Evrensel.net https://www.evrensel.net tr Emek Evrenseldir https://evrensel.net/nhy/upload/diger/favicon.ico https://www.evrensel.net/tema/evrensel16/img/apple-touch-icon-114x114.png Evrensel.net Bir kuşağın katilleri https://www.evrensel.net/yazi/71628/bir-kusagin-katilleri https://www.evrensel.net/yazi/71628/bir-kusagin-katilleri? Hayat sadece başımıza gelenler değildir, çoğu kez başımıza getirilenlerdir. Hele bu coğrafyada yaşananlara baktığımızda bunun acı gerçeğiyle yüzyüze geliyoruz. 18 Haziran’da sonuçlanan ve 12 Eylül darbecileri Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya’ya verilen müebbet cezasının ardından başımıza getirilenlerin 34 yıl sonra tekrar yüreğimiz kanayarak anmaya, anlamaya çalışıyoruz. Oradan da bu gün bile insanoğlunun başına örülmek istenen insanlık dışı ağları görmeye, onları engellemenin gerekliliğine bir insan olarak karşı durmaya çalışıyoruz. Onlarca romana, öyküye, şiire ve diğer yazın türlerine konu olmuş ve halen olmaya devam eden o lanet olası 12 Eylül, sadece sıradan bir gün değil aynı zamanda bir milattır da; 12 Eylül öncesi ve 12 Eylül sonrası diye. Kendi saltanatlarını kurmak ve buna karşı çıkabilecek unsurları bertaraf etmek amacıyla sol-sağ ..]]> Sat, 21 Jun 2014 00:29:43 +0400 Kapanmasın kirpiklerin https://www.evrensel.net/yazi/71571/kapanmasin-kirpiklerin https://www.evrensel.net/yazi/71571/kapanmasin-kirpiklerin? Yaşam durmadan değişiyor. Şimdi düne benzemiyor, dün bir ay öncesine. Ne demişti Heraklitus ‘Aynı ırmağa iki kez girilmez.’ Öyle, diyalektiğin en özce tanımı, ‘Değişmeyen tek şey değişimdir’ gibi. Barış süreci ve gerillanın ülke dışına çıkmasıyla beraber otuz yıllık ‘düşük yoğunluklu savaş’ ve onun insan, toplum yaşamında yarattığı olumlu, olumsuz şeylerle ilgili yazılan eserler de gün ışığına çıkmaya başladı. Kuşkusuz bu dönemin en iyi tanıkları olan bu yazarların ellerinden dökülen kelimelerle yazılanlar şayet edebi, estetik kaygılar göz ardı edilmemişse, hem tarihe tanıklık hem de onun edebi üretimine katkıda bulunmuş olurlar. Çünkü roman Tolstoy’un deyişiyle ‘Topluma tutulan aynadır.’ Bu ayna tarihin öznesi olanlarca sırlanmışsa, toplumu ve genel özelliklerini daha gerçekçi görürüz..]]> Sat, 14 Jun 2014 00:09:50 +0400 Şiire saygıyla https://www.evrensel.net/yazi/71511/siire-saygiyla https://www.evrensel.net/yazi/71511/siire-saygiyla? “Seni bağırabilsem seni Dipsiz kuyulara,akan yıldıza Bir kibrit çöpüne varana, Okyanusun en ıssız dalgasına...” Bu satırların yazarı, umudun ve hüznün bilge ozanı Ahmed Arif, yıllar önce 2 Haziran 1991 de ayrıldı aramızdan. Ama şiirleri hâlâ dimdik ayakta geleceğimize yön vermektedir. Dönemin bütün toplumsal ve demokratik eksikliklerini ve bu uğurda yapılan mücadeleyi şiirin en yiğit çocuğu olarak yazmıştır. O yapılan işin raconunu biliyor, bu yüzden onun şiirindeki özne, mazlumiyetine sığınan ve buradan seslenen değil, boyun eğmeyen, direnen bir öznedir. Söyleminde ve anlatımda bir kez olsun tökezlemeden, söyleyeceğini en güzel ve derinlikli olarak dile getiren söylemi, bağrında bu halkın direngen geleneğinin umudunu ve bilincini yansıtmıştır. Onun şiirinde; sevda, kavga ve düş iç içedir. Bu nedenle demir parmaklıklar, tel..]]> Sat, 07 Jun 2014 00:27:51 +0400 Zinciriye şairleri https://www.evrensel.net/yazi/71455/zinciriye-sairleri https://www.evrensel.net/yazi/71455/zinciriye-sairleri? Mayıs’ın son haftasına uygun olarak yaşanan sıcaklık artışının TÜYAP ile zirveye çıktığı bölge de “Zinciriye Şairleri Festivali” yüreğimize bir dağ pınarı serinliğini getirdi. Taşın ve inancın şehri Mardin’den söz ediyorum. Bu yıl 2.si düzenlenen Şiir Festivalinin konuğu olarak geldiğim bu kadim ve hoşgörü şehrinde, sözün efsununa da tanıklık ettim. Anladım ve inandım ki hiçbir güç, şiirin hayatla ve insanla buluşması kadar etkileyici olamaz. Anlamını bilmeseniz de bir şairin yüreğinden akan söz pınarının o büyüleyici ve eşsiz nağmesi acılarınızı yatıştıracak, en insani duygularınızı çoğaltacak, hayata daha derinden ve daha güçlü olarak sarılmanın sonsuz enerjisiyle donanacaksınız. Mardin’in yüzyıllara dayanan bir yaşanmışlıktan sağaltarak yarattığı bu kadim uygarlığın en güzel şiir olduğu gerçeği şehre ilk adım atışını..]]> Sat, 31 May 2014 00:05:21 +0400 TÜYAP Diyarbakır https://www.evrensel.net/yazi/71404/tuyap-diyarbakir https://www.evrensel.net/yazi/71404/tuyap-diyarbakir? "Yazının kadim coğrafyasına yolculuk” Bu metafor hâlâ devam eden ve 25 Mayıs’ta sona erecek olan TÜYAP Diyarbakır Kitap Fuarı’na ait. Her yıl farklı bir şiar ve metaforla ve daha çok sanatsal etkinliğin yapıldığı fuar bu yıl da bir hayli kalabalık ve renkli. Kuşkusuz TÜYAP bu etkinlikleriyle bölgede önemli bir ihtiyaca cevap olmaktadır. Yıllarca olumsuz koşullarda yaşayan ve kitap ile sanatsal etkinliklere hasret kalan bölge insanı fuara oldukça ilgi gösteriyor. 5. kez düzenli olarak izlediğim fuara, hem yayınevlerinin hem de bölge insanının gösterdiği ilgi, gelecek hakkında daha umutlu olmamıza imkan sağlıyor. Kürtçe yayınevlerinin sayıca çoğalması, Kürtçeye ve bu dilde yazılmış eserlere olan ilginin bir göstergesidir. Fuar da edebi eserlerin gerek içerik gerek sanatsal eleştirisine yönelik panellerin olması da ilerisi için umut ve..]]> Sat, 24 May 2014 00:12:19 +0400 Vicdan göçüğü https://www.evrensel.net/yazi/71342/vicdan-gocugu https://www.evrensel.net/yazi/71342/vicdan-gocugu? Bağırsam neye yarar,nasılsa duymazlar Ben bir kömür ocağının onulmaz göçüğüyüm İçimde cesetler ve daha ölmemişler var” Metin Altıok Ey Soma! Kanayan yaramız, çöken insani değerlerimiz, umudumuzun, öfkemizin anayurdu! Ey çocuklara güneşi göstermek için canını veren emekçiler! Ey Soma, yiten insanlığımız, çürüyen vicdanımız! Ey “kredi borçlarını kapatmak için” her gün yerin yüzlerce metre altına inen işçiler, kardeşlerim! Günlerdir içim yanıyor, soluduğum hava, seyrettiğim gökyüzü, yürüdüğüm toprak bir bıçak gibi yüreğime işliyor. Yüzlerine baktığım insanlarda gördüğüm o derin hüzün, o kaderci bakış, çaresizliğin derin çizgileri bu coğrafyanın fiziki haritasını hatırlatıyor. Paranın egemenliğinin bize sun..]]> Sat, 17 May 2014 00:26:37 +0400 Sanat bir yürüyüştür https://www.evrensel.net/yazi/71283/sanat-bir-yuruyustur https://www.evrensel.net/yazi/71283/sanat-bir-yuruyustur? Geçen sene bu ay da başlayan ve halen devam eden “Barış Süreci”nin ardından sanatsal etkinliklerin görece de olsa nefes almaya başladığı bölgede Mayıs ayı ile etkinlikler hız kazandı. “Barışın Dili Okumaktır” şiarına uygun olarak düzenlenen etkinlikler de imza günleri ve kitap sergileri de açılmaktadır. Kuşkusuz bu etkinlikler Kürtçe Edebiyatın genel sorunlarının tartışılmasına ve sanatın olmazsa olmazlarına yapılan vurgular açısından da önemlidir. Bu sürecin edebiyata olan yansımasını sadece bu etkinlikler de değil yayın alanındaki gelişmelerde de görüyoruz. Geçen yıllara oranla yayınlanan kitap sayısındaki artış, süreli yayınlarda ki istikrar ve yenilerin katılması da başka göstergeler. Bu etkinlikler de tartışılan konuların başında bir sanat ürününde öncelik olarak dikkat edilmesi gereken hususlardı. Benim de bir kaçına katıldığım (bu..]]> Sat, 10 May 2014 00:14:42 +0400 Dünyanın gülü Mayıs https://www.evrensel.net/yazi/71230/dunyanin-gulu-mayis https://www.evrensel.net/yazi/71230/dunyanin-gulu-mayis? Ulusal ve sınıfsal köleliğe, savaşa ve sömürüye karşı emekçilerin, demokrasi güçlerinin ve mazlum halkların günü olan 1 Mayıs ne yazık ki bu yıl da şanına yakışır bir şekilde kutlanmadı. Bunda Türk-İş, Hak-İş, Memur-Sen ve diğer bazı sivil toplum örgütlerinin 1 Mayıs’a emek ve mücadele ekseni yerine farklı anlamlar yükleyerek kutlamaları, diğer sendikalar ve demokratik örgütlerin “Taksim” ısrarı, İstanbul’da hükümetin yolları kapatması, bunda etkili oldu. Anlaşılan o ki asgari kriterlerde bir araya gelmenin ve ortak çıkarlar etrafında güç birliği yapmanın hâlâ önünde bir sürü engel var. Bu da geleceğe yönelik umudumuzu diri tutmanın yanında kuşkulu olmamıza da neden olacak yığınla neden sunmaktadır. Görece daha az ücret ve sendikasız yığınla insanın yaşadığı Kürdistan’da önüm&uum..]]> Sat, 03 May 2014 00:07:29 +0400 Ortak vicdan https://www.evrensel.net/yazi/71176/ortak-vicdan https://www.evrensel.net/yazi/71176/ortak-vicdan? “Doğdum doğalı Akranı oldum Bütün kuşakların Soludum iki çağın havasını” Bu dizeleri yeniden okurken edebiyatın hele de şiirin insandan, yaşamdan yana olan kararlılığını duyumsadım. Sanatın hep adaleti, vicdanı ve insanca olanı savunageldiğini ve bunu yapması gerektiğini bir kez daha içselleştirdim. Böyledir de, ben bu yaşıma değin daha farklı bir sanat ürününü görmedim. Barışa, kardeşliğe, sevgiye, bölüşmeye mesafeli duran veya onu küçümseyene denk gelmedim. ‘‘Sanat için sanat” diyenlerin ürünlerinde bile bu gerçeğin derin izleri vardır. Bu coğrafya da yaşananlara bakılırsa sanatın bu yanı daha net görülür. Sanatçılar hep daha iyi ve daha adil bir dünya ve yaşanan acıların, felaketlerin, soykırımların sesi, kulağı, vicdanı olmuşlardır. Devlet ve iktidarlar inkarın, ötekileştirmenin, dışlamanın üzerine i..]]> Sat, 26 Apr 2014 00:04:25 +0400 O gün https://www.evrensel.net/yazi/71117/o-gun https://www.evrensel.net/yazi/71117/o-gun? Hepimizin yaşamında derin izler bırakan ve geleceğimize yön veren bir özel gün vardır. Okula başladığımız, askere gittiğimiz, evlendiğimiz, en yakınımızı yitirdiğimiz… Geriye dönüşü olmayan gün. O gün biz yaşadıkça bizi bir gölge gibi takip edecektir. Bir haftadır “o gün”lere tanıklık etmiş, onları kaleme almış bir yazarın kitabını okuyorum; zaman zaman öfkelenerek, ağlayarak…Ne yazık ki iyi ki yaşanmış diyeceğimiz bir “o gün” yok. İçimizi sonsuz bir kedere boğan ve yaşadığımız coğrafyayı ve gerçekliklerinin ne denli acımasız olduğunu bir tokat gibi yüzümüze vuran bir kitap. Burada yaşamış, hapse atılmış, işinden edilmiş ve nice insanlık onuruna yakışmayan olaya şahit olmuş biri olarak okuduklarım beni dehşete düşürdü. Bu kadarı da olamaz dedirten türden gerçek yaşam öyküleriyle dopdolu bir kitap ‘‘O ..]]> Sat, 19 Apr 2014 00:09:54 +0400 Enfal https://www.evrensel.net/yazi/71064/enfal https://www.evrensel.net/yazi/71064/enfal? Her günkü gibi sabahın altısında kendimi dışarı atıyorum; yürümek için. Malum belli bir yaştan sonra sağlığına dikkat etmeli insan. Geceden yağan yağmurun ve dağdan esen meltemin yarattığı serinliği içime çekiyorum. Yeni bir yaşama hazırlanan toprağın, ağacın, gökyüzünün, kuşların coşkusunu hissetmek istercesine coşkuyla, sevinçle yürüyorum. Apansız gece önce okuduğum “Çöldeki Meşe” adlı kitap geliyor aklıma, boğazım düğümleniyor, yürümekte zorlanıyorum. Bu nisan sabahının bende yarattığı yaşama coşkusunun, bir zamanlar birilerine ölümün o korkunç soğukluğunu taşıdığını düşünerek irkiliyorum. Başım dönüyor, midem bulanıyor. İlk gördüğüm taşa oturarak karşıda göğe uzanan sıradağın en uç tepesine odaklanıyorum. Bundan 31 yıl önce başlayan ve 1989 yılına kadar süren, binlerce insan..]]> Sat, 12 Apr 2014 07:24:23 +0400 Seçimden sağaltılanlar https://www.evrensel.net/yazi/71002/secimden-sagaltilanlar https://www.evrensel.net/yazi/71002/secimden-sagaltilanlar? Gerilim ve karşıtlıklar üzerine kurgulanmış bir yerel seçimi daha geride bıraktık. Yerel de yapılacaklara ait proje ve hizmetlerin yerine genel siyasi argümanların konuşulması, seçmenin de bu algılar üzerinden oy kullanması sonucunu doğurdu. Muhalefetin gelecekle ilgili siyasi öngörülerini belirleme yerine iktidarın “rüşvet, yolsuzluk dosyaları, özgürlükleri kısıtlayıcı uygulamaları vb.” üzerinden söylemleri geniş yığınlar üzerinde etkili olamadı. İktidarın oylarını kısmen artırmasının bir nedeni de yalpalayarak da olsa süren barış sürecidir. Seçmen bir yıldır süren bu sürecin ve ölümlerinin olmamasının bozulmaması adına iktidara olan kredisini geri çekmedi. Kim ne derse ve neresinden bakarsa baksın bu seçimin galibi BDP’dir. Ancak bu başarı üzerinde düşünülmesi gereken birkaç soruyu da beraberinde getirmişti..]]> Sat, 05 Apr 2014 00:01:41 +0400 Sandık ve vicdan https://www.evrensel.net/yazi/70947/sandik-ve-vicdan https://www.evrensel.net/yazi/70947/sandik-ve-vicdan? Sahte gündem ve söylemlerle halkın genel taleplerinin maniple edildiği, Milliyetçi söylemler, seçim bürolarının basılması, parti tabelalarının indirilmesi ile halkların karşıt kutuplara savrulmak istendiği, Dinin siyasete kurban edildiği, Şantaj, tehdit, tapeler, video kasetler ve ortam dinlemelerinin bir bir yayınlandığı, Yayın organlarının tehdit ve menfaat ile yayınlarını yaptıkları, Bir seçim sürecinin finaline geldik. Yarın sandık başına gidip oyumuzla tercihimizi yapacağız. Yerel seçimlerin ilk kez genel seçim havasında geçtiği bir seçim sürecine tanık olduk. 11 yıldır iktidar olmanın keyfini yaşayan AKP devletin bütün güç ve imkanlarının yanında ürettiği korkularla “paralel yapı, istiklal savaşı, benden sonra tufan vb.”ve “Sandık her şeydir,” söylemiyle seçmen kitleleri üzerinde korku ve tedirginlik yaratarak se&cce..]]> Sat, 29 Mar 2014 00:10:23 +0400 Newroz https://www.evrensel.net/yazi/70890/newroz https://www.evrensel.net/yazi/70890/newroz? Bir haftadır alanlardayız… Tarihi bir dönemeçten geçiyoruz… Yeni bir hayatın yol haritasını çiziyoruz. Barışın, emeğin özgürleşmesinin ve birlikte yaşamın kararlılığını haykırıyoruz. Alanlar rengarenk, insanlar huşu içinde, gökyüzüne boyuyoruz bir zamanlar kanla, öfkeyle ölümle sınanmış kentleri, köyleri, kasabaları... Tarih yeni bir uyanışa tanıklık ediyor Kürdistan’da, Türkiye’de, Ortadoğu’da… Toprak uyanıyor, karanlık gündüze yol veriyor, doğa canlanıyor, canlılar yeni bir mevsime hazırlanıyor. Neden mi? Çünkü binlerce yıllık bir geçmişi olan Newroz, yeni bir anlayış ve ruhla insanlarla, doğayla ve diğer canlılarla buluşuyor. Bir haftadır süren Newroz şenlikleri tam da bu ruh ve bilinçle kutlanıyor. Korkunun, esaretin, kimsesizliğin ve çaresizliğin soldurduğu bir coğrafya yeniden uyanı..]]> Sat, 22 Mar 2014 00:07:39 +0400 Berkin'in öğrettikleri https://www.evrensel.net/yazi/70834/berkinin-ogrettikleri https://www.evrensel.net/yazi/70834/berkinin-ogrettikleri? Mart ayının bu coğrafyada çok özel anlamları vardır. Bu ay içerisinde yaşanmış ve yüreğimizin bir köşesindeki umutlarımızı hunharca kanatmış bu olayları hatırlamak ve bir daha bu acıları yaşamamak için birlikte olmanın, direnmenin, güç birliği yapmanın önemini dile getirmeye için bir araya geliriz. 12 Mart, 16 Mart Halepçe, 21 Mart Newroz, 30 Mart Kızıldere vb. Kışı ve baharı bağrında yan yana yaşayan mart ayı tam da bu anlama uygun olaylarla dolu. Umut ve acı, özlem ve sevinç…Ne yazık ki bu anlamlı günlere bir yenisi daha eklendi, hem de yüreğimizin en güzel en masum yerini kanatan. Berkin Elvan’ı; o, karakaşlı, esmertenli, baharının başlangıcında kaybettik. Gezi eylemleri sırasında evinden ekmek almak için çıkıp,başına isabet eden bir gaz fişeğiyle yaralanan ve 269 gündür direnen Berkin Elvanı sonsuzluğa uğurladık. Ancak Berkin, Gezi eylemlerinde &..]]> Sat, 15 Mar 2014 00:13:24 +0400 8 ê adarê pîroz be https://www.evrensel.net/yazi/70776/8-adar-proz-be https://www.evrensel.net/yazi/70776/8-adar-proz-be? Bu gün insanlığın tarihinde özel bir gün Bu gün 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü. 8 Mart 1857 tarihinde ABD’nin New York kentinde daha iyi çalışma koşulları için greve giden işçilere polisin saldırısı sonrası çıkan yangında 129 kadın işçinin öldüğü gün. Yüz yıllar boyu süren erkek egemen zihniyetinin sırça sarayında kadınlar lehine bir gediğin açıldığı günün yıl dönümü. Erkek egemen kültürünün tüm kurumları bu özel günü, anlamlı mirasından ve içeriğinden soyutlayarak sıradan bir günmüş gibi göstermeye çalışacaklar. Hatta tüketim kültürünün bir parçası haline getirmeye özen gösterecek afişler ve alış-veriş kampanyaları düzenleyeceklerdir. Oysa Clara Zetkin’in kadınlar için mücadele ve dayanışma..]]> Sat, 08 Mar 2014 00:16:22 +0400 Taş Devri çıplaklığı ve Arthur Cravan https://www.evrensel.net/yazi/70715/tas-devri-ciplakligi-ve-arthur-cravan https://www.evrensel.net/yazi/70715/tas-devri-ciplakligi-ve-arthur-cravan? Arthur Cravan; dünyanın en büyük serserisi, maceraperesti, sınırları ve kimlikleri kabullenmeyen vatansız bir dünya vatandaşı. “Hafızamda yirmi ülkenin anıları var ve yüzlerce şehrin rengini sürüklüyorum ruhumda” diyen Cravan aynı zamanda edebiyatın tek firarisi; 1918 kasımında son kez görüldü, ortada ne bir not ne ceset ne tanık. Ama o daha önceleri de kaybolmuş ama başka bir isim ve pasaportla başka bir ülkede ortaya çıkmıştır. Hayatı boyunca birçok ülkeyi dolaşmış, birçok farklı isim ve kimliğe ve farklı hayatlara (tacir, boksör, şair, dansçı, kasap, portakal toplayıcılığı, oduncu…) sahip olmuş olan Cravan sanki insanların acılarına tanıklık etmek ve bunu onlarla yaşamak böylece “insan”ı daha derinden tanımak istiyordu. Kavgacı, küstah ve ele avuca sığmayan, hep en uçlarda yaşayan Cravan intiharı bile performansının bir ar..]]> Sat, 01 Mar 2014 00:25:16 +0400 Ana dilim; düşlerimin ırmağı https://www.evrensel.net/yazi/70654/ana-dilim-duslerimin-irmagi https://www.evrensel.net/yazi/70654/ana-dilim-duslerimin-irmagi? Dün “Dünya Anadili Günü”ydü.1999 yılından bu yana dünyanın her yanında kutlanan bu günün Türkiye’de ayrı bir önemi vardır. Türkçenin dışında Kürtçe, Lazca,Çerkesçe vb. farklı dillerin de konuşulduğu Türkiye de ne yazık ki Türkçeye tanınan olanakların hiçbiri bu dillere tanınmamaktadır. Son yıllara kadar bu dillerde etkinliklerin yapılmasını bir yana bırakın varlığı ve konuşulması kabul edilmez, bunda ısrar edenler de bölücü, ayrılıkçı olarak kabul edilirdi. Kürtçe konuştu diye cezalandırılanlara ait yaşanmış onlarca öykü belleklerimizdedir. Mahkemelerde Kürtçe savunmada ısrar edenlerin sözlerinin “bilinmeyen dil” olarak kayıtlara geçmesi de. Oysa dil insan yaşamının olmazsa olmazı, kendini gerçekleştirmenin en temel aracıdır. Bu yüzden Ludwing “Dilimin sını..]]> Sat, 22 Feb 2014 00:41:26 +0400 Özel günler ve tüketim çılgınlığı https://www.evrensel.net/yazi/70595/ozel-gunler-ve-tuketim-cilginligi https://www.evrensel.net/yazi/70595/ozel-gunler-ve-tuketim-cilginligi? Kapitalizmin küreselleştiği günümüzde toplumu hızla geleneksel bağlarından koparmış kendi amaçları-tüketim toplumu-doğrultusunda yeniden dizayn için çeşitli projeler geliştirmiştir. Bunun en belirgin örneklerinden biri de hayatımızın neredeyse vazgeçilmezleri haline gelen özel günlerdir. Dün bunlardan biri olan “sevgililer günü”nü geride bıraktık. Son yıllarda,özellikle de 12 Eylül darbesinden sonra duygularımızın kabartılarak önümüze konulan bu özel günlerin-Anneler Günü, Babalar Günü, Sevgililer Günü, Öğretmenler Günü ve daha nicelerinin bir tek amacı vardır; daha çok tüketim. Medya ve reklamlar aracılığıyla belleklerimize kazınan bu özel günlerin bir tek amacı var, daha çok tüketmek. Bunun için de bugünlere çeşitli duygusal anlamlar da yüklenerek..]]> Sat, 15 Feb 2014 01:07:54 +0400 Çuval https://www.evrensel.net/yazi/70535/cuval https://www.evrensel.net/yazi/70535/cuval? Hükümet ve muhalefet 17 Aralık darbe hazırlıkları, yolsuzluk operasyonları söylemi üzerinden 30 Martta yapılacak yerel seçimlere ilişkin hesapların kurgusuyla uğraşadursunlar, ülkenin gerçek gündemi biz alın teri ile geçinmeye çalışanlara, yoksullara ve bir türlü ülkenin gerçek yurttaşı konumuna yükselemeyen kadınlara yaşama şansı tanımıyor. Gün geçmiyor ki ülkenin bir yerinden bir kadın cinayeti haberi ajanslara düşmesin. En son yayınlanan bir habere göre geçen ay içinde 19 kadın cinayete kurban gitmiş. 2013 yılı istatistiklerine göre cinayete kurban giden kadın sayısı 842. Bu rakam neredeyse her gün üç kadın cinayeti işlendiğinin göstergesi. Sanırım savaşta bile bir günde bu kadar kişi hayatını kaybetmiyor. Buna artık cinayet değil bir “cins katliamı” demek gerekir. Bu korkunç gerçeğe taciz, tecav&..]]> Sat, 08 Feb 2014 00:17:24 +0400 Yüreğim bir kemandı https://www.evrensel.net/yazi/70476/yuregim-bir-kemandi https://www.evrensel.net/yazi/70476/yuregim-bir-kemandi? Şairliği “Belleğin gölgesinin belleği olmak” olarak tanımlayan Arjantinli Şair Juan Gelman 16 Ocak’ta 83 yaşındayken aramızdan ayrıldı. Acı ve başarılarla örülü yaşamı boyunca daha adil bir dünya ve adalet için yirmiden fazla eseri bizlere armağan eden Gelman, toplumsal belleğin toplumların gelişimi için ne denli önemli olduğunu da bizlere gösterdi. 1976’da yapılan darbeden kısa bir süre önce ülkesinden ayrılan Gelman’ı bulamayan darbeciler onun yerine oğlu (20), kızı (19) ve 6 aylık hamile gelinini alırlar. Dört ay sonra kızını serbest bırakırlar, oğlunu öldürüp bir varilin içine koyar ve üzerini betonla kapatırlar. Gelinini de doğumdan sonra öldürür doğan çocuğunu ise bir polise verirler. 2000 yılında uzun uğraşlardan sonra torununun izine rastlar ve onu yanına alır. Ömrünün son nefesine kadar Diktatör Vileda&rsqu..]]> Sat, 01 Feb 2014 00:37:10 +0400 Şiir hayatın özetidir https://www.evrensel.net/yazi/70416/siir-hayatin-ozetidir https://www.evrensel.net/yazi/70416/siir-hayatin-ozetidir? Edebiyat günlük yaşamın gelgitleri arasında biçimlenir ve insanı derinden etkiler ve ruhunda derin izler bırakır. Tıpkı bir ağacın halkaları gibi birbiriyle ilişkili ve iç içedir. Bu anlamda edebiyata bir bütün olarak bakmak ve yorumlamak gerekir. Edebiyat ve günlük yaşam nasıl birbiriyle iç içe ve ilişkiliyse, bilinçaltı ve düşünce gücü de tıpkı bunun gibi birbiriyle ilişkilidir. Edebiyat, hele şiir, ancak düşünce ve bilinçle anlamlı hale gelebilir. Burada önemsenmesi gereken husus ise etkinlik ile beyin arasında bir ahengin olması gerekliliğidir. Düşünce şiirde kendine özel bir yer edinir. İlk bakışta görülmezse bile iyi bir okur bunu sezer ve hisseder. Zira şiir, açık bir düşüncenin ürünüdür. Ancak o, önerilerle yazılmaz veya bir düşünceyi, bir öneriyi ispatlamaz. Bize gerçeği d..]]> Sat, 25 Jan 2014 00:09:49 +0400 Gündüz içerlenmeleri https://www.evrensel.net/yazi/70359/gunduz-icerlenmeleri https://www.evrensel.net/yazi/70359/gunduz-icerlenmeleri? 1.bu şiir sana adanmış bilesin dinmeyen acılarına, yoksul gecelerine, akıl-sır ermez sabrına ve her yangından bir gül gibi gövermene 2. bir yanın gökyüzü, mavi ve dingin kanat çırpar özgürlüğe direncin turnaları sesimi sesine katarım bir öpüş tadında yürürüm sınırları tuz-buz ederek! 3. de ki gül zamanıdır mevsimlerden! bir yanım yok saysa da çürüyen zamanı yalanı, talanı silmeye uğraşsa da sözlüklerden parıldıyor bir hançerin ucuna ilişmiş göğsümün ortasından geçen öykü şimdi anahtarı hangi kapıya tutsam kanadı yangın bir kelebek olur! 4. her sabah, yeni bir türküye ayarlanır bu şehir bütün sokaklar özlem kokar, bütün parklar birer mektup özgürlük üzre...... sevgi taşar tersanelerden… ve sen eskimeyen o esk..]]> Sat, 18 Jan 2014 00:04:42 +0400 Vefalı dayanışma https://www.evrensel.net/yazi/70296/vefali-dayanisma https://www.evrensel.net/yazi/70296/vefali-dayanisma? Bugün yapılan, yaptığımız birçok iş, basit, kolay ve önemsiz görünse de zamanla anlamlı birer değer haline gelebilir, geliyor. Hele edebiyat alanında yapılan çalışmalar tam da bu değerlendirmeler sınıfına girmektedir. Kimlik ve kültür varlıklarının yaratılması, oluşması işte yüzyıllar boyunca yapılan, yaratılan bu türden değerlerin birbirine eklemlenmesiyle oluşmuştur. Bu yüzden edebiyat alanında yapılanlar önemsenmeli, atılan adımlar olumlanmalı, ortaya çıkan ürünler sahiplenmelidir. Geçtiğimiz yıl ekim ayında yitirdiğimiz Kürt modern şiirinin öncülerinden Arjen Arî’nin anısına, başını Evrensel Basım Yayının çektiği bir grup yayınevi bir şiir yarışması düzenlendi. Bu yarışmadan maksat sadece Arjen Arî’yi anmak değil aynı zamanda Kürt diline ve sanatın evrensel değerlerine sahip çıkmaktır. Evrensel Basım Yayın Sorumlusu Cavit Nacita..]]> Sat, 11 Jan 2014 00:05:23 +0400 Kısaca https://www.evrensel.net/yazi/70236/kisaca https://www.evrensel.net/yazi/70236/kisaca? Bir yılı daha geride bıraktık; acısı, tatlısıyla. Kim ne derse desin, herkes kendi penceresinden bakar hayata, yaşananları kendine göre yorumlar. Kimi geçen yıla bakarken bir yıl daha yaşlandığından ötürü hayıflanır, kimi daha çok kazanmanın getirdiği sevinçle, kimi demokratik bir anayasanın yapılamamış olmasının hüznü, kimi işinden olmanın acısı… Duyguların çoğunlukla yaşanmışlıkların üzerinde şekillendiğini düşünerek geçen yılla ilgili duygularımın rengine bakmak için resimleri karıştırıyorum; Nedense bütün resimler siyah-beyaz,hepsi birbirinin karşıtı, diyalektik bu mu diyorum…Daha temiz bir çevre, barışı düşledik; gaz, cop, boyalı su yedik… Zengin olacaksa kitleler olsun dedik,yeni seçkinler yarattık… Birleşmeyi, bütünleşmeyi önerdik; ırk, din, mezhep, tarikat, cemaat vb. gruplara ayrıştık… Sevgi, aşk iste..]]> Sat, 04 Jan 2014 00:09:47 +0400 Robozkê https://www.evrensel.net/yazi/70176/robozk https://www.evrensel.net/yazi/70176/robozk? Robozik; gözü yaşlı annelerin, boynu bükük babaların ve çaresiz kardeşlerin öfke, gözyaşı, umut ve umutsuzluğun kanat gerdiği Şırnak’ın Uludere ilçesinin yoksul köyü… Bundan tam üç yıl önce Robozik’de otuz sekiz yurttaşımızın üstüne savaş uçaklarından bombalar yağdırıldı. Bunlardan otuz dördü -yarısı çocuk- hunharca katledildi. Robozikliler çocuklarının parçalanmış cesetlerini katırlarla getirip gömdüler. Katliamın ertesi günü medyadan çıt çıkmadı. Bu katliamın duyulması istenmiyor, üzerinin örtülebileceklerinin hesabı yapılıyordu. Ama olmadı, katliam duyuldu. Ne acıdır ki aradan 730 gün geçmesine rağmen hâlâ katliamı yapanlar yargı karşısına çıkarılamadı, adalet tecelli etmedi. ROBOZKÊ dişevtariyekê de wekgenimê li bin cercerê em p..]]> Sat, 28 Dec 2013 00:52:55 +0400 Yeni tanımlar ve yeni hamleler https://www.evrensel.net/yazi/70106/yeni-tanimlar-ve-yeni-hamleler https://www.evrensel.net/yazi/70106/yeni-tanimlar-ve-yeni-hamleler? Yazmak insanlık kadar eski bir etkinliktir. Her ne kadar yazmayı biz yazının icadına kadar götürüp dayandırsak bile, bu “yazma”etkinliğinin daha eskilere gittiğinden şüphe edilemez. Çünkü “yazmak”tan maksat insanoğlunun yaşadıkları ve gördükleri hakkındaki duygu ve düşünceleri ile hayallerinin birleştiği ve birlikte yeninden farklı bir kavrama dönüştükleri etkinlik olarak algılamak gerekir. Bu etkinlik mutlaka adına “harf” dediğimiz şekillerden oluşan bir alfabe ile değil ama başka şekillerin de kullanılarak yapılan etkinlik gelmelidir. Bu nedenle oyulan mağara, mağara duvarlarına çizilen resimler, heykeller veya sözle dile getirilen şarkı, türkü vb. her türlü sanatsal etkinlik aynı zamanda bir “yazma” etkinliğidir. Bu etkinlik aynı zamanda tarihe tanıklık etmek, not düşmektir, bir değer üretmedir. Tarihe tanıklık etmek ve ..]]> Sat, 21 Dec 2013 00:21:29 +0400 Gel Laleş'e gidelim https://www.evrensel.net/yazi/70043/gel-lalese-gidelim https://www.evrensel.net/yazi/70043/gel-lalese-gidelim? Karakışın bütün haşmetiyle üzerimize çullandığı bu günlerde ne görsel ne de yazılı medyada içimizi ısıtacak bir habere denk gelmiyoruz. Her tarafın beyaza büründüğü, bakkala bile gidecek takatin kalmadığı böyle anlarda en iyisi evde oturup kitap okumak. Ben de öyle yapıyorum, bu haftaki yazımı da geçen hafta yaptığım geziye ayırıyorum. Geçen hafta Sanat Kafe’nin davetlisi olarak Batman’daydım.Doğrusu Batman’a giderken yapılacak etkinliğin sıradan ve “kendi çalıp kendi oynayacağı” havasında geçeceği korkusunu taşıyordum. Çünkü bölgede yıllarca süren “düşük yoğunluklu savaş”tan dolayı insanların sanata hele de şiir gibi edebiyatın emek isteyen alanına ilgi duymalarına fırsat vermediği kanısındaydım. O nedenle beş-on kişinin davete icabet edeceği, sadece beni dinleyip, soru sormadan programı bitireceğimi sanıyo..]]> Sat, 14 Dec 2013 00:12:41 +0400 Hasankeyf, keyfimizi kaçırmasın https://www.evrensel.net/yazi/69986/hasankeyf-keyfimizi-kacirmasin https://www.evrensel.net/yazi/69986/hasankeyf-keyfimizi-kacirmasin? Geçen yıl Newroz’da Diyarbakır’da Öcalan’ın açıklamalarının ardından neredeyse bir yıl geçmiş olmasına rağmen bölgeden insanı üzecek bir kötü haberin gelmemiş olmasını Kürtlerin “çözüm sürecin”ne olan bağlılığı ve memnuniyetlerinin bir ifadesi olarak yorumlamak gerekir. Bölgeye defalarca gidip gelen gazetecilerin de izlenimleri bu yönde. Bölgede çözüm sürecine olan bu derinden inanmışlık beraberinde günlük yaşamda da gözle görülür bir değişime neden olmuş; sokaklar cıvıl cıvıl, çarşılar da insanlar daha rahat ve emin adımlarla yürüyor, esnaf geçmişe nazaran halinden daha memnun. Bölge de bu gelişmeler kuşkusuz sanat alanında da kendini çarpıcı bir şekilde göstermektedir. Diyarbakır başta olmak üzere çevre illerde tiyatrodan tutun da edebiyat etkinlikleri ve sine..]]> Sat, 07 Dec 2013 00:46:54 +0400 Kürtçe şiir ve imge https://www.evrensel.net/yazi/69932/kurtce-siir-ve-imge https://www.evrensel.net/yazi/69932/kurtce-siir-ve-imge? Ana dile sahip çıkma ve yazım etkinliğiyle birlikte Kürtçe şiir son yıllarda rahat bir nefes almaya başladı. Kuşkusuz bu gelişme edebiyatla uğraşan insanlarda belli bir hoşnutluğu da beraberinde getirdi. Zamanla bu hoşnutluğun yanına şiir ve şiirsel yaratımın olmazsa olmaz bazı gerekliliklerini de ortaya çıkardı. Bu gün cumhuriyet tarihi boyunca yayımlanandan daha çok eser yayımlanmış, yazar sayısı da o derece artmıştır. Diyebilirim ki bu acelecilik biraz da şiirin popüler olmasından kaynaklanmaktadır. Şiiri veya şiirleri birkaç dergi ve gazetede yayımlanan kişi kendini Kürtçe şiirin öncülerinden saymakta ve her fırsatta şiir teorisi üzerine hele de imge üzerine konuşmaktadır. Hele bir de şiir kitabı yayımlanmışsa bu konuda kimseye söz hakkı tanımamaktadır. Söz klasik şiire geldiğin de bu kişiler hemen suratlarını ekşitip “bırakın bu eski, modası geçmiş şiiri”derler. Neymiş..]]> Sat, 30 Nov 2013 01:31:35 +0400 Kürtçe ve geleceği https://www.evrensel.net/yazi/69874/kurtce-ve-gelecegi https://www.evrensel.net/yazi/69874/kurtce-ve-gelecegi? Geçen cumartesi günü Diyarbakır’da gerçekleşen Barzanî-Başbakan Erdoğan buluşması ve Şivan Perwer-İbrahim Tatlıses düeti sonrası yapılan yorumlar hâlâ değişik boyutlarıyla sürmektedir. Bu yorum ve eleştirilerin kimi, iyi niyet ve halkların demokratik birlikteliğine katkı amacıyla yapılıyorken kimileri de “çözüm sürecine”olan karşıtlıkları nedeniyle işi Türkiye’nin bölünmesi projesinin bir parçası olarak göstermeye çalışmaktadır. Kuşkusuz her olgunun kişiler ve toplumlar nezdinde değişik algılama ve yorumlamaya yol açması doğaldır. Kimileri olguyu kendi yaşamsal ihtiyaçları için gerekli olan doğal bir değişim, gelişim olarak görürken kimileri de kendilerine karşı geliştirilen bir davranış olarak algılar. Ancak bilimsel ve gerçekliği olan olguları yokmuş gibi görmek ve bu düşünceyi başkalarına da mal ..]]> Sat, 23 Nov 2013 00:35:12 +0400 Şiir ve şair https://www.evrensel.net/yazi/69821/siir-ve-sair https://www.evrensel.net/yazi/69821/siir-ve-sair? Şiir için her kes edebi donanımı ve yeteneği doğrultusunda bir tanım getirmektedir. Bu gerçekten yola çıkarak diyebiliriz ki bu tanımlamanın temelinde “şair ve gerçekliği” yatmaktadır. Bu anlam da şiir tanımlaması konusunda vardığımız sonuç bizim kendi gerçekliğimizle ilgili ulaştığımız düşünsel sonuçtur. “Ben kimim,ben neyim? Şiirsel bir söylem bu soruların yanıtıdır, olmalıdır. Keza bu şiirsel söylem yaşantımda ne anlama geliyor ve onun ulaştığı düzey ne orandadır? Ben neyim, ne oranda ve hangi düzeyde yaşayacağım? Yarattığım ve yazdığım imge ve şiirsel gerçeklik ne oranda şiir gerçekliğiyle uyuşmaktadır? Her şair şiir yaşantısı boyunca ürettikleriyle bu soruların yanıtını aramaya çalışır. Eserleri bu gerçekliğin birer tanığıdır. Yok eğer bu soruların yanıtları eserlerimizde yeteri oranda açık, berrak değilse şiirle olan ilişkimizin sanatsal bir ..]]> Sat, 16 Nov 2013 00:55:52 +0400 Eleştiri, gelişim ve dönüşüm https://www.evrensel.net/yazi/69759/elestiri-gelisim-ve-donusum https://www.evrensel.net/yazi/69759/elestiri-gelisim-ve-donusum? Eleştiri hayatımızın önemli bir argümanıdır. Her gün bu argümanı şu veya bu şekilde kullanırız. Ancak eleştiri yaparken bu argümanı yerli yerinde kullanıyor muyuz? Şayet eleştiriyi yerli yerinde ve adabına uygun olarak kullanırsak bu hem bizim için hem de eleştirdiğimiz için bir kazanım haline gelir. Eleştiri bir tavır almadır. Bu tavır alma nesnel ve yerinde olursa anlamlı olur.Yani eleştiri sadece yermek veya olumlamak olmamalı, ikisini de içinde barındırmalıdır. Bu şekilde yapılan bir eleştiri nesnel olduğu kadar geliştirici ve dönüştürücü de olur. O halde eleştirel düşünmediğimiz şey alışılmış ve umulanın dışında olan bir düşünüş tarzıdır.Gündelik yaşamda kullanılan ve eksiklerini tespit etme, kışkırtma, olumsuz sonuçlara varma ve küçük düşürme değildir.Yani olguya ve olaya farklı bir bakış açısıyla bakabilme, farklı yorumlama yetisidi..]]> Sat, 09 Nov 2013 00:35:17 +0400 Edebiyat ve iktidar https://www.evrensel.net/yazi/69701/edebiyat-ve-iktidar https://www.evrensel.net/yazi/69701/edebiyat-ve-iktidar? Türkiye’de edebiyat ve edebiyatçı hiçbir zaman yeterli ilgi ve alakayı görmemiş. Bunun nedeni, edebiyatın; herhangi bir konuda boş, gereksiz, süslü püslü sözler söyleme sanatı olarak gösterilmiş olmasıdır. Yine edebiyata yüklenen görevin, onun bir faydaya bağlı olmaması, bireysel ve kurmaca bir faaliyet olarak sunulmasıdır. Edebiyat o kadar gereksiz bir faaliyet olarak gösterilmiştir ki, günlük yaşamda gereksiz ve anlamsız konuşan birine “bana edebiyat yapma”deniliyor. Kuşkusuz edebiyatın bu şekilde sunulmasının ve küçümsenmesinin bir amacı vardır. O da iktidar sahipleri ve sermayenin kendilerini edebiyatın kitleler üzerindeki etkilerine karşı koruma istekleridir. Çünkü edebiyatla iktidar arasında çok yönlü ve karmaşık bir ilişki vardır. Bu ilişki şayet toplumsal gerçekliğe ve toplumsal çıkarlara uygun yapılır..]]> Sat, 02 Nov 2013 11:29:01 +0400 Edebiyat ve demokrasi https://www.evrensel.net/yazi/69649/edebiyat-ve-demokrasi https://www.evrensel.net/yazi/69649/edebiyat-ve-demokrasi? Kim ne derse desin Türkiye hızla seçim sathına girmiştir. Söylenen sözler, verilen demeçler hep önümüzdeki yıl yapılacak olan seçimler için kamu oyunu etkileme amacı taşımaktadır. Seçimleri demokrasi olarak tanımlayanlar ile demokrasi sandık demek değildir diyenler arasında süren polemik aslında “demokrasi”ye olan inançsızlığın bir tezahürüdür. Elbette demokrasilerde seçim vazgeçilmez araçlardan biridir. Seçimlerin olmadığı yerde demokrasi değil ancak totaliter rejimlerden söz edebiliriz. Ancak dört yılda bir yapılan seçimlerden sonra yurttaşlarına tamam işin bitti, dört yıla kadar senden yetki aldım, artık her şeye ben karar veririm demek de demokrasi değil. Şayet bu dört yıl boyunca hükümetin yapacakları/yaptıkları hakkında görüşlerinizi dile getiremiyor, toplantı ve gösteri yapamıyorsanız, parla..]]> Sat, 26 Oct 2013 00:08:20 +0400 Gizleri Aydınlatmak https://www.evrensel.net/yazi/69596/gizleri-aydinlatmak https://www.evrensel.net/yazi/69596/gizleri-aydinlatmak? Kürtçenin özel okullarda eğitim dili olarak öğretilmesi ve q, w, x gibi harflerin serbestçe kullanılmasına olanak sağlayan son demokratikleşme paketi kuşkusuz çok geç kalınmış bir karar olmakla beraber zaten var olan bir gerçeği dile getirmek ve kabullenmek açısından önemlidir. Bu dilde yıllardır yazan ve bu yazılanları yayınlayan yayınevlerinin elini güçlendirir, çekilen bunca acıların edebi alanda yarattığı tahrifatı da gidermeye belki bir nebze katkı sunabilir. Türkiye de yıllardır Kürtçe edebiyat üretmekle meşgul olan onlarca insan ne yazık ki bu anlamsız yasaklar yüzünden ne belli bir okur kitlesine sahip olabildi, ne de Federal Kürdistan’da üretilen değişik lehçelerdeki soydaşlarının deneyimlerinden yararlanabildi. Üretilen edebi eserlerin çoğu kendi geleneklerinden bihaber ve onlarla yakın temas kurmadan yazıldığı için ge..]]> Sat, 19 Oct 2013 12:28:33 +0400 Kar üşütmeyecek bu kış kimseyi https://www.evrensel.net/yazi/69549/kar-usutmeyecek-bu-kis-kimseyi https://www.evrensel.net/yazi/69549/kar-usutmeyecek-bu-kis-kimseyi? Başbakan’ın açıkladığı demokratikleşme paketinin üzerinden on beş gün geçti. Paketle ilgili tartışmalar hâlâ sürüyor. En son Fethiye Belediye Başkanı’nın bayram mesajını billboardlarda halkla paylaşması hem kendisini, hem paketi hem de yaşanan trajikomik gerçeği bir kez daha görmemize neden oldu. Başkan’ın yazdığı ve ne Türkçe ne de Kürtçeyle alakası olan saçma sapan mesajın ‘bırakın Türkleri Kürtler tarafından da anlaşılmadığını, amacımızın da bu gerçeği göstermek olduğunu’ söyleyerek kendince siyaset yaptığını sanıyor. MHP Genel Başkanı’nın alelacele onu kesin ihraç istemiyle disipline sevketmesi, anlaşılan kendi cenahında da anlaşılmadığını gösteriyor. Oysa biz kendisini anladık, zira o bu mesajıyla ürkek de olsa, başka amaçla da olsa bir gerçeğin altını çizmiştir; Kürtçe artık..]]> Sat, 12 Oct 2013 06:01:04 +0400 Q, W, X https://www.evrensel.net/yazi/69476/q-w-x https://www.evrensel.net/yazi/69476/q-w-x? Büyük bir heyecanla beklenen ve Türkiye’nin demokratikleşmesine önemli katkılar sağlanacağına inanılan “demokratikleşme paketi “geçen pazartesi sayın Başbakan tarafından açıklandı. Herkesin kendi açısından baktığı ve yorumladığı pakette, q, w, x harflerinin artık klavyelerde kullanılabileceğinin ve okullarda andımızın kaldırılmasının, Kürt sorununun demokratik yollarla çözümü için atılmış birer adım olduğu gerçeğini bir kenara bırakırsak aylardır adına “barış süreci” denen yaklaşımın olgunlaşmasına yönelik bir çaba görülmüyor. Zira bu sürecin iyi niyetli adımlarına siyasi görüşlerinden ötürü yatan binlerce BDP’li tutukluların serbest bırakılması veya önünün açılması olabilirdi. Keza seçim barajının üç seçenek olarak sunulması ile “ana dilde eğitime&rdqu..]]> Sat, 05 Oct 2013 13:33:40 +0400 Tîroj https://www.evrensel.net/yazi/69142/troj https://www.evrensel.net/yazi/69142/troj? Edebiyat dergileri bir ülkenin kültürel gelişimi ve onun dilinin doğru ve anlamlı kullanılması yanında toplumsal gelişiminde de önemli bir yer tutar. Bu anlamda dergiler bir okul gibi işlev görür.Yeni ürünlere yer vererek o ürünlerin sahiplerinin tanınmasına olanak sağlar ve başka yazarlarla da iletişime geçmek ve onların deneyimlerinden faydalanmak için bir platform görevi görür. Kürtçe gibi yıllarca horlanan, aşağılanan, yok sayılan, gelişiminin önüne engeller konulan bir dil için dergilerin ne denli önemli olduğu hepimizce bilinen bir gerçektir. Kürtçe eğitimin olmadığı bir coğrafyada bu dergiler aynı zamanda Kürtçe grameri, söz dizimini içinde barındıran birer eğitim yuvası gibi de davranmak zorundadır. Bu nedenle geçmişte bu amaçla yayımlanan dergiler ve dergiyi çıkarmak için çaba göst..]]> Sat, 28 Sep 2013 13:47:51 +0400 Yeni eğitim yılı ve ana dili https://www.evrensel.net/yazi/68607/yeni-egitim-yili-ve-ana-dili https://www.evrensel.net/yazi/68607/yeni-egitim-yili-ve-ana-dili? Yeni bir eğitim-öğretim yılı yaklaşık 17 milyon öğrenci için geçen pazartesi başladı. Başlamasıyla beraber eğitimdeki aksaklık ve eksikliklerin de tekrar dile getirilmesine ve sorunların çözümü için farklı arayışlara vurgu yapılmasına da vesile oldu. Halen binlerce okulda-özellikle doğu ve güneydoğuda –derslerin öğretmen yokluğundan boş geçmesinden tutun da, onlarcasında onarımların devam etmesi sebebiyle eğitim ve öğretimin yapılamadığı basında yazılıp çizilmektedir. Keza çoğu okulda yeterli hizmetli bulunmadığı bu açığın TYÇP kapsamında ücretli işçilerce hizmetlerin yürütüleceği, kantinlerin yeteri kadar denetlenmediği, satılan ürünlerin sağlıklı olmadığı, servis sorunları, mevcudu hayli yüksek sınıflar, birleştirilmiş sınıflar, bütçede eğitime ayrılan payın düşüklüğü, kısacası çağdaş eğit..]]> Fri, 20 Sep 2013 17:32:46 +0400 Eylül ayı https://www.evrensel.net/yazi/67814/eylul-ayi https://www.evrensel.net/yazi/67814/eylul-ayi? Eylül ayı bütün diğer aylar içerisinde gerek edebiyatta gerekse yaşamda her zaman daha etkili olmuştur. Eylül ayı sadece sonbahar mevsiminin başlangıcı olması ile değil aynı zamanda hüznün, kederin, ayrılığın da sembolü olarak anılmıştır hep. Şarkılara, türkülere, şiirlere konu olmuştur. Çünkü bu ay da doğa baharın ve yazın yarattığı yorgunluk sonucu değişime uğruyor, bir daha ki bahara kadar derin bir uykuya dalıyor. Ağaçlar yapraklarını döküyor, toprak soğuyor, rüzgarlar çoğalıyor ve yağış getiren bulutlar gökyüzüne çörekleniyor, bütün bu değişimde beraberinde bir gam ve kasavet yaratıyor. Deniliyor ki insan bedeni de bundan nasibini alıyor ve ruhsal dünyasına olumsuz etki yaratıyor. Bütün bu anlatımlar doğal sayılan yaşamla ilgili değişimlerdir. Bir de Eylül ayının bizde daha çok derin yaralar bırakan ve izleri onlarca yıl..]]> Fri, 13 Sep 2013 16:48:03 +0400 Öykü ve savaş https://www.evrensel.net/yazi/67177/oyku-ve-savas https://www.evrensel.net/yazi/67177/oyku-ve-savas? Rusya’da G20 Zirvesinin devam ettiği ve Suriye’ye olası bir müdahale konusunda tarafların belli bir noktada uyuşması konusunda toplantılar yapıla dursun, Türkiye müdahale yapılacak hesabıyla bu konuda belli önlemler almakla meşgul. Öte yandan Suriye’ye yapılacak bir müdahalenin dünyanın ekonomisi üzerinde yaratacağı olumsuz etkinin ve dünyanın giderek içine girdiği ekonomik krizin ülkeler üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla belirli ülkeler ortak tavır takınma ve dolara müdahale etmenin yollarını arıyor. Bütün bu gelişmeler birey olarak hepimizin üzerinde olumsuz etki yaratıyor. Yazın insanları kuşkusuz dünyada yaşanan olaylardan etkilenir ve eserlerini bu gerçeklikler üzerine inşa ederler. Bu gerçeği içeriğinde dile getirmeyen edebi eserlerin okuyucularını etkilemesi düşünülemez. Buradan hareketle yazmak bir yerde hayatın kendisidir d..]]> Fri, 06 Sep 2013 16:55:52 +0400 Barış günün anısına https://www.evrensel.net/yazi/66537/baris-gunun-anisina https://www.evrensel.net/yazi/66537/baris-gunun-anisina? Çocuğun gördüğü düştür barış. Ananın gördüğü düştür barış. Ağaçlar altında söylenen sevda sözleridir barış. Akşam alacasında, gözlerinde ferah bir gülümseyişle döner ya baba elinde yemiş dolu bir sepet; ve serinlesin diye su, pencere önüne konmuş toprak bir testi gibi ter damlalarıyla alnında... barış budur işte. Evrenin yüzündeki yara izleri kapandığı zaman, ağaçlar dikildiğinde top mermilerinin açtığı çukurlara, yangının eritip tükettiği yüreklerde ilk tomurcukları belirdiği zaman umudun, ölüler rahatça uyuyabildiklerinde, kaygı duymaksızın artık, boşa akmadığını bilerek kanlarının, barış budur işte. Barış sıcak yemeklerden tüten kokudur akşamda yüreği korkuyla ürpertmediğinde sokaktaki ani fren sesi ve çalınan kapı, arkadaşlar demek olduğunda sadece. Barış, açılan bir pencereden, ne zaman olurs..]]> Fri, 30 Aug 2013 16:53:28 +0400 Ortadoğu ve resim dersi https://www.evrensel.net/yazi/65821/ortadogu-ve-resim-dersi https://www.evrensel.net/yazi/65821/ortadogu-ve-resim-dersi? Yaşadığımız coğrafya hatta yaşadığımız dünya her gün yeni bir insanlık trajedisiyle baş başa kalıyor. Artık neye ve hangisine üzüleceğimizi şaşırdık. İn-sanoğlunun bu paraya doymak bilmez düşkünlüğü, iktidar hırsı ve egosuna olan dirençsizliği çağımızın en büyük trajedilerinin yaşanmasına sebep oluyor. Okullarda bize küçükken ezberletilen o güzel, etkili ve insani sözlerin birer kandırmacadan ibaret olduğu gerçeğini görüp yaşadıkça, geleceğe olan inanç ve insani değerlere olan saygınlık da birer yalandan öteye gitmiyor. Durmadan kirleniyor, çürüyor, pas tutuyor ve birer duygusuz kaya parçasına dönüşüyoruz. Teknoloji geliştikçe, iletişimin ve medyanın önündeki engeller kalktıkça her şey gözlerimizin önünde yaşanıyor, evlerimizin içine kadar giriyor, soframıza yansıyor, duygular..]]> Fri, 23 Aug 2013 18:04:37 +0400 Yürüsün dünyaya mutluluk https://www.evrensel.net/yazi/65132/yurusun-dunyaya-mutluluk https://www.evrensel.net/yazi/65132/yurusun-dunyaya-mutluluk? Kürtçe yazın dünyasıyla ve yazma işiyle uğraşım yanında her zaman Türkçe yazın ve şiire ilgi duydum, elimden geldiğince, gücüm yettiğince izlemeye çalıştım. İstanbul, Ankara gibi metropellerden uzakta olmama rağmen yeni çıkan dergileri, kitapları edinmeye çalıştım. Kuşkusuz şiir yaşantımın olgunlaşması kadar, yetkinleşmesinde de bu çabamın etkisi inkar edilmez. Sanırım yaşıtım Kürtçe yazanların hepsinde de aynı serüven ve etkilenim vardır ve bu yararlanma evrensel kültürle yakınlaşma onun bir parçası olmayı da beraberinde getirmiştir.Türkçe dışında başka bir dili bilmeyen Kürtçe yazan biri için bu aynı zaman da zorunlu ve dünyanın diğer dillerinde üretilen edebi eserlere ulaşmanın da tek yoludur. Hala da poetik ve kuramsal metinlere Türkçe üzerinden ulaşmakta Kürtçe yazanlar. Geçen hafta iki ölüms&u..]]> Fri, 16 Aug 2013 19:10:08 +0400 Şiirle aydınlanıyorduk https://www.evrensel.net/yazi/64470/siirle-aydinlaniyorduk https://www.evrensel.net/yazi/64470/siirle-aydinlaniyorduk? Ömrünün bütününü bir şiir gibi yaşayan ve onu, tanrı gibi tek olan Kürdistan’a adayan Şêrko Bêkes, şiirlerinde sıkça andığı ve ustam dediği Nalî gibi gurbette gözlerini hayata yumdu. Şêrko Bêkes, ülkesinin kaderini hep tanrıya benzetti; ikisi de tek ve hep yalnız. O nedenle onun şiirlerinde gül, sevgi, özgürlük, gurbet ve kelebek hiç eksik olmaz. Şêrko Bêkes, kendisi gibi şair olan babası Faik Bêkes’in (kimsesiz) daha çocukken annesi ve babasını kaybetmesi üzerine ülkesine ve ona yazılan şiirlere tutunmasına ileride Şêrko “Evimizde çıra ve mum yoktu, şiirle aydınlanıyorduk” diyecektir. Ne yazık ki Şêrko da babasıyla aynı kaderi yaşayacak genç yaşta babasını kaybedecektir. Ama annesi onu hep şiirlerle büyütecektir. Elbette böyle bir ortamda büyüyen Şêrko&rsquo..]]> Fri, 09 Aug 2013 16:11:11 +0400 Rojava ve istikrar https://www.evrensel.net/yazi/63799/rojava-ve-istikrar https://www.evrensel.net/yazi/63799/rojava-ve-istikrar? Rojavadaki gelişmeler Türkiye’nin de iç gündemini oldukça meşgul etmeye devam ediyor. Bunun sebebi de Suriye ile olan çok uzun bir sınırımızın yanında orada yaşayan Kürtlerin geleceklerinin burada yaşayan kardeşleri üzerinde yaratacağı etki ve olası gelişmeler. Bilindiği gibi Türkiye, Suriye’de yaşanan iç çatışmalarda daha ilk başta müdahil bir taraf gibi davranmaya başlamış ve Esad’ın gitmesi için muhalif gruplarla toplantılar düzenlemiş ve lojistik desteğini esirgememiştir. Bu açık tavır alma Suriye’de değişik muhalif grupların üremesine neden olduğu gibi bazı grupların kontrol edilemez duruma gelmesine de sebep olmuştur. Bugün Suriye’de el Nusra ve el Kaide denen gruplar biraz da bu lojistik desteğin ve moral desteğinin etkisiyle Suriye’nin çeşitli bölgelerinde etkinlik alanları oluşturma çalışmalarına hız vermiş, özellikle de K&u..]]> Fri, 02 Aug 2013 17:18:51 +0400 Kürt fobisi ve realite https://www.evrensel.net/yazi/63150/kurt-fobisi-ve-realite https://www.evrensel.net/yazi/63150/kurt-fobisi-ve-realite? Türkiye bu günlerde diken üstünde, hop kalkıyor, hop oturuyor ve varsa yoksa; Kürtler. Bu bana şu fıkrayı hatırlatıyor.Adamın biri bahçesine dadanan ve meyvelerine zarar veren hayvanı bulmak için nöbet tutar. Gecenin geç saatinde uykuya dalan adam bir homurtuyla uyanır ve tam tepesinde ayıyı görünce bağırarak tabana kuvvet kaçar, ayı da bu anlamsız bağırıştan korkar ve kaçar. Adam bu olaydan sonra konuşmayı unutur, sadece ayı kelimesini söyleyebilir. Şimdi Türkiye’de aynı konumda, dış politika da yanlış giden bir şey olursa Kürtler, faizler yükselirse Kürtler, komşu devletler de olumsuz bir gelişme olursa, Kürtler… Kürtler, Kürtler… Oysa aynı Kürtlerle 30 yıldan bu yana süren düşük yoğunluklu bir savaşın ardından bir barış sürecini başlatmış bulunuyoruz. Savaştığımız güçler de silahlı adamlarını ülke dışına &cc..]]> Fri, 26 Jul 2013 16:32:42 +0400 Yaz, tarih ve hemşehri https://www.evrensel.net/yazi/62502/yaz-tarih-ve-hemsehri https://www.evrensel.net/yazi/62502/yaz-tarih-ve-hemsehri? Yazın bu kadar sıcak geçtiği bölgede üstüne bir de Ramazan ayı geldi mi günlük yaşam gündüz yerine geceye taşınıyor. Gündüzleri çok önemli işi olmayanlar evlerinden çıkmamaya çalışıyor. Alışveriş, aile ziyaretleri, yürüyüş, spor ve dost sohbetleri hep akşama bırakılıyor. Gece iftardan sonra sokaklar bayram yerine dönüyor, kadın erkek, çoluk çocuk binlerce insan sokaklara dökülüyor, ta sahur zamanına kadar bu kalabalığı görmek mümkün. Hal böyle olunca yaşamın nabzı da geceleri atıyor. İnsanlar günlük siyaseti de bu saatlerde konuşuyor, yorumluyor, kendine göre çözüm reçeteleri sunuyor. Bazen düşünüyorum da bizim halkımız kadar siyasetle haşır neşir bir toplum var mıdır acaba? Bilemem ama gençliğimden bu yana siyasetle içli dışlı olmuş biri olarak bunu yadırgamıyorum, am..]]> Fri, 19 Jul 2013 22:30:38 +0400 Ağzımda kimliğim benim https://www.evrensel.net/yazi/61963/agzimda-kimligim-benim https://www.evrensel.net/yazi/61963/agzimda-kimligim-benim? “Kimliğim benim ağzımda Annemin babamın verdiği dilim” Bu satırlar modern Kürtçe şiirin öncülerinden Rojen Barnas’a ait. Rojen Barnas’ın Nûbihar yayınlarınca tüm eserlerinin bir araya getirilerek Kadiz (samanyolu) adıyla yayınladığı divana ait. Rojen Barnas diğer adıyla Mehmet Gemici 1979’da yayınlanan Tîrêj dergisi ve Tirêj (Türkiye de yayınlanan ilk iki lehçeli Kürtçe dergi) kuşağı diye anılan Kürtçe şiirin en tanınan isimlerinden biri. 12 Eylül askeri darbesinden sonra yurt dışına giden Rojen Barnas halen orada yaşamaktadır. İlk kitabını “Libandeva Spêdê-Şafağın Doruğunda” 1979 yılında yayınlayan Rojen Barnas ilk kitabıyla önemli bir çıkış yaptı. Bu aynı zamanda cumhuriyet tarihinde yayınlanan ilk Kürtçe şiir kitabıdır da. Şiirleri coşku ve sevinçle karşılandı. O yıllarda yapılan mitinglerin çoğunda ..]]> Mon, 15 Jul 2013 09:39:49 +0400 Arap Baharı, Mısır, tek reklam https://www.evrensel.net/yazi/61249/arap-bahari-misir-tek-reklam https://www.evrensel.net/yazi/61249/arap-bahari-misir-tek-reklam? Bundan iki yıl önce Mısırda Tahrir Meydanı’nda toplanan yüz binler günlerce direnerek bir diktatörü alaşağı etmekle kalmamış aynı zaman da ‘Arap Baharı’ adlı bir metaforu da insanlığın demokrasi literatürüne armağan etmişti. Aynı “Tahrir Meydanı”, yine yüz binler, ama bu kez demokrasi yerine askeri darbeyi savunuyor, orduyu göreve çağırıyorlar. Bir ülkenin tarihinde bir zerre gibi kabul edilen iki yıl gibi bir zaman diliminde bu şekildeki bir değişimi, dönüşümü algılamak için epey kafa yormak gerekir sanırım. Bir yıl önce aynı meydan da hiç koruma gereği duymayan Mursi Cumhurbaşkanı olarak halka seslenirken halk onu çılgınca alkışlıyordu. Aynı halk aynı yer de onu istifaya davet ediyor, kendisini görevden alan orduya da iki gündür havai fişeklerle kutlama yapıyor. Mısır neden bu hale geldi? Halk bu kadar kısa sürede nasıl bu denli y&o..]]> Fri, 05 Jul 2013 10:22:09 +0400 Hewler, değişim, müzakere https://www.evrensel.net/yazi/60653/hewler-degisim-muzakere https://www.evrensel.net/yazi/60653/hewler-degisim-muzakere? İlk gençliğimden bu yana benim gördüğüm ve anladığım kadarıyla Türkiye de köklü değişimlerin ve dönüşümlerin yaşanma şansının çok zor olduğudur. Gerçi her yerde bu gerçeklik az çok benzemektedir. Ama bizde biraz daha bu belirgindir. Değişimi kabullenemiyor, hatta bu kavramı pek sevmiyor, çoğu kez bunu “döneklik” gibi algılıyoruz. Oysa “Değişmeyen tek şey değişimdir” demiş Herakleitos zamanında. Üç günlük, Federal Kürt Bölgesi gezisinden bu sabah döndüm. Orada yaşanan değişim ve dönüşümü-toplumsal, kültürel ve yasal, çevreyi gördükten sonra ister istemez yukarıda sözünü ettiğim bizdeki yavaş ilerleyen değişimi düşündüm. Federal Kürt Bölgesine her gidişinizde heyecanlanmamanız elde değil. Bölgenin modern bir yaşam alanı olma yolunda dev adım..]]> Fri, 28 Jun 2013 10:43:07 +0400 Haydi hayırlısı! https://www.evrensel.net/yazi/60011/haydi-hayirlisi https://www.evrensel.net/yazi/60011/haydi-hayirlisi? İnsanoğlu yaşamı boyunca kendini güvende hissettiği ve gelecek kaygısı olmayan bir ortam ister, bunun için çabalar. Güven duygusunun olduğu her türlü ilişki de huzur, dayanışma, gelişme ve güç vardır. Zira güven, kuşku duymadan inanmak, paylaşmak ve kendini teslim etmektir. Görülmüş ve deneylenmiştir ki bu duygunun hasar gördüğü veya zedelendiği ne bir şirket, ne bir hükümet, ne bir lider ve ne de bir aşk yaşayabilmiştir. Bu nedenle bir ülkeyi yönetenler bunu başarabildikleri,yani halkına bu güveni verdikleri ölçüde meşru ve uzun ömürlü olurlar. Son Gezi olaylarının ve ardından hâlâ devam eden gösterilerin halkın en azından bir bölümünün bu güven duygusunu yitirdiklerinin göstergesidir. Kuşkusuz bunda hükümetin son aylarda giderek otoriteleşen dili, yaptığı icraatlar ve geliştirmek istediği pr..]]> Fri, 21 Jun 2013 14:26:45 +0400 Gezi Parkı rüyası https://www.evrensel.net/yazi/59434/gezi-parki-ruyasi https://www.evrensel.net/yazi/59434/gezi-parki-ruyasi? Bir sabah hiç alışık olmadığımız bir güne merhaba dedik. Çünkü Gezi Parkı’nda bir avuç insan yine birkaç ağaç için bir araya gelmiş ve onların kesilmelerine karşı durmuşlardı. Bu farklı bir davranış ve farklı bir refleksti. Alışık olmadığımız, ancak batıda rastlayacağımız türden. O yüzden küçümsedik, hor gördük… Bir avuç çapulcu, ayyaş, kendini bilmez diye hakaret ettik… Olmadı, onlar bizi dinlemedi, Gezi Parkını terk etmedi, o ağaçların aslında kendi yaşam alanları olduğunu biliyorlardı, onları kesmenin özgürlüklerinin kısıtlanması yaşamın çarklarının geriye doğru sarılmasının bilincindeydiler. Bu kez alışık olduğumuz yolu denedik, anlayacakları dilden konuştuk; sabahın ilk ışıklarıyla gazımız, biberimiz, suyumuz ve copumuzla girdik Gezi Parkı’na… Hayret! Biz onlar dağılacak, fermanımıza boyun eğecek, çil yavr..]]> Fri, 14 Jun 2013 11:27:45 +0400 Akil alan https://www.evrensel.net/yazi/58850/akil-alan https://www.evrensel.net/yazi/58850/akil-alan? Gezi Parkı direnişi siz bu satırları okurken on ikinci gününe girmiş olacak. Ve muhtemelen direniş hâlâ devam ediyor olacak. Peki bu direnişi nasıl okumalı, nasıl yorumlamalı? Bilindiği gibi 31 Mayıs sabahına kadar az sayıda insanın Gezi Parkı ile ilgili yaptığı, polisin orantısız güç kullanarak sabah vakti dağıtmaya çalışması, eylemi adeta ateşe benzin dökmek gibi sadece Gezi Parkı’na değil aynı zamanda diğer illere de sıçrattı. Kuşkusuz polisin orantısız güç kullanması yanında hükümet yetkililerinin söylemleri de insanları rahatsız etti ve daha çok insanın alanlara çıkmasına neden oldu. Ana akım medyanın ilk günlerde görmezden geldiği Gezi Parkı direnişi İstanbul dışına taşınca ve tüm Türkiye’ye yayılınca gönülsüz de olsa haber programlarına ve daha sonra da özel programlara taşındı. Her ne kadar bu direnişin dış kaynaklı veya içtek..]]> Fri, 07 Jun 2013 10:34:23 +0400 Her şeyle kardeşliğim var https://www.evrensel.net/yazi/58319/her-seyle-kardesligim-var https://www.evrensel.net/yazi/58319/her-seyle-kardesligim-var? Bu hafta içerisinde Büyük Üstat Yaşar Kemal ile ilgili iki önemli haber okudum. İlki Osmaniye Valiliğinin onun adına yaptırdığı park ve Hemite Yaşar Kemal Kültür Evi ile ilgili. İkincisi ise Arnavutluk’un Şair Kültür Bakanı Visar Zhiti’nin düzenlediği ve yazar, tarihçi, akademisyen, etimolog, Türkolog, Yaşar Kemal çevirmenleri ve edebiyatseverlerin bir araya geldiği etkinlik. Kuşkusuz her iki haber de en az Yaşar Kemal kadar beni ve okurları ile sevenlerini onurlandırmıştır. Elbette o daha görkemli ve o kadar da anlamlı olacak yüzlerce etkinliğe layıktır. Okuma ve yazmanın önemi ve onun insan yaşamında -benim ruhumda- bıraktığı o tarif edilemez tadına Yaşar Kemal’in eserlerini okumakla başladım. Hâlâ da okuyor ve yazılarımda sözlerine atıfta bulunuyorum. Üstad Yaşar Kemal’in Osmaniye’deki açılışta söyledikleri “Biz cennette bü..]]> Fri, 31 May 2013 10:04:53 +0400 Değişen Diyarbakır https://www.evrensel.net/yazi/57694/degisen-diyarbakir https://www.evrensel.net/yazi/57694/degisen-diyarbakir? Diyarbakır ya da öteki adıyla Amed bu yıl ki kitap fuarında ardında umut, emek, sevgi ve hoşgörü kavramlarını yücelterek sona erdi. Geçen yıllara oranla daha az sayıda kişinin katıldığı fuarda bu yıl katılanların daha nitelikli ve genel de okurlardan oluşanların oluşturduğu gibi bir izlenim edindim. Görüştüğüm, konuştuğum yayınevleri ve izlenimlerime göre kitap satışı daha fazlaydı. Panel ve söyleşi vb. etkinliklere ilgi yoğundu. Can Dündar, Mıgırdiç Margosyan, İsmail Beşikçi, Mario Levi gibi ünlü yazarların da katıldığı fuar da, düzenlenen etkinliklerde sadece edebiyatseverler değil aynı zamanda kültürel bakış açılarını genişletmek için gelenler de çokça faydalandılar. Siyasetten sanata ve oradan görsel medyaya ilişkin her konuda etkinlik vardı. Bu coğrafyada yaşanan acıların ve birlikte hoşgörü içinde yaşamanın sade, basit ve anlaşılı..]]> Fri, 24 May 2013 10:38:08 +0400 Diyarbakır Kitap Fuarı https://www.evrensel.net/yazi/57052/diyarbakir-kitap-fuari https://www.evrensel.net/yazi/57052/diyarbakir-kitap-fuari? Bu yıl 4.kez düzenlenen Diyarbakır Kitap Fuarındaki etkinlikler çerçevesinde iki etkinlikte bulunmak için Diyarbakır’dayım. Hani Yaşar Kemal’in dediği ‘akrep, gül, karpuz “ şehri. Diyarbakır hep siyasal bir merkez olarak görüldü, anıldı ve ona uygun çalışmaların merkezi sayıldı. Herkes bu kadim ve merkezi şehre egemen olmaya çalıştı, ona uygun politikalar üretti. Neden? Çünkü Diyarbakır bölgenin ana merkezi ve bütün yolların kesişim noktasında. Diyarbakır’a hakim olmak demek bölgeyi kontrol altında tutmak demekti. O nedenle 30 yıl süren bu kirli savaşta en çok o hırpalandı, örselendi. Bu yıkım salt kültürel, demografik ve insan hakları ihlalleri alanında değil aynı zamanda şehrin yapısal estetiği, doğası ve kentsel biçimlenişi alanında da yaşandı. İşte Diyarbakır her gün biraz daha kendini o kirli savaşın etkilerinde..]]> Fri, 17 May 2013 08:09:43 +0400 Geri çekilme ve dil https://www.evrensel.net/yazi/56441/geri-cekilme-ve-dil https://www.evrensel.net/yazi/56441/geri-cekilme-ve-dil? Yıllardır Kürt sorununun çözümü konusunda her fırsatta dile getirdiğimiz kalıcı bir barışa doğru hızla yol alıyoruz. Daha birkaç ay önce birbirlerine olmadık sözler söyleyen tarafların bugün daha temkinli ve birbirini incitmemeye özen göstermeleri bu konudaki samimiyetin de işaretleridir. Evet Kürt sorununda belli bir aşamaya geldik. Ateşkes sürecinden müzakere ve diyalog sürecine evriliyoruz. Bunun için de silahlı grupların Türkiye dışına çıkma söylemi ete kemiğe büründü. Dört gündür medyada bu çekilmelerin fotoğrafları yayınlanmakta ve duyulan hoşnutluk dile getirilmektedir. Şimdi toplum başka sorularla meşgul oluyor. Bu sorular Kürtler ve Türkler arasında farklı olarak sorulmaktadır. Sorular farklı, kaygılar farklı olunca ortaya iki seçenek çıkıyor; ikna ve doyum. Akil İnsanlar Heyetinin gerek Kürtlerle gerekse..]]> Fri, 10 May 2013 11:06:19 +0400 Kadın ve barış - II https://www.evrensel.net/yazi/54629/kadin-ve-baris-ii https://www.evrensel.net/yazi/54629/kadin-ve-baris-ii? Kadınlar demokrasisi gelişmemiş ülkelerde yaşamın her alanında sürekli baskı, sömürü ve cinsiyetten kaynaklanan bir cenderenin içinde ezilmektedirler. Buna bir de o ülkede yıllarca süren bir kirli savaşı da eklerseniz varın siz bu ezilmişliğin yarattığı travmayı anlamlandırmaya çalışın. Biz, kadınların bu ezilmişliklerini hep Kürtler üzerinden okumaya ve anlamaya çalıştık. Elbette bu yerinde ve öncelikli bir görevdi. Zira Kürt kadınları bu savaşta sadece sevdiklerini değil, anılarını, değerlerini, kadınlıklarını ve hayallerini de yitirdiler. Gerçek bir istatistiki bilgi elimizde olmazsa bile her gün gazete sayfalarına yansıyan haberlerden bu rakamların dehşet verici olduğunu biliyoruz. Tüm bu olumsuz gelişmelere rağmen Kürt kadınları gerek adına barış süreci denen bu süreçte, gerekse kadının özgürleşmesi için yürütülen demokratik m&uum..]]> Fri, 19 Apr 2013 10:19:59 +0400 Barış ve kadın https://www.evrensel.net/yazi/54027/baris-ve-kadin https://www.evrensel.net/yazi/54027/baris-ve-kadin? Newroz bayramından bu yana fazla bir zaman geçmemesine rağmen kalıcı bir barışın bu topraklarda yeşermesi konusundaki umudumuzu diri tutacak bir hayli gelişme yaşandı. Hükümet cephesinden her gün bu konuda olumlu mesajlar verilmeye çalışılıyor. En son Sayın Başbakanın “asker operasyon için bizden izin alacak” sözü geri çekilmeler de sorun yaşanmayacağı inancını pekiştiriyor. Bölgede “Akil İnsanlar” heyeti çalışmalarına başladı. Diyarbakır’da sivil toplum örgütleriyle bir araya gelen heyet daha sonra bölge illerine de ziyaretler gerçekleştirecek. Merak edilen husus bu heyetin yapacağı ziyaretler de halkın görüşlerini raporlayıp hükümete verip vermeyeceğidir. Şayet sadece bilgilendirme toplantıları şeklinde geçecekse bu heyetin sürece fazla bir katkısı olmayacağı görüşü hakim. Keza heyetin tanık olacağı ve halkın beklentileri..]]> Fri, 12 Apr 2013 11:42:46 +0400 Bahar ve barış https://www.evrensel.net/yazi/53461/bahar-ve-baris https://www.evrensel.net/yazi/53461/bahar-ve-baris? Bahar olanca çekiciliği ve canlılarda yarattığı güçlü enerjisiyle hayatımıza girdi. Artık çıplak tepelerin yerini her renkten çiçeklerin ve bu çiçeklerden yükselen enfes kokuların olduğu görüntülere aşina olmaya başladık. Elbette şehirlerde de bulvarlara ekilen çiçekler ve kaldırımlardaki ağaçlarda da aynı tazelik ve güzelliğe tanıklık ediyoruz. Toplum olarak da bu bahar yeniden ve daha bir umutla hayatın damarlarına nüfuz etmeye çalışyoruz. Geçen hafta sonu Diyarbakır’da iki etkinliğe katıldım. İlki “bir dava, bir dönem ve bir kahraman” diye 1992 yılında “failimeçhul” bir cinayete kurban giden Vedat Aydın’ı anma toplantısıydı. Bilindiği gibi Vedat Aydın o dönem Diyarbakır İnsan Hakları Derneğinin en aktif yöneticlerinden biriydi. Bu özgürlük ve eşitlik sevdalısı adam işte bu direngen ve m&u..]]> Fri, 05 Apr 2013 12:18:56 +0400 Şiir yazma zamanıdır https://www.evrensel.net/yazi/52869/siir-yazma-zamanidir https://www.evrensel.net/yazi/52869/siir-yazma-zamanidir? Newroz ve Newroz’daki Öcalan’ın açıklamalırının üzerinden on gün geçti. Toplumda uzun zamandır arzu edilen barış taleplerinin, açıklamalar düzeyinde bile kalsa, belli bir rahatlama sağladığını ve gerginliklerin ortadan kalktığına tanıklık ediyoruz. Elbette yıllardır özlemini duyduğumuz barışın bu topraklarda yeşerip gövermesine tanıklık etmek ve bunu kayda geçirmek herkeste olduğu gibi bende de büyük bir sevinç ve heyecana sebep oluyor. Benim açımdan barış demek, sanatın, şiirin, öykünün dal budak salması, insanların temel ihtiyaçları arasına bu kültürel değerleri de alması anlamına geliyor. Neden? Çünkü kültürel değerler insanları ayrıştırma yerine birleştirir. Onların birbirleriyle kaynaşmalarına yardımcı olur. Dünyaya daha farklı bakmalarına vesile olur. Bu coğrafyada yüz yıllardır birlikte yaşamış halkların birbirlerini ..]]> Fri, 29 Mar 2013 11:20:25 +0400 Barış Newrozu https://www.evrensel.net/yazi/52267/baris-newrozu https://www.evrensel.net/yazi/52267/baris-newrozu? Bahar yüzünü göstereli çok olmadı, ama içimizdeki bahar kıpırtıları çiçeklenmeye, tomurcukları patlamaya hazırlandı bile. Artık sabahları daha geç uyanıyor, sabahın mahmurluğu yüzümüzde daha bir anlamlı oturuyor, kuşların cıvıltısı sabahın gülen yüzüne bir türkünün nağmeleri gibi işliyor. Mart ayı bu coğrafyada sevginin, direncin, coşkunun, hüznün ve acının ayı olarak bilinir, öyledir de. Yılın on iki ayı arasında üzerinde en çok konuşulan, şiir yazılan, öyküleştirilen ayıdır aynı zamanda. Bir kaç anekdotla bu savımda haklı olduğumu göreceksiniz. 8 Mart Dünya Kadınlar Günü, 16 Mart Halebçe Soykırımı, Tıp Bayramı, Dünya Tiyatrolar Günü, Çanakkale ve elbetteki Newroz… Bu seneki Newroz’a önceki yıllardan farklı bir görev ve anlam yüklendi. Zira bu Newroz’da ön..]]> Fri, 22 Mar 2013 10:29:54 +0400 Açık Hava Mezarlığı: Halepçe https://www.evrensel.net/yazi/51665/acik-hava-mezarligi-halepce https://www.evrensel.net/yazi/51665/acik-hava-mezarligi-halepce? Bugün 16 Mart, baharın toprağı ve içindeki canlıları yeni bir yaşama merhaba demeye çağırdığı bir gün. Ama bu gün aynı zamanda zulmün, soykırımın gökyüzüne değin yükseldiği Halepçe’nin tarihten silinmek istendiği gün. İnsanlığın alnına kara bir leke olarak nakşedilen ve bir daha silinemeyecek bir gün. Evet 16 Mart 1988’de Saddam Hüseyin’in emriyle sonradan “Kimyasal Ali” olarak anılacak olan Alî Hassan al Macid kimyasal silahları kullanmayı emretti. 8 Mig-23 uçağı tarafından düzenlenen hava saldırısında Halebçe kasabasında 6.375 kişi hayatını kaybetti. 7000’den fazla insan yaralandı. Saddam Hüseyin İran’a karşı verdiği savaştaki başarısızlığının hıncını Kürtlerden çıkarıyordu. Enfal adıyla 1986-1991yılları arasında sürecek bu programla 200 binden fazla Kürt ölecekti. Bu soykırımı biz “babasının kucağındaki ..]]> Fri, 15 Mar 2013 11:32:41 +0400 Mülemma https://www.evrensel.net/yazi/51012/mulemma https://www.evrensel.net/yazi/51012/mulemma? Parmaklarım kalem tuttuğundan beri, hele yazdıklarımı veya karaladıklarımı başkalarıyla paylaşma gereği duyduğumdan bu yana hep kendime sormuşumdur, neden yazı da başka şey değil. Cevabı kolay kolay verilmeyecek bir soru? Bu güne kadar da tam yanıtlamış değilim. Ama yazmadan da edemiyorum. Sanırım bütün yazar-çizer takımının benzer soruları ve yanıtları vardır. Kim ne derse desin insanların birbirleriyle paylaşmak zorunda hissettikleri duyguları ve problemleri vardır. İşte yazmak eylemi bu sorunlara sanatsal bir yöntemle parmak basma. Hayata müdahale etme eylemi. İnsanlar bunu da çeşitli yol ve yöntemlerle yaparlar; dergi, gazete, fanzin, şimdilerde de görsel medya. Her dönemin kendine has edebiyatı ve bu edebiyatı yaymak için kullandığı araç-gereç, yol ve yöntemler vardır. Kuşkusuz dergiler her zaman bu ortamın en gözde araçları olmuşlardır. İlk eserler orada okuyucunun beğenisine sunulmuştur,..]]> Fri, 08 Mar 2013 10:25:04 +0400 Pencere önündeki akşam* https://www.evrensel.net/yazi/50303/pencere-onundeki-aksam https://www.evrensel.net/yazi/50303/pencere-onundeki-aksam? Fransız Şair Paul Eluard şiir ve şair için “Şair esinlenmekten çok, esinlendiren kişidir” der. Bu güne değin şair için duyduğum en sade ve en derin anlamlı sözlerden biridir bu. Elimde Serhat Hemdem’in Kürtçe şiirlerinden oluşmuş “Pencere Önündeki Akşam” kitabını okuyorum bir kaç gündür. Onun şiirlerini okurken Paul Eluard’ın sözleri geldi aklıma. Şiirlerin çoğunda sözcükler gerçek anlamlarının yanında daha derin ama o kadar da insana tanıdık gelen yan anlamları yüklenmişler. Her dize bir çocuğun sözleriymiş gibi geliyor kulağa; içten, yalın, riyasız ve masalsı; “gülüyorsun geçiyoruz biz Kürtçenin iğne deliği göğünden.”Serhat Hemdem, çok yönlü bir sanatçı. Uzun yıllar değişik sanat dallarına emek vermiş bir emekçi. Hâlâ bir müzik g..]]> Fri, 01 Mar 2013 09:47:07 +0400 Okur mektubu ve eleştiri https://www.evrensel.net/yazi/49656/okur-mektubu-ve-elestiri https://www.evrensel.net/yazi/49656/okur-mektubu-ve-elestiri? Çoğu kez biz köşe yazarları yazdıklarımızı hep en iyi ve en doğru olarak algılarız.Ta ki bir okur bizi uyaran bir not gönderene kadar. Bu gün bunlardan bir kaçına değineceğim. Eleştirel okur yorumları, e-mailleri yazarlar için her zaman ön açıcı olmuştur. Elbette yazanların tümü doğrudur diye bir kaide yoktur. Bazen okur kendi görüşüne ters gelen bir makaleyi, görüşü eleştirir, elbette bu onun hakkıdır ancak yazdıklarında haklılık payı da olmaz. O zaman da bu yanlışını ona göstermek veya doğruyu paylaşmak da bize düşer. Gazeteler de bu okur mektuplarını önemsemeli ve yazılanlara uygun düzenlemelere gitmelidir. Bunlardan biri Mahir arkadaşın “Tilkilerim Ağrıyor ve Çeviriye” yaptığı yorumdur. Mahir arkadaş benim için “Sayın Bereh Kürtçeye ne kadar hakim bilmiyorum ama eğer sayın Bereh’in bahsettiği cümlenin kürtçes..]]> Fri, 22 Feb 2013 10:32:03 +0400 Gel, Laleş'e* gidelim https://www.evrensel.net/yazi/49120/gel-lalese-gidelim https://www.evrensel.net/yazi/49120/gel-lalese-gidelim? Siz bu satırları okurken 14 Şubat sevgililer günü çoktan geride kalıp tarih olmuştur. Ancak biz iki gün önceden yazımızı gönderdiğimiz için çoğu kez bu gecikme riskini göze alarak yazarız. Ayrıca bu aşk meselesi böyle günlük bir mesele değil ki hemen eskisin! Her şeyin parayla ölçüldüğü ve parayla değiştirildiği veya paraya endeksli olduğu kapitalist sistemde elbette “aşk” da bir meta olmaktan öteye gidemiyor. Bütün iletişim araçları, görsel basın ve daha bir sürü medya aracı günler öncesi toplumu bu “özel gün”de tüketime yönlendirmek için canhıraş bir şekilde çalışıyorlar. Yok efendim tek taş alana diğeri bedava ya da kredi kartında tek seferde şu kadar harcama yapana şu yüzük bedava gibi kampanyalara başvurmaktadırlar. Eh, iş kredi kartına indirgendiyse boşanmalardaki yükse..]]> Fri, 15 Feb 2013 11:38:43 +0400 Tilkileri ağrıyor ve çeviri https://www.evrensel.net/yazi/48507/tilkileri-agriyor-ve-ceviri https://www.evrensel.net/yazi/48507/tilkileri-agriyor-ve-ceviri? Her ulusun kendine has bir yaşam tarzı, düşünüş, duygu ve kültürel diğer özellikleri vardır. Biz, çoğu kez bu farklı özellikleri tanımak isteriz ve bunu edinmek, öğrenmek için de ya kitaplara başvurur ya da imkanlarımız ölçüsünde o ülkelere giderek bu farklı kültürel değerleri yerinde öğrenmek isteriz. Edebiyat ürünleri bir toplumun tüm özelliklerinin bir arada olmazsa bile, genel özelliklerinin yansıtıldığı yapıtlarıdır. Biz, o eserler yoluyla toplumun kültürel dünyasına yolculuk yapar, onların gizli kodlarını öğrenir, tecrübelerinden faydalanır, yaşantımızda onların bize sunduğu olanakları kullanmaya özen gösteririz. Her eser kuşkusuz yazıldığı dilin ve kültürün en yetkin örneklerinin bir araya getirildiği yapıtlardır. Biz bu eserlerle sadece yazıldığı toplumu değil aynı zamanda kültürel ve düş&..]]> Sat, 09 Feb 2013 13:48:18 +0400 Yak kandili Ronya https://www.evrensel.net/yazi/47903/yak-kandili-ronya https://www.evrensel.net/yazi/47903/yak-kandili-ronya? Şiir, edebiyat eserleri içinde kuşkusuz bizi en çok etkileyen, şaşırtan, haz verenlerin başında gelir. Çünkü biz hakiki bir şiir de gerçekle düş arasında gider geliriz. Hayatın kuytuluklarında gizlenmiş o yalın gerçeği görür, şaşırır ve yaşadıklarımızı daha doğru anlamlandırır, davranışlarımızı ona uygun düzenlemeye çalışırız. Lal Laleş’in son kitabı Matmayînên Ronyayê’ yî (Ronyanın Afallamaları) okurken bunu hissettim. Daha önce Berbejna Rê (Yol Muskası) ve Deqên Qesas (Katil Motifler) adlı şiir kitapları yayınlanan Lal Laleş bu kitabında zaman, aşk, tarih ve felsefeyi harmanlayarak yaşadığımız sorunlara farklı bir perspektifle bakmayı usulca fısıldamaktadır. İlk okuyuşta kendini ele vermeyen, sembol, derinlikli imgeler ve tarihsel karakterlerle yoğrulmuş olan Ronyanın Afallamları bana EhmedêXanî’in Mem û Zîn’ini hatırlattı. ..]]> Fri, 01 Feb 2013 10:40:03 +0400 Şir, şiir ve hayat https://www.evrensel.net/yazi/47323/sir-siir-ve-hayat https://www.evrensel.net/yazi/47323/sir-siir-ve-hayat? Yine zorlu bir süreçten geçiyoruz. Bir yanda barış söylemlerinin dile getirildiği, diğer yandan bu süreci tıkamaya çalışan; ama eskiye oranla gücü bir hayli zayıflamış bir dönemi yaşıyoruz. İyi ile-kötü, mutluluk ile mutsuzluğun at başı gittiği böyle ortamlarda kendimi şiire veriyorum. Zira şiir insana yaşama tutunma gücünü verir, yarına daha bir bağlanma duygusunu yaşatır. Şiir, içten gelen ve gür bir sesle söylenen yarına olan bir özlemdir. Bir direnme, karşı koyuştur egemenlerin yaşamın önüne inşa etmeye çalıştıkları kalelere karşı. Bu yüzden şiir duygu yüklü ve cesur olmalıdır. Sessiz olmak, süslü kelime oyunlarına başvurmak, suya sabuna dokunmamak öncelikle şairin kendine olan saygısızlığıdır. Çünkü şair her mısrayı kanıyla, emeğiyle, uykusunu bölerek yazar. Gerçek şair hayatın dayattığı ve önü..]]> Fri, 25 Jan 2013 13:29:52 +0400 Samimiyet sınavı https://www.evrensel.net/yazi/46718/samimiyet-sinavi https://www.evrensel.net/yazi/46718/samimiyet-sinavi? “Nerelidir? Nerdedir? Nereye gidiyor? olmasın. Dünya baştanbaşa hepimizin olsun.” Bu mısraları yazan Cîgerxwîn, barış, kardeşlik ve insanca yaşamın çağrısını yapıyordu elli yıl önce. Önceki gün de Diyarbakır’da da aynı çağrı tekrarlandı. Diyarbakır’da yüz binler üç PKK’lı kadının cenazesini kaldırırken taşınan bir pankartta, “Savaşın kazananı, barışın kaybedeni olmaz”yazılıydı. Bu şimdiye kadar alışık olmadığımız bir gerçekliğin dile getirilişidir. Bir cenaze töreninde bu pankartın açılması elbette önemlidir ve dikate alınmalıdır. Zira insanların duygularının sele dönüştüğü bir ortamda barışın savunulması ve barışa dair olan özlem ve isteğin dile getirilmesi geleceğe daha bir inançla bakmamıza da yeterli nedendir. Biz edebiyatçılar her zaman barıştan ve kardeşlikten yana olmuşuz. Bu dünyanın her yerinde böyled..]]> Fri, 18 Jan 2013 12:00:46 +0400 Kar, kömür, Kandil https://www.evrensel.net/yazi/46066/kar-komur-kandil https://www.evrensel.net/yazi/46066/kar-komur-kandil? Yeni yılın ikinci haftasına üç önemli haberle girdik; kar, kömür ve kandil. Bu üç haber de bu yazıyı yazdığım saate kadar en çok üzerinde konuşulan ve yorum yapılan haberler oldu. Kış dendi mi aklımıza hep kar gelir. Kar yağışına en çok çocuklar sevinir. Öyle ya okullar tatil edilir. Çocuklar da doyasıya kartopu oynar, kardan adam yapar ve karda altlarına geçirdikleri naylonlara oturarak kayarlar. Hele ilk kez karla tanışacak olanlar için ne kadar da mutluluk verici bir şeydir kar. O küçücük, yumuşak tanelerle oynamak, onları avucuna almak için zıplamak ve yakalamaya çalışmak ne kadar da hoş şey. Bir kaçı bir araya gelir kömür gözlü, havuç burunlu, boynuna dolanmış atkısıyla kardan adam yaparlar. Biz büyükler içinse kar beraberinde yeni sıkıntılar ve kaygılar getirir. İşe geç kalma telaşı, ısınma proble..]]> Fri, 11 Jan 2013 09:33:54 +0400 Yeni yıl https://www.evrensel.net/yazi/45514/yeni-yil https://www.evrensel.net/yazi/45514/yeni-yil? Bir yılı daha tarihin tozlu raflarına kaldırdık; acısı, tatlısıyla diyemeyeceğim. Zira geçen yıl hayatımıza derin çizikler atarak geçti. Ardın da unutulmayacak acılar bırakarak… Yeni yılın ilk günlerinde olmamıza rağmen bu çok umutlandığımız ve kucak açtığımız yılın da öyle özlemi duyulan ve bin bir umut bağlanan bir yıl olmayacağına inanıyorum. İşlerine son verilen Topkapı Şişecam İşçilerinin akıbeti hala belli değil. 450 işçi çoluk çocuk direniyor, içerde ve dışarıda operasyonlar devam ediyor, sigaradan başlayarak yeni zamlar, vergiler furyası başladı… En kötüsü de bakanlıkça yüz temel eser arasında gösterilen kitapların “John Steinbeck’in - Fareler ve İnsanlar” kitabı oluşturulan komisyonlarca bazı sayfalarının genel ahlaka aykırı diye yasaklanması, gidişatın vehametini göstermektedir. Vergileri, cezaları, zamları anladım ama kita..]]> Fri, 04 Jan 2013 12:29:15 +0400 ROBOZ(I)KÊ* https://www.evrensel.net/yazi/44875/robozik https://www.evrensel.net/yazi/44875/robozik? Ben Bedran Encü’yüm; 13 yaşındaydım... Gövdemin sağ üst parçasını bulmuş babam, yırtık elbiselerimin cebinden 20 lira para ve bir de kek çıkmış, acıkırsam yiyecektim. Ben Serhat Encü’yüm; Şekerden hayallerim vardı benim, bombaladılar! Sevmeyi yeni öğrenmiştim, “annemin tandır ekmeğinin buğusu gibi...” şiirler biriktiriyordum. Onu görünce “Roboskî’nin buz gibi suyunu içmişçesine serinliyordu ateş yüreğim!” Ben Celal Encü’yüm, 2012’yi görsem 17 yaşıma girecektim; Yoksulluk 8. sınıfa kadar okumama müsaade etti. Ondan sonrası ben diyeyim “sınır ticareti” siz deyin “kaçakçılık”... Sizin hiç tebessümünüz çalındı mı? Benimkini çaldılar! Ben Hüseyin Encü’yüm Anneme hep ‘Senin sözünü dinleyen bir gelin getireceğim’ diy..]]> Fri, 28 Dec 2012 11:24:17 +0400 Her insan ülkesine benzer https://www.evrensel.net/yazi/44297/her-insan-ulkesine-benzer https://www.evrensel.net/yazi/44297/her-insan-ulkesine-benzer? Edebiyat ve dil bir halkın kimliğidir, onun geçmişinin, bu gününün ve yarınının hikayesidir. Biz onda o halkın ruhunu, düşünce yapısını, dünyaya bakışını ve yaşam tarzını öğreniriz. Biz onda farklılığımızı görür, kendimizle daha barışık olmayı, başkalarına saygılı davranmayı ve birlikte yaşamayı, hoşgörülü olmayı öğreniriz. Kürtçe edebiyatın ve Kürt dilinin en çok ihmal edilen ve görmezden gelineni kuşkusuz Kürtçenin Kırmancki (Zazaca) lehçesiyle üretilen edebi eserler olmuştur. Ne yazık ki bu konuda Kurmanci lehçesiyle yazanlar veya bu lehçeyi konuşanlar da büyük günah sahibidirler. Bir dilin gelişmesi ancak bütün lehçelerinin önündeki engellerin kaldırılmasıyla mümkün olur. Bu yıl 5. sınıflardan başlayarak Kürt dilinin iki lehçesi olan Kurmanci ve Kırmancki (Zazaca) lehçelerin..]]> Fri, 21 Dec 2012 09:38:31 +0400 Barê Şevê https://www.evrensel.net/yazi/43609/bar-sev https://www.evrensel.net/yazi/43609/bar-sev? Yirminci yüz yıl insanlık tarihinin en hareketli yüz yılıdır. Dünyanın iki büyük savaşa sahne olduğu bu yüz yılda insanlık büyük acılar yaşadı. Milyonlarca insanın yaşamını yitirmesine rağmen özgürlük ve bağımsızlık düşüncesi hızla yayıldı. İnsan hakları alanında önemli adımlar atıldı. Sömürgeciler eski yöntemlerle halkları yönetemeyeceklerini görünce taktik değiştirmek zorunda kaldılar. Fiili işgallerin yerini kültürel işgaller aldı. Bunu da yerel işbirlikçileriyle yürüttüler. Dünyanın geri kalmış ülkelerinde askeri diktatörlükler hızla işbaşına getirildi. Demokrasi ve insan hakları için mücadele yürütenler veya yazın yoluyla bunu kotarmaya çalışan yazar, sanatçı, şairler çoğu ülke de bu askeri diktatörlüklerin baskı, sindirme ve zulmünden kaçarak başka ülkeler..]]> Fri, 14 Dec 2012 11:15:13 +0400 Eşelemek ve üç yazar https://www.evrensel.net/yazi/43043/eselemek-ve-uc-yazar https://www.evrensel.net/yazi/43043/eselemek-ve-uc-yazar? İsveçlilerin çok sevdiğim bir atasözleri var; “bulunduğun yeri eşele” diye. Bu atasözü içinde çok derin anlamlar barındırır. Bu eşelemekten maksat sözlük anlamındaki “eşeleme” değil, inceleme, araştırmadır. Kuşkusuz insanlar yarınlarını daha güzel kılmak için yaşadıkları yeri ve orada kendinden önce yaşananları öğrenmelidir. Özellikle de kültürel anlamda. Fakat yaşadığımız coğrafya da bu güzel atasözü maalesef yaşam alanı bulamamış. Kimse kapısının önünü eşelemeyi bir gereklilik, bir ihtiyaç olarak görmediği için tarih çoğu kez tekerrür etmiştir. Diğer yandan daha aydınlık ve daha yaşanılır bir toplum yolunda bizden önce çekilen acılar, üretilen değerler eski de kalmış bizim enerjimize bir katkıları olmamıştır. Hele adına değişim denilen bu ne olduğu belli olmayan ucube tüketim çılgın..]]> Fri, 07 Dec 2012 11:12:07 +0400 Puşkin, şiir, antoloji https://www.evrensel.net/yazi/42326/puskin-siir-antoloji https://www.evrensel.net/yazi/42326/puskin-siir-antoloji? İlk yazımı ne zaman ve ne üzerine yazmıştım, anımsamıyorum. Eğer okul da çıkardığımız gazeteleri de yazmanın ve yazarlığın bir parçası sayarsak, yazmayla olan -bilinçli- ilişkimin ortaokul birde başladığını söyleyebilirim. Muhbir -saygıyla anıyorum- adlı Türkçe öğretmenimizin teşviki ve zorlamasıyla çıkardığımız “Gökyüzü” adlı duvar gazetesindeki aylık yazılarımı yazmak için ne denli zorlandığımı bu gün gibi anımsıyorum. Okulun kütüphanesinde ders çıkışı ve hafta sonları saatlerce okuyup, araştıracak önemli gördüğün notları bi sayfaya not düşecek, sonra bunları -öğretmenimizin desteğiyle- bir a4 sayfasını ikiye bölerek yazacaktım. Genellikle okuduklarım roman, şiir ya da edebiyatla ilgili kavramsal -ki o zamanlar pek kavrayamıyordum- ve yazarların yaşam öyküleri oluyordu. Elbette o günkü çalışma disiplini ve heyeca..]]> Fri, 30 Nov 2012 09:54:06 +0400 Şiir, hayat ve kadın şairler https://www.evrensel.net/yazi/41678/siir-hayat-ve-kadin-sairler https://www.evrensel.net/yazi/41678/siir-hayat-ve-kadin-sairler? Ben bu yaşıma kadar rahat ve huzur içinde bir haftayı geçirdiğime tanık olmadım.Yanlış anlamayın kendim ve ailemi kastetmiyorum. Zira çok şükür her hangi bir sağlık sorunum yok ve olmadı. Ancak yaşadığınız ev, mahalle, şehir, ülke, bölge ve hatta dünyanın herhangi bir yerinde meydana gelen bir olay kuşkusuz bizi ve hayatımızı etkiler, etkilemelidir de. Çünkü her birimiz insan olmaktan kaynaklanan sosyal bir varlık olarak dış dünyayla her zaman bir iletişim içindeyiz ve karşılıklı etkilemekteyiz. Bu nedenle yemek ve içmek kadar çevremizde meydana gelen olaylarla ilgilenmek ve gücümüz oranında bu sorunların çözümüne katkıda bulunmalıyız. Sosyal bir varlık olmamız ihtiyaçlarımızı da etkiler ve çeşitlendirir. Bunların başında da kültürel ihtiyaçlarımız gelmektedir. Bu ihtiyaçların giderilmesi hem hayatımıza bir renk ve tat kata..]]> Fri, 23 Nov 2012 11:38:27 +0400 Kara kışın ayak sesleri https://www.evrensel.net/yazi/41069/kara-kisin-ayak-sesleri https://www.evrensel.net/yazi/41069/kara-kisin-ayak-sesleri? Kara kışın ayak seslerinin duyulduğu bir Kasım gününü daha geride bırakırken, bu kasvetli havayla at başı giden olayların görüntüleri süslemektedir haber kanallarının ekranlarını. Açlık grevleri, bu grevlere destek amacıyla gösteri, basın açıklaması yapanlara karşı uygulanan şiddet, Suriye sınırında olan gelişmeler, İsrail’in Gazze’yi bombalaması, Arçelik işçilerine gösterilen tahammülsüzlük, dayatılan sözleşmeli işçilik, yetkililerin umursamaz açıklamaları vb. Öte yanda hemen bunların peşinden verilen reklamlardaki gösteriş ve şatafat çığırtkanlığı… Hayatın bu kara-beyaz sunumu ve yarattığı algı daha zor günlere hazırlanmamızın da işaretleridir. Bir an bütün bu olumsuzluklardan sıyrılmak için etrafıma bakınıyorum. Elim bir türlü varmıyor masamda bir yetim gibi bakan gazetelerin sayfalarını çevirmeye. Bili..]]> Fri, 16 Nov 2012 13:28:35 +0400 Şiir, peşew, 60.gün https://www.evrensel.net/yazi/40381/siir-pesew-60gun https://www.evrensel.net/yazi/40381/siir-pesew-60gun? Havada ağır bir mazot kokusu… Cadde de peş peşe sırayla geçen tankerler… Çantaları sırtlarında iki büklüm çocuklar geçiyor karşı kaldırımdan… Ben genzimi yakan bu kara kuru havanın içinden hızla iş yerime doğru yürüyorum. Mem Ronga’nın “SonbaharYaprağı” adlı şiiri geliyor aklıma. Bir yaprağın dalından ayrılmasını ve o anda yaşananları o denli yoğun ve etkileyici anlatmaktadır ki, okurken bir film izliyorsunuz gibi bir hisse kapılıyorsunuz. Bu şiir bana Ahmet Haşimi ve “Merdiven” şiirini hatırlatıyor. Farklı coğrafyalarda farklı ortamlarda ve farklı dillerde büyümüş insanların aynı duyguları yaşamış olmaları beni hem şaşırtıyor, hem de sevindiriyor. Demek insan her yer de insandır. Hele şairler ne kadar da birbirlerine benzerler. Eluard’dan Mayakovski’ye, Nazım’dan, Cigerxwîn’e… Hep aynı coşku ve aynı hasreti görür ve on..]]> Fri, 09 Nov 2012 12:50:06 +0400 Sonbahar https://www.evrensel.net/yazi/39733/sonbahar https://www.evrensel.net/yazi/39733/sonbahar? Sonbaharı hiç mi hiç sevmedim yaşamım boyunca. Belki yaşamımda ki çoğu olumsuzlukların hep bu mevsimde meydana gelmesindendir; gençliğimi 12 Eylül de rehin aldılar, çok sevdiğim öğretmenlik mesleğimden yine Eylül de el çektirildim, babam bir Eylül de hayata gözlerini yumdu, yüreğimde aşkın ilk tohumlarını eken o sarışın da aşk acısını tattırdı… Ah! bir de tanıdğını, sevdiğini, dostlarını yitirmek onulmaz acılar bırakır ardında sonbahar, yaralar derinleşir, acılar katmerleşir, bütün sığınakları ele geçirilmiş bir asker gibi naçar ve korumasız hissedersin kendini. Bu sonbahar da içime böyle acılar işleyerek ilerliyor. Her gün yeni bir yürek burkan haberle uyanıyoruz güne. Her gün yeni bir ölümle tanışıyoruz. Gencecik bedenler toprağa veriliyor bir inat uğruna. Bir inat diyorum çünkü bu ölümleri durdurmanın öyle &..]]> Fri, 02 Nov 2012 09:57:04 +0400 Hawar; Kürt modernitesinin okulu https://www.evrensel.net/yazi/39160/hawar-kurt-modernitesinin-okulu https://www.evrensel.net/yazi/39160/hawar-kurt-modernitesinin-okulu? Kuşkusuz her ulus zengin ve önemli bir kültür birikimine sahiptir. Şiir bu birikim ve gelenekte en belirleyici ve dikkat çekici olanıdır. Zira biz şiirde o halkın dünü, bugünü ve yarınını görürüz. Onda o halkın incelikleri, dünyaya bakışı, yorumlayışı ve temel değerlerini görür, onu diğer halklardan ayıran özelliklerin farkına varırız. Kürt şiiri yüzlerce yıl süren uzun yürüyüşünde hep halkının yanında ve onunla beraber yaşadı, gelişti ve bu güne geldi. Halkın yaşamında derin izler bırakan her olay ve olgu direk şiire yansıdı. Denilebilinir ki Kürt şiiri aynı zamanda Kürt halkının tarihidir de. İşte “Hawar” bu gerçeğin bir sonucu ve yansımasıdır. “Hawar”ın yaratıcısı ve öncüsü olan Celadet Bedirxan soylu ve aristokrat bir aileden gelmektedir. Ataları Kürt halkının iktidar ve kültürel alanlardaki m&uu..]]> Fri, 26 Oct 2012 10:28:27 +0400 Gülmeye hasret bir coğrafyanın kimliği, çığlığı ve umudu: Arjen Arî https://www.evrensel.net/yazi/38597/gulmeye-hasret-bir-cografyanin-kimligi-cigligi-ve-umudu-arjen-ar https://www.evrensel.net/yazi/38597/gulmeye-hasret-bir-cografyanin-kimligi-cigligi-ve-umudu-arjen-ar? Edebiyat bir anlamda bir milletin günlüğüdür, onun geçmişinin, şimdisinin ve geleceğinin hikayesini anlatır.”der Gregory Jusdanis. Kürt edebiyatına -ister sözlü, ister yazılı olsun- baktığımızda tam da bunu doğrulayan bir gerçeklikle karşılaşırız. Özellikle de Kürt şiiri ve bu şiirin modern damarlarından birini ören Arjen Arî de. Şimdiye değin “Ramûsanminveşartin li geliyekî-Ev ÇiyaRûspîne-Destana Kawa-Eroûtîka-BakûrêHelbestê-Şêrgele-Çil Çarîn-BîhokaLi Pişt Sînor-KulîlkênBe’îvan-Gorî û Bindest” adlı eserleriyle okur karşısına çıkan Arjen Arî, ne yazık ki en verimli çağında kanserle savaşmak zorunda kaldı. Halen Adana’da bir özel hastane de tedavi görmekte olan Arjen Arî’ye bu yazı vesilesiyle acil şifalar diler, qadim ..]]> Fri, 19 Oct 2012 16:04:41 +0400