginlenemez bir nefretle saldıran neoliberal İslami rejimin mottosu. Demokrasi, eşitlik, rasyonel hukuk ve bilimsellik noktasında bir adım ilerleyememek; seçkinci Jakobenizmle cahilci, antientelektüel, dinci zihniyet arasında sıkışmak. Bu iki kutuplaşma arasında harcanan, heba edilen, hayatları çalınan çok değerli insanlar. Geçmişte komünizm propagandası yaptığı gerekçesiyle kamu hizmetinden atılan, bugün ise barış çağrısı yaptığı için terörist veya vatan haini ilan edilen akademisyenler var. Gücün kendisinden farklı d..]]> Fri, 10 Feb 2017 04:56:08 +0300 Gazetecilik bitti, aktivizm verelim https://www.evrensel.net/yazi/78322/gazetecilik-bitti-aktivizm-verelim https://www.evrensel.net/yazi/78322/gazetecilik-bitti-aktivizm-verelim? Gelişmiş demokrasilerde gazetecilik sosyal, kültürel ve siyasal düzenin doğru işleyip işlemediğini araştıran, takip eden, bu konularda yaptıkları haberlerle kamuyu bilgilendiren insanların mesleği. Toplumsal iş bölümünün, rasyonel hukuk sisteminin, kamu yararına oluşturulmuş anayasa ve yasaların olduğu ülkelerde gazetecilik teknik ve etik esaslara dayalı olarak sistematik haber üretmek demek. Bir de sürekli soru sormak, ülkeyi yönetenleri halk adına sorgulamak, aldıkları kararların ve eylemlerinin ülkede yaşayan insanların çıkarına olup olmadığını hiç durmadan kontrol etmek. Türkiye gibi siyasal ve sosyal düzenin gerçek bir kaostan ibaret olduğu ülkelerde ise gazetecilik, normalde tarif edildiği şeklinden çok başka bir şey. Bir ülkede bilim, rasyonel hukuk sistemi, güvenlik, eğitim, mesleki örgütlenme, etik, bireylerin devlete, devletin de kamuya karşı sorumluluk anlayışı ne kadar gelişmişse, o ülkede gazetecilik de o kadar gelişiyor. Yukarıda saydığımız şeylerden biri veya birkaçı..]]> Fri, 20 Jan 2017 04:56:56 +0300 Erdoğanlanmak https://www.evrensel.net/yazi/78275/erdoganlanmak https://www.evrensel.net/yazi/78275/erdoganlanmak? Avrupa Birliği’nin kamuoyu araştırmalarını yansıtan Eurobarometre, 2005 yılında aday ülkeleri de kapsayan ve haliyle Türkiye’yi de içine alan bir “Sosyal değerler, bilim ve teknoloji” araştırması yapmıştı. Araştırma sonuçlarına göre, AB üyesi ve aday ülkeler arasında “tanrı”nın varlığına en çok inanan ülkenin Türkiye olduğu ortaya çıkmıştı. AB düzleminde tanrının varlığına inanan Türklerin oranı yüzde 95’ti. Avrupa Birliği’nde genel olarak tanrının varlığına inanma ortalaması yüzde 52 idi. Tanrının varlığına en az inanan üç ülke ise yüzde 16’yla Estonya, yüzde 19’la Çek Cumhuriyeti ve yüzde 23’le İsveç olarak belirlenmişti. Araştırmanın ortaya koyduğu bir başka önemli konu, Türklerin politika ve güncel olaylara karşı ilgisizliğiydi. Türkiye’de politikayla ilgilendiğini ifade edenlerin oranı yüzde 54’te kalırken, bu oranla Türkiye siyasete ilgi açısından 32 ülke arasında 31. sırada yer alıyordu. Politika ve güncel olaylarla ilgilenme sıralamasında ilk üç ülke Hollanda, Danimarka ve İ..]]> Fri, 13 Jan 2017 04:48:55 +0300 İnternette sokağa çıkma yasakları https://www.evrensel.net/yazi/78234/internette-sokaga-cikma-yasaklari https://www.evrensel.net/yazi/78234/internette-sokaga-cikma-yasaklari? İnternete girmek, sıklıkla izlediğimiz web sitelerine göz gezdirmek, online bankacılık işlemlerimizi yapmak, gazeteleri okumak, sosyal medya sitelerinde gezinmek hiç bu kadar zor olmamıştı. Hükümetin vatandaşların internete erişememesi için geliştirdiği engelleme yöntemleri giderek daha sofistike bir hal alırken, 2016 internette sokağa çıkma yasaklarının tavan yaptığı bir yıl oldu. Dünya çapında internet politikaları üreten ve bu konularda araştırmalar yapan Access Now adlı kuruluşun 2015’ten beri devam eden #KeepItOn (Açık kalsın) projesinin bazı bulguları yayımlandı dün. Proje, interneti bütün olarak veya kısmen kapatan, yavaşlatan veya çeşitli şekillerde internete erişim engelleri yaratan ülkeleri listeliyor. Access Now verilerine göre, 2015 yılında dünyada toplam 15 farklı internet kapatma ve/veya yavaşlatma yöntemi kaydedilmişti. 2016’nın son aylarında ise bu sayı 53’e çıkmış. İnternet engellemelerinde ve online dünyayı sansürleme taktiklerinde başı çeken iki ülke ise Hindistan..]]> Fri, 06 Jan 2017 04:48:33 +0300 En şiddetli yıl https://www.evrensel.net/yazi/78108/en-siddetli-yil https://www.evrensel.net/yazi/78108/en-siddetli-yil? 2016 yılının sonuna doğru yaklaşırken, içinden geçtiğimiz şu dönemi tarihten silmek isteyecek insan sayısının çok fazla olacağını düşünüyorum. Geçenlerde bir fotoğraf gördüm sosyal medyada. Son on yılın almanaklarını bir kitaplık rafına dizmişler; 2016 yılı almanağının yerinde “bunu hatırlamak istemiyoruz” başlıklı bir cilt duruyor. Hakikaten de öyle. 2016’da maruz kaldığımız şiddetin, gerginliğin ve içine itildiğimiz korku politikası sarmalının hepimiz üzerinde yarattığı şey büyük bir bunaltı. Ruh sıkıntısı. Geçmez bilmez bir kalp spazmı. 2015 Haziran’ında gerçekleşen genel seçimler sonrasında, seçim sonuçlarını beğenmeyenlerin ve seçmen iradesine karşı kinlenenlerin bize yaşattıkları adeta bir ceza gibi. Neredeyse vatandaş olduğumuz için, düşündüğümüz için, kendi aklımızla karar verdiğimiz için, en doğal ve demokratik haklarımızı kullandığımız için cezalandırıldığımız bir süreç. Üstüne, bitmek bilmeyen bir şiddet ve insan kanıyla beslenen politik kavga. Türkiye’..]]> Fri, 16 Dec 2016 04:53:05 +0300 Utanmaz adam https://www.evrensel.net/yazi/78014/utanmaz-adam https://www.evrensel.net/yazi/78014/utanmaz-adam? Türkiye’de eleştirel gazeteciliğin ruhuna fatiha okunan günlerden geçiyoruz. Basın ve ifade özgürlüğü önündeki baskı ve yasaklar ile habercilere uygulanan direkt sansür, dünyanın tüm gelişmiş demokrasilerinde şaşkınlık yaratıyor. Ülkede gün geçmiyor ki bir gazeteci haber peşinde koşarken gözaltına alınmasın, mesleğini yapmaktan alıkonulmasın. İstanbul’da, Ankara’da, İzmir’de, Diyarbakır’da, Mardin’de, Gaziantep’te, Siirt’te, Adana’da… Önemli bir olayın, durumun, açıklamanın olduğu her yerde, haber yapmaya çalışan yerli-yabancı gazeteciler gözaltına alınıyor; yayın yasakları geliyor, habercilik faaliyeti emniyet güçleri ve yargı tarafından engelleniyor. BBC Türkçe Muhabiri Hatice Kamer, bu hafta salı günü haber takibi için gittiği Siirt’in Şirvan ilçesinde gözaltına alındı mesela. Kamer, Şirvan’da bulunan Türkiye’nin en büyük bakır maden sahasında meydana gelen heyelan sonrası madenci yakınları ile görüşmek üzere ilçeye gitmişti. Gözaltı nedeniyle ilgili herhangi bir açıklama yap..]]> Fri, 02 Dec 2016 04:45:29 +0300 Zanlıların banyo yaptığı biliniyor https://www.evrensel.net/yazi/77971/zanlilarin-banyo-yaptigi-biliniyor https://www.evrensel.net/yazi/77971/zanlilarin-banyo-yaptigi-biliniyor? Geçen hafta Gaziantep’te haber yaparken gözaltına alınıp, apar topar sınır dışı edilen Fransız Gazeteci Olivier Bertrand’ın ardından yandaş basında şöyle haberler yayımlandı: “Yapılan araştırmada, Bertrand’ın geçen yıl Türkiye’ye çok sayıda giriş çıkış yaptığı, son olarak 5 Kasım 2016’da İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanından ülkeye girdiği tespit edildi. Fransız Gazeteci Bertrand’ın sosyal medya hesabı üzerinden terör propagandası nedeniyle tutuklanan Aslı Erdoğan için ‘Aslı Erdoğan 82 gündür tutuklu ve tutuklu olan 34.000 kişiden sadece biri, 34.000’ şeklinde paylaşımının olduğu da kaydedildi.” Bu haberi okuduğumda aklıma ilk gelen şey Orta Çağ engizisyon mahkeme tutanakları oldu. Kiliseye ve din adamlarının mutlak hakimiyetine muhalif olan herkesin zindanlara atıldığı Orta Çağ’da da, mahkeme tutanaklarında, “Zanlıların banyo yaptıkları biliniyor” gibi akıllara ziyan suçlamalar yer alırdı. Orta Çağ Avrupası’nda, temizlenmek için yıkanmak sapkınlıktı ve suçtu. Bugünün Türkiye’sinde de..]]> Fri, 25 Nov 2016 05:00:35 +0300 Neo-Ottomanist delilik: Diriliş Ertuğrul vakası https://www.evrensel.net/yazi/77923/neo-ottomanist-delilik-dirilis-ertugrul-vakasi https://www.evrensel.net/yazi/77923/neo-ottomanist-delilik-dirilis-ertugrul-vakasi? Derslerde öğrencilere verdiğimiz zorunlu okumalara benzedi bu Diriliş Ertuğrul dizisi. Dizi saatinde bütün milletten yoklama alıp, sezon sonunda da sınav yapalım, bitsin bu iş. Diziyi izleyenler iyi vatandaş, izlemeyenler vatan haini. Önce cadde ve sokakları kaplayan afiş ve bayraklarda görmek zorunda bırakıldık dizi karakterlerini. Sonra devlet televizyonu TRT’de yayımlanan bir dizi olduğunu öğrendik. Osmanlı Devleti’ni kuran Osman Bey’in babası Ertuğrul Gazi’nin hayatını konu aldığını tahmin ediyorum. Çünkü ben de Okan Bayülgen gibi Diriliş Ertuğrul dizisini hiç baştan sona kadar izlemedim. Arada zap yaparken denk gelirse şöyle bir baktım. Akil kadın Hülya Koçyiğit’in damadı kahraman kişi olarak rol alıyor, belli oldu, diyerek başka kanala geçtim. Bizim verdiğimiz vergilerle yaratılan zorunlu meşhuriyet kanalıdır TRT. Neyse, Doğan Grubunun her yıl popüler kültür ürünlerine, üreticilerine ve performansçılara verdiği Altın Kelebek ödül törenine Diriliş Ertuğrul dizisi damgasını v..]]> Fri, 18 Nov 2016 05:00:01 +0300 Trump kazandı, medya kaybetti https://www.evrensel.net/yazi/77879/trump-kazandi-medya-kaybetti https://www.evrensel.net/yazi/77879/trump-kazandi-medya-kaybetti? ABD seçimlerini Donald Trump’ın kazandığının açıklanmasından beri, sadece Amerika’da değil, tüm dünyada büyük bir şaşkınlık yaşanıyor. Nasıl oldu da seçim kampanyası boyunca neredeyse bütün büyük Amerikan medyasının dalga geçtiği, karikatürleştirdiği, her fırsatta aşağıladığı bu adam ABD başkanı seçilir? Nasıl olur da tüm araştırma şirketlerinin anket sonuçları kesinlikle Trump kaybedecek, Clinton kazanacak demiş olmasına rağmen bu sonuç çıkar? Yanıt basit: Büyük medya da, etkili araştırma şirketleri de yanıldı. Seçim sonuçlarını yanlış tahmin ettiler ve seçim öncesinde kamuyu yanlış bilgilendirdiler. Şimdi Beyaz Saray’a yerleşecek olan yeni ABD başkanının medyayla nasıl ilişkiler kuracağı çok merak ediliyor. Donald Trump, seçimler öncesi bir yandan büyük ticari medya kuruluşlarına kampanya yayınlarıyla yüklü reklam gelirleri kazandırırken, bir yandan da aynı medya kurumlarının içeriklerinde çoğunlukla negatif bir çerçevelemeyle yer almıştı. Kampanyalar sırasında mütemadiyen Trump..]]> Fri, 11 Nov 2016 05:00:55 +0300 Cumhuriyet'e gelene kadar https://www.evrensel.net/yazi/77831/cumhuriyete-gelene-kadar https://www.evrensel.net/yazi/77831/cumhuriyete-gelene-kadar? Atı alan Üsküdar’ı geçti. Ülkede basın özgürlüğü zaten eser madde şekline indirgenmişti. 15 Temmuz darbe girişimiyle hesaplaşmak bahanesi ve OHAL pervasızlığıyla bir günde yüzlerce basın yayın kuruluşunun kapatılabildiği günlerden geçtik. Sadece Temmuz ayında, OHAL gerekçesiyle 18 televizyon kanalı, 3 haber ajansı, 23 radyo, 45 gazete, 29 yayınevi ve 15 dergi kapatılmıştı. Bu yayın organlarına kilit vurulmasına neden olan kanun hükmünde kararnameye göre, kapatılan gazete ve dergilerle yayınevlerinin, dağıtım şirketlerinin, özel radyo ve televizyonların her türlü mal varlığı alacak ve haklarıyla birlikte devlet hazinesine devredilmişti. Temmuz ayında kapatılan ve yayınları durdurulan bu yayın organlarının büyük çoğunluğu ‘darbeci cemaate’ ait kuruluşlar olduğundan olsa gerek, hiç kimse çıkıp da basın özgürlüğüne darbe vuruldu filan diyemedi. Korku dağları sarmıştı. Bu kurumlarda çalışan 2000’in üzerinde basın emekçisi işsizliğe mahkum edilirken, 100’ün üzerinde gazeteci d..]]> Fri, 04 Nov 2016 05:00:42 +0300 Haritadaki noktalar https://www.evrensel.net/yazi/77738/haritadaki-noktalar https://www.evrensel.net/yazi/77738/haritadaki-noktalar? Türkiye’ye kültürel ve coğrafi yakınlığı olan bir bölgeden, Irak’ın Musul’undan yine savaş haberleri duyuyoruz. Gazeteler yazıyor. Televizyon kanallarında “sözde” uzmanlar konuşuyor. Savaşa ilişkin bilgileri oradan buradan okudukları stratejik açıklamalardan ibaret olan gazeteciler Musul’da neler olup bittiğini anlatmaya çalışıyor. Büyük ekranlara yansıtılan ve üzerinde noktalarla şehirlerin, bölgelerin işaretlendiği haritalar gösteriyorlar. Ellerindeki çubuklarla harita üzerindeki bazı noktalara işaret edip, akıllarınca bize savaş gerçekliğini anlatıyorlar. Birilerinin önce işgal ettiği, sonra başka birilerinin o işgalcilerle savaşarak ele geçirdiği, şimdi de ilk işgalcilerin yeniden o ele geçirilmiş yeri ele geçirenlerden geri alacakları söylenen şehirlerden bahsediliyor. Haberlerde ve yorumlarda kullanılan dil son derece militer ve soğuk.Amerika, İngiltere, onların müttefikleri, Irak ve Peşmergelerden bahsediliyor. Peşmergelerin Kürtler olduğu bilgisi bizim basında yok, dış ba..]]> Fri, 21 Oct 2016 05:00:32 +0300 Haberiniz olmasın https://www.evrensel.net/yazi/77639/haberiniz-olmasin https://www.evrensel.net/yazi/77639/haberiniz-olmasin? Türkiye’de olağanüstü hal uygulamaları giderek devlet şiddetinin ve baskısının sıradanlaşıp, olağanlaştığı bir sürece dönüştü. Özellikle insan hakları ihlalleri ve ifade özgürlüğünü engelleyici kararlar açısından durum çok vahim. OHAL kapsamında çıkartılan kanun hükmünde kararnameler bahane edilerek kapatılan radyo ve televizyonlar ve medya kurumlarına yapılan polis baskınları devletin demokratik ideallerden değil, faşizan uygulamalardan yana olduğunun açık bir göstergesi. Televizyonların yayınlarının karartılması, muhalif yayın yapan gazetelerin ve dergilerin kapısına mühür vurulması tek şeye işaret ediyor: Devleti yönetenler bizlerin habersiz kalmamızı, özellikle de ülkede olan biten yanlış işlere dair bilgilere erişmememizi istiyor. Devlet, polisiye önlemlerle, asker postalı ve polis dipçiğiyle gerçekleştirdiği bu “halkı habersiz bırakma baskınlarını” yaparken, aynı zamanda ekonomik anlamda da habercilik sektörüne ciddi bir darbe vuruyor. Bir yandan yüzlerce gazetecinin işsiz kalma..]]> Fri, 07 Oct 2016 05:00:29 +0300 Yine lağım taştı, bez getir https://www.evrensel.net/yazi/77591/yine-lagim-tasti-bez-getir https://www.evrensel.net/yazi/77591/yine-lagim-tasti-bez-getir? Medya mahallesinde yine lağım taşmış. Büyük medya baronunun iş bitirici damadıyla, cumhurbaşkanının bakan olan damadı arasındaki kirli pazarlıklar ortaya dökülmüş. Ortalık çok pis kokuyor. Yalakalık, iktidara yaranma cambazlıkları, şirket içi gizli bilgi sızdırma, gazetecileri güce yaranma konusunda derecelendirme gayreti diz boyu. Büyük medya baronunun damadı bu kirli raporlama ve pazarlıkları siber güvenlikte devrim yarattığını iddia ettiği kendi internet firmasının e-posta adresi üzerinden yapıyor. Redhack adlı siber korsan grubu ise o pek güvenli sanılan ağı delip geçiveriyor. Ortalık hem pis kokuyor, hem de o kokuda gülme gazı saklı sanki. Pis kokular arasında bir gülme geliyor insana. Büyük medyanın yayın yönetmeni veya yayın koordinatörü kisvesi altına gizlenmiş iş bitiricileri medya mahallemizde yeni değil. Zavallı demokrasimiz elverdiği kadar gelişebilen zavallı gazetecilik dünyamızda 1980’lerden sonra yeşeren yeni “üst düzey” gazeteci tipi bu. Onlar gerektiğinde gazeteci..]]> Fri, 30 Sep 2016 05:00:29 +0300 Yönetememe krizi https://www.evrensel.net/yazi/77494/yonetememe-krizi https://www.evrensel.net/yazi/77494/yonetememe-krizi? Türkiye Cumhuriyeti, seçilmiş iktidarın bariz hatalarından kaynaklı bir yönetim krizi yaşıyor nicedir. Milli irade ve demokrasi arasındaki ilişki iğdiş edilmiş. Anayasada yer alan özgürlükler sadece yöneten sınıfın ayrıcalıklı elitlerine tanınıyor ve demokratik özgürlüklerini kullanan her kesimden vatandaş sadece bu nedenle cezalandırılabiliyor. Mutlak gücün tacizine uğratılmış geniş bir halk kitlesi var. Adalet sistemi altüst olmuş, hukukun üstünlüğü ilkesi askıya alınmış. Basında, iktidar yanlısı bir tek seslilik hakim. Muhalif basın, yayın yasaklarıyla, tehdit ve korkutmayla denetim altına alınmaya çalışılıyor. Hapisteki gazeteci sayısı yine 100’ü geçmiş durumda. Her gün bir gazeteci görevi başındayken gözaltına alınıyor, OHAL gerekçesiyle gözaltılar süresiz tutukluluk gibi yaşanıyor. Türk Silahlı Kuvvetleri “dost” ve “düşman” askerler olarak ikiye ayrılmış. Darbeciler ve darbeci olmayan kimler belli değil. Farklı darbe girişimleri nedeniyle ordu içindeki düşmanın tanımı konj..]]> Fri, 16 Sep 2016 05:00:03 +0300 İnternet gazeteciliğinde işler karışık https://www.evrensel.net/yazi/77401/internet-gazeteciliginde-isler-karisik https://www.evrensel.net/yazi/77401/internet-gazeteciliginde-isler-karisik? Geçen hafta Haberdar.com sitesine teklif edildiği iddia edilen 500 bin dolarlık destek hadisesini irdelemiş ve bu derece büyük paralarla çiçeği burnunda web sitelerine yatırım yapmak isteyenlerin motivasyonunu sorgulamıştım. O iddiada bahsi geçen kuruluşla ilgili bir araştırma yaptım. Haberdar.com’un kurucusu Sait Sefa’nın siteye mali destek sunmak için teklif getirdiklerini iddia ettiği ve merkezi Washington’da olan Broadcasting Board of Governers’ın (BBG) yetkilileriyle yazıştım. Haberdar.com adlı siteyle bağlantı kurduklarını, ancak asla mali yardım veya yatırım yapacaklarına dair bir söz vermediklerini, hatta böyle bir konunun hiç konuşulmadığını, zaten bu kadar büyük meblağlarda bağış veya destek veren bir kuruluş olmadıklarını belirttiler. Haberdar.com adlı siteyle sitenin bir yazarı vasıtasıyla bağlantı kurmuşlar, ama sadece habercilik konularında sohbet edilmiş, para mevzusu ise hiç konuşulmamış. Yazımın yayımlanmasından sonra Said Sefa da benimle bağlantı kurdu ve yüz ..]]> Fri, 02 Sep 2016 04:55:10 +0300 500 bin dolarlık gazeteci https://www.evrensel.net/yazi/77354/500-bin-dolarlik-gazeteci https://www.evrensel.net/yazi/77354/500-bin-dolarlik-gazeteci? Liberal gazeteciliğin çok gelişmiş olduğu ABD’de ticari medya son 10-15 yıldır ciddi sorunlar yaşıyor. Günümüzde haber içeriğinden para kazanmak giderek güçleşirken, bağımsız gazeteciler için durum daha zorlaşıyor. Amerika’da, bağımsız gazeteciler ve internet siteleri, değil büyük medya gruplarından, kendi zengin babalarından bile destek alamıyor. Yaşamak ve alternatif haber üretmek için okurlarından kuruşla hibe/destek toplamaya çalıştıkları yetmezmiş gibi, mesela Glenn Greenwald gibi büyük devlet suçlarını ortaya çıkartan araştırmacı gazeteciler sürgünde yaşamaya mahkum bırakılıyor; bir paralı Amerikalı da çıkıp “Gel sana destek olalım, bağımsız gazetecilik yap” demiyor. Meramım ABD’deki gazeteciliği anlatmak değil, ama Amerikan medya gruplarının Türk internet medyasına yatırım yapmak istediğine ilişkin duyumlar var, o nedenle az çok konu hakkında bir giriş yapmak gereğini hissettim. Gazetecilik akademisyeniyim, yıllarca gazetecilik yaptım, dünyada gazetecilik pratiklerini ve med..]]> Fri, 26 Aug 2016 05:00:36 +0300 'Tek'e karşı kulluğa dönüş: Yeni despotizm https://www.evrensel.net/yazi/77310/teke-karsi-kulluga-donus-yeni-despotizm https://www.evrensel.net/yazi/77310/teke-karsi-kulluga-donus-yeni-despotizm? Mısır’da 2013 darbesi ve Sisi iktidarını destekleyen halk hareketleri sırasında çekilmiş bir fotoğraf var. Bu fotoğrafta, Miki Fare kostümü giymiş bir genç elinde Arapça yazılmış bir pankart taşıyor. Pankartta, “Artık daha fazla seçime ihtiyacımız yok, çünkü biz liderimizi seviyoruz” yazıyor. Pek çok sosyal bilimcinin göstergebilimsel açıdan analiz edebileceği bu fotoğraf, siyaset bilimleri açısından 21. yüzyılın yeni despotizmlerine göndermeyle okunabilir. İçinde bulunduğumuz yüzyılın ilk dönemlerinden beri yükselen bir siyasal eğilim olan yeni despotizm, bizim ülkemizi de içine alan bir coğrafyada yeşeriyor. Rusya, Belarus, Ukrayna, İran, Çin, Katar, Türkiye gibi ülkelerde gözlenen bu yeni rejim türüne ilişkin detaylı bir analizi Avustralyalı siyaset bilimci John Keane’nin bir konferansında dinlemiştim. Keane’nin yeni despotizm olarak tanımladığı rejimlerin ortak dinamiklerine bakmak, bugün içinden geçtiğimiz tanımlanamaz ve farklı çatışmalar içeren karanlık süreci anlamakta faydalı..]]> Fri, 19 Aug 2016 05:00:58 +0300 İslamcı hegemonyanın aldatılmış aydınları https://www.evrensel.net/yazi/77161/islamci-hegemonyanin-aldatilmis-aydinlari https://www.evrensel.net/yazi/77161/islamci-hegemonyanin-aldatilmis-aydinlari? Hafızayı beşer, nisyan ile maluldür. Türkiye insanının hafızasızlığı ve bugünü kurgularken geçmişte yapılan hatalardan ders almama inadı ise insanı dumurdan dumura sürükler. Biz yine de hatırlayalım. Darbeci Gülenistler geçmişte siyasi otorite ve ona destek veren entelektüel kanaat önderleri tarafından dokunulmazlık çemberi içinde sarılıp sarmalandı. AKP iktidarının ileri gelenleri de, AKP’ye destek veren medya da, o medyaların yazar-çizerleri de bu darbeci, katil Gülenist hareketin siyasi, iktisadi, entelektüel ve ahlaki savunuculuğunu üstlendiler. Büyük bir çoğunluğunun kendini neoliberal olarak tanımladığı bu entelektüel camianın 2000’li yılların başından günümüze kadar en çok korktukları ve kamuyu uyardıkları konu, ülkedeki demokratik işleyişin bir askeri darbeyle kesintiye uğrayabileceği ihtimaliydi. Bu darbe karşıtı entelektüeller, darbeleri engellemek ve seçilmiş iktidarların ülkeyi yönetmesini sağlamak amacıyla gazeteler, TV kanalları kurdular, dergiler çıkardılar ve fikirle..]]> Fri, 29 Jul 2016 04:05:46 +0300 Darbelerden darbe beğen https://www.evrensel.net/yazi/77112/darbelerden-darbe-begen https://www.evrensel.net/yazi/77112/darbelerden-darbe-begen? Sözde, darbelerle hesaplaşmak için iktidara geldiler, darbecinin Allah’ı olup çıktılar. Darbe deyince bizde hep askeri darbe anlaşılıyor. Halbuki darbe sadece devletin askerinin silah zoruyla ülke yönetimine el koymasıyla olmuyor. Seçilmiş partiler de iktidarda olmanın kendilerine sağladığı avantajı antidemokratik bir siyasal rejim inşa etmek için kullanabiliyorlar. Devletin güvenlik güçlerine emir vererek ülkede bir şiddet ve korku rejimi yaratabiliyor, silah zoruyla demokratik hak talebinde bulunan vatandaşı susturabiliyorlar. Canı isterse onu öldürebiliyor, hapse atabiliyor, akıl ve mantık dışı davalarla binlerce insanın hayatını söndürebiliyor. Bir ülkedeki medya kanallarına siyasi iktidar tarafından baskı uygulanması, yayın içeriklerinin sansürlenmesi, neyin haber olup neyin olmayacağına tek bir devlet başkanının karar vermesi, sadece askeri darbelerle olmuyor. Ülkedeki tüm iletişim kanallarının işgal edilmesi… Enerji kaynaklarının, madenlerin, temel altyapı tesislerinin k..]]> Fri, 22 Jul 2016 04:32:59 +0300 Ayarlarınızla oynamayınız, iyi olan biziz https://www.evrensel.net/yazi/76910/ayarlarinizla-oynamayiniz-iyi-olan-biziz https://www.evrensel.net/yazi/76910/ayarlarinizla-oynamayiniz-iyi-olan-biziz? İyi, güzel güzel yürekli, dürüst, sorumluluk sahibi ve ahlaklı insanları korkutma, marja itme, kriminalleştirme, işsiz bırakma, yaşam alanlarını daraltma ve gerekirse özgürlüklerinden mahrum edip haksız yere cezaevine atma dalgası çığ gibi büyüyor. Gün geçmiyor ki bir insan hakları savunucusu gözaltına alınmasın, bir gazeteci cezaevine konmasın, bir akademisyen işinden edilmesin. Bu insanlar öyle gerçekten suç işlediklerinden, cana kastettiklerinden, kanun tanımazlıktan filan değil, tam tersine, hakkı, hukuku, yasayı, adaleti savundukları için gözaltına alınıyor, sorgulanıyor, işlerinden ediliyor veya cezaevine atılıyorlar. Asıl suçları muhalif olmak. İktidarın yanlış işlerine dikkat çekmek. Ezen yerine, ezilenin yanında yer almak. Her koşul altında etik, adil ve sorumlu davranmak gerektiğini savunmak. Bu güzel insanlar insani olanı, ahlaklı olanı, adil olanı savundukça aramızdan çekilip birer birer marja itiliyor veya cezaevlerine kapatılıyorlar. Şebnem Korur Fincancı, Erol Öndero..]]> Fri, 24 Jun 2016 04:48:11 +0300 İngiliz akademisyenin Türkiye'de çiğnenen onuru https://www.evrensel.net/yazi/76820/ingiliz-akademisyenin-turkiyede-cignenen-onuru https://www.evrensel.net/yazi/76820/ingiliz-akademisyenin-turkiyede-cignenen-onuru? Bilgi Üniversitesi’nden meslektaşım Chris Stephenson Mart ayından beri şuursuz bir cadı avının mağduru. Chris, gözaltındaki barış imzacısı akademisyenlere destek için gittiği İstanbul Adliyesi’nde çantasından çıkan Nevruz davetiyeleri nedeniyle önce gözaltına alındı, sınır dışı edilmek istendi; ardından da savcılık bu davetiyeler nedeniyle hakkında terör propagandası suçlamasıyla dava açtı. İngiliz akademisyenin sınır dışı kararı kalktı, korkmadı, kaçmadı, ailesiyle birlikte Türkiye’ye döndü. Ama şimdi hakkında düzenlenen saçma sapan bir iddianameyle ve çarpıtılmış bir şekilde sanki “yasa dışı örgüt broşürü” taşımış gibi yargılanacak. Chris Stephenson’un çantasından çıkan Nevruz davetiyeleri yasal bir parti olan ve mecliste seçilmiş milletvekilleri bulunan HDP’nin İstanbul sokaklarında vatandaşa serbestçe dağıttığı şeyler. Her bireyin ve topluluğun bayram kutlama özgürlüğü olduğu gibi, yasal partilerin de özel günleri vatandaşlarla kutlamaları demokrasinin vazgeçilmez özgürlüklerinde..]]> Fri, 10 Jun 2016 05:00:34 +0300 Kahraman gazeteci asparagası https://www.evrensel.net/yazi/76768/kahraman-gazeteci-asparagasi https://www.evrensel.net/yazi/76768/kahraman-gazeteci-asparagasi? Son günlerde bir “en kahraman gazeteci” anlatısıdır gidiyor. Önce Perihan Mağden Nokta dergisinde bir kahraman kadın gazeteciden bahsediyor. Arkasından Hasan Cemal, P24 sitesinde yayımlanan bir yazısında yine bu kadın gazeteciden “kahraman” diye söz ediyor. Cemal, ayrıca içlerinde Mehmet Baransu, Can Dündar, Erdem Gül ve “Ölüm sınırında gazetecilik yapanlar” olarak genellediği Kürt gazetecileri de bu iki isimle aynı kefeye koyuyor. Benim bu en kahraman gazeteci sınıflandırmasına itirazım var. Öncelikle, yazılarımı okuyanlar bilir, benim grup ve cemaat çıkarı için gazetecilik yapanlarla (ya da yapıyormuş gibi görünenle) çok ciddi sorunum var. Ve bu tür “gazetecilerin” gerçekten kamu çıkarı için gazetecilik yapanlarla aynı kefeye konulmalarından son derece rahatsız olan bir gazetecilik akademisyeniyim. Gazetecilik akademisyeniyim derken, hayatında hiç haber merkezi görmemiş, haber peşinde koşmamış, yazdığı haberler nedeniyle başı derde girmemiş akademisyenlerden değilim. Gazetecilik o..]]> Fri, 03 Jun 2016 05:00:24 +0300 Pelikanlaştırabildiklerimizden misiniz? https://www.evrensel.net/yazi/76626/pelikanlastirabildiklerimizden-misiniz https://www.evrensel.net/yazi/76626/pelikanlastirabildiklerimizden-misiniz? Türkiye gibi az okuyan, ama bol keseden çokça asılsız ahkam kesen insanların çok olduğu bir ülkede, düşüncelerin kısa cümlelerle ifade edildiği Twitter gibi bir medya mecrasının fenomen olmasına şaşmamalı. Twitter bugün ülkedeki siyasi güç mücadelesinde büyük rol oynuyor. Yeni Türkiye’de güç savaşları sosyal medya arenasında yaşanıyor ve imparatorun gladyatörü vazifesini üstlenmiş olan kalemşorlar 140 vuruş esasıyla siyasi suikastlara imza atıyorlar. Eskiden Topal Osmanlar vardı, artık Pelikan kalemşorları var. Siyasi suikastlarla muhalifleri bertaraf etme işi de artık boğmakla, öldürmekle değil, sosyal medyadan üstümüze boca edilen yalan, iftira ve fitneyle oluyor. Günümüz Türkiyesi’nde yalan, iftira ve fitne üretmeyi meslek edinmiş, profesyonel kadrolardan bahsediliyor. Bunların bir kısmı kurumsallaşmış Troller; yani kimliği karanlık bilgi kirleticileri; bazıları gönüllü nefer. İçlerinde öyleleri var ki, muktedire yaranmak ve “yeni Türkiye” idealinden maddi ve siyasi çıkar sağlama..]]> Fri, 13 May 2016 04:28:10 +0300 DİHA muhabirleri hakikati yazdıkları için tutuklanıyor https://www.evrensel.net/yazi/76581/diha-muhabirleri-hakikati-yazdiklari-icin-tutuklaniyor https://www.evrensel.net/yazi/76581/diha-muhabirleri-hakikati-yazdiklari-icin-tutuklaniyor? 1 Mayıs sabahı Gaziantep Emniyet Müdürlüğü önünde bir bombalı araç saldırısı oldu. Saldırıda 2 polis hayatını kaybederken, 18 polis ve 4 sivil yaralandı. Olay sonrası İhlas Haber Ajansının (İHA) geçtiği bilgilere göre, saldırganlardan birinin kimliği belirlendi. Bu kişi IŞİD üyesiydi ve olay sonrası babası gözaltına alınıp sorgulanmıştı. Bu elim saldırı sonrası olay yerine ilk giden gazeteci aslında Dicle Haber Ajansı (DİHA) Muhabiri Mehmet Hakkı Yılmaz’dı. Gaziantep’teki bombalı saldırı yerine ilk giden ve haber yapmaya çalışan Muhabir Mehmet Hakkı Yılmaz, önce gözaltına alındı, ardından çıkartıldığı mahkeme tarafından “örgüt üyeliği”suçlamasıyla tutuklandı. Mehmet Hakkı Yılmaz ocak ayından beri haber peşinde koşarken tutuklanan onuncu DİHA muhabiri. Tutuklanan diğer DİHA muhabirleri şunlar: Nedim Oruç 6 Ocak’ta, Nuri Akman 2 Şubat’ta, Nazım Daştan 11 Şubat’ta, Feyyaz İmrak 15 Şubat’ta, Mazlum Dolan 23 Şubat’ta, Ziya Ataman 11 Nisan’da, Meltem Oktay 12 Nisan’da,..]]> Fri, 06 May 2016 04:54:21 +0300 Devletler suç işler, akademisyen bunu belgeler https://www.evrensel.net/yazi/76482/devletler-suc-isler-akademisyen-bunu-belgeler https://www.evrensel.net/yazi/76482/devletler-suc-isler-akademisyen-bunu-belgeler? Bugün 22 Nisan. Bugün “Devlet suç işlemesin, sivil öldürmesin” diyen ve acil barış çağrısı yapan binlerce akademisyenin yargılanma günü. Devlet hem suç işliyor, hem de suç işlediğini kendi yüzüne vuran akademisyenlere terörist muamelesi yapıyor. Bugün dört akademisyen arkadaşımız, Esra Mungan, Meral Camcı, Kıvanç Ersoy ve Muzaffer Kaya’nın duruşması var. Dört arkadaşımız biz imzacı akademisyenlere ibret olsun diye tutuklandı ve ülkede uzunca bir süredir devam etmekte olan korku politikalarının bir devamı olarak da suçsuz yere hapse atıldılar, suç olmayan bir şeyden dolayı yargılanıyorlar. Bugün Çağlayan’daki İstanbul Adliyesinde bir barış ve özgürlük nöbetimiz var yine. Arkadaşlarımıza sahip çıkacağız ve haksız yere kapatıldıkları cezaevlerinden hâlâ barışı ve insanlığı bağırdıkları için onlara saygımızı sunacağız. Bugün bu vesileyle 2002 yılında dorduncukuvvetmedya.com sitesinde yazdığım bir yazıyı yeniden paylaşmak istiyorum. Bu yazı, 2002 yılında güya “Afganistan’ı özgürleştirmek..]]> Fri, 22 Apr 2016 05:00:40 +0300 Mutfakta biri mi var? https://www.evrensel.net/yazi/76381/mutfakta-biri-mi-var https://www.evrensel.net/yazi/76381/mutfakta-biri-mi-var? Bugün size Panama Belgeleri ve gazetecilik onuru üzerine bir yazı yazacaktım. Hani şu Panama merkezli bir hukuk firmasından yayılan ve dünya çapında 12 liderle 143 politikacının kirli para aklama işlerini ortaya döken gizli belgelerden. Panama Belgelerini ortaya çıkartan ekiple yine sızıntı belgeler konusunda uzmanlığıyla tanıdığımız Wikileaks arasında bir atışma yaşandı dün. Wikileaks’çiler Panama Belgelerinin Amerika Birleşik Devletleri ile George Soros’un da dahil olduğu bir çıkar grubu tarafından Rusya’yı ve tabii Putin’i hedef alarak yayımlandığını iddia ediyor. Belgelerde bahsi geçen olaylar her ne kadar doğru olsa da, haberlerin kim tarafından ve nasıl bir motivasyonla yayımlandığının da gazetecilik onuru açısından önemli olduğunu söylüyorlar. Tartışmaya değer bir konu… İşte ben de bugün gazetecilik onuru, habercilik etiği gibi konulardan bahsederim bu vesileyle diyordum. Sonra birden kendi kendime hayret ettim. Bugün Türkiye’de hâlâ herhangi bir meslek grubunun onurundan, et..]]> Fri, 08 Apr 2016 05:00:00 +0300 Neden üzülemiyoruz? https://www.evrensel.net/yazi/76185/neden-uzulemiyoruz https://www.evrensel.net/yazi/76185/neden-uzulemiyoruz? Zaman gazetesine kayyum atanmasına ilkesel olarak karşı çıkıyoruz. Yapılan büyük bir yanlış, iktisadi suikast ve politik hata. Ama Zaman gazetesinin başına gelen bu felaketle manevi bir yakınlık da kuramıyoruz. Onlar için gönül rahatlığıyla üzülemiyoruz. Bu gönül rahatlığıyla üzülememe haline yol açan bazı nedenlerimiz var: Zaman gazetesi ve onun ideolojik olarak bağlı olduğu Gülen Cemaati, bu ülkede bugün kendi başlarına gelen siyasi suikastlar zincirinin kitabını yazdılar. Bugüne kadar pek çok gazete ve gazeteciyi töhmet altında bırakan, işlerini ya da mal varlıklarını kaybetmelerine neden olan siyasi, iktisadi, polisiye, adli süreçlerde ideolojik aygıt olarak rol oynadılar. Suçsuz insanların hapse atılmasını destekleyen, onları suçlu gibi gösteren yalan haberler yaptılar. Ülkede belli bir çıkar grubunun devletin hemen her kademesinde etkili olması ve kendi yandaşlarını kayırarak politik/bürokratik kıyam yapmasına zemin hazırladılar. Çok masum insana acı çekti..]]> Fri, 11 Mar 2016 04:58:57 +0300 23 numaralı ev https://www.evrensel.net/yazi/75924/23-numarali-ev https://www.evrensel.net/yazi/75924/23-numarali-ev? Yalan, genelgeçer tanımıyla tasvip edilen bir şey değildir. Ama çok insan yalan söyler. Kimisi inandırıcı yalanlardır, kimisi de o kadar sırıtır ki, “Yok artık” dedirtir. Yalan, bir güç ilişkisi içinde söylenmişse, ezen ve ezilen arasındaki çatışmayı hem daha çok keskinleştirir, hem de yalanı söyleyene karşı içten içe büyüyen bir tepki yaratır. Her toplumda, muktedir yalan söylediğinde buna inanırmış gibi yapan insanlar vardır. Muktedirin yalanları kendisine zarar vermiyorsa, hatta o yalanlara inanırmış gibi yapmak kendilerine çeşitli faydalar sağlıyorsa, bazı insanlar yalanlara inanmaya dünden hazırdır. Muktedir hakikati savunanları sevmez, kendisine inanırmış gibi yapanlarla gerçeği talep edenlere karşı savaş açar. Hakikati savunanlarla, muktedirin yalanlarına inanırmış gibi yapanlar arasındaki savaş günümüzde medya arenasında yaşanıyor. Neyin gerçekte ne olduğuna ilişkin bilginin kamusal alana yayıldığı yazılı ve görsel medyada muktedirin yalanlarıyla, hakikate adanmışların itir..]]> Fri, 05 Feb 2016 05:00:19 +0300 Tecavüzün kıymetli haber değeri https://www.evrensel.net/yazi/75871/tecavuzun-kiymetli-haber-degeri https://www.evrensel.net/yazi/75871/tecavuzun-kiymetli-haber-degeri? İstanbul Kadıköy’de bu hafta yaşanan bir tecavüz haberi Türkiye gündeminde büyük yer kapladı. Öylesine büyük bir haber değeri verildi ki bu olaya medyada, Cizre’nin bir mahallesinde, sokağa çıkma yasağı ve olağanüstü hal uygulamaları nedeniyle ölümle burun buruna ambulans bekleyen, ama bir türlü tıbbı yardım alamayan 27 yaralıdan bile daha büyük yer kapladı basında. Sadece basında değil, sosyal medyadaki binlerce kullanıcı da “Caddede” yaşanan tecavüz haberine büyük ilgi gösterdi. Halkımız insan hayatlarına değer veriyor; ama sadece o insanın hayat hikayesinde “seksi” çağrıştıran bir unsur olduğu müddetçe. Basınımız da insan hayatlarına değer veriyor, o insanın başına gelen felaket haberi tiraj, reyting veya tıklama rekoru kırdıracaksa. Hakikaten çok ciddi bir insaniyet, vicdan ve adalet krizi içinde olduğumuzu düşünüyorum. İstanbul’un göbeğinde yaşanan, elbette çok talihsiz ve üzücü, ama en azından kimsenin hayatını kaybetmediği, suçlunun da derhal yakalandığı bir kriminal vaka, Do..]]> Fri, 29 Jan 2016 05:00:23 +0300 Terlik https://www.evrensel.net/yazi/75815/terlik https://www.evrensel.net/yazi/75815/terlik? Son dönemde görüp de unutamadığım ve yaşadığım müddetçe bir hayalet gibi beynimde dolaşacak olan bir görüntü var. İstanbul’da bir “şafak operasyonu” sırasında kendi evinde polisler tarafından öldürülen Dilek Doğan’ın annesi Aysel Doğan’ın evladını öldüren polislere fırlattığı terlik. Polisler normalde halkın güvenliğini sağlaması gereken kişiler. Oysa bir sabah evinize terörle mücadele ekipleri geliyor. Sizi uykunuzdan uyandırıyor. Ses etmiyorsunuz, içeri buyur ediyorsunuz. Sadece, “Aman ayağınıza galoş giyin, ev temiz” dedi diye kızınızı vurup ağır şekilde yaralıyorlar. Biraz evvel uykusundan uyandırılmış olan masum evladınız gözünüzün önünde yok olup gidiyor. Bu “şafak katliamına” karşılık sizin elinizde olan tek silah ise bir terlik. Canhıraş bir şekilde onu fırlatıyorsunuz polislere. Gözümün önüne geldikçe hep kendimi Aysel Doğan’ın yerine koyuyorum. Bir anne olarak onun acısını yüreğimde hissediyorum. Aysel Ana’nın terliği hayatım boyunca gözümün önünden gitmeyecek. Ays..]]> Fri, 22 Jan 2016 04:55:17 +0300 İyi Alman https://www.evrensel.net/yazi/75760/iyi-alman https://www.evrensel.net/yazi/75760/iyi-alman? Nazi Almanyası’nda yaşanan soykırım, şiddet ve katliamlara uzaktan bakıp itiraz etmeyen, otoritenin göz göre göre işlediği savaş suçlarından dolayı bireysel sorumluluk almayanlara “İyi Alman” denirdi. Oyla başa gelen diktatörün sözde meşru suçlarına bizzat iştirak etmemiş olmak, elini pisliğe bulaştırmamak, olan biteni sadece uzaktan duyuyor, görüyor olmak iyi Alman’ın vicdan temizliğine yetiyordu. Her gün işlenen sistematik suçlarda sorumluluk almamak için düzinelerce bahane vardı: “Ben ona oy vermedim ki, veren düşünsün” “Hükümet bazı şeyleri yapıyorsa düşmanlarla mücadele etmek için yapıyordur” “Devlet kutsal ve her şeyden önemli” “Kendimin ve çocuklarımın geleceğinden korkmasam belki protesto ederdim, ama…” “Ben hiçbir suça göz tanıklığı etmedim, gerçekten olup olmadığını bilemem” “Başımızdakilerin bütün bunları bizim iyiliğimiz için yaptığına inanıyorum” “Benim devletim iyi vatandaşına kötü şey yapmaz. Yapıyorsa, kötülere yapıyordur” “Yapılanlara itiraz etsem de bir şey ..]]> Fri, 15 Jan 2016 05:00:54 +0300 Geçen yıl, yurttan sesler korosu ve gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/75656/gecen-yil-yurttan-sesler-korosu-ve-gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/75656/gecen-yil-yurttan-sesler-korosu-ve-gazetecilik? 2016’ya girdik, ama hoş girmedik, itiraf edelim. Yeni bir yıl normalde hoşlukla, güzellikle, iyi temennilerle karşılanır; ama bizde o hal yok. OHAL var. Yurttan sesler korosu matem şarkıları söylüyor. 2015 şiddet, korku, ölüm, çatışma ve gerilimlerin yılı oldu. Bu bilinçli olarak kurgulanan ve uygulanan bir devlet politikası gibi görünüyordu. Korku politikalarının tüm ülkede yaygınlaşmasında hiç hak etmediğimiz kadar kötü yapılan gazeteciliğin rolü büyüktür. Gazeteciler 2015’te her zamankinden daha beter şekilde politik aktör oldular; kahramanlık destanı yazmakla saray soytarısı olmak arasında gidip geldiler. Halka mektup yazmaları gerekirken, sürekli Başbakan ve Cumhurbaşkanıyla itişip kakıştılar, bireysel kavgalara tutuştular. Sen, ben, derken milletin acısını, sıkıntısını görmediler. Amerika’nın ünlü Columbia Gazetecilik Okulu prestijli bir dergi çıkartır. Bu dergi (Columbia Journalism Review-CJR), geçenlerde 2015’in en iyi ve en kötü gazetecilik örneklerin..]]> Fri, 01 Jan 2016 04:55:08 +0300 Ölüler olay yerinden bildiriyor https://www.evrensel.net/yazi/75604/oluler-olay-yerinden-bildiriyor https://www.evrensel.net/yazi/75604/oluler-olay-yerinden-bildiriyor? Büyük basın ne kadar tersini ispatlamaya çalışırsa çalışsın, sivilden terörist yaratmaya çalışırsa çalışsın, Türkiye’nin Güneydoğusunda devlet şiddetine karşı direnen bir halk hareketi var. İnsanlar öldürülüyor. Şehirler boşaltılıyor. Bölgeden iç savaş görüntüleri geliyor. Buradayız Kolektifinin verilerine göre 22 Aralık itibariyle son beş ayda bölgede 44 çocuk katledilmiş. 9 yaşında… 12 yaşında… 16 yaşında çocuklar. Çoğunluk medyasının gözünde onlar hendek kazan terörist; hendek kazmayıp evinde öldürülen çocuğun ise adına lüzum yok. İnsanlar evlerinde hapis. Dışarıya çıkan vurulma tehlikesiyle karşı karşıya. Su almak, ekmek almak, yasak. Yaralanmış yakınını hastaneye taşımak, yasak. Öldürülen yakınını gömmek, yasak. Ölü bedenler katliamın simgeleri gibi evlerinde bekletiliyor. Bedeni gömülmeden arafta bekletilen her bir cenaze silahlı şiddete, adaletsizliğe, haksızlığa şahit. Henüz yaşayanlar her saniye “Acaba ne zaman öleceğiz?” korkusuyla nefes alıyor. Silopi’de tepesin..]]> Fri, 25 Dec 2015 05:00:13 +0300 Alem ilandan değil, haberden para kazanıyor https://www.evrensel.net/yazi/75550/alem-ilandan-degil-haberden-para-kazaniyor https://www.evrensel.net/yazi/75550/alem-ilandan-degil-haberden-para-kazaniyor? Merkezi Almanya’da olan Dünya Gazete Yayıncıları Derneği (WAN-IFRA) 2016’ya girerken gazetecilikte yeni eğilimleri analiz eden “Dünya Basın Eğilimleri Raporu 2015”i yayımladı. Zenith Optimedia, IPSOS, Pew Research Center gibi global araştırma şirketlerinin verilerine dayanan rapora göre dünyada haber satışından elde edilen gelir giderek artıyor. WAN-IFRA raporları dünyada 70 ülkede yapılan araştırma sonuçlarına dayanıyor ve küresel endüstrinin yüzde 90’ından fazlasının muhasebesini yapıyor. “Dünya Basın Eğilimleri Raporu” her sene düzenli olarak yayımlanıyor ve bir önceki yıla ait verileri içeriyor. Aşağıda bir özetini paylaşacağım rapor 2014 yılına ait datalardan toplanmış ve global gazetecilik alanında gözlenen güncel eğilimleri anlatıyor. Öncelikle yüzyılın haberi: Küresel gazete yayıncıları ilk kez haber satışından ilandan daha çok para kazanmışlar. 20. yüzyıl boyunca gazete sahipleri haberden çok ilan ve reklamdan para kazandılar. Eskiden gazetelerin toplam gelirinin yüzde..]]> Fri, 18 Dec 2015 04:55:13 +0300 Gazetecilik ve ajanlık https://www.evrensel.net/yazi/75500/gazetecilik-ve-ajanlik https://www.evrensel.net/yazi/75500/gazetecilik-ve-ajanlik? Gazeteci Can Dündar ve Erdem Gül’ün yaptıkları bir haber nedeniyle casuslukla suçlanarak hapse atılmaları kafalarda soru işaretleri uyandırıyor. Gazeteci haber yaparak ajanlık yapmış olabilir mi? Devletin çok gizli belgelerini yayımlamak vatana ihanet midir? Ajanlıkla gazeteciliği birbirinden ayıran şeyler nelerdir? Gazetecilik tarihinde yaşanmış buna benzer olaylar var mı? Son günlerde pek çok muhabir arayıp bana bunları soruyor. Televizyon kanallarındaki tartışma programlarında bu sorulara yanıt aranıyor. İktidara yakın basın, işi gücü bırakmış, Cumhuriyet gazetesinin MİT TIR’larında taşınan silahların fotoğraflarını yayımlamasının casusluk olduğuna milleti ikna etmeye çalışıyor. Öncelikle net bir şekilde söyleyelim. Haberle casusluk olmaz. Casusluk, tanımı gereği, önemli askeri-sivil bilgilerin gizli-saklı aktarımına dayalı bir meslek. Casusluk genellikle bir devlet sırrının başka bir devlet hesabına öğrenilmesi ve aktarılmasıyla olur. Eğer bir devlet sırrı kendi milletinin çıka..]]> Fri, 11 Dec 2015 04:56:20 +0300 Cinayeti gördük https://www.evrensel.net/yazi/75444/cinayeti-gorduk https://www.evrensel.net/yazi/75444/cinayeti-gorduk? Medya çağında ölüm, katliam ve suikastlar televizyonda, sosyal medyada seyirlik hale geldi. Ankara Katliamı’nda halay çeken gençlerin arkasında patlayan ilk bombaya, Suruç’ta parçalanmış cesetlere, Paris saldırılarında ölen, yaralanan veya can çekişenlerin acısına, Diyarbakır’ın Sur ilçesinde bir suikasta kurban giden Tahir Elçi’nin öldürülüşüne neredeyse canlı yayın izler gibi tanıklık ettik. Medya tanıklığı bizi olan bitene her zamankinden daha çok yakınlaştırırken, aynı zamanda üzerimize tüm ağırlığıyla çöken bir ahlaki sorumluluk da yüklüyor. Bizden uzakta bir yerlerde başlarına kötü şeyler gelen, şiddete maruz kalan, öldürülen, yok edilen insanların acısına tanıklık etmek, öyle kolayca bakılıp geçilecek şeyler değil. Birçoğumuz için “hiç kimse”, ama tanımadığımız birileri için “çok değerli” olan o kurbanların acısıyla ne derece empati kurabiliyoruz? Burada kuşkusuz tanıklık ettiğimiz acıyla bizi tanıştıran, o acıya aracılık eden medyanın yaşanan gerçekliği bize nasıl bir ahlaki s..]]> Fri, 04 Dec 2015 05:00:15 +0300 Yerli ve milli gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/75388/yerli-ve-milli-gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/75388/yerli-ve-milli-gazetecilik? Diplomatik ve askeri krizlerin haber oluş biçimi çoğunlukla problemli. Öncelikle, bazı gazeteciler olan biteni doğru anlayamıyor, iyi tarif edemiyor ve yorumlayamıyorlar. Güncel konunun uzmanı olan gazeteciler boş konuşan kalabalık arasında kaybolup gidiyor. Halk neyin ne olduğunu, neden olduğunu, nasıl olduğunu, sonuçlarını açık ve net bir şekilde öğrenmek isterken, medya içeriklerinde “angajman kuralları”, “nota vermek”, “savunma sistemleri”, “füze sistemleri” gibi anlaşılması zor bir dil kullanılıyor. Özellikle de uzman görüşüne başvurulan haber içeriklerinde konuşanlar işi daha da içinden çıkılmaz bir hale getiriyorlar. Zaten olayları doğru anlayıp yorumlayan az sayıda gazeteci “Gerçekleri bulandırma timleri” tarafından acilen itibarsızlaştırılıyor. Kim bu gerçekleri bulandırma timleri diyeceksiniz? Rusya’yla yaşanan sınır ötesi operasyon ve uçak düşürme hadisesi onları tanımak için güzel fırsat. Edward Herman ve Noam Chomsky’nin medyada gerçeklerin nasıl gizlendiğini tarif ett..]]> Fri, 27 Nov 2015 05:00:47 +0300 Korku, filler ve insanlar https://www.evrensel.net/yazi/75335/korku-filler-ve-insanlar https://www.evrensel.net/yazi/75335/korku-filler-ve-insanlar? “Filler hep aynı su yolunu takip ederlerdi. Bunu keşfeden insanlar tuzaklarını bu su yolu üzerine kurarlardı. Kendileri de siyah kukuletalı ‘siyah’ elbiseler giyerlerdi. Tuzağa düşen filleri günlerce aç bırakır ve başına, yüzüne, kulaklarına, hortumuna ve bacaklarına çelik kancalı maşalar ve üzeri çivili sopalarla vurarak işkence edip onları ölüme terk ederlerdi. Bu sopalara ‘terbiye sopası’ derlerdi. Fillerin ölüm, açlık ve korkuya karşı dirençlerinin bittiği noktada siyah elbiseli aynı insanlar ‘beyaz’ elbiselerini giyer ve filleri tuzaklardan kurtarır, yaralarını tedavi eder, karınlarını doyururlardı. Filler, hayatlarını borçlu oldukları bu beyaz elbiseli insanlara kayıtsız şartsız itaat ederlerdi.” Halis Çetin, Korku Siyaseti ve Siyaset Korkusu adlı kitabında böyle tarif eder günümüz korku politikalarını. Bize tuzak kuranlar aynı zamanda bizim kurtarıcımız-mış gibi ortaya çıkabilirler. Çünkü bize o tuzakları kuranlar, korkuyu insanları belli bir hedefe doğru motive etmek için kull..]]> Fri, 20 Nov 2015 05:00:34 +0300 Diktatörün stratejik düşüşü https://www.evrensel.net/yazi/74768/diktatorun-stratejik-dususu https://www.evrensel.net/yazi/74768/diktatorun-stratejik-dususu? Megalomani, muhalifine karşı düşmanlık, tahammülsüzlük, doğruları duymak istememe, ötekine karşı gözü dönmüş bir nefret, iz sürme, hedef gösterme, şeytanlaştırma, yok etme isteği, rakipleri işlevsiz bırakmak için kumpas kurma, hatta öldürme, yok etme, gerekirse savaş çıkartma… Bir diktatörün iktidarda kalmak için yapmayacağı şey yok. Diktatörlük bir insanın doğasında yoktur herhalde. Hiçbir insan koskoca bir ulusu kendi çıkarları uğruna şiddet çukuruna batıracak psikolojik donanımla gelmez dünyaya. Bir diktatörün yükselişinde üç şeyin rol oynadığı söylenir. Karizma, bireysel hırs ve kurnazlık… Bunların mükemmel bir karışımından çıkıyormuş diktatörler. Kimi liderin karizması var, ama hırsı yok. Kimisi çok kurnaz, ama karizması sıfır. Üçü bir arada oldu mu korkmak lazım diyorlar. Tabii kitleleri etkileyecek bir kült fikriniz de olacak. “Daha güçlü bir ülke” mi? “Yeni bir dünya düzeni” mi? “Eski değerlere geri dönüş” mü? “Umut ve değişim” mi? Her ne ise, artık meşrebine göre… Sonra bu..]]> Fri, 28 Aug 2015 05:00:22 +0300 ‘6 milyon oy kaosa verildi’ tantanası https://www.evrensel.net/yazi/74620/6-milyon-oy-kaosa-verildi-tantanasi https://www.evrensel.net/yazi/74620/6-milyon-oy-kaosa-verildi-tantanasi? Bundan 7 sene önce, 2008’de, Hürriyet gazetesi “411 el kaosa kalktı” manşetini attı. Gazetenin yöneticileri mecliste halk tarafından seçilmiş 518 milletvekilinin 411’inin başörtülü eşi olan cumhurbaşkanına geçit vermesini büyük bir facia olarak görüyorlardı. O zamanlar orducu, Kemalist statükoyu temsil eden Hürriyet’e bakılırsa “türban” ülkeyi bölecekti ve toplumsal kutuplaşma büyük endişe yaratmaktaydı. O günlerde Tayyip Erdoğan Hürriyet’in yöneticilerine şöyle seslenmişti: “Şimdi tabii adama sorarlar. Hani sen özgürlükçüydün. Hani sen hak ve hürriyetlerden yanaydın. Adın Hürriyet, attığın bu başlık ne? Tamamen ters.” Bugünlerde de hem İslamcı basında hem de AKP’ye destek veren laik ticari medyada 7 sene önceki Hürriyet’in manşetine benzer haber başlıkları görüyoruz. HDP’ye giden 6 milyon oyun kaosa verildiği söyleniyor. Kürtlere verilen oyların terörü tetikleyeceği, ülkeyi içinden çıkılmaz bir karmaşaya sokacağı iddia ediliyor. Statüko ve devlet aklı bu topraklarda hep ayn..]]> Fri, 07 Aug 2015 09:18:11 +0300 Hollywood’a taş çıkartan AKP senaryoları https://www.evrensel.net/yazi/74572/hollywooda-tas-cikartan-akp-senaryolari https://www.evrensel.net/yazi/74572/hollywooda-tas-cikartan-akp-senaryolari? Önceki gün ilginç bir şey oldu. CHP’nin 7 Haziran sonrası start alan terör olaylarının nedenlerinin ve faillerinin araştırmasına yönelik meclis araştırması önerisi TBMM Genel Kurul’unda AKP’li ve MHP’li vekillerin aleyhte oy kullanmaları neticesi reddedildi. AKP bir yandan “PKK ve kanlı eylemleri” adlı Türk dizisini neredeyse tüm ana akım medya kurumlarında yayına sokmuşken, nedense meclisin ülkede yaşanan şiddet sarmalının faillerinin bulunmasına ilişkin araştırma yapmasına karşı. Sadece AKP değil, seçim sonrası millete ceza gibi yaşatılan kargaşa ortamının arkasındaki kirli güçlerin ortaya çıkmasını MHP de istemiyor. Nedense sadece terör eylemlerinin sorumlusu gibi gösterilen HDP ve olayların gerçek boyutuna ışık tutmaya niyetli görünen CHP terör olaylarının faillerinin bulunması için meclisin çalışmasını istiyor. AKP ve MHP’nin riyakârlığı cıvık cıvık üzerlerinden akıyor. Vatanseverlik nutuklarına gelince üzerlerine yok maşallah, ama iş ciddiyete gelince hemen çamura y..]]> Fri, 31 Jul 2015 04:53:16 +0300 Vahşeti görmek istememek https://www.evrensel.net/yazi/74529/vahseti-gormek-istememek https://www.evrensel.net/yazi/74529/vahseti-gormek-istememek? Suruç katliamı ertesinde basında yer alan bütünlüğü bozulmuş ölü beden fotoğrafları bilhassa Türkiye’nin batısında tepkiyle karşılandı. Sıradan medya izleyicisi adeta basın etikçisi kesilmiş. Ege’nin plajlarında güneşlenirken gazete okuyanlar, İstanbul kafelerinde olan biteni tartışanlar, sosyal medyada olaylara yorum getirmeye çalışanlar rahatsızlıklarını dile getiriyorlar: “Bu fotoğraflar yayınlanmamalı!”, “Gazetecilik etiği nerede kaldı?”, “Basın sorumsuz davranıyor ve ölen canlara, onların ailelerine saygısızlık yapıyor.” Kobane’deki Kürtlere yardım götürmek için Türkiye’nin Suriye sınırında bir kente giden ve orada kendilerini bekleyen sinsi bombalarla vücutları darmadağın olan gençlerin katliam sonrası görüntülerini görmemek, o ana bakmamak için ciddi bir direnç var. Kuşkusuz, bakan kişiyi travmatize eden görüntüler bunlar. Bir yandan hepimizi ölümün ontolojik gerçekliğiyle korkunç bir şekilde yüz yüze bırakan, ama diğer yandan da ölü bedenlerin bir saniye evvel kanlı canlı bi..]]> Fri, 24 Jul 2015 05:00:31 +0300 Gazeteciyi susturmak https://www.evrensel.net/yazi/74292/gazeteciyi-susturmak https://www.evrensel.net/yazi/74292/gazeteciyi-susturmak? Şanlıurfa Valisine soru sordukları için gözaltına alınan gazetecilerin haberi çok enteresan bir zamanda ulaştı bana. Gazetemiz Evrensel’in Muhabiri Hasan Akbaş, Cumhuriyet’ten Pınar Öğünç ve Alman Die Welt Gazetesi Muhabiri Deniz Yücel, Valiye Akçakale sınır kapısından kaçak giriş yaptıkları söylenen IŞID militanlarının bölge için bir tehdit oluşturup oluşturmadığını sormuşlardı. Babalarının hayrına değil, kamu yararı için, mesleklerinin gereğini yapmak için. Gazeteci bu; soru soracak elbet. Ama biz tabii gazetecilerin soru sormasının devlet erkanı tarafından abesle iştigal olarak karşılandığı bir dönemdeyiz. Dumurlar Türkiye’sindeyiz. AKP Türkiye’si devlet-gazeteci ilişkisini böyle tuhaf noktaya getirdi ve bir valiye, kendisine soru sordular diye gazeteciyi gözaltına aldırabilecek gücü verdi. Neyse, ben de tam o gün Almanya’da bir üniversitede bir grup öğrenciye Türkiye’de basın ve ifade özgürlüğünün durumu hakkında konuşma yapıyordum. Karşımda 50’ye yakın Avrupalı öğrenci ve akad..]]> Fri, 19 Jun 2015 04:55:33 +0300 Vee sızıntı haber ödülü yine cemaate gidiyor https://www.evrensel.net/yazi/74193/vee-sizinti-haber-odulu-yine-cemaate-gidiyor https://www.evrensel.net/yazi/74193/vee-sizinti-haber-odulu-yine-cemaate-gidiyor? MİT TIR’ları haberi ile birlikte gazetecilik meselesi yeniden gündeme geldiği için yazmak gereği duyuyorum. Artık bu ülkede aklı başında her insan biliyor ki, anlıyor ki, bu MİT TIR’larında silah taşındığına dair görüntüler Gülen Cemaati tarafından basına sızdırılmıştır. Bu görüntülerin olay gerçekleştiği zaman değil, ama tam da şimdi ve Cumhuriyet’te yayımlanmış olması pek çok açıdan anlamlıdır. Cemaatgiller görüntüleri basına vermek için beklemiş, zaman kollamış, kendilerince uygun ortamı ve zamanı bulunca da dosyayı sızdırmışlardır. Cumhuriyet bu sızıntı haberi yayımlayarak iki şey yapıyor: 1- Hükümetin savaş suçu işlediğini kamuya duyuruyor, ki bu gazetecinin asli görevidir. 2- Tam seçim öncesi politik paralellik içinde olduğu CHP’nin AKP karşıtı manevrasına destek veriyor.Yani, haberin zamanlaması manidar. Kimsenin söylemediğini açıkça ortaya koymakta fayda var diye bu notu düşüyorum. Çünkü olay sadece “basın ve ifade özgürlüğü” çerçevesinde düşünüldüğünde evet, haber değe..]]> Fri, 05 Jun 2015 04:55:01 +0300 Emeğin yalnız ve güzel direnişi https://www.evrensel.net/yazi/74139/emegin-yalniz-ve-guzel-direnisi https://www.evrensel.net/yazi/74139/emegin-yalniz-ve-guzel-direnisi? Büyük medyanın ilgi alanına giremedi. Çok izlenen televizyon kanalları bazen 45 saniye, bazen de 1.5 dakikalık haberlerle olayı ancak gördü. Ama hiçbiri detaylı bir neden-sonuç ilişkisi kurmadı. Bursa’da 15 Mayıs günü OYAK Renault’da başlayıp TOFAŞ’a oradan, da otomotiv yan sanayinin pek çok başka iş koluna yayılan grevden bahsediyorum. Sadece patronaja karşı değil, aynı zamanda emekçiyi satan sendikaya karşı da girişilen bir direnişti bu. Sendikasız da örgütlenen işçilerin eylemi. Sosyal medyada az çok sözü edilmesine karşın, bu grevler,direnişçi işçilerin yalnız bırakıldığı, medyadan siyasal partilerine, sendikalarından sivil toplum örgütlerine kadar neredeyse hiçbir güçlü grubun desteği olmadan sürdürülen bir başkaldırı oldu. Kuşkusuz işçi sınıfı mücadeleleri tarihine geçecektir. Emekçinin alın teriyle OYAK Renault’da örgütlenmiş olan sendika, işçileri tehdit ediyordu. İşveren, işçileri savcılığa çektiriyor, korkutarak ve tehdit ederek direnişi kırmaya çalışıyordu..]]> Fri, 29 May 2015 04:55:25 +0300 Seçimler, şiddet ve umut https://www.evrensel.net/yazi/74089/secimler-siddet-ve-umut https://www.evrensel.net/yazi/74089/secimler-siddet-ve-umut? Sonunda bir zamanlar Abdülhamit’in basında “burun” sözcüğünün kullanılmasını yasakladığı gibi absürt bir noktaya geldik. 21. yüzyıldayız, o ayrı konu… Seçim öncesinde Tayyip Erdoğan’ın gazetecilere yönelik baskı ve korkutma girişimleri öylesine tuhaflaştı ki, yakında o da Abdülhamit gibi bir yasaklı sözcükler listesi yayımlayıp haber merkezlerine dağıtırsa şaşırmayalım. Cumhurbaşkanının medyaya son ayar girişimi Mısır’ın Eski Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin idama çarptırılma haberini ‘Yüzde 52 oy aldı, idam kararı verdiler’ başlığıyla gören Hürriyet gazetesi hakkındaki suç duyurusu. Bu başlıkta kendisine yönelik bir benzetme, kendisinin de bir gün idam edilebileceğini çağrıştıran bir gönderme hissediyormuş. Bu nedenle, haberi yapan gazetenin yayın yönetmeni ve sorumlu müdürleri tutuklansın istiyormuş. Ben de bu girişimi son aylarda siyasal ve sosyal dünyamızda tırmanışa geçen sözlü ve fiziksel şiddetin bir parçası olarak görüyorum. AKP’giller duygusal ve fiziksel şiddeti siyasal yaşa..]]> Fri, 22 May 2015 05:00:20 +0300 Var mı bana yan bakan cumhuriyeti https://www.evrensel.net/yazi/73694/var-mi-bana-yan-bakan-cumhuriyeti https://www.evrensel.net/yazi/73694/var-mi-bana-yan-bakan-cumhuriyeti? Ünlü televizyoncu ve söyleşi erbabı Sedef Kabaş yakın zaman önce sosyal medyada paylaştığı bir hükümet eleştirisi nedeniyle gözaltına alınmış ve sorgulanmıştı. Kabaş, 17 Aralık rüşvet ve yolsuzluk soruşturmalarına takipsizlik kararı veren savcıyı eleştiren tweeti nedeniyle şimdi 5 yıl hapis cezasıyla yargılanıyor. Ayrıca, bu tweet nedeniyle evine aramaya gelen polisleri kapıda beklettiği için de bir 5 yıllık dava daha açılmış kendisine. Geçenlerde katıldığı bir TV programında ülkemizin içler acısı hukuksuzluk hallerinin çetelesini çıkarmış; milletin hakkını, hukukunu, adaletini, vicdanını parsel parsel satanlar ellerini kollarını sallayarak dolaşırken kendisi gibi birkaç satırla eleştiri yazanların başına gelen felaketleri özetlemiş (https://www.youtube.com/watch?v=BW1kFaYH6uI). Sedef Kabaş’ın başına gelen bir ilk değil kuşkusuz; ama bu gidişle son da olacağa benzemiyor. Attığı tweet yüzünden sorgulanıp okuldan atılarak hayatı karartılan öğrenciler var ülkemizde. Yine bir tweet ned..]]> Fri, 27 Mar 2015 05:02:40 +0300 TRT Şeş ve Kürtler https://www.evrensel.net/yazi/73641/trt-ses-ve-kurtler https://www.evrensel.net/yazi/73641/trt-ses-ve-kurtler? Bu hafta Bilgi Üniversitesinde düzenlediğimiz bir panelde Türkiye’de Kürtlerin devletin Kürtçenin Kurmançi lehçesinde yayın yapan televizyonu TRT 6’yı (eski adı TRT Şeş, yeni adı TRT Kurdî) nasıl algıladıklarını incelediğim araştırmamı masaya yatırdık. 2009 yılında yayın hayatına başlayan TRT 6/TRT Şeş, bir yandan AKP’nin o zaman yaklaşmakta olan seçimlere dönük yatırımı olarak nitelenmiş, diğer yandan da zaten bir hak olan etnik azınlık medya alanında bir kazanım olarak görülmüştü. Eh, kolay değil, Güneydoğu’da evlerin çatısındaki uydu antenlerin terörist bayrağı olarak algılandığı ve televizyonlarda Kürtçe sözcük kullanmanın, Kürtçe şarkı söylemenin kanal kapatmalarla cezalandırıldığı bir dönemden, devletin 24 saat Kürtçe yayın yaptığı bir sürece girilmişti. Bunda kuşkusuz yıllar boyu bıkmadan usanmadan diasporadan yayın yapan ve Kürt halkına ana dillerinde televizyon içeriği sunan Avrupa merkezli Kürt hareketinin katkısı büyüktür. Aynı zamanda, AB’nin azınlık haklarının Avrupalıl..]]> Fri, 20 Mar 2015 04:58:59 +0300 Hiç tanımadığınız bir erkek size bavul dolusu belge verirse… https://www.evrensel.net/yazi/73540/hic-tanimadiginiz-bir-erkek-size-bavul-dolusu-belge-verirse https://www.evrensel.net/yazi/73540/hic-tanimadiginiz-bir-erkek-size-bavul-dolusu-belge-verirse? 1970’li yıllarda deodorant denen şeyle Türkiye yeni yeni tanışıyordu ve 1980’lerde tek kanallı TRT televizyonunda bir reklam filmi çok meşhur olmuştu. “Hiç tanımadığınız bir erkek size çiçek verirse sakın şaşırmayın” diyordu reklam metni. O markanın deodorantını kullanan kadınlar o kadar çekici olacaklardı ki, sokakta yürüyen erkekler dayanamayıp kadınlara çiçek vereceklerdi… Normalde, ülkemizde erkekler durduk yere kadınlara çiçek verirse başımıza gelecekleri az çok biliyoruz. Bir de zaten “Bayram değil, seyran değil, eniştem beni niye öptü” gibi veciz deyişleri olan bir toplumuz. Birisi bize böyle hiç beklemediğimiz bir güzellik yapıp ediyorsa, arkasından pek hayırlı şeyler çıkmayacağını biliriz. Bir süre önce tutuklanan Mehmet Baransu’nun gazeteciliğini de ben bu deodorant reklamındaki kadının durumuna benzetiyorum. Nedenlerini anlatacağım. Öncelikle, Baransu neden tutuklandı? Tutuklanması gerekir miydi? Baransu gazetecilik pratiği nedeniyle yargılanıyor. Olabilir. Ga..]]> Fri, 06 Mar 2015 05:00:12 +0300 Ülkeyi askeri vesayetin gerisine düşürecek o yasa geçmemeli https://www.evrensel.net/yazi/73442/ulkeyi-askeri-vesayetin-gerisine-dusurecek-o-yasa-gecmemeli https://www.evrensel.net/yazi/73442/ulkeyi-askeri-vesayetin-gerisine-dusurecek-o-yasa-gecmemeli? Ülke hızla geri dönülmesi zor bir kaosun içine sürükleniyor. Dibi görünmeyen karanlık bir uçurumda hızla düşer gibiyiz. Sosyal ve siyasal yaşam şiddet söylemiyle boks ringine dönüştü. İnsanca, konuşarak, iletişim kurarak, haklı talep ve itirazların dile getirilmesinin muktedir tarafından “darbecilik” olarak nitelendirildiği bir tuhaf dönemden geçiyoruz. Muhalifin dövülmesi, öldürülmesi, hapse atılması sıradan olaylar haline geldi. Demokraside askeri vesayet döneminin bile gerisine düştüğümüzü düşünenler var. Baksanıza, 2015 yılında hâlâ idam cezası geri mi gelsin diye tartışıyoruz. İktidar partisi AKP, sokağa çıkan muhalif vatandaşını polise avlatıp hapse atmanın, en olmadı sokakta canını almanın fırsatını kolluyor. Suçsuz, demokratik hak taleplerini dile getiren insanları rasyonel olmayan bir hukuk düzeneğiyle derdest edecek faşist bir yasa tasarısını kabul edelim diye önümüze sürüyor. Asıl derdinin kimi korumak olduğu ortada. Ama halk aptal ya, nasıl..]]> Fri, 20 Feb 2015 05:00:23 +0300 Bir tweet attım-ki dönemem https://www.evrensel.net/yazi/73341/bir-tweet-attim-ki-donemem https://www.evrensel.net/yazi/73341/bir-tweet-attim-ki-donemem? Geçenlerde sosyal medyada bir gazetecilik hikayesi okudum. Olayın kahramanı olan deneyimli gazeteci bilişim muhabiri Cem Kıvırcık. Kendisi başından geçenleri Dijital Gündem adlı web sitesinde ayrıntılarıyla yazdığı için, ben de isim vermekten kaçınmıyorum. “Her piyarcının okuması gereken bir ibret öyküsü: Vodafone aba altından nasıl sopa gösterir?” başlıklı yazıda Cem Kıvırcık “ibretlik” şeklinde nitelendirdiği bir gazetecilik tecrübesini anlatıyor. Olay kısaca şu: Anlattığına göre, Kıvırcık, İngiliz bilişim devi Vodafone’un Türkiye’deki operasyonlarıyla ilgili haber değeri taşıyan bir bilgiye ulaşıyor. Lakin bu bilgiyi habere dönüştürmeden evvel, twitter hesabından, Vodafone’la ilgili bu haberi yapacağına dair “pek yakında” minvalinde bir duyuru atıyor: “Türkiye’ye dönünce Vodafone’la ilgili bomba gibi bir haber yazacağım, sıkı durun!.. Küçük bir ipucu vereyim… Dinlemelerle ilgili…”Tanınmış bir bilişim muhabiri olan Kıvırcık’ın bu tweetini dikkate alan Vodafone’un reklam ajansı hal..]]> Fri, 06 Feb 2015 05:00:20 +0300 Sallabaşlar ve saldırılanlar https://www.evrensel.net/yazi/73292/sallabaslar-ve-saldirilanlar https://www.evrensel.net/yazi/73292/sallabaslar-ve-saldirilanlar? Türkiye’de gazetecilik alanı artık çok keskin çizgilerle ayrılıyor. Bir tarafta reis ne derse onu papağan gibi tekrarlayan ve onaylayan sallabaş yandaş medya, diğer taraftaysa muhalif oldukları için her fırsatta türlü çeşitli saldırıya uğrayan basın emekçileri. Bianet.org sitesini biliyorsunuzdur. Bianet.org, her üç ayda bir ayrıntılı bir medya gözlem raporu yayınlar ve ülkemizde medya/demokrasi ilişkisinin, basın ve ifade özgürlüğünün, gazetecilere yönelik baskı ve kısıtlamaların bir fotoğrafını çeker. Buna BİA Medya Gözlem Raporu adı verilir. Bu raporun düzenli ve detaylı hazırlanmasına yıllardır emek veren gazeteci Erol Önderoğlu sayesinde ülkemizde kaç gazeteci tutuklanmış, kaç yayıncı sansürlenmiş, kaç gazete neden ceza almış gibi konuları öğrenmiş oluyoruz. Bianet.org’un ekim-kasım-aralık medya gözlem raporuna hızlıca bakınca, 22 gazeteci ve 10 dağıtımcının 2015 yılına hapiste girdiğini görüyoruz. Ekim-aralık döneminde 33 medya temsilcisi, 2 site, 1 Twitter hesabı sal..]]> Fri, 30 Jan 2015 04:58:48 +0300 İfade özgürlüğünün sınırlarını kim çiziyor? https://www.evrensel.net/yazi/73190/ifade-ozgurlugunun-sinirlarini-kim-ciziyor https://www.evrensel.net/yazi/73190/ifade-ozgurlugunun-sinirlarini-kim-ciziyor? Paris’te katledilen basın emekçilerinin yası uzun süre dinmeyecek ve öyle anlaşılıyor ki Avrupa uzun süre bu katliamın nedenleriyle sonuçlarını tartışacak. Charlie Hebdo cinayetleri bir yandan Avrupa’daki göçmen azınlığı, özellikle de Müslümanları nefret söyleminin odağına çekmiş gibi görünüyor. Gerçi bu yeni bir şey değil. Fransa, Almanya gibi ülkelerde Müslüman kimliği zaten uzun yıllardır suç, suçluluk, terör, saldırganlık ve türlü çeşitli olumsuz aktiviteyle birlikte anılıyor. Danimarka’da yaşanan peygamber karikatürü krizinden beridir de Müslümanlar düşünce ve ifade özgürlüğü karşısına dikilen beton duvar gibi çerçeveleniyor. Charlie Hebdo katliamının ardından pek çok solcu ve liberal entelektüel olan biteni salt düşünce ve ifade özgürlüğüne kanlı saldırı bağlamında ele aldı. Ne yalan söyleyeyim, ben de onlardan biriyim. Ancak son günlerde okuduğum birkaç makale bana konuyu farklı açılardan da yorumlamamız gerektiği konusunda fikir verdi. İster mizah dergisi Charlie Hebdo iç..]]> Fri, 16 Jan 2015 05:02:16 +0300 Bir gazeteci ölür, bin gazeteci doğar https://www.evrensel.net/yazi/73141/bir-gazeteci-olur-bin-gazeteci-dogar https://www.evrensel.net/yazi/73141/bir-gazeteci-olur-bin-gazeteci-dogar? Fransız mizah dergisi Charlie Hebdo’ya yapılan kanlı baskın muhalif gazetecileri öldürerek susturmaya çalışanların ilk basın cinayeti değil; kuşkusuz son da olmayacak. Beğenmedikleri, rahatsız oldukları düşünceleri farklı yollarla kamuyla paylaşan gazeteciler yüzyıllardır çeşitli güç odaklarının hedefi. Kilise ve organize din çoğunlukla solcu, ateist basından rahatsız oluyor. Çünkü basın tabulara karşı, mizahçılar dini tabuların siyaseti ve sosyal hayatı domine etmesiyle alay ediyor. Basın tabularla alay edebilmeli, çünkü düşünce ve ifade özgürlüğü, doğası gereği bunu gerektirir. Fanatik İslamcılar da özgür basına karşı. Aynı nedenlerle. Dini siyasal ve ekonomik emellerine alet edip kirli, kanlı işleri için nasıl milyonların rızasını aldıklarını ortaya koydukları için. Ilımlı İslam da basına, özellikle de özgür mizaha karşı. Çünkü onlar da “değerlerimiz”, “kitabımız”, “peygamberimiz” şiarıyla dini yolsuzluğa, rüşvete, adam kayırmaya, kanunsuz iş yapmaya, masum insanların hayatl..]]> Fri, 09 Jan 2015 05:00:12 +0300 Darbelerden darbe beğen https://www.evrensel.net/yazi/72990/darbelerden-darbe-begen https://www.evrensel.net/yazi/72990/darbelerden-darbe-begen? Sözde, darbelerle hesaplaşmak için iktidara geldiler, darbecinin allahı olup çıktılar. Darbe deyince bizde hep askeri darbe anlaşılıyor. Halbuki darbe sadece devletin askerinin silah zoruyla ülke yönetimine el koymasıyla olmuyor. Seçilmiş partiler de iktidarda olmanın kendilerine sağladığı avantajı antidemokratik bir siyasal rejim inşa etmek için kullanabiliyorlar. Devletin güvenlik güçlerine emir vererek ülkede bir şiddet ve korku rejimi yaratabiliyor, silah zoruyla demokratik hak talebinde bulunan vatandaşı susturabiliyorlar. Canı isterse onu öldürebiliyor, hapse atabiliyor, akıl ve mantık dışı davalarla binlerce insanın hayatını söndürebiliyor. Bir ülkedeki medya kanallarına siyasi iktidar tarafından baskı uygulanması, yayın içeriklerinin sansürlenmesi, neyin haber olup neyin olmayacağına tek bir devlet başkanının karar vermesi, sadece askeri darbelerle olmuyor. Ülkedeki tüm iletişim kanallarının işgal edilmesi… Enerji kaynaklarının, madenlerin, temel altyapı tesislerinin kul..]]> Fri, 19 Dec 2014 05:00:45 +0300 Yavuz Bingöl olayı ve gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/72934/yavuz-bingol-olayi-ve-gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/72934/yavuz-bingol-olayi-ve-gazetecilik? Gazeteci Ahmet Hakan’ın Yavuz Bingöl söyleşisi sosyal medyada geçen haftanın en çok konuşulan olayıydı. Bingöl söyleşisi, normalde solcu geçinen popüler bir türkücünün kendi halinde çalıp söylerkenki haliyle, politik yetkeye yağ çekmeye çalışırkenki hali arasındaki dramatik çöküşü gözler önüne serdi. Yavuz Bingöl, Tayyip Erdoğan’a yakınlığı nedeniyle eleştiriliyordu. Bu nedenle konuşmak, dağılan imajını toplamak istiyordu. Ahmet Hakan öyle diyor. Ama Bingöl yapılacak en kötü şeyi yaptı; Gazeteci Ahmet Hakan’ın kapısını çaldı. Ahmet Hakan, uzun zamandır siyasi gazetecilik yaparmış gibi davranan bir Hıncal Uluç olmuştu. Kutu kutu pense köşeciliğinin dibine vurmuştu. Twitter’da izlenme rekoru kırıyor, Doğan medya grubunun her köşesinde seviliyordu. Ahmet Hakan, kutuplaşmaya son vermek niyetiyle kendisine gelen Yavuz Bingöl’le yaptığı söyleşiden kutuplaşmayı daha da körükleyecek bir haber çıkarmayı “başardı.” Ahmet Hakan, kucak kucağa pozlar vererek gazetesinin birinci ..]]> Fri, 12 Dec 2014 05:02:36 +0300 Bizimle değilsin ana haber! https://www.evrensel.net/yazi/72882/bizimle-degilsin-ana-haber https://www.evrensel.net/yazi/72882/bizimle-degilsin-ana-haber? Seyircisiz maç, izleyicisiz duruşma, insansız park, habersiz televizyon. Yeni Türkiye’nin mottosunu gazeteci arkadaşım Kumru Başer böyle tarif etmişti geçenlerde. Yeni Türkiye, insanı değil, parayı ve rantı öne çıkaran türlü çeşitli yeniliklerle şahlanmış geliyor. Bu şahlanışın televizyon yayıncılığındaki yansıması, ana haber bülteni olmayan ilk kanal TV8. “Acun harikalar diyarında” adlı “müzik-eğlence/yandaşları jürilemece” filmi vizyona gireli çok oldu aslında. Ama TV8’deki muhteşem dönüşümün(!) sektöre yansımaları ise daha yeni yeni gözleniyor. Biliyorsunuz, Acun Ilıcalı TV8’i satın aldıktan sonra “Yok abi, benim kanalımda haber olmayacak,” demişti. TV8’in tüm haber kadrosu tasfiye edildi ve Türkiye’nin ilk habersiz TV kanalı vur patlasın çal oynasın yayınlarına başladı. O ses Türkiye, Ütopya, Survivor gibi insan hikayeleri, yarış ve rekabet üzerine kurulu bir yayıncılık anlayışıyla reyting rekorları kırıyor TV8. AKP’gil oldukları artık tescillenmiş jüri üyeleriyle berab..]]> Fri, 05 Dec 2014 05:02:22 +0300 Koktu bu algı ayakları https://www.evrensel.net/yazi/72668/koktu-bu-algi-ayaklari https://www.evrensel.net/yazi/72668/koktu-bu-algi-ayaklari? Psikolojik operasyon, algı savaşları ve enformasyon bombardımanı... Sadece askeri aklın değil, aynı zamanda sivil siyasetin ateşsiz silahları. Ateşli silahlar bedenimizi ele geçirebilir, etkisiz hale getirebilir, bize zorla istemediğimiz bir şeyi yaptırabilir veya son kertede bizi öldürebilir. Psikolojik savaş silahları dediğimiz propaganda ve algı yönetimi ise bizi yanıltarak, kandırarak irademizi ele geçirir, bizi yanlış kanaatler edinmeye, yanlış kararlar vermeye iter. Toplumların olmakta olan olaylara ve hakikate ilişkin algısını yönetmekte medya önemli rol oynar. Sadece haber medyasında izlediğimiz olaylara ilişkin bilgi üretim süreçleri değil, televizyon dizilerinin senaryolarından sinema filmlerinde kurgulanan karakterlere, çok dinlenen müzik videolarında yer alan imgelerden reklam metinlerindeki mesajlara kadar pek çok şey propaganda ve psikolojik operasyon için kullanılabilir. 20. yüzyılda ordular psikolojik savaş taktiklerinde uzmanlaştılar. Asker artık sadece silahla ..]]> Fri, 07 Nov 2014 05:04:19 +0300 Basının bir kazanın ayrıntılarıyla imtihanı https://www.evrensel.net/yazi/72615/basinin-bir-kazanin-ayrintilariyla-imtihani https://www.evrensel.net/yazi/72615/basinin-bir-kazanin-ayrintilariyla-imtihani? Bilgi Üniversitesinde verdiğim haber sosyolojisi yüksek lisans dersinde sıklıkla güncel haber içeriklerini inceliyor ve analiz ediyoruz. Bu çalışmalara katılan öğrencilerimden biri, Cansever Güven, Ermenek’teki maden kazası ertesinde basının haber içeriklerine sistematik olarak baktı. Bununla yetinmedi, Soma haberleriyle Ermenek haberlerini karşılaştırmalı okudu. İncelemenin sonucunda, gazete haberlerinde benzer iş cinayetlerine ilişkin olgusal verilerin nasıl gelişigüzel ve dikkatsizce kullanıldığı görülüyor. Gazeteciler en basit bir detayda, mesela madende mahsur kalan işçilerin tam olarak kaç metre derinlikte oldukları gibi önemli bir konuda bile hemfikir değiller. Bu bilgileri kimden alıyorlar, nasıl alıyorlar bilemiyoruz ama, kazanın ayrıntılarına yönelik sayısal veriler, aynı Soma’da olduğu gibi birbiriyle tutarsız. Kazanın hemen ertesinde gazetelerin ilk sayfalarındaki manşet haberlerine bakarsak tutarsızlıklar tablosu daha net çıkıyor ortaya: * Yeni Şafak, Milliyet, Türki..]]> Fri, 31 Oct 2014 05:08:51 +0300 Kötü haber: Kürtler kahraman oluyor! https://www.evrensel.net/yazi/72559/kotu-haber-kurtler-kahraman-oluyor https://www.evrensel.net/yazi/72559/kotu-haber-kurtler-kahraman-oluyor? AKP iktidarının iç siyaset ve diplomaside 12 yıllık mottosu “Krizi yönetemiyorsan, medyayı yönet” olmuştur. Kobanê krizinde de aynı şey oluyor. Suriye’deki iç savaşı sınırlarımız içine taşıyan ve sokağı geren iktidar, politik beceriksizliğini havuz medyasına dikte ettirdiği manşetlerle gizlemeye çalışıyor. ABD’nin Kobanê’ye destek için IŞİD’i vurmasından sonra havuz medyasının manşetleri süt dökmüş kedi gibi değişti. Türkiye’de Kobanê’ye destek için sokaklara dökülen Kürtler için “İkiyüzlüler”, “Yakıp yıktılar”, “Sınırı açtık, istiyorlarsa gitsinler”, “Kuduz köpek gibi saldırdılar” manşetleri atan gazeteler bir anda 180 derece döndü. Amerika Kürtlere destek verince şimdi “Kobani’ye kardeşlik köprüsü” b..]]> Fri, 24 Oct 2014 00:36:33 +0400 Kürt düşmanlığı, IŞİD propagandası https://www.evrensel.net/yazi/72448/kurt-dusmanligi-isid-propagandasi https://www.evrensel.net/yazi/72448/kurt-dusmanligi-isid-propagandasi? Türkiye’nin dış politikasının katliamcı İslam devleti oluşumunun korkunç kıyımlarına destek vermek ve sınırlarına dayanmış kötülüğü çekinmeden evimize buyur etmek olduğu artık aşikâr. Kobanê’de ölenler Kürt olduğu müddetçe, büyük Türk medyasının da kötülüğü görmek gibi bir niyeti yok. Kobanê’deki onurlu direnişin çoğunlukla ülkedeki Kürtler tarafından yakından izlenmesi, bölgede yaşanan acıya dikkat çekilip insani ve askeri yardım koridoru talep edilmesi insanlık ayıbı. Türkler bankamatik derdinde. Kürtler insanlık adına canhıraş feryat ediyor. Yurdun dört bir yanında sivil itaatsizlik eylemleri sürüyor. İki gün içinde 22 kişinin öldüğü söyleniyor. Medya işini doğru dürüst yapmadığı için, bu insanlar kimdir, nasıl ve neden ö..]]> Fri, 10 Oct 2014 00:38:51 +0400 Yavaş gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/72348/yavas-gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/72348/yavas-gazetecilik? Habercilikte hep tartışılan bir konu var: Gazetecilik yaparken harcadığımız zaman, ürettiğimiz haberin kalitesini etkiler mi? Hızın ve el çabukluğunun her şeyden önemli kılındığı, 7/24 haberciliğin tüm medya atmosferine hakim olduğu bir çağda, haber için biraz daha fazla zaman ayırmak, araştırma yapmak, birkaç tanıkla daha konuşmak, farklı görüş alacağız diye ulaşılması zor kaynakları zorlamak manalı bir eylem mi? Bu çaba, sonuçta, daha yüksek kaliteli ve güvenilir gazeteciliğe yol açacaksa neden olmasın. Geçmişte Reuters, the Guardian gibi kurumlarda muhabirlik yapmış ve halen İngiltere’de gazetecilik akademisyeni olan Susan Greenberg 2007’de “yavaş gazetecilik”diye bir kavram atmıştı ortaya. Greenberg, açıkça haber üretiminde harcanan daha uzun zamanın daha kaliteli, daha iyi araştırılmış ve etik standartları ihlal etmeyen işlere olanak tan..]]> Fri, 26 Sep 2014 00:09:55 +0400 Anti-militarist medya eleştirisi https://www.evrensel.net/yazi/72295/anti-militarist-medya-elestirisi https://www.evrensel.net/yazi/72295/anti-militarist-medya-elestirisi? Türkiye'de medya ve basın eleştirisinin tarihi çok eskilere gitmez. 1990'larda Süleyman Yıldız'ın kağıda basılı olarak yayınlayıp yaşatmaya çalıştığı "Anti-Medya" dergisi ülkemizdeki ilk örnektir sanırım. Gırgır dergisi kökenli Yıldız, Doğan medya grubunu ağır eleştirilere boğduğu bu dergiye Aydın Doğan'ı da abone yapmıştı. Hey gidi günler… Anti-medya uzun yaşamadı, ama basın tarihimizde bir ilk olarak yerini aldı. Sonra Ahmet Tezcan'ın online olarak yayınladığı dorduncukuvvetmedya.com geldi. Farklı cenahlardan akademisyenler ve mesleklerine eleştirel bakan gazeteciler bu sitede yazılar yazdı. Ben de yazdım. Orada da ciddi bir medya eleştirisi birikimi oldu. Bilgi Üniversitesi bünyesinde kurulan ve ilk kez sistematik, günlük bazda medya gözlemi/eleştirisi yapılan web sitesi ise medyakronik.net'tir. Alper Görmüş, Ümit Kıvanç ve Kürşat Bumin'in editörlüğ&..]]> Fri, 19 Sep 2014 00:12:25 +0400 Basında işten çıkarmaların dayanılmaz hoyratlığı https://www.evrensel.net/yazi/72243/basinda-isten-cikarmalarin-dayanilmaz-hoyratligi https://www.evrensel.net/yazi/72243/basinda-isten-cikarmalarin-dayanilmaz-hoyratligi? Türkiye basını uzun zamandır çeşitli bahanelerle işçi kıyımına gidiyor. Medya patronları ya “şirketi küçülüyoruz” söylemine sığınıyorlar, ya “ekonomik kriz nedeniyle tensikat yaptık” deniyor, ya da Gezi sürecinde olduğu gibi “yukarıdan gelen direktifle” çok sayıda muhalif gazetecinin işine son veriliyor. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti geçmişte basın çalışanlarının topluca işten çıkarılmaları üzerine yaptığı bir açıklamada olayın ekonomik boyutunu doğru izah etmişti: “Hesapsız yatırımların işyerlerine yüklediği maliyetin, kriz gerekçe gösterilerek çalışanların sırtından karşılanmaya kalkışılması, kamuoyunun da dikkatinden kaçmamakta.” Patronlar hesapsız ve yanlış yatırım yapıyor, cezasını çalışanlar ödüyor. Patronlar hükümetten ihale alacak, devlet kurumlarından reklam alacak diy..]]> Fri, 12 Sep 2014 00:58:09 +0400 Seçim parodisi akreditasyon sopası https://www.evrensel.net/yazi/72141/secim-parodisi-akreditasyon-sopasi https://www.evrensel.net/yazi/72141/secim-parodisi-akreditasyon-sopasi? AKP’gillerin muhalif basına ayar verme saplantısı giderek daha patolojik bir hal almaya başladı. Bu hafta yapılan AKP olağanüstü kongresini 13 basın kuruluşunun izlemesi yasaklandı. Meslek terminolojisiyle söylersek, 13 muhalif medya kurumunun muhabirlerine akreditasyon verilmedi. Bizim gazete Evrensel de dahil olmak üzere, BirGün, Cumhuriyet, Sözcü, Aydınlık, Halk TV, Ulusal Kanal, Bugün, Samanyolu News, Yeni Çağ, Kanal Türk, Zaman ve Cihan Haber Ajansı AKP kongresinin yapıldığı salona giriş izni alamadılar. Bu 13 basın kuruluşunun muhabirleri kongre salonuna girebilselerdi ne kazanacaklardı? Başka bir deyişle, salona giremediler de ne kaybettiler? Aslında hiçbir şey. Ama gazetecilik adına çok şey... Şöyle ki: Olay, Recep Tayyip Erdoğan tarafından çoktan atanmış bir başbakanın (Davutoğlu) sanki tüm AKP delegeleri tarafından o gün seçiliyormuş gibi yapıldığı bir düzmece se..]]> Fri, 29 Aug 2014 00:09:22 +0400 Ha Ferguson ha Eskişehir https://www.evrensel.net/yazi/72093/ha-ferguson-ha-eskisehir https://www.evrensel.net/yazi/72093/ha-ferguson-ha-eskisehir? Amerika’nın Missouri eyaletinin Ferguson şehrinde yaşayan siyah bir genç, geçen hafta polis tarafından öldürüldü. Bu çocuk 18 yaşındaydı. Adı Michael Brown. Polis, bu siyah gence tam 6 kere öldürücü atış yaptı. Görgü tanıklarının ifadesine göre, Brown silahsızdı. Federal suç istatistiklerine bakılırsa, ABD’de polis, 2005-2012 yılları arasında haftada ortalama 2 siyah insanı öldürmüş. Yani ABD’de siyahların öldürülmesi neredeyse sistematik hale gelmiş. Polisin sistematik olarak öldürdüğü siyahların yüzde 18’i, 21 yaşın altındaki gençler. Beyazlar için bu rakam yüzde 8.7. Amerikan polisi daha çok siyahları vuruyor. Beyaz gençlerden çok siyah gençleri yargılamadan öldürüyor. Bir nevi infaz ediyor. Alternet.org adlı muhalif bir web sitesinde ..]]> Fri, 22 Aug 2014 00:53:46 +0400 Anketçilerin at yarışı bitti sıra araştırmacılarda https://www.evrensel.net/yazi/72043/anketcilerin-at-yarisi-bitti-sira-arastirmacilarda https://www.evrensel.net/yazi/72043/anketcilerin-at-yarisi-bitti-sira-arastirmacilarda? Bir süredir ülke gündemi cumhurbaşkanlığı seçimine endekslendiği için, kendilerine kamuoyu araştırmacısı diyen bazı anketçiler haber içeriklerinde popüler oldu. Ülkemiz basınında deprem olunca yer bilimciler, ekonomik dalgalanma olunca ekonomistler, dış ilişkilerde sorun yaşanınca emekli büyükelçiler, iç sorunlar depreşince strateji uzmanları, seçimler olunca da kamuoyu araştırma şirketlerinin temsilcileri kanal-kanal dolaşırlar. Bir rüzgardır bu ve gelir, geçer. Her seçim dönemi birçok tahmin ve teori üretilir. Çoğu da temelsizdir bunların. Bir araştırmacı çıkıp 6 ay önceki sonuç ne ise şimdi de aynısı çıkacak, bu hep böyledir diye ahkam keser, kimse de o halde son 6 aydır neden araştırma yapıyorsun diye sormaz? Sonuç telaşı ve merakı her şeyin önüne geçer. Araştırma şirketleri seçim-toto oyununu..]]> Fri, 15 Aug 2014 00:37:42 +0400 İşte hendek, işte deve https://www.evrensel.net/yazi/71997/iste-hendek-iste-deve https://www.evrensel.net/yazi/71997/iste-hendek-iste-deve? Atlamak mı düşmek mi? Binmişiz bir deveye gidiyoruz. Altımızdaki deve, bizi bu hendekten atlatır mı? Atlatırsa, öbür tarafa geçince başımıza neler gelir? Deveye “Boynun eğri” demişler, “Nerem doğru ki?” demiş. AKPgiller’in Tayyip Erdoğan sevdası biraz bunu andırıyor bana. Beraber yürüdüler ya bu iktidar, güç, hegemonya yollarında, beraber atlayacaklar hendeği. Varsın adalet, hak, hukuk, dürüstlük, onur, nezaket olmasın memlekette. Ya atlarlar ya düşerler; zordur vermek bizde koltuğu. Yine seçim mahalline girdik. Kepekli diyet Ekmek’le, Demir Yumruk arasında seçim yapmamız gerekiyormuş. İkisi de dinci. İkisi de besmeleyle başlıyor konuşmaya. Ekmek’in sesi kırılgan, babacan, nazik. Demir Yumruk ise bir “kükrüyor” ki sormayın gitsin. Korkuyu korkutacakmış aklınca. Eyyy İssstannnbulllll! Beniiym İystanbul’um&hellip..]]> Fri, 08 Aug 2014 00:52:40 +0400 Haberin sosyal medya hali https://www.evrensel.net/yazi/71791/haberin-sosyal-medya-hali https://www.evrensel.net/yazi/71791/haberin-sosyal-medya-hali? Gazetecilerin sosyal medyayı kullanarak nasıl daha etkili habercilik yapabilecekleri güncel bir tartışma konusu. Artık neredeyse her gazetenin ve televizyon kanalının çevrimiçi sürümü var. Hepsi siber alemde anlık içerik üretme yarışında. Radikal örneğinde olduğu gibi, kârlı olmayan iş modelleri nedeniyle kapanıp, sadece dijital yayıncılık alanındaki rekabete katılanlar var. Bu rekabet, okurla/ izleyiciyle farklı ilişkiler kurmayı da gerektiriyor. Bu farklı ilişki biçimi de yeni pazarlama yöntemleri aramayı zorunlu kılıyor. Tweet atmak, hashtag oluşturmak veya Facebook’ta haber paylaşmak iyi, ama bunun ötesinde bir gazeteci/ okur bağlantısına ihtiyaç var. London School of Economics’in medya politikaları merkezinden Prof. Charlie Becket geçenlerde Twitter’dan anlatıyordu. Evet, gazetecinin önceliği olaylar, durumlar, açıklamalar ve bunları habere dönüşt&u..]]> Fri, 11 Jul 2014 00:45:44 +0400 Nobel'e aday oyun bozan https://www.evrensel.net/yazi/71678/nobele-aday-oyun-bozan https://www.evrensel.net/yazi/71678/nobele-aday-oyun-bozan? Amerikan Gizli Servisinin dünyanın çeşitli ülkelerindeki dinleme faaliyetlerini deşifre ettiği için hakkında tutuklama kararı olan Edward Snowden, Norveçli hukukçular tarafından Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterildi. Kimdir bu Snowden? Semra Somersan’ın tabiriyle o bir oyunbozan. Devlet için suçlu, ama toplum için değerli bir haber kaynağı. Snowden ve onun gibiler iktidarlara çelme takıyor; onların dümen suyuna taş koyuyor. Savaş Çoban’la birlikte derlediğimiz “Medya ve İktidar” adlı kitapta şöyle anlatıyor Snowden’in hikayesini Semra Somersan: “New York Times’ın (NYT) 1 Ocak 2014 günkü başyazısında, ABD Ulusal Güvenlik Dairesi’nin (National Security Agency-NSA) bir taşeron şirketi olan Booz Allen Hamilton’da bilgisayar altyapı analisti ve sistem yöneticisi olarak çalışan bir adamın h..]]> Fri, 27 Jun 2014 00:08:46 +0400 Radikal İKİ de düştü https://www.evrensel.net/yazi/71622/radikal-iki-de-dustu https://www.evrensel.net/yazi/71622/radikal-iki-de-dustu? Doğan medya grubunun sol-liberal karışımı tandanslı yayın organı Radikal, geçen hafta kağıt baskısına son vereceğini ve bundan böyle sadece dijital ortamda yayına devam edeceğini açıkladı. Ticari açıdan anlaşılabilir bir karar. Çünkü Radikal gazetesi son yıllarda 25 bin civarında bir tirajla seyrederken, İnternet okunurluğu bunun çok üzerindeydi. Radikal okuru, güncel siyasal, sosyal, kültürel olaylara eleştirel bakan ve entelektüel itirazları olan bir kitle. Zaten Doğan Grubu da zamanında Hürriyet ve Milliyet’in baskın milliyetçi, Kemalist bakışının yanında bir de “Yeni dünya düzeninin, sivil toplum kafasının ve radikal demokrasinin gazetesini çıkartalım” diye yola koyulmuşlardı. Çok ilginçtir, Hürriyet’i çıkartan patronaj yıllarca Radikal gibi eleştirel, muhalif haberlerin, yazarların yer aldığı bir gazeteyi de çıkartab..]]> Fri, 20 Jun 2014 00:21:15 +0400 Medyanın gazına gelmek https://www.evrensel.net/yazi/71563/medyanin-gazina-gelmek https://www.evrensel.net/yazi/71563/medyanin-gazina-gelmek? Kolay gaza gelen bir millet olduğumuzu inkâr edemeyiz. En çok da bayrak, kitap, peygamber söz konusuysa kolayca manipüle edilebiliyoruz. Konumuz din, milliyetçilik, erillik, cemaatçilik filan olduğunda akan sular duruyor; akıl, mantık bir kenara itiliyor. Bizi yönetenler bunu çok iyi biliyor. Büyük basını yönetenler de… En son bayrak indirme eylemini ele alalım mesela. Genelkurmay bir açıklama yapıyor, basında bir iki fotoğraf yayımlanıyor; hoop sosyal medyada bir sürü insan profil görselini Türk bayrağıyla süslüyor. İsteyen istediği şeyle süsler, ona itirazımız yok da, azıcık düşünmek, olasılık hesabı yapmak, normal şartlar altında “Güvenmiyoruz” dedikleri basın organlarının her gösterdiği şeye şüpheyle bakmak gerektiğini anlamak bu kadar mı zor? Ekşi Sözlük’ten tegoser’in girdisini okudum dün... ..]]> Fri, 13 Jun 2014 01:38:15 +0400 İşçi ölümlerinde medyanın sorumluluğu https://www.evrensel.net/yazi/71505/isci-olumlerinde-medyanin-sorumlulugu https://www.evrensel.net/yazi/71505/isci-olumlerinde-medyanin-sorumlulugu? Soma’da ölümü kazmaya gönderildikleri anlaşılan madencilerin cenazeleri kalktı. Duble yol gibi iki sıra halinde açılan toplu mezarları kapatıldı. Başbakan Erdoğan madenci yakınlarına çemkirmediği bir ara “Önce defin işlemlerini yapalım, sonra sorumluları araştıracağız,” demişti. Aradan geçen haftalara rağmen hâlâ şirketin patronu serbest, adam hâlâ yeni cinayetler için taşeron işçi arar durumda. Somalılar, borç ve korkuyla susturuldu, ekmek parasına ölüme kazma vurmaya mahkum edildiler. Gazete manşetleri ve televizyonların tartışma programları da fabrika ayarlarına döndü. Acaba bu katil devlete kim cumhurbaşkanı olacak? Bunca kötülüğün yükünü kim taşıyacak? Şimdi kim bunca acıya sebebiyet vermekten üzüntü duymadan rahat uyuyacak? Yeni Abdullah Gül kim olacak? CHP ve MHP ne yapacak? Bir takım bı..]]> Fri, 06 Jun 2014 00:09:30 +0400 AK Parti, kara yalan https://www.evrensel.net/yazi/71395/ak-parti-kara-yalan https://www.evrensel.net/yazi/71395/ak-parti-kara-yalan? Sendika.org sitesi AKP’nin Soma yalanlarını tek tek yazdı. Ama yalanların ardı arkası kesilmiyor. Hatalarıyla yüzleşip sorumluluk almaktan ve hesap vermekten ölümden kaçar gibi kaçan AKP’giller, utanç duvarına her gün yeni bir tuğla eklemeye devam ediyorlar. CHP’nin meclise sunduğu ve AKP oylarıyla reddedilen araştırma önergesinde “Soma’nın lafı geçmiyordu” dediler, halbuki geçiyordu. Yalan söylediler. Maden kazası elektrik trafosundaki beklenmedik arızadan kaynaklandı dediler, yalan çıktı. Maden 2 aydır ısınıyormuş ve işçiler bunu işveren temsilcilerine söyledikleri halde tehlikenin gelişi dikkate alınmamış. İşçiler göz göre göre kendi mezarlarını kazmaya yollanmışlar. Madende kaç kişi vardı? Vardiya değişiminde kaç kişi girdi, kaç kişi çıktı? Hepsi belirsiz, hepsi yalan. AKP resmi haber ajansı AA..]]> Fri, 23 May 2014 00:11:20 +0400 Susmaya yatırılmak https://www.evrensel.net/yazi/71337/susmaya-yatirilmak https://www.evrensel.net/yazi/71337/susmaya-yatirilmak? Acımız büyük. Utancımız da… Yerin yedi kat altında, kömürlerin arasında ekmeklerini arayan madencileri koruyamadık. Onları insani olmayan iş koşullarına mahkum ettik. Karanlık dehlizlerde kaybolmuş gölgeler gibi görmezden geldik. Çığlıklarını duyamadık. Kader yalanına sarılıp acılarına kulaklarımızı tıkadık. Büyük Soma Katliamı’nın yasını bile sessizce tutmamızı salık veriyor iktidar. “Acımız büyük, ama sessizce çekelim bu acıyı” buyuruyor haşmetmeap. Ulu önder… Efendimiz (!) “Önce “X” olanların defin işlemini bir hayırlısıyla bitirelim, sonra konuşuruz” diyor. Böcek ilaçlama şirketi görevlisi sanki. Eceliyle hakkın rahmetine kavuşan validesinin cenazesi geçecek diye Fatih civarındaki sokak hayvanlarının nasıl itlaf edildiğini hatırlıyorum. Başkasının acısına karşı takındığı bu gaddarlığı ve so..]]> Fri, 16 May 2014 00:21:56 +0400 İyi yazar, kötü haberci https://www.evrensel.net/yazi/71277/iyi-yazar-kotu-haberci https://www.evrensel.net/yazi/71277/iyi-yazar-kotu-haberci? "Onlar yanlış biliyor, ama kimsenin suçu değil bu”, diyemeyeceğim. Suçlu belli. Konumuz, ülkemizde gazeteciliğin durumu. Ahmet Altan, gazeteciliği tanımlarken “Yüzde 99 alçaklık ve korkaklık, yüzde 1 de dürüstlük ve cesaret işi” demiş. Ülkemizde gazeteciyi politik kültürün aktif aktörü yapan köşe yazarıyla haberciyi birbirine karıştıranlar kervanına o da katılmış. Daha doğrusu, ülkemizde bu yanlış gazetecilik kültürünü kuran, geliştiren ve mesleğin doğru kök salmasına engel olan entelektüel hegemonyanın bir parçası olduğunu itiraf etmiş. Ahmet Altan’ın Vikipedi’deki biyografisinde şunlar yazılı: “Hürriyet, Güneş, Milliyet ve Yeni Yüzyıl gazetelerinde uzun yıllar köşe yazarlığı yaptı. Milliyet’te çalıştığı dönemde, gazetede Kürtlerin çoğunluğu oluşturduğu ku..]]> Fri, 09 May 2014 08:10:58 +0400 Hegemonya, statüko, direniş https://www.evrensel.net/yazi/71169/hegemonya-statuko-direnis https://www.evrensel.net/yazi/71169/hegemonya-statuko-direnis? Gezi direnişi ertesinde, akademisyen arkadaşım Savaş Çoban’la birlikte Türkiye’de medya ve iktidar konulu bir derleme kitap hazırlamaya karar verdik. Bu öyle bir kitap olmalıydı ki, içinde hem Türkiye’de medya-güç-iktidar ilişkisine tarihsel perspektiften bakan makaleler, hem de özellikle AKP döneminde değişen ve dönüşen medya atmosferini irdeleyen çalışmalar yer almalıydı. Ama aynı zamanda, dünyada basın ve ifade özgürlüğünü tehdit eden güvenlik devleti yasaları… Kitle gözetim toplumu yaratmaya çalışan uluslararası gizli servisler…Medya kurgusuna çomak sokan alternatif enformasyon ağları ve dünyada sızıntı gazeteciliğinin -bizdeki tabirle- “operasyonel olmayan” hali… Hepsi bu kitapta olmalıydı. Aylardır süren çalışmalarımız bu ay meyvesini verdi. “Medya ve İktidar: Hegemonya, Statü..]]> Fri, 25 Apr 2014 00:15:25 +0400 Memleketimden medya manzaraları https://www.evrensel.net/yazi/71111/memleketimden-medya-manzaralari https://www.evrensel.net/yazi/71111/memleketimden-medya-manzaralari? Seçim sonrası gerginliği az çok yatışır ve ‘mevcut durumla’ yüzleşme antrenmanları yapılırken, basın camiasındaki huzursuzluk devam ediyor. Hayatında İstanbul’un göbeğinden çıkıp Esenyurt’a filan gitmemiş olan bazı AKP karşıtı entellerimiz seçim sonuçlarına dehşet içinde şaşırırken, farklı bir sonuç için moral yatırım yapmış medya kurumlarında sular durulmuyor. İşte size memleketimizden bir tutam medya manzarası: Karşı gazetesi kapandı: Tekstilci patronla yola çıkıp, “Gezi ruhunu” yaşatmak şiarıyla yayın hayatına giren Karşı gazetesi bir süre önce Ağaoğlu İnşaat reklamı aldığı için ilkesel olarak eleştirilmişti. Seçimin hemen ertesinde ise, gazetenin patronu, bu şartlar altında yayın hayatına devam edemeyeceklerini ilan etti. Çalışanların maaşları ve fazla mesaileri ödenmemiş, tazminat alacakları da var. Gazetecilik adına iyi bir şeyler ..]]> Fri, 18 Apr 2014 00:14:05 +0400 Rekabetçi vesayet rejimi ve seçimler https://www.evrensel.net/yazi/70999/rekabetci-vesayet-rejimi-ve-secimler https://www.evrensel.net/yazi/70999/rekabetci-vesayet-rejimi-ve-secimler? Bir seçim dönemini daha geride bıraktık. Başbakan Erdoğan’ın büyük “AK Parti Ailesi” adını verdiği Bilal’li, Sümeyye’li, Egemen’li, Ethem Sancak’lı, Mister Jöle’li grupla yaptığı tarihi balkon konuşmasına tanıklık ettik. Seçim öncesi yayınlanan son yazımda da saptadığım gibi AKPgiller’in Twitter, mıvitter, tape, mape takmadıklarını, sosyal medyayı izlemediklerini, sadece Sabah, Yeni Şafak, Türkiye, atv, Kanal A, NTV gibi hükümet yanlısı medyayı izleyerek olan biteni değerlendirdiklerini anladık. Cemaatin yaygarası kadar yer yakmadığını gördük. Barış sürecinin ırkçı seçmeni AKP’den koparmadığını ve MHP’nin beklendiği kadar oy arttıramadığını da. Buna bir nebze sevinmek gerekir diye düşünüyorum aslında. Öte yandan, Gezi direnişi, devlet şiddeti, ifade özgürlüğü üzerindeki ya..]]> Fri, 04 Apr 2014 00:18:17 +0400 Ne yereli? Genel bu genel! https://www.evrensel.net/yazi/70937/ne-yereli-genel-bu-genel https://www.evrensel.net/yazi/70937/ne-yereli-genel-bu-genel? Tapeli mapeli, Twitter’lı Youtube’lu bir seçim döneminin sonuna yaklaştık. Pazar günü hepimiz gidip yerel seçim için oylarımızı vereceğiz. Ama bu yerel seçim aslında yerel seçim gibi değil. Bu seçim basbayağı hükümete güvenoyu gibi bir şeye dönüştü. O nedenle, BB terminolojisiyle söylersek: Ne yereli? Genel bu, genel… Geçmiş tecrübelerimizden biliyoruz ki, bu pazar oy kullanacağımız seçimde oyları verenden çok oyları sayanlar önemli olacak. Çok şaibe var. Çok tereddüt var. Meşruiyeti kalmamış demokrasi gibi, seçimin meşruiyetinden de şüphe edenler var. Umalım ki, seçimler tüm yurtta adil ve güvenli bir şekilde gerçekleşsin. Medyanın seçim sürecinde oynadığı rol açısından ilginç bir döneme tanıklık ettik. Bol yasaklı, çok dedi..]]> Fri, 28 Mar 2014 00:26:51 +0400 Karşı'nın ilan makarası https://www.evrensel.net/yazi/70881/karsinin-ilan-makarasi https://www.evrensel.net/yazi/70881/karsinin-ilan-makarasi? Geçen pazar günü Karşı gazetesinde yayınlanan tam sayfa renkli Ağaoğlu İnşaat ilanı sonrası bir tartışma yaşandı. Karşı gazetesinin dört yazarı , bu reklam nedeniyle istifa etti. Şebnem Sönmez, İhsan Eliaçık, Ece Zereycan ve Emine Arslaner “Bizim kavlimiz böyle değildi” dediler. Kurulurken kendisine ticari medyadan farklı bir misyon çizmiş olan Karşı’nın kuruluş amacından uzaklaştığını, bu nedenle artık bu oyunu oynamayacaklarını belirttiler. Sanırım şu: Muhalif ve alternatif olmak kimliğiyle ortaya çıkan Karşı gazetesinin 17 Aralık soruşturmalarında adı geçen, adı rüşvet ve yolsuzlukla anılan bir inşaat şirketinden ilan almasını hem gazetenin kurucu bileşenlerine, hem de okuruna karşı yanlış olduğunu düşündüler. Açıkçası ben de öyle düşünüyorum. Bunun nedeni çok açık; anlatacağım. Ama önce gazetenin yayın yönetmeni Eren ..]]> Fri, 21 Mar 2014 00:03:36 +0400 Çocuklarımızı elinizin erişemeyeceği yerde saklamalıyız https://www.evrensel.net/yazi/70829/cocuklarimizi-elinizin-erisemeyecegi-yerde-saklamaliyiz https://www.evrensel.net/yazi/70829/cocuklarimizi-elinizin-erisemeyecegi-yerde-saklamaliyiz? Ölüm artık her şeyin bittiği nokta. Ama sizin ölüme bile saygınız yok. Bir ananın, bir babanın evlat acısını paylaşmak için sokaklara döküldü insanlar. Onlara çıkarcı, ölüsevici dediniz. Ölümü bahane etmek mi? Ölüm bahane olabilir mi? Sözün bittiği noktadasınız. Bizim çocuklarımız öldükçe borsa bültenine bakmaktasınız. Duygularınız bile piyasaya endeksli. Zekatlar yastık altı. Nasıl bir öfke topladığınızın farkında olmalısınız. Verdiğiniz emirle hayatı sonlanan insanlar için üzülme yetiniz yok olmuş. Kendi çocuklarınızın dünyalığı için başka çocukların geleceğini çaldınız. Ve bunu Allah, kitap, peygamber diye diye yaptınız. Hiç utanmadınız. Hiç sıkılmadınız. Yüzünüzde yer etmiş sahte gülücüklerinizle insan içine &cc..]]> Fri, 14 Mar 2014 00:09:30 +0400 Ses kayıtlarını yayınlasak da mı saklasak? https://www.evrensel.net/yazi/70709/ses-kayitlarini-yayinlasak-da-mi-saklasak https://www.evrensel.net/yazi/70709/ses-kayitlarini-yayinlasak-da-mi-saklasak? İnsan önce hicap duyuyor. Duyduklarına inanmak istemiyor. En azından bende öyle tezahür etti. Bu tür kayıtlar doğru olma olasılığı olan ama aynı zamanda sahte olma olasılığı da olan şeyler. Olaya balıklama atlamadan evvel ‘bir dur bakalım’ demek gerekiyor bazen. Kamusal alanda çok fazla kirletilmiş bilgi var. Her yerden dezenformasyon akıyor. 24 Şubat gecesi de ilk ses kaydı paylaşıldığında olaya temkinli yaklaştım. İnsan şaşkınlıkla utancı nasıl bir arada yaşarsa işte, o iki duyguyu aynı anda yaşadım. O telefon kaydında oğluna evdeki paraları sıfırlama emrini veren kişi benim de yaşadığım ülkenin başbakanı neticede. Ben kendisine oy vermemiş olsam da bu ülkede seçimle işbaşına gelmiş, halkın büyük bir bölümünün desteğine sahip bir insan. 24 Şubat gecesi uzun bir süre “bu ses kayıtları sahte mi değil mi?” diye düşünüp, ses mühendislerinin yazdık..]]> Fri, 28 Feb 2014 00:10:53 +0400 Kabataş dumanında buhar olan gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/70646/kabatas-dumaninda-buhar-olan-gazetecilik https://www.evrensel.net/yazi/70646/kabatas-dumaninda-buhar-olan-gazetecilik? Kabataş’ta başörtülü kadına saldırı iddiası ortaya çıkan video görüntüleriyle çürüdükçe, bu iddiayı “kesin olmuş” gibi yırtınarak dile getiren gazetecilerin de rengi attı. Başta Mustafa Karaalioğlu, Elif Çakır, Abdülkadir Selvi olmak üzere saldırı iddiasını “gerçekmiş” gibi habere dönüştüren gazeteciler, “olayın videosunu gördüm” diyerek kamuyu yanıltan İsmet Berkan ve bir şekilde “mağdure” Z.D. ile görüşerek kendince onun yaşadığı şiddete “ikna olduğunu” yazan Balçiçek İlter eleştirilerin odağına oturdular. Bu gazetecilerin her birinin gazetecilik pratiği hem ilkesel hem de teknik açıdan sorunlu. Bilerek veya bilmeyerek, gönüllü veya gönülsüz bir kara propagandaya alet oldukları da aşikar. Lakin, Kabataş’taki sis perdesi dağılıp, ge..]]> Fri, 21 Feb 2014 00:10:14 +0400 20 onurlu adam kolay yetişmiyor https://www.evrensel.net/yazi/70588/20-onurlu-adam-kolay-yetismiyor https://www.evrensel.net/yazi/70588/20-onurlu-adam-kolay-yetismiyor? Haftaya Alo Fatih vakası damgasını vurunca, bu konuda kelam etmemek olmaz. HaberTürk’teki hükümet komiseri Fatih Saraç’ın telefon tapeleri kamusal alana yayıldıkça, sıradan medya izleyicisi de medya gözcüsüne dönüştü. Vatandaş artık haber değil, ‘haber hakkında haber’ okumaktan, izlemekten bitap düştü. Her yer alo, her yer Fatih, hepimiz medya eleştirmeniyiz kıvamına geldik sonunda. Evet, artık haberin kendisinin sorunlu bir alan olarak sadece akademide değil, günlük dilde de tartışıldığı bir sürece girdik Önemli bir evre. Hayırlara vesile olsun. Gazetecilikte dibe vuruşun ayan beyan ortaya serildiği bir dönem. Büyük ticari yayın kuruluşlarında haber trafiğini iktidar lehine kontrol eden atanmış hükümet komiserleri… Haber ol(a)mayan haberler… Başbakan emriyle yapılan haberler… Başbakan emriyle yayından kal..]]> Fri, 14 Feb 2014 00:09:44 +0400 Sansürün belgesi çıktı da ne oldu? https://www.evrensel.net/yazi/70530/sansurun-belgesi-cikti-da-ne-oldu https://www.evrensel.net/yazi/70530/sansurun-belgesi-cikti-da-ne-oldu? Hey gidi günler hey… Eskiden ne rüşvetin ne de sansürün belgesi olurdu. Ah, rüşvet ve yolsuzluk haberi yapan gazetecilerle, benim gibi “sansür var” diye bağrınan gazetecilik akademisyenleri, biz neler çektik neler… Kolay mı ülkenin kaynaklarını kendi çıkarları için kullanan bakanların, başbakanların, bürokratların çürümüş ilişkilerini basında belgeleriyle yazabilmek? Kolay mı, gazete yöneticilerine, ombudsmanlara sansürün varlığını itiraf ettirmek? Meğer rüşvet de, sansür de istenirse bal gibi belgelenebiliyormuş. Tarihe geçmiştir mesela meşhur “Rüşvetin belgesi mi olur pezevenk!” sözü. Hey gidinin Civangate’i… Hatırlarsınız, Turgut Özal’ın prenslerinden, Emlak Bankasının Eski Genel Müdürü Engin Civan vakti zamanında Selim Edes adlı bir iş adamından rüşvet alm..]]> Fri, 07 Feb 2014 00:06:45 +0400 BBC'nin Gülen söyleşisi neden vasat kaldı? https://www.evrensel.net/yazi/70471/bbcnin-gulen-soylesisi-neden-vasat-kaldi https://www.evrensel.net/yazi/70471/bbcnin-gulen-soylesisi-neden-vasat-kaldi? BBC Dünya Servisinin Fethullah Gülen söyleşisi beklentilere cevap veremedi ve belki de çok emek verilmiş bir özel haber olmasına rağmen çok vasat kaldı. Bunun kanımca birkaç nedeni var… Öncelikle, Gülen söyleşisinin haber değeri olduğunu söyleyelim. Eh, adam 16 yıl aradan sonra ilk kez kendi medyası dışında bir kanala, hem de BBC gibi bir habercilik devine konuşmuş. Bir olayın ilk, öncelikli veya ayrıcalıklı olması elbette ona haber değeri katar. Lakin, Fethullah Gülen normal şartlar altında hiç konuşmayan bir kişi de değil. Zaman Gazetesi, Samanyolu TV gibi kanallardan duygu ve düşüncelerin serbestçe, uzun uzadıya dile getiren, mütemadiyen kamuya “mesajlar’ veren, hatta Başbakana, Cumhurbaşkanına bile açık mektuplar yazarak iletişim kurabilen bir kişi. Bu nedenle, aslında Gülen’in ne hakkında ne düşündüğü zaten kamusal aland..]]> Fri, 31 Jan 2014 00:08:21 +0400 Haber merkezinin zirvesinden korku ve kayırma hikayeleri https://www.evrensel.net/yazi/70412/haber-merkezinin-zirvesinden-korku-ve-kayirma-hikayeleri https://www.evrensel.net/yazi/70412/haber-merkezinin-zirvesinden-korku-ve-kayirma-hikayeleri? 1990’lardan beri gazetecilik öğrencilerime izlettiğim, Amerikan yapımı, çok önemli bir belgesel var: ‘Fear and Favor in the Newsroom/Haber Merkezinde Korku ve Kayırma’. Bu belgeselde, Amerikan haber medyasındaki yapısal çürüme, içeriden bilgi veren muhabir ve editörler tarafından birinci el tanıklıklarla anlatılıyor. Hikaye şöyle: Çoğu CNN, CBS, ABC, New York Times, Washington Post gibi büyük ticari medyada çalışmakta olan bu gazeteciler, eski günlerdeki gibi ‘daha sert’ haberlerin peşindedirler. Oysa klasik gazetecilik mitlerinden arındırılmış ticari medyanın haber merkezlerinde, sadece zengin ve güçlüye ilişkin olumlu haberler üretilmektedir. Belgeselde, Amerikan gazetecilik akademisinin duayen ismi,Washington Post’un eski editörü ve ‘Medya Tekeli’ adlı önemli bir kaynak kitabın yazarı Ben Bagdikian, bu çıkma..]]> Fri, 24 Jan 2014 00:01:43 +0400 İnternet’e özel dua ile girilsin, başbakan emriyle çıkılsın https://www.evrensel.net/yazi/70353/internete-ozel-dua-ile-girilsin-basbakan-emriyle-cikilsin https://www.evrensel.net/yazi/70353/internete-ozel-dua-ile-girilsin-basbakan-emriyle-cikilsin? Haftalık mizah dergisi Penguen’in son sayısı yine çok manidar bir kapakla çıktı. Bu kapakta, Başbakan Erdoğan ile bıyıklı bir bakan veya bürokrat kişisi bilgisayar ekranı başında konuşuyorlar. Başbakan ekrana bakıyor… Bürokrat kişiyse ceketinin önünü iliklerken öne doğru saygıyla eğilir pozisyonda. Aralarındaki diyalog şöyle: Başbakan: Bu siteyi nereden kapatıyorduk? Bürokrat: TİB’e veya Ulaştırma Bakanlığına söylüyoruz efendim, hemen kapatıyorlar. Başbakan: Yok lan, şurda bir yerde çarpı vardı… Bürokrat: Sağda üstte efendim. Bu karikatür kanımca İnternet Yasası’nda yapılan değişikliği çok kaba ama net bir şekilde anlatıyor. Evet, bundan böyle İnternet’te bir içeriğin engellenmesi veya site kapatma tamamen Hükümetin inisiyatifine geçmiş durumda. Savcılar, mahkemeler filan bu süreçte devrede..]]> Fri, 17 Jan 2014 00:10:52 +0400 Öz-el hayatların haber değeri https://www.evrensel.net/yazi/70288/oz-el-hayatlarin-haber-degeri https://www.evrensel.net/yazi/70288/oz-el-hayatlarin-haber-degeri? Bugünlerde Savcı Zekeriya Öz’ün özel hayatına ilişkin pek çok ayrıntıyı medyadan öğrenebiliyoruz. Ailesiyle gittiği Dubai tatili, kayak gezileri, kaldığı beş yıldızlı oteller, içinde yüzdüğü havuzlar ve yorgunluk attığı saunalar hakkında çok detaylı bilgi alıyoruz. Normal şartlar altında bir savcının özel hayatı haber değeri taşımaz. Peki, Savcı Öz’ün özel hayatına ilişkin şeyler neden ve nasıl haber oluyor? Çünkü savcının yurt dışı tatil faturalarını İş Adamı Ali Ağaoğlu’nun ödediğine ilişkin iddialar var. Bu iddialar doğruysa, devletin savcısı makamını kişisel çıkar için kullanmış; masrafları ödeyen iş adamı da rüşvet vermiş demektir. Bu durumda,Öz ailesinin Dubai tatilinin detayları özel hayat olmaktan çıkıyor, kamunun bilmesinde fayda olan bir haber içeriği haline geliyor. Savcı Zekeriya Öz’ü..]]> Fri, 10 Jan 2014 00:08:28 +0400 İstihbari oyunlarda cinnet aşaması https://www.evrensel.net/yazi/70229/istihbari-oyunlarda-cinnet-asamasi https://www.evrensel.net/yazi/70229/istihbari-oyunlarda-cinnet-asamasi? İstihbarat oyunlarında heyecanın dozu arttıkça oyuncuların bel altı hamleleri hız kazanıyor. AKP ve Cemaat arasındaki bilgi, belge ifşası, haber sızıntısı, gizli dinleme-takip patlangaçlaması ve yolsuzluk ifşaatları almış başını gidiyor. Yılın ilk gününde sırtımıza vurulan yeni vergiler ve zamları düşünüp halimize üzülecek fırsat bulamadan yeni bir istihbarat fışkırtmasıyla yerimizden hopluyoruz: Hatay’da silah yüklü kamyon! Haydaaa! İstihbarat savaşında AKP de Cemaat de kendi çapı ve etkinliği ölçüsünde genellikle kafa karıştırıcı, ama arada da halk için yararlı belgeleri adeta bir yavaş salınımlı tablet gibi vücutlarımıza zerk ediyor. Eh, rüşvet alan, kamu malını zimmetine geçiren, eşini dostunu sınavsız, sualsiz devlet görevine atayan, ülke yöneteceğim derken kendisinin ve çocuklarının dünyalığında astronomik zıplamalar kaydeden..]]> Fri, 03 Jan 2014 00:22:59 +0400 Fatih Sosyoloji'deki karışık işler https://www.evrensel.net/yazi/70168/fatih-sosyolojideki-karisik-isler https://www.evrensel.net/yazi/70168/fatih-sosyolojideki-karisik-isler? Geçen hafta Gülen Cemaatine bağlı Fatih Üniversitesinde ilginç şeyler oldu. Üniversite yönetimi, 2 yıldır sosyoloji bölümünde tam gün kadroyla çalıştırdığı Yrd. Doç. Hüseyin Kalaycı’nın sözleşmesini yenilemeyerek, dönem ortasında işine son verdi. İşten çıkartılma nedeni sorulduğunda, Kalaycı’ya “sözleşmenizin süresi doldu” denildi. Ama o iş öyle değil. Anlatayım… Sosyolog Hüseyin Kalaycı, eylül 2011’de yarı zamanlı olarak çalışmaya başladığı Fatih Üniversitesi Sosyoloji Bölümünde aralık 2011’de tam zamanlı kadroya alındı. Sözleşmesinde, toplamda vermesi gereken zorunlu ders saati 12 olmasına rağmen, öğretim üyesi eksikliği nedeniyle çoğu zaman haftada 15 saat ders verdi. Dert değildi. Hüseyin Hoca yaptığı işi seviyor, öğrencileriyle de iyi ilişkiler kuruyordu. ..]]> Fri, 27 Dec 2013 00:33:38 +0400 Çukur derin, hedef yüksek https://www.evrensel.net/yazi/70100/cukur-derin-hedef-yuksek https://www.evrensel.net/yazi/70100/cukur-derin-hedef-yuksek? Sivilleştik diyoruz, ama militarizm içimize işlemiş. Yolsuzluk ve rüşvet haberleri hâlâ “şafak operasyonu” başlıklarıyla haber oluyor. Gazete manşetlerinde”kirli ittifaklar” var. AKP-Cemaat kavgası basında “çatışma” ve “savaş” söylemiyle çerçeveleniyor. Politikacılar da bu savaş dilini her gün yeniden üretiyor. Başbakan Erdoğan “onların topu tüfeği, hilesi hurdası varsa, bizim Allah’ımız var,” diyor. AKP-Cemaat restleşmesinin giderek daha da şiddetlenmesini bekleyenler olduğu gibi, çatışmanın soğuk savaşa dönüp küllenmesini umanlar da var. Bazı gazeteler bize olan biteni adeta bir futbol maçını izler gibi anlatıyor: “Bugün Cemaat AKP’ye gol attı, yarın Hükümetten gelecek golleri bekliyoruz.” Futbol dili de düşmanlık, savaş söylemi içerir. Basın, normalde ..]]> Fri, 20 Dec 2013 00:08:44 +0400 Gazeteciler Sendikası'nda iyi şeyler oluyor https://www.evrensel.net/yazi/70036/gazeteciler-sendikasinda-iyi-seyler-oluyor https://www.evrensel.net/yazi/70036/gazeteciler-sendikasinda-iyi-seyler-oluyor? Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS), bir süredir sosyal medyada çok aktif. Birkaç ay evvel Facebook ve Twitter’da paylaştıkları şu mesaj dikkatimi çekti: “Özgür bir medya ancak medya emekçilerinin örgütlenmesiyle mümkün! Artık noter şartı yok, e-devlet şifrenizle İnternet üzerinden sendikamıza kolayca üye olabilirsiniz. Peki nasıl? Yanıtlar burada: www.tgs.org.tr. İlanda, sendika üyeliği için artık eskiden olduğu gibi noter şartı aranmadığı, en yakın postaneye gidip alınacak e-devlet şifresiyle tüm sigortalı çalışanların İnternet’ten sendikaya üye olabileceği açıklanıyordu. Üstüne üstlük, üye olanların üyeliği, sendika çalıştıkları işyerinde yetkili hale gelene kadar gizli tutulacaktı. Ne harika, diye düşündüm. Gazetecileri sendikalı olmaktan caydıran en önemli şeylerden birisi üyelik bilgisi..]]> Fri, 13 Dec 2013 00:18:19 +0400 Sızıntının ‘F’ hali https://www.evrensel.net/yazi/69981/sizintinin-f-hali https://www.evrensel.net/yazi/69981/sizintinin-f-hali? Sızıntı haberi sözlükler şöyle tanımlar: Resmi yetkililer tarafından halka açıklanması beklenen önemli bir bilginin öncelikli olarak gizli kaynaklardan alınıp kamusal alana yayılması veya halktan saklanan, ama bilinmesinde kamu yararı olan çok önemli resmi belgelerin gizlice ele geçirilip yayınlanması. Sızıntı bilgiyle haber yapan düzgün gazetecilerin derdi, normal şartlar altında, menfaat ilişkileri döngüsünde mevkilerini kullanarak iş gören siyasi elitin, bürokratların, büyük şirketlerin ve orduların yanlış işlerini ortaya çıkarmak. Siyasi elit, bürokratlar, büyük şirketler ve orduların çabası ise kendi yanlış işlerinin belgelerini gazetecilerden saklamak. Bu nedenle, normal şartlar altında, araştırmacı gazeteciler siyasi iktidarlar, büyük şirketler ve ordu ileri gelenleri tarafından hiç sevilmezler. Bu güç odakları her fırsat..]]> Fri, 06 Dec 2013 00:11:11 +0400 Sağlık sektöründeki ‘şiddetli’ dönüşümün haber değeri https://www.evrensel.net/yazi/69869/saglik-sektorundeki-siddetli-donusumun-haber-degeri https://www.evrensel.net/yazi/69869/saglik-sektorundeki-siddetli-donusumun-haber-degeri? Sağlık sektöründeki yapısal dönüşüm ve halk sağlığının serbest piyasa koşullarına devri, büyük basınımızın ilgisine mazhar olamayan bir konu. Israrla sağlık haberi yapan bir iki değerli isim dışında, sağlık sektöründe yaşanan vahim gelişmeleri habere dönüştüren, olayı ayrıntılarıyla inceleyen gazeteci yok. Büyük medya kurumlarının sağlık haberi algısı meşhur “Dr. Oz”dan öteye gitmiyor. O da zaten fazla kilolarla mücadele ve estetik cerrahinin sırları arasına sıkışmış bir durumda. Halbuki, geniş bir halk kitlesini ilgilendirmesi nedeniyle, sağlık alanına ilişkin gelişmeler kamu yararı açısından büyük haber değeri taşıyor. Özellikle halk sağlığının hızla piyasa/pazar/rekabet koşullarına emanet edildiği günümüzde, donanımlı sağlık habercilerine çok büyük iş düşüyor. Hükümetin sağlık reformu olarak lanse ettiği dön&..]]> Fri, 22 Nov 2013 00:19:25 +0400 Ağaçlı çiçekli gazete reklamları https://www.evrensel.net/yazi/69816/agacli-cicekli-gazete-reklamlari https://www.evrensel.net/yazi/69816/agacli-cicekli-gazete-reklamlari? Önce Zaman gazetesinin “Bir çiçek uğruna birbirinizi yemeyin” ana fikirli reklam filmi geldi. Sosyal medyada çokça konuşulan bu reklamda, komşu olduklarını düşündüğümüz iki erkek, toprakta bitmiş bir papatyanın kimin bahçesinin “malı” olduğu hususunda kavgaya tutuşuyorlar. Önce araya çitler çekiliyor, sonra kavga başlıyor, ardından kavga o kadar büyüyor ki, ortada ne çiçek kalıyor ne de bahçe. Mesaj kaygılı olduğunu tahmin ettiğimiz reklamdan şu dersi çıkartmamız isteniyor: “Kavga etmeyin, (Zaman) kardeşlik zamanı.” Ardından Hürriyet gazetesinin “İşte Türkiye’nin yeni şarkısı” başlıklı “hak, hürriyet, özgürlük, birey” temalı reklam videosu kamusal alana yayıldı. Hürriyet’in müzikli sözlü reklamında Gezi Parkı göndermeli bir ağaç ..]]> Fri, 15 Nov 2013 07:20:23 +0400 Başbakana sorulamayan ama sorulması gereken şeyler https://www.evrensel.net/yazi/69756/basbakana-sorulamayan-ama-sorulmasi-gereken-seyler https://www.evrensel.net/yazi/69756/basbakana-sorulamayan-ama-sorulmasi-gereken-seyler? "Başbakandan kadın gazeteciye fırça” başlığıyla haber oldu bir kısım medyada. Bir kadın gazeteci… Başbakanın aniden kızlı-erkekli öğrenci evlerine ifrit olduğunu ve konuyla ilgili yasal düzenleme yapılacağını öğrenmiş. Normal şartlar altında her gazetecinin yapması gerekeni yapmış. Merak edip, halk adına soru sormuş. Sağlıklı bir şüphecilikle, yasal zemine uydurulmaya çalışılan bu yeni düzenlemenin insan hakları ve bireysel özgürlüklerle çelişip çelişmediğini sorguluyor. Bu kadın gazeteci ile Başbakan Erdoğan arasında geçen diyalog şöyle: Gazeteci- Kız ve erkek öğrencilerin birlikte, tuttukları özel evlerle ilgili mi o bahsedilen adımlar. Yoksa yurt gibi faaliyet gösteren; ancak yasal düzenlemeye sahip olmayan binalarla mı ilgili düzenleme? Erdoğan- İki sorunuza da iki ayrı cevap vereyim. Bir defa kız-erkek karışık yurt olayını biz kapattık. Kredi Yurtlar K..]]> Fri, 08 Nov 2013 08:36:20 +0400 Gazeteci-haber kaynağı ilişkisi https://www.evrensel.net/yazi/69695/gazeteci-haber-kaynagi-iliskisi https://www.evrensel.net/yazi/69695/gazeteci-haber-kaynagi-iliskisi? Gazeteci ve haber kaynağı ilişkisi alengirli bir konu. Bir muhabirin “iyi gazeteci” olup olmadığına karar verirken, onun kendi alanında ne kadar güçlü bir haber kaynağı repertuvarına sahip olduğuna bakarız. “O, çok iyi bir Ankara muhabiri,” deriz mesela. “Bakanlara, milletvekillerine, üst düzey bürokratlara bir telefonla ulaşabiliyor, bilgi alabiliyor.” Benzer şekilde, kültür-sanattan magazine, spordan ekonomiye kadar, iyi bir muhabirin ne kadar çok haber kaynağı ve onlara hızlıca ulaşma, bilgi alma, ayrıntılı haber yapma potansiyeli varsa, onu iyi gazeteci olarak nitelendiririz. Kuşkusuz, yıllar içinde, emek verilerek oluşturulan bir liste bu. Kaynak biriktirme süreci meslekte alınan kıdemle ve deneyimle doğrudan ilişkili. Eskiden kağıda basılı telefon defterlerinde birikirdi kaynak isimleri, şimdi elektronik ortamlardaki veri bankalarında depolanıyor muhtemelen. Ama b..]]> Fri, 01 Nov 2013 09:26:48 +0400 Ak‘siber’berlik https://www.evrensel.net/yazi/69644/aksiberberlik https://www.evrensel.net/yazi/69644/aksiberberlik? Sosyal medya bazen çok bilgilendirici, sürprizlerle dolu ve eğlendirici olabiliyor. Bazen de bir o kadar yanıltıcı, çarpıtıcı, maniple edici ve provoke edici. Konvansiyonel medyanın mesajlarına eleştirel bakabilmek için nasıl asgari bir medya okuryazarlığı gerekiyorsa, sosyal medyada gezinmek için de bazı temel bilgilere, becerilere sahip olmak gerekiyor. Bu asgari becerilerin arasında güvenilir bilgi kaynağını seçmek ve izlemek kadar, bilgi kirliliği, siyasal propaganda veya manipülasyon için kurulmuş anonim hesapların teşhis edilmesi de sayılabilir. KARA PROPAGANDA’NIN HER TÜRLÜSÜ Facebook ve Twitter gibi insanların duygu ve düşüncelerini paylaştıkları, ama aynı zamanda yurttaşların siyasal katılım ve aktivizm için kullandıkları mecralar akademik anlamda incelen birer fenomen. Sosyal medyada ortak anlamlar, arayışlar, eski ve yeni olaylar, dostlar ve düşmanlar var. Orad..]]> Fri, 25 Oct 2013 09:28:55 +0400 Frank Zappa’dan bayram mesajı https://www.evrensel.net/yazi/69588/frank-zappadan-bayram-mesaji https://www.evrensel.net/yazi/69588/frank-zappadan-bayram-mesaji? Bayram günü ne yazmalı? Siz okurlara umut veren bir şeyler söylemeli. Hem bayram tatilinizin tadı tuzu kaçmasın, hem de sizleri memleket sorunlarından az da olsa uzaklaştırsın. Size bugün çok sevdiğim bir müzisyenden bahsedeceğim. Bir Rock müzik efsanesi olan Frank Zappa’dan. Ben, onun tanımlanması zor müziğiyle 1970’lerde, ilk gençlik yıllarımda tanıştım ve bugün hâlâ eski plaklarını bıkmadan, zevkle dinliyorum. Zappa, 1960’lardan başlayarak öldüğü 1993 yılına kadar kategorize edilmesi zor olan bir müzik yaptı. Klasik Rock formatıyla orkestral doğaçlamaları ve ses kolajlarını harmanladığı deneysel müziğiyle, ‘70’lerde ve ‘80’lerde dünyanın her yerinde geniş bir hayran kitlesi yarattı. Ama o sadece bir müzisyen değil, aynı zamanda bir aktivistti de. Frank Zappa, hayatı boyunca belki kapitalizmle değil, ama onun çarp..]]> Fri, 18 Oct 2013 12:11:38 +0400 Kötülüğün dekoltesi https://www.evrensel.net/yazi/69539/kotulugun-dekoltesi https://www.evrensel.net/yazi/69539/kotulugun-dekoltesi? AKP’nin ve Başbakan Erdoğan’ın demokratikleşme yolunda Türkiye projesi adeta bir sanal gerçekliğe dönüştü. Var-mış gibi, oluyor-muş gibi, ama aslında yok ve olmuyor… Teknik ve teknoloji bize olduğunu iddia ediyor, olduğuna dair laf ve görüntü var, ama demokrasi bir türlü ete kemiğe bürünmüyor. Tutamıyoruz, dokunamıyoruz. Postmodern anlatının gözde terminolojisiyle, AKP’nin sivilleşme, özgürleşme siyaseti adeta parodi (yansılama) ve pastişe (öykünme) dönüştü. Eskinin kurgusunu veya konusunu kendi büyük anlatısında taklit eder hale geldi. AKP, Kemalist modernitenin baskıcı, buyurgan diline, çarpık hak, özgürlük, eşitlik anlayışına, militarizmine, cinsiyetçiliğine, etnik ırkçılığına, burjuvazi severliğine öykünüyor; onun büyük anlatısını eğip bükerek, aynı dil ve söylemi kendi..]]> Fri, 11 Oct 2013 13:04:36 +0400 Sosyal medyada göz(etim)den kaçamayan şeyler https://www.evrensel.net/yazi/69471/sosyal-medyada-gozetimden-kacamayan-seyler https://www.evrensel.net/yazi/69471/sosyal-medyada-gozetimden-kacamayan-seyler? Bu hafta demokratikleşme paketi ve medyaya ilişkin pozitif bir şeyler yazmak isterdim. Mesela, basın ve ifade özgürlüğünü kısıtlayan yasal ve düzenlemelerde iyileşme, hapisteki gazetecilerin tutuksuz yargılanmalarını sağlayacak adımlar, medyada çapraz sahipliğin önüne geçecek veya basın çalışanlarını patronlar önünde güçlü kılacak yasalar gibi. Maalesef paketten basın ve ifade özgürlüğüne ilişkin sevinçli haber çıkmadı. Demek ki AB’nin, yerli/yabancı gazetecilik örgütlerinin ve insan hakları kuruluşlarının basın özgürlüğü hakkında hükümete yaptıkları çağrılar bir kulaktan girmiş öteki kulaktan çıkmış… Lakin, demokratikleşme paketinde yer alan ve kısmen medyayı da içine alan başka bir konu var: Kişisel verilerin korunması hakkında yapılacak yasal düzenleme. Başbakan, “paket k..]]> Fri, 04 Oct 2013 13:23:57 +0400 Avrupa'nın neo-ırkçılık ve nefret söylemiyle imtihanı https://www.evrensel.net/yazi/69103/avrupanin-neo-irkcilik-ve-nefret-soylemiyle-imtihani https://www.evrensel.net/yazi/69103/avrupanin-neo-irkcilik-ve-nefret-soylemiyle-imtihani? Geçen haftaki yazımı Varşova’da katıldığım nefret söylemi toplantısının notlarını paylaşacağımı söyleyerek bitirmiştim. Avrupa Konseyinin düzenlediği bu iki günlük konferansta, Avrupa’da siyaset dili ve nefret söylemine ilişkin örnekleri dinleme fırsatımız oldu. Konferansta konuşulanlara bakılıra, Avrupa’da bugün nefret söyleminin hedefine oturmuş olan gruplar daha çok Müslümanlar, Doğu Avrupalı göçmenler, Çingeneler ve LGBT bireyler. Ayrıca, Kuzey Avrupa’da her geçen gün yükselen sağ partilerin siyaset diline yerleşmiş olan neo-ırkçılık, Avrupa çapında nefret söylemine ilişkin çalışmalarda dikkat çeken bir kavram olarak öne çıkıyor. Neo-ırkçılık (veya kültürel ırkçılık), Avrupa’da kalkan sınırlarla birlikte ulusal düzenlerin dışında hareket etmeye başlayan insanların ..]]> Thu, 26 Sep 2013 18:08:30 +0400 Kitle imha silahı olarak dil: Gezi ve nefret siyaseti https://www.evrensel.net/yazi/68491/kitle-imha-silahi-olarak-dil-gezi-ve-nefret-siyaseti https://www.evrensel.net/yazi/68491/kitle-imha-silahi-olarak-dil-gezi-ve-nefret-siyaseti? Belki inanmayacaksınız ama, Türkiye’de bir Kültür Genetik Araştırmaları Düşünce ve Teşhis Platformu varmış. Bu oluşumun Onursal Başkanı Deniz Şar, geçenlerde V(Akit) gazetesine bir açıklama yaparak, demokratikleşme paketi içinde yer alan nefret söylemi yasasıyla ilgili uyarılarda bulunmuş. Meğerse nefret söylemi yasa tasarısı “Yahudi/İsrail” komplosuymuş. Gerçekte, Türkiye’de nefret söylemi sadece Müslümanlara, İslam tarafında olanlara karşı üretilen bir hadiseymiş. Büyük medya gruplarının bu yasayı desteklemesinin nedeni de Yahudi lobisiyle ilişkileriymiş. Tüm yurda yayılan Gezi Parkı protestolarını “cüretkâr bir kalkışma” olarak yorumlayan bu zat, “olayların arkasında uluslararası Siyonizm ve onun Türkiye taşeronları var” demiş. Bir seferde bu kadar antisemit söylemi üretip, sonra da ülkede nefret s..]]> Thu, 19 Sep 2013 16:51:52 +0400 Dijital çağda gazetecilik etiğini yeniden düşünmek https://www.evrensel.net/yazi/67732/dijital-cagda-gazetecilik-etigini-yeniden-dusunmek https://www.evrensel.net/yazi/67732/dijital-cagda-gazetecilik-etigini-yeniden-dusunmek? Gazetecilik tarihine ilişkin kitapları, biyografileri okursanız hep aynı şeyi görürsünüz. Her devrin gazetecisi kendisinden bir önceki devrin gazeteciliğini hasretle yâd eder; meslek kalitesinin giderek bozulduğundan yakınır. Ama herhalde hiçbir dönemde gazetecilik pratiği bu kadar tartışma konusu olmamıştır. Halkın haber alma hakkının gözetilmediği, medya patronuyla iktidarın çıkar çatışmalarının gündemi belirlediği, reklamcıların birinci sayfalara haber yazdığı bir dönemde artık gerçek gazetecilikten bahsetmek zor. Gerçek gazetecilik yok derken, gerçek gazeteci yok demek istemiyorum. Bugün Türkiye’de mesleğine adanmış, sorumluluk ve ilke sahibi çok sayıda gazeteci var. Bunların büyük bir kısmı şu anda işsiz, ya da niş medyalarda düşük maaşlarla çalışıyor. O nedenle, “işsiz” ama “kaliteli” gazeteci sayısında artış var. ..]]> Fri, 13 Sep 2013 09:25:14 +0400 Bir destan da Yeni Şafak'tan https://www.evrensel.net/yazi/67079/bir-destan-da-yeni-safaktan https://www.evrensel.net/yazi/67079/bir-destan-da-yeni-safaktan? Destan, bilinen en eski edebiyat türlerinden biri. Sözlükler destanı şöyle anlatıyor: “Kahramanlarının olağanüstü eylemlerini coşkulu, törensel bir üslupla anlatan ve genellikle birkaç bölümden oluşan manzum yapıtlar.” Destan yazmak kavramı Gezi protestoları sırasında Başbakan Erdoğan tarafından güncel politika diline girdi. Barışçıl eylemcilere karşı göz yaşartıcı gaz, TOMA, tazyikli su, plastik mermi, cop ve sopayla saldıran; ölümlere, organ kayıplarına ve ağır yaralanmalara neden olan polisimiz için Başbakan “onlar bir destan yazdı” dedi. Aslında, savunmasız insana öldürücü silahla saldıranın kahraman olduğu bir destan yok. Destanlardaki bilge, yiğit, cesur karakterler sadece fiziksel değil, ruhsal açıdan da derin kişiliklere sahip. Türk destanlarında mesela, kahraman fiziksel olarak güçlü ve ayrıcalıklı olmakla birlikt..]]> Thu, 05 Sep 2013 17:14:25 +0400 Propaganda cephesinde yeni bir şey yok https://www.evrensel.net/yazi/66433/propaganda-cephesinde-yeni-bir-sey-yok https://www.evrensel.net/yazi/66433/propaganda-cephesinde-yeni-bir-sey-yok? Churchill’in meşhur bir lafı var: “Savaş zamanında gerçek o kadar değerlidir ki, onu daima bir yalanlar ordusu korur.” Nitekim, her savaşta en az iki cephe olduğu söylenir. Birincisi topla, tüfekle, füzeyle, silahla, kana kan karşılaşılan çatışma cephesi; diğeri ise insanların kalpleriyle beyinlerinin fethedilmeye çalışıldığı “kelimelerin savaşı” cephesi. Buna propaganda cephesi diyoruz. Suriye’ye karşı uluslararası güçlerin Türkiye’yi de arkalarına alarak kurdukları propaganda cephesinde savaş başladı bile. “Yakında saldırı olabilir” haberlerinin çıkmasıyla birlikte, her an düğmeye basılması bekleniyor. Ülkedeki iç savaşı ve Sünni/Şii çatışmasını bahane eden uluslararası güç ittifakı, bu ülkeye huzur ve demokrasi getirmek için müdahalenin kaçınılmaz olduğu iddiasında. Her savaşta olduğu gibi, Suriye meselesi..]]> Thu, 29 Aug 2013 18:00:00 +0400 Yaklaşan seçimler ve medya https://www.evrensel.net/yazi/64366/yaklasan-secimler-ve-medya https://www.evrensel.net/yazi/64366/yaklasan-secimler-ve-medya? Geçenlerde gazetelerde bir haber vardı. CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu milletvekilleriyle yaptığı bir toplantıda şöyle demiş: “Partimizin oy alamadığı bölgelere gidin; yoksulların sofralarına konuk olun.” Şaka gibi… Yumurta kapıya dayanınca seçmeni hatırlamak diye buna denir. Birileri Kılıçdaroğlu’ya söylese iyi olur… Geçmişte ana muhalefet partisine oy vermeyen seçmen, öyle seçim arifesinde vekiller sofrasına oturdu diye o partiye çark etmez. Ayrıca, yoksulun zaten kendine yetecek yemeği yok, bir de CHP’li milletvekilini mi doyuracak? İşin şakası bir yana, Gezi protestoları başladığından beri, siyasal iletişimin en alengirli alanlarından biri olan seçim kampanyaları hakkında ar-ge (araştırma geliştirme) çalışmaları hız kazandı. Nereden mi biliyorum? Medya ve seçimler konusunda İnternet ortamında yayımlanan akademik yayınlar tıklanma rekoru kırıyor da o..]]> Thu, 08 Aug 2013 15:42:05 +0400 Köşe yazarıyım, kapı dışarıyım https://www.evrensel.net/yazi/63732/kose-yazariyim-kapi-disariyim https://www.evrensel.net/yazi/63732/kose-yazariyim-kapi-disariyim? Gün geçmiyor ki merkez medyada taşlar yerinden oynamasın, anlı şanlı yayın yönetmenleri, köşe yazarları işlerinden edilmesin. Hürriyet’ten, Milliyet’ten, Sabah’tan, Akşam’dan, Habertürk’ten, Yeni Şafak’tan ve büyük TV kanallarından meşrebine göre müzmin muhalif, eski yandaş yeni muhalif, aslında yandaş ama arada “gak guk” etme cesareti göstermiş gazeteciler temizleniyor. Öyle bir temizlik ki bu, at at bitmiyor; hız keseceğe de benzemiyor. İktidarın “tek ses, tek Türkiye” takıntısı, nesiller boyu anlatılacak bir basın sansürü tarihini yazıyor. Büyük medyada muhalif gazeteci temizliği AKP’nin ikinci seçim zaferinden sonra, 2007’de başladı ve günümüzde sistematik hale geldi. Emin Çölaşan ve Bekir Coşkun’un Hürriyet’le bağının şoke edici biçimde koparılmasıyla açılan k..]]> Fri, 02 Aug 2013 10:30:25 +0400 Medya okur-yazarlığı dersini iletişim mezunları vermeli https://www.evrensel.net/yazi/63073/medya-okur-yazarligi-dersini-iletisim-mezunlari-vermeli https://www.evrensel.net/yazi/63073/medya-okur-yazarligi-dersini-iletisim-mezunlari-vermeli? 1990’larda öncü yazılar yazarak ilk ve ortaokul düzeyindeki öğrencilere medya okuryazarlığı dersinin zorunlu olması gerektiğine dikkat çekmiştim. Medya okuryazarlığı, bugün pek çok gelişmiş ülkede ve AB düzleminde, medya izleyicisi (tüketicisi) olan çocukları medya mesajlarına karşı güçlü kılmayı hedefleyen bir ders olarak müfredatlara girmiştir. Bu ders, çocukların ve gençlerin kurgulanmış medya mesajlarındaki gizli anlamları, göndermeleri, çözümlemesine yarar. Onlara, çaktırmadan bir şeyler pazarlayan reklamı, propagandayı, çarpıtmayı, yalanı ve yanlılıkları deşifre edecekleri eleştirel bir bakış açısını vermeyi amaçlar. Milli Eğitim Bakanlığının da tanımıyla, medya okuryazarlığı, çocuklarımızın “medyanın kölesi” olmasını engeller. Biz iletişimciler medya okuryazarlığının bireyi günümüzün ..]]> Thu, 25 Jul 2013 17:54:30 +0400 Gazetecilik okumak isteyene öğütler https://www.evrensel.net/yazi/62345/gazetecilik-okumak-isteyene-ogutler https://www.evrensel.net/yazi/62345/gazetecilik-okumak-isteyene-ogutler? Üniversite tercihleri yapılırken eş, dost, tanıdık açıp soruyor: Gazetecilik okumak istesek, acaba gelecekte iş imkanları ne olur? Benim onlara cevabım şu: Gazetecilik okumak isteyen kişi geleceğini ana akım sektörün dinamiklerine göre kurgulamamalı; kendi medyasını yaratmalı, kendisinin patronu olmalı. 1980’ler ve 90’larda gazetecilik öğrencileri/mezunları için (Eğer hapiste filan değillerse) çalışılabilecekleri iki üç alan vardı: TRT, partizan dergi ve gazeteler veya büyük basın. 1990’larda radyo-televizyon yayıncılığının TRT tekelinden kurtulup özelleşmesiyle birlikte, bu üçlüye bir de özel televizyon kanalları ve radyolar katıldı. Eskiden, gazetecilik okulları büyük yazılı basının ve büyük televizyon kanallarının eleman ihtiyacını büyük oranda karşılardı. Hatta bugün büyük medyanın tepe noktalarındaki pek çok ismin Ank..]]> Thu, 18 Jul 2013 16:42:27 +0400 Güç, insanlar ve şiddet https://www.evrensel.net/yazi/61836/guc-insanlar-ve-siddet https://www.evrensel.net/yazi/61836/guc-insanlar-ve-siddet? Her iktidarın özünde “güç” vardır, ama iktidarın gücünü devam ettirmesi için her zaman şiddet kullanması gerekmez. Seçilmiş iktidar, organize ve kurumsallaşmış gücü temsil eder. Normal demokrasilerde, iktidarın halkına karşı şiddet kullanması için, o şiddetin kamusal alanda meşrulaşması ve rızanın üretilmesi gerekir. Şiddet için rıza, ancak “bir saldırıya karşı kendini savunma refleksi” argümanıyla üretilebilir. “Ülkemizi bölecekler”, “tehlikenin “farkında mısınız?”, “komünistler hepimizi dinsiz yapacak” türünden kara propaganda teknikleri, siyasal iktidarların muhaliflerini sindirmek için kullandığı şiddetin meşrulaştırılmasında kullanılır. Son bir aydır AKP iktidarının Gezi Parkı direnişine ve sokaklardaki korkunç polis şiddetine ilişkin anlam inşasına baktığımda tam anlamıyla bir rıza &u..]]> Thu, 11 Jul 2013 11:25:36 +0400 Başka bir gazetecilik mümkün https://www.evrensel.net/yazi/61198/baska-bir-gazetecilik-mumkun https://www.evrensel.net/yazi/61198/baska-bir-gazetecilik-mumkun? Sanırım Gezi Parkı protestoları sırasında toplumca ilk kez bu kadar derinden idrak ettiğimiz iki şey var: 1- Bizi yönetenler arsızca ve mütemadiyen yalan söylüyor. 2- Ticari medya bizi yönetenlerin yalanlarına yardım ve yataklık yapıyor. Gazetecilik onuru ve gazeteciliğe güven artık her zamankinden daha beter bir şekilde yara almış durumda. İşin en kötü yanı, iyi-etik gazetecilik ile kötü-ilkesiz gazetecilik arasında seçim yapma olanaklarımızın sınırlı oluşu. Bugüne kadar güvenerek okuduğumuz gazetelerin, izlediğimiz televizyon kanallarının aslında halktan gerçekleri gizlediğine tanıklık ediyoruz. Lakin, gerçeği öğrenmek için başka hangi medya kanallarına başvurabileceğimiz konusunda da mutabık değiliz. Avunulacak şey değil ama, demokratik katılımımız için gerekli olan bilgilere nasıl erişeceğimiz konusundaki bu karmaşık ruh hali, sadece bize özgü değil. İki gündü..]]> Thu, 04 Jul 2013 11:41:19 +0400 İyi gazetecilikle savaş https://www.evrensel.net/yazi/60587/iyi-gazetecilikle-savas https://www.evrensel.net/yazi/60587/iyi-gazetecilikle-savas? Son günlerde, Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Başkan Barack Obama’nın ülkesindeki araştırmacı gazetecilere karşı açtığı savaşı konuşuyor. Kimilerine göre, Obama yönetimi, basın özgürlüğünü tehdit konusunda 19. yüzyıldan beri ABD’de iktidara gelen en kötü hükümet. Başkan Obama, ülkede çok nadir koşullarda başvurulan “ulusal güvenlik yasalarını” arkasına alarak, araştırmacı gazetecileri komploculukla ve vatana ihanetle suçluyor. Bunlar yetmezmiş gibi, ABD Adalet Bakanlığı, henüz suç (haber) oluşmadan olaya el koymak için, gazetecilerin kişisel telefonlarını dinliyor, google gibi büyük şirketlere baskı uygulayarak kişisel e-posta hesaplarına filan giriyor. ABD başkanının, ülkesinde anayasayla güvence altına alınmış en önemli haklardan biri olan basın özgürlüğünün ruhuna fatiha okutan bu cadı..]]> Thu, 27 Jun 2013 12:32:59 +0400 Yeni toplumsal hareketler ve medya https://www.evrensel.net/yazi/59947/yeni-toplumsal-hareketler-ve-medya https://www.evrensel.net/yazi/59947/yeni-toplumsal-hareketler-ve-medya? Eski kalıplarla düşünüp yeniyi analiz etmek zor. Köhnemiş medya bunu yapıyor. Yeni toplumsal hareketleri eski paradigmalarla yorumlamakta ısrar ediyor. Bu nedenle, yeninin agorası olan sosyal medyaya yenik düşüyor. Gezi Parkı eylemlerini hâlâ soğuk savaş mantığıyla deşifre ermeye çalışan eski, hantal, ticari medya, olayları hâlâ protestocuların polise mukavemeti ve “Mala mülke verilen zarar” üzerinden çerçevelemekte ısrar ediyor. Hepimiz izledik, tanığız. Büyük kanallar, ulusalı da, uluslararası olanı da Gezi eylemlerinde hep “şiddeti” öne çıkardı. Ulusal kanallar protestocu şiddetine vurgu yaptı. Kişilere yönelik münferit saldırılar bütün bir hareketin özüymüş gibi anlatıldı. Polise taş atanlar birinci sayfalara taşındı. TOMA’ların geçişini engellemek için kurulan savunma barikatları görü..]]> Thu, 20 Jun 2013 11:21:48 +0400 Demokrasi 2.0 https://www.evrensel.net/yazi/59331/demokrasi-20 https://www.evrensel.net/yazi/59331/demokrasi-20? Türkiye son iki haftadır demokrasi, basın özgürlüğü, halkın siyasete katılımı ve yurttaşlık bilinci gibi konularda tarihe geçecek nitelikte tartışmalara sahne oldu. Kamusal iletişimin kontrolünde yaygın medya kanallarının diktatörlüğü son bulurken, sosyal medyanın ve Web 2.0 temelli iletişimin ağırlığı belirginleşti. Bundan sonraki 9 aylık zaman dilimi, sosyal medya odaklı bir yerel seçim propaganda süreci olacaktır. Gezi direnişinde aktif olarak kullanılan ve geniş halk kitleleri tarafından (daha) doğru bilgi kaynağı olarak kabul edilen sosyal medya, kuşkusuz, seçimlerde politikacılar tarafından da propaganda amaçlı kullanılacaktır. 1940’lardan beri yapılan seçmenin oy verme davranışına ilişkin çalışmalarda yurttaşın “iki aşamalı iletişimden” beslenerek karar verdiği söylenirdi. İki aşamalı iletişim teorisi, halkın kendi düşüncesinden çok, “dü..]]> Thu, 13 Jun 2013 11:24:47 +0400 Ticari medya, kenara çek! Yurttaş gazeteciye yol ver! https://www.evrensel.net/yazi/58768/ticari-medya-kenara-cek-yurttas-gazeteciye-yol-ver https://www.evrensel.net/yazi/58768/ticari-medya-kenara-cek-yurttas-gazeteciye-yol-ver? Tüm Türkiye’ye yayılan Gezi direnişi sosyal medya aktivizmini patlatırken, pazar medyasının da ipliğini pazara serdi. Majestelerinin basını ve gazetecileri en basit habercilikte sınıfta kalırken, sokağın sesi olan “yurttaş gazeteciliği” parladı. Kalabalıkların gücü, ticari medyanın cafcaflı haber merkezlerine haber atlattı. Bundan gazetecilik adına bir hayır çıkacaksa, o da haber üretim sürecinin özgürleşip, demokratikleşmesi olacaktır. Haber içeriklerine okurun, izleyicinin veya protesto alanlarındaki eylemcinin katkısına yurttaş gazeteciliği diyoruz. Joyce Nip, günümüz medya atmosferinde izler kitlenin medya içeriğine katkı sürecini “kamu gazeteciliği” olarak da nitelendiriyor. Kamu gazetecisi, kişisel web yayıncılığının olanaklarını kullanarak, webblog’lar, youtube, twitter, facebook, friendfeed, googleshare gibi sayısız sosyal medya platformunda enformasyon ü..]]> Thu, 06 Jun 2013 11:36:08 +0400 Pısss! https://www.evrensel.net/yazi/58266/pisss https://www.evrensel.net/yazi/58266/pisss? İstanbulluların Taksim Gezi Parkı protestosu ve polisin artık iyice çığırından çıkan göz yaşartıcı gaz kullanma pratiği, bu hafta basında öne çıkan olaylardı. Uluslararası haber ajansı Reuters’ın tüm dünyaya geçtiği biber gazı hortumlu polis fotoğrafı, milyonlarca kişi tarafından görüldü. Aynı polisin sosyal medyada paylaşılan “çılgın” videosu da tüm dünyada izlendi. Barışçı, sakin eylemcilerin arasında gazı hızla boşalan bir balon gibi dengesizce koşturup saldıran bu emniyet görevlisinin agresif, ama bir o kadar da komik hali, adeta Gezi Parkı protestolarının sembolü oldu. Tüm baskılara ve sansüre rağmen bir şekilde izlenen bu görüntüler, kuşkusuz, protesto eylemini yapanlara karşı sempatiyi arttırdı, Türk polis teşkilatına ilişkin olumsuz yargıları pekiştirdi. Peki, sosyal medya aracılığıyla tüm dünya olan biteni hayretle izlerke..]]> Thu, 30 May 2013 11:45:17 +0400 2000'ler Türkiye'sinde makbul köşe yazarı olmak https://www.evrensel.net/yazi/57628/2000ler-turkiyesinde-makbul-kose-yazari-olmak https://www.evrensel.net/yazi/57628/2000ler-turkiyesinde-makbul-kose-yazari-olmak? Merhaba. Bu ilk yazımın başlığını iki değerli akademisyenden esinlenerek attım: Prof. Füsun Üstel ve Doç. Zeynep Gambetti. Füsun Üstel, Makbul Vatandaşın İzinde adlı kitabında, II. Meşrutiyet’ten bugüne uzanan süreçte öne çıkan “milli vatandaşlık terbiyesini” anlatır ve Osmanlı’dan günümüze devlet eksenli militan yurttaş yaratma serüvenini inceler. Gambetti ise, son dönem neoliberalizm incelemelerinde, “makbul vatandaş” terimini sıkça kullanır. Ona göre, neoliberal sistem her şeyi piyasalaştırırken, sermayenin satın alamayacağı hiçbir şeyin kalmamasını hedeflemektedir. Dünyanın pek çok yerinde yeni muhafazakar partiler ve liderler tarafından empoze edilen bu düzende “makbul vatandaş”, düşünmeyen, sorgulamayan, işbirlikçi, örgütsüz, güvencesiz, düzenin müşterisi haline gelmiş,..]]> Thu, 23 May 2013 13:23:22 +0400