Evrensel.net https://www.evrensel.net tr Emek Evrenseldir https://evrensel.net/nhy/upload/diger/favicon.ico https://www.evrensel.net/tema/evrensel16/img/apple-touch-icon-114x114.png Evrensel.net Yazılı olmayan kurallar https://www.evrensel.net/yazi/73796/yazili-olmayan-kurallar https://www.evrensel.net/yazi/73796/yazili-olmayan-kurallar? Kurallar, düşünce ya da davranış sistemlerine yön veren ilkelerdir. Spordan trafiğe kadar bir çok alanın kuralları son derece net ve ortak kabule dayandığı halde siyaset için aynı şeyi söylemek zor. Sadece yaşamın bir parçası olmakla kalmayıp genellikle bizatihi toplumsal ilişkileri şekillendiren siyasetin bu kadar kuralsız seyretmesi herkesi, hepimizi, özgürlüklerimizi, onurumuzu, barışımızı tehdit ediyor. Kurallar ya toplumsal uzlaşma ile konulur ya da güçler dengesi ile şekillenir. Bazen ikisi birlikte gerçekleşir. İnsanlığın ortak değerlerinden beslenebileceği gibi egemenlerin sonsuz öfke ve hırsları tarafından da dizayn edilebilir. Siyasetin insanların kendi geleceklerini ya da ortak kaderlerini belirleme sanatı olabilmesi, kuralarının nasıl belirlendiği ile doğrudan ilişkilidir. Elbette egemenler açısından kendi koydukları kuralları çiğnemek pekala yaygın, bazen de değiştirmek zorunda kalmak gayet mümkündür. Toplumsal değerlerin, ahlakın yazılı kurallara dönüşmesi yasaları olu..]]> Sat, 11 Apr 2015 05:00:29 +0300 Muhalefetin gücü ve farkındalık https://www.evrensel.net/yazi/73746/muhalefetin-gucu-ve-farkindalik https://www.evrensel.net/yazi/73746/muhalefetin-gucu-ve-farkindalik? CHP’nin ön seçim sonuçları, siyasetteki genel değişimin her tarafa yansıma potansiyelini göstermiştir. CHP, toplumsal dönüşümün siyasal sonuçlarını dikkate aldığı ölçüde kendi yerini belirleyecektir. Erdoğan ile Hükümet arasında yaşanan gerilime taraf olma ve buradan bir beklenti içine girme hiçbir muhalefet partisini iflah etmeye yetmez. İktidar içi gerilim ve buna dayalı olarak gelişen yeni bloklaşmaları, toplumsal kazanıma dönüştürmenin ilk şartı toplumsal beklentileri okumak ve siyaset kurumunu, siyasal karar süreçlerini bu doğrultuda yeniden yapılandırmaktır. Siyasi partilerin kendi önceliklerini toplumsal kabule dönüştürme imkanı, toplumsal beklentilere cevap verebildikleri, toplumun önceliklerini kendi tercihlerine yansıtabildikleri ölçüde güçlenir. Erdoğan’ın özellikle güç gösterisine dayalı psikolojik hegemonya yeteneği karşısında daha cesur ve kararlı bir siyaset dili, muhalefet tarzı geliştirilmedikçe ciddi denge değişiklikleri ancak diğer dinamiklerle söz konusu ol..]]> Sat, 04 Apr 2015 04:57:32 +0300 Katırlar da ağlar https://www.evrensel.net/yazi/73697/katirlar-da-aglar https://www.evrensel.net/yazi/73697/katirlar-da-aglar? Herkesle her türlü askeri iş birliğini içine sindiren Türkiye Cumhuriyeti, YPG ile Süleyman Şah Türbesi konusunda iş birliğini kabullenmeyeceğini ilan etti. Üstelik meseleyi onur meselesi olarak tarif ederek kendini bağladı. Hadi geçmişin gerçekliğini bir tarafa bırakalım. Bundan sonra öyle ya da böyle komşu olduğumuz Suriye Kürtleri ile iş birliğini askeri alanlarda da zorunlu kılacak gelişmeler yaşanırsa TSK nasıl bir tutum sergileyecek ? “Eşme ruhu” diye tanımlanan pozisyonu şanına yakıştıramayan Türkiye devleti, Suriye rejimine karşı “eğit donat” konseptini pekala kabullenebiliyor. Görünen o ki, Süleyman Şah operasyonunu geçince kimseye ihtiyacı olmayacağını düşünenler içine düştükleri çaresizliğin intikamını da Roboskî halkının katırlarından almaya karar vermişler. Kürtlere yoldaşlık, yol arkadaşlığı yapan katırlar bile olsa bunun hesabının sorulacağını herkese göstermek için ibreti alem bir katliam gerçekleştirildi. Bu tablonun sorumlusu sadece ve öncelikle askerler değil, onla..]]> Sat, 28 Mar 2015 05:00:03 +0300 Halife efendimiz aldatılmış hükümsüzdür https://www.evrensel.net/yazi/73645/halife-efendimiz-aldatilmis-hukumsuzdur https://www.evrensel.net/yazi/73645/halife-efendimiz-aldatilmis-hukumsuzdur? Bir dönem Ergenekon ve balyoz davaları ile yatıp onlarla kalkıyorduk. Bavullarla belgeler servis ediliyor, dönemin başbakanı bu davalara yönelik eleştiri yapanları darbecilikle suçluyordu. Kendisini davanın savcısı olarak ilan edecek kadar inanmışlığını beyan eden Erdoğan şimdi Harp Akademilerinde aldatıldığını söylüyor. Elbette herkes aldanabilir, aldatılabilir. Ancak her konunun doğrusunu bilen hatta aldanmayan ve aldatmayan bir kişinin bu duruma düşmesi farklı ele alınmalıdır. Önümüzde iki basit soru var. Birincisi, böyle bir zatı kim nasıl aldatabilir ? İkincisi, acaba bugün kararlılıkla savunduğu konularda da bir süre sonra aldatılmış olma ihtimali ortaya çıkabilir mi? Boşuna bu sorulara ciddi cevaplar aramaya kalkmayın. Çünkü muhtar bile olamaz denilen bir kişi neredeyse başkan olayazmışsa, aklı sorgulanması gereken biziz. Ona halife benzetmesi yapan bir il başkanı, Türk Dil Kurumu sözlüğünden “halife” kelimesinin eş anlamlarından birini önümüze koyup bizi inandırabileceğini..]]> Sat, 21 Mar 2015 04:52:46 +0300 Ben aday olmazsam kim olmalı? https://www.evrensel.net/yazi/73595/ben-aday-olmazsam-kim-olmali https://www.evrensel.net/yazi/73595/ben-aday-olmazsam-kim-olmali? Aday olmak istemek nasıl bir haksa, aday olma sürecinde doğru bir tutum sergilemek de o kadar önemli bir görevdir. Siz aday yapılmazsanız kim aday olmalı sorusunun cevabı, aslında siyasetin tüm düzeyini ortaya koyar. Eğer bu soru dürüst cevaplanıyor ve ülke çıkarları, parti çıkarları, kişisel çıkarların üzerinde bir belirleyici konum elde ediyorsa siyaseten mesafe almak mümkün olacaktır. İnsanların kendilerini farklı mevkilere layık görmeleri anlaşılır bir psikolojidir. Ama bu duygu, bir hastalığa dönüşmüş ve uğrunda her şeyin gözden çıkarılacağı saldırgan tavrı beraberinde getirmişse tehlike sinyalleri görülmelidir.Toplumsal yozlaşmanın gün geçtikçe yaygınlaşması ve nihayet siyasetin kolay ve hızlı kazanç elde etme aracına dönüşmüş olması bir felaket tablosudur. Bu durumu önemsemeyip başarıyı, pozisyon elde etmeyi yaşamın temel felsefesi haline getirmek siyasete olan güveni tüketmekle kalmayıp toplumu da tüketen bir çarka dönüşmüştür. Üç yıl aday olmak için yaşayan, bir yıl bütün iş..]]> Sat, 14 Mar 2015 05:00:44 +0300 Erdoğan’ın faizci arkadaşları ? https://www.evrensel.net/yazi/73545/erdoganin-faizci-arkadaslari https://www.evrensel.net/yazi/73545/erdoganin-faizci-arkadaslari? Öğretmenden dayak yiyen öğrencilerin en yaygın savunması “Öğretmenin vurduğu yerden gül biter” cümlesiydi. Erdoğan Merkez Bankası Başkanı ve destekçilerini en ağır sözlerle itham ediyor ama hâlâ bir sorun yok açıklamaları yapılıyor. Başka yerlere bağımlı olmakla suçlanan Erdoğan’ın “faizci arkadaşları” muhtemelen Ecevit-Sezer atışmasının ülkeye neye mal olduğunun farkındalığı içinde hareket ediyorlar. Gelin görün ki Erdoğan bu konuda gayet rahat hareket ediyor ve değil üslubundan pişmanlık duymak, ısrarla , kararlılıkla yaklaşımını devam ettiriyor. Tartışmanın esası başlı başına bir komedi. Ekonominin karmaşık ve kompleks boyutlarını yok sayıp iktisada giriş bilgisi ile “Faiz düşerse enflasyon düşer” ısrarı aslında hiçbir pratik anlam ifade etmiyor. İnanç dünyasından da besleniyor gözüken faiz karşıtlığı bu noktada aslında Kur’an’ın mantığı ile örtüşmüyor. Faiz düşerse enflasyon düşer cümlesi, ekonomik deyimi ile tasarruf etmek yani parayı bankada tutmak yerine harcamayı te..]]> Sat, 07 Mar 2015 04:54:42 +0300 Türkmenistan modeli dururken ne Meksika'sı? https://www.evrensel.net/yazi/73496/turkmenistan-modeli-dururken-ne-meksikasi https://www.evrensel.net/yazi/73496/turkmenistan-modeli-dururken-ne-meksikasi? Cumhurbaşkanı Erdoğan, yurt dışı ziyaretlerde alışverişe çıkmış müşteri gibi kafasındaki Türk usulü başkanlığa uygun model arıyor. Son ziyaret Meksika olunca orada başkanın yasama organı üzerindeki yetkisi Erdoğan’ın çok hoşuna gitti. İç Güvenlik Paketi’nin kolayca geçebilmesi gerektiğine inandığı için bu yetki kritik öneme sahipti. Önümüzde hangi ülke ziyareti olacak bilmiyorum ama bence başkanlıkla yönetilmeyen ülkeler programdan çıkarılmalı! Gerçi İngiltere’nin de aslında başkanlık modeli ile yönetildiğine inanan bir Cumhurbaşkanı için liste oldukça geniş tutulabilir. Yine de asıl önemli olan neye ihtiyaç duyduğunuz yani ne aradığınızdır. Eğer saray, başkanlık sisteminin bir parçası ise İngiltere Kraliçesinden de alınacak örnekler olabilir! Vakit daralıyor. Şunun şurasında 7 Haziran seçimlerine üç ay kaldı. Daha seçim kampanya metinleri hazırlanacak. İktidar partisinin bazı temsilcileri, kampanyanın başkanlık üzerine oturmasından ciddi endişe duyuyor ve ayak sürüyorsa da iş olaca..]]> Sat, 28 Feb 2015 05:00:10 +0300 Kavganın büyüğü https://www.evrensel.net/yazi/73446/kavganin-buyugu https://www.evrensel.net/yazi/73446/kavganin-buyugu? Cumhurbaşkanı ile Başbakan arasındaki ilişkiyi kişiler üzerinden ele almakta ısrar edenler bugünkü ikilinin arasının açılabileceğini kabullenmiyorlardı. Gerilimin artmasının mutlaka dışarıya yansıyan gürültünün artacağı anlamına gelmediğini ifade edelim. Aynı şekilde sessizlik ve uyum görüntüsünün de uzlaşma anlamına gelmediğini görmeliyiz. Davutoğlu, bir yandan kongreler diğer yandan milletvekili listelerinde alacağı inisiyatif düzeyinde hükümet ve partinin yönetiminde söz sahibi olacaktır. Haziran sonrası gerilimlerde eli zayıf bir başbakanın bırakın inisiyatif kullanmayı kımıldama şansı bile kalmayacak. Erdoğan bir yandan kendini ve yakınlarını koruma refleksi, diğer yandan başkanlık ütopyasını hayata geçirme uğruna her türlü macerayı göze alabilecek durumdadır. Bu yolculukta onunla sonuna kadar yürümeyi göze almanın bedeli sanılandan daha yüksek olabilir. Korku büyüdükçe tepkiler de sertleşecektir. Tepkiler sertleştikçe karşı cephe de netleşecek ve genişleyecektir. Erdo..]]> Sat, 21 Feb 2015 04:52:01 +0300 En yeni Türkiye https://www.evrensel.net/yazi/73397/en-yeni-turkiye https://www.evrensel.net/yazi/73397/en-yeni-turkiye? Yeni Türkiye konusunda henüz netleşmemişken “en yeni” tartışması da nereden çıktı demeyin. Yeni Türkiye herkes için farklı anlam ifade ediyor. Yeni Türkiye’yi nasıl okuduğunuz, nereden baktığınıza göre değişiyor elbette. Bazılarımıza göre aslında eski Türkiye’de her şey çok iyiydi ama yeni Türkiye ile bozuldu. Bazılarımız tam tersini düşünüyor. Eski Türkiye’de hiçbir iyi şey yoktu ve tüm güzellikleri yeni Türkiye’ye borçluyuz. Eski ile yeni durum arasında karşılaştırma yaparken yaşadığı koşullar değişmeyenler ikisine de muhalif bir yerde duruyorlar. Aktörlerin değişmesi , iktidarların değişmesi mutlaka ezilenlerin konumu değiştirmez. Hatta bazen onlar için hiçbir şey değişmez. Neyin değişip neyin değişmediği konusu dikkatle ele alınmalıdır. İktidar tarzının değişmesi sorunlarla mücadele ve karşı duruş dilinin de yeniden ele alınmasını zorunlu kılar. Eski ile yeni Türkiye karşılaştırmasını bir kenara bırakıp en yeni Türkiye’ye geri dönelim. Erdoğan’ın başkanlıktaki ısrarı ve henüz ..]]> Sat, 14 Feb 2015 05:00:30 +0300 İşlevsiz parlamento, tutarsız başkanlık https://www.evrensel.net/yazi/73345/islevsiz-parlamento-tutarsiz-baskanlik https://www.evrensel.net/yazi/73345/islevsiz-parlamento-tutarsiz-baskanlik? Mevcut hal ile hedeflenen arasındaki fark bundan ibarettir. Bu durumun halk açısından doğuracağı sonuçtan ziyade egemenler arası kavga açısından ifade ettiği anlam tartışmaları şekillendirmektedir. İşlevsiz bir parlamentoyu savunmaya çalışmak ile akla ziyan yetkilerle donatılmış bir başkanlığı iş bitiricilik adına savunmak aynı hastalıklı ruh halinden beslenmektedir. Mevcut parlamenter sistemin temsil kapasitesini güçlendirecek adımları atmaktan ısrarla kaçınıp şimdi bununla olmuyor demenin gayet anlaşılır bir nedeni var. Gücü tekelde toplamak. Sağlam iradeye yüklenen anlam da bununla örtüşüyor. Askeri vesayet ya da cemaat örgütlenmelerinden duyulan rahatsızlık halk iradesinin daha etkin kendini hissettirmesi ihtiyacından beslenseydi elbette yönetim modeli olarak başkanlık ya da başka alternatifler de pekala ele alınabilirdi. Bir yandan tüm yasal düzenleme ve uygulamalar antidemokratik sürecin taşlarını örerken başkanlık sisteminin demokratikleşmeye hizmet edeceğini düşünmek..]]> Sat, 07 Feb 2015 04:52:09 +0300 Herkes radikal solmuş meğer https://www.evrensel.net/yazi/73297/herkes-radikal-solmus-meger https://www.evrensel.net/yazi/73297/herkes-radikal-solmus-meger? Yunanistan seçimleri dolayısı ile yapılan tartışmalara bakınca neredeyse tüm partilerin radikal sol çizgide olduğunu düşünüyorsunuz. SYRIZA üzerinden yapılan karşılaştırmalar şaka sınırlarını zorlar nitelikte. Bir bağlantı kurup Türkiye’de SYRIZA benzeri parti biziz deme yarışı yaşıyoruz adeta. SYRIZA son seçim başarısını elde etmeden önce bırakın Radikal Sol Koalisyonu, Yunanistan siyaseti ile ilgilenme zahmetinde bulunmayanlar bile ilginç analizler yapmayı başarıyorlar. SYRIZA’nın Türkiye’deki iktidar partisini örnek aldığını iddia edenlerle başlayalım. CHP’ye kıyasla daha yoksul kesimlerden oy alıyor olmak tek başına Adalet ve Kalkınma Partisini Radikal Sol bir parti olarak görmeye yetebilir mi? Özelleştirmeden borçlanma politikasına kadar ekonomi söyleminde bir birinin tam tersi yerde duran iki partiyi başka nedenlerle birbirine benzetebilmek için en azından ekonominin bu denli belirleyici olmaması gerekmez mi? Ekonomik krizin her iki partiyi iktidara taşıyan ana gündem olduğu ..]]> Sat, 31 Jan 2015 04:53:06 +0300 Deli deliyi görünce https://www.evrensel.net/yazi/73196/deli-deliyi-gorunce https://www.evrensel.net/yazi/73196/deli-deliyi-gorunce? Güzel bir deyim vardır. Deli deliyi görünce değneğini saklar. Türkiye siyaseti önümüzdeki günlerde bu deyimde ifadesini bulan bir seyir içine girebilir. Delilik aslında üzerinde kitaplar yazılan bir psikolojik analiz konusudur. Kendini deliliğe vurmak da bu açıdan üzerinde tartışılmaya değer bir davranış biçimidir. Aklın anlamını yitirdiği, akıl üretmenin işlevini kaybettiği ortamlarda sorunlar farklı yöntemlerle çözülür. Deliliğe övgü tam bu ortamın tasviridir. Delilik bazılarının sandığı gibi sadece bir ruh sağlığı sorunu değildir. Bazen bir diplomasi hatta müzakere yani siyaset tarzıdır. Türkiye siyaseti artık bu tutum ve alışkanlıklar dikkate alınarak analiz edilmek zorundadır. İçinize sinmeyebilir, haklı olarak kabullenmek istemeyebilirsiniz ama gerçek budur. Bu gerçeği yok sayarak yapılan her hesap boşa çıkabilme potansiyeli taşır. Yurt dışından gelen konukların karşılama törenlerinde sergilenen tablo ile dış politikada egemen olan söylem bu açıdan birbirini tamamlamaktad..]]> Sat, 17 Jan 2015 05:00:13 +0300 Kendine Fransız olmak https://www.evrensel.net/yazi/73145/kendine-fransiz-olmak https://www.evrensel.net/yazi/73145/kendine-fransiz-olmak? Bizim sorunlarımıza, gündemimize, önceliklerimize “Fransız olma” deyimini kullanmayı çok seven bir devlet erkanımız var. Oysa daha kötü olan insanın kendi gerçekliğinden kopması, ona yabancılaşmasıdır. Elit davranışları her fırsatta eleştirmenin ötesinde, popülizmi aşan bir yüzleşme Türkiye ve İslam toplumlarının en acil ihtiyacıdır. Din ile şiddet ilişkisinin gelip dayandığı nokta elbette tarihi bağlamından koparılamaz. Ancak sorunun özellikle son dönemde ulaştığı aşama ayrı bir tavır almayı zorunlu kılmaktadır. Dini görünümlü şiddetin araçsallaştırılması elbette doğrudan dindar çevreleri aşan boyutlar taşımaktadır. 11 Eylül 2001 saldırılarının başta Afganistan olmak üzere Ortadoğu için ortaya çıkarttığı sonuçlar ortadadır. Son Paris saldırısının da böyle sembolik dönüm noktası olup olmayacağını birlikte göreceğiz. Yakın Asya, Ortadoğu ve Afrika’daki egemenlik mücadelesinin en ucuz aracı gibi görülen İslamcı örgütlenmeler, insanlığa ödeteceği bedeli bir süredir somut biçimd..]]> Sat, 10 Jan 2015 04:52:05 +0300 Bir araya gelişi erteleme https://www.evrensel.net/yazi/73092/bir-araya-gelisi-erteleme https://www.evrensel.net/yazi/73092/bir-araya-gelisi-erteleme? Gerek emek gerekse barış mücadelesi demokrasi dinamiklerinin tercihleri ile bir yol ayrımına girecektir. Örgütlü çevrelerin bir araya gelmesi her şey değildir elbette. Ama asla hiç bir şey de değildir. Toplumsal buluşmaları kolaylaştırdığı ölçüde değerli ve önemlidir örgütlü çevrelerin siyasal zeminlerde bir araya gelmesi. 2015 seçimlerinin kısa da olsa öne çekilip çekilmeyeceği birkaç hafta içinde belli olacak. Normal tarihi olan haziranın başında bile olsa ciddi bir planlama ve güçlü bir çalışma için kalan süre gittikçe daralmaktadır. Toplumda güçlü bir umut ve kararlı bir irade ortaya çıkarmak için 2015 seçimleri belirleyici rol oynayabilir. On yıllardır sürdürülen toplumsal ve siyasal çalışmaların anlamlı kazanımlara dönüşmesi sadece parlamentoda temsil konusuna indirgenemez ama seçim sonuçlarının Türkiye’nin kaderini belirleyecek konumu da ortadadır. Olağan üstü bir durum olmazsa 2019 yılında cumhurbaşkanlığı, yerel ve genel seçimler birlikte yapılabilir ve o tarihe kadar b..]]> Sat, 03 Jan 2015 05:03:39 +0300 Felsefe şartı https://www.evrensel.net/yazi/73045/felsefe-sarti https://www.evrensel.net/yazi/73045/felsefe-sarti? Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bir dil sorunu olduğu kesin. Bir dile hakim olmak kendini doğru ifade edebilmenin ön şartıdır. Cumhurbaşkanı, güçlü belagat ve hitabetine rağmen bir süredir meramını anlatmakta ciddi biçimde zorlanıyor. Durumu da zorlanılmayacak gibi değil. Doluya koysa almıyor, boşa koysa dolmuyor. İşler içinden çıkılmaz hal aldıkça o da kendini dil bilim ve felsefeye vuruyor! Düşüncelerindeki hızlı değişimi de derin felsefe birikimine borçluyuz. Gayet tabii insanın savunduğu düşünceler köklü felsefi arka plana sahip olunca böyle oluyor! TÜBİTAK toplantısında öylesine söylenmiş sözler midir, dil ve felsefe ilişkisine dair söyledikleri? Muhtemelen öyle? Asıl derdi “paralel” konusunda içindeki tüm öfkeyi ortaya koymak olunca, Türkçenin felsefe dili olabilmesi ile ilgili sarf ettiği cümleler genel mesajın süsü niteliğinde görülmelidir. Cumhurbaşkanımızın tam da bir bilim kurumunda dile getirdiği bu müthiş analizlerin içeriğini tartışırken içinde bulunduğu psikolojiyi dikkate ..]]> Sat, 27 Dec 2014 05:00:36 +0300 Yolsuzluk ve darbe https://www.evrensel.net/yazi/72996/yolsuzluk-ve-darbe https://www.evrensel.net/yazi/72996/yolsuzluk-ve-darbe? Bazıları bir süredir bizim yolsuzluk ve darbe konusunu birbirinin alternatifi gibi tartışmamızı istiyor. Yolsuzluk konusunda duyarlı isen darbelere karşı duyarlı değilsin! Aksine darbelere karşı duyarlı isen yolsuzluk iddialarını fazla önemsememelisin! Oysa Türkiye ve benzer ülkelerin siyasi tarihinden çıkaracağımız gerçek tam tersidir. Tam da darbeler yolsuzluk ekonomisinden beslenir ve ona ortam hazırlar. Dolayısı ile yolsuzluk üzerine kurulu ekonomileri savunmak demokrasiyi savunmak olamaz. Hoş artık demokrasi kavramının içini boşaltınca darbeden neyi kastettiğimizi de yeniden ele almak zorundayız. İçinden geçtiğimiz dönem aslında “sürekli darbe” kavramı ile tarif edilebilecek bir durumdur. İfade özgürlüğünü sürekli keyfi biçimde sınırlayan yargıya müdahaleyi alışkanlık haline getiren bir iktidarın üniformasız, apoletsiz olması demokrasiyi temsil ettiği anlamına gelmez. Sandıktan çıkmış olmak elbette önemlidir ama her sandıktan çıkanın demokrasiyi savunma, koruma ve geliştirme iş..]]> Sat, 20 Dec 2014 05:00:52 +0300 Sokağa çıkma sendromu https://www.evrensel.net/yazi/72944/sokaga-cikma-sendromu https://www.evrensel.net/yazi/72944/sokaga-cikma-sendromu? Sokağa çıkmanın doğuracağı sonuçlar ve bunun faturasının kime kesileceğine dair verilen mesajlar insan hakları ve demokratikleşme yolculuğunda geldiğimiz noktayı görünür kılıyor. Kamu düzeni kavramının bu işi kotarma amacı ile araçsallaştırılması toplumsal psikolojiyi yönlendirmeye yetebilir. Kamuoyunun ciddi bir kısmı yaşanacak kötü manzaraların sorumlusu olarak sokağa çağıranları görebilir ve hatta belki tepkisini sokakta ifade etmeyi düşünenlerin bir kısmı da bu kaygıyla geri durabilir. Ancak bütün bu kazanımlar(!) sokağa çıkma arayışına neden olan sorunları çözmüş ya da ortadan kaldırmış olmaz. Meclis gündemindeki güvenlik paketi komisyonlar ve genel kurulda ne kadar iyileştirilir bilmiyoruz ama bu mantıkla devam edilirse barış sürecinin ilerletilmesi asla mümkün olmaz. TMK ve PVSK’den kaynaklı antidemokratik düzenlemelerin yol temizliği bağlamında sorgulanması gerekirken aksine benzer düzenleme arayışlarına girmek içine sürüklenen çıkmazın boyutunu ortaya koymaktadır. Bugün s..]]> Sat, 13 Dec 2014 05:00:49 +0300 Beş kuruşluk itibar https://www.evrensel.net/yazi/72888/bes-kurusluk-itibar https://www.evrensel.net/yazi/72888/bes-kurusluk-itibar? Berkin Elvan’ın ailesinin miting meydanında yuhalanması konusunda Yavuz Bingöl’ün sözleri üzerine “beş kuruşluk” dava açıldı. Aslında Yavuz Bingöl’ün kastının ne olduğu, yanlış anlaşılıp anlaşılmadığı da çok önemli değildir. Yavuz Bingöl’den ibaret olmayan bu tablo, bir gerçeği ortaya koymaktadır. İktidarı en zor konularda bile savunmayı başaran gazeteciler, köşe yazarları, televizyon yorumcuları, akademisyenler, sanatçılar cennetinde yaşıyoruz. Bu kadro, Hükümet ve Cumhurbaşkanını “Ne yaparlar ya da ne söylerlerse” eleştirirler acaba, diye sormadan edemiyor insan. Star medya grubunda yaşananlar bile öğretici olmuyor bazıları için. Erdoğan’ı 2.Abdülhamit’e benzetenler sadece onların baskıcı uygulamalarını karşılaştırmakla kalmıyor, her ikisinin çöküş dinamikleri arasında da benzerlikler olacağını ifade ediyorlar. İnişe geçenin ya da düşenin paraşüte ihtiyacı olur. Oysa bazıları hâlâ yükseliş sırasında ihtiyaç duyulan aparatlarla iktidara yardımcı olabileceğini sanıyor. İlk genel..]]> Sat, 06 Dec 2014 05:00:53 +0300 Amerika'yı keşfetmenin önemi https://www.evrensel.net/yazi/72786/amerikayi-kesfetmenin-onemi https://www.evrensel.net/yazi/72786/amerikayi-kesfetmenin-onemi? Amerika’yı ilk keşfedenlerin kim olduğu bilimsel çalışmalar açısından elbette önemlidir. Ama galiba Amerika ile ilişkilerin bugünkü durumu tarihi keşiften daha önemlidir. Zaten keşif konusunda sarf edilen sözler de galiba bu açıdan anlamlıdır. Bir yandan ciddi bir iletişim kaosu yaşanırken diğer yandan “Bakın yaşadığınız kıtayı ilk keşfeden bile biziz” mesajı verme ihtiyacı, belki de bastırılmış duygu ve öfkenin bir patlamasıdır. Türk-ABD ilişkilerinin kompleksli seyri yeni değildir. Şimdilerde özellikle Suriye ve Irak politikalarında farklı pozisyon alma eğilimi kendini daha net hissettirmektedir. Hissettirmenin ötesinde açıkça ilan edilmektedir. Obama’nın Suriye politikasında Türkiye’nin çizgisine geldiği iddiası bu açıdan tümüyle anlama sorununa dayanmaktadır. IŞİD ile mücadelede Esad’ın partner olmadığı mesajı ABD yönetimi tarafından açıkça dile getirilmektedir. Ama bu mesajı, IŞİD ile Esad’ı aynı kefeye koyma ve ikisine birden savaş açmak, ikisinin tasfiyesini eş zamanlı yürütm..]]> Sat, 22 Nov 2014 05:00:20 +0300 Nefret söylemi ve hedef gösterme https://www.evrensel.net/yazi/72677/nefret-soylemi-ve-hedef-gosterme https://www.evrensel.net/yazi/72677/nefret-soylemi-ve-hedef-gosterme? HDP Genel Merkezine yapılan saldırı, bir süredir yaygın ve yüksek perdeden geliştirilen nefret söylemi ile ilişkilidir. Hükümet bu saldırıyı hedeflememiş olsa bile egemen söylemin bu sonucu doğuracağını öngörmemek vahim bir durumdur. Paris cinayeti, Bingöl’de polise yönelik saldırı ile ilişkilendirilerek gerçekleştirilen infazlar ve nihayet Ahmet Karataş’ın uğradığı saldırı gibi olaylar aydınlatılmadıkça çözüm sürecinde mesafe alınması kolay olmayacak. Hükümetin bu tablodaki payı ne olursa olsun fiili sonuç değişmeyebilir. Kullandığı sorumsuz dille yüzleşmeye bile niyet etmeyen bir siyasi iradenin, süreci nasıl yönetmeyi umduğunu tahmin etmek zor değil. Nefret söylemi ve nefret suçunun kapsamına dair asgari bilgiye sahip olan herkes bilir ki ikisi arasında doğrudan bir illiyet bağı aramak bile gereksizdir. Halkı sokağa çağırmayı, peşinen onlarca insanın gösterilerde güvenlik güçlerinin açtığı ateşle hayatını kaybetmesinin sorumlusu gösterebilen bir zihniyetin HDP’ye yönelik saldırı..]]> Sat, 08 Nov 2014 05:00:45 +0300 Ermenekli madencilerin zamanlaması manidar https://www.evrensel.net/yazi/72623/ermenekli-madencilerin-zamanlamasi-manidar https://www.evrensel.net/yazi/72623/ermenekli-madencilerin-zamanlamasi-manidar? Cumhuriyet kutlamalarına gölge düşürmekle kalmadılar, AKSARAY’ın açılışını da boşa çıkardılar. Hadi cumhuriyet kutlamaları neyse! Seneye nasıl olsa yine kutlayacağız. Ya yeni cumhurbaşkanlığı sarayı. Türkiye, cumhuriyet olalı böyle muhteşem bir mekan görmemişti. Bunun da her yıl yeniden açılışı olmaz ki? Zamanı mıydı ölmenin? Başka gün mü kalmadı? İki gün bekleyemedi mi “doğal afet”? Aslında herkes her şey el birliği etmişçesine Hükümeti ve Cumhurbaşkanını yıpratmaya çalışıyor? O madene hangi dış güçler o tezgahı kurdu? Tabii kim bilir içerde hangi iş birlikçi, hain, bölücü, darbe yanlısı çevre çanak tutmuştur? Abartmıyorum. Futbol taraftarlarının darbe yapabileceğine inanan ve bunu ciddi ciddi yargılama konusu yapan bir ülkede hiçbir senaryo abartı değildir. Her şey olağan her şey mümkündür. MGK tarihe geçecek uzun toplantılarından birini daha yaparak iç tehdit kategorisine paralel yapıyı ekledi. Devlet dediğinin gücü düşmanlarının çokluğundan bellidir! İç ve dış tehdit tanımlama..]]> Sat, 01 Nov 2014 05:00:14 +0300 Demokrasi ve barış yolunda 500. hafta https://www.evrensel.net/yazi/72567/demokrasi-ve-baris-yolunda-500-hafta https://www.evrensel.net/yazi/72567/demokrasi-ve-baris-yolunda-500-hafta? Hâlâ barış ile demokrasinin ilişkisi konusunda bile ortaklaşmayan bir durumdayız. Bazıları demokrasi olmadan da barışın mümkün olabileceği varsayımı ile hareket ediyor. Bazıları ise barışı es geçerek bir demokratikleşmenin söz konusu olabileceği üzerine kurulu söylemlerle meşgul olmayı tercih ediyor. Geçmişte Kürt sorunu, demokratikleşmenin önünde bir engel olarak görülüyordu. Sanki demokratikleşme konusunda çok güçlü ve kararlı bir irade var da, Kürt sorunundan kaynaklı güvenlik tehdidi bu demokratikleşmeyi engelliyormuş gibi analizler yapılıyordu. Bu aşamayı geçtik. Şimdi daha moda olan değerlendirme biçimi, demokrasi olmadan barışın olabileceği varsayımı üzerine oturuyor. Kürtlerle diyalogu genel demokratikleşme bağlamından kopararak sürdürmeye çalışmak iki büyük risk taşımaktadır. Birincisi Kürtler, diğer d..]]> Sat, 25 Oct 2014 00:09:48 +0400 Yeni Türkiye'de eski arayışlar https://www.evrensel.net/yazi/72513/yeni-turkiyede-eski-arayislar https://www.evrensel.net/yazi/72513/yeni-turkiyede-eski-arayislar? Kobanê’de yaşanan kritik süreci kamuoyunun gündemine taşımak için sokağa çıkanlar yeni yasal kısıtlamaların bahanesi yapılmak isteniyor. Tam da Kobanê bahane ediliyor diyenler, Kobanê gösterilerini bahane ederek polisiye tedbirlere zemin hazırlıyorlar. Daha sıkı güvenlik politikalarının dünyanın hiçbir yerinde güvenliğe hizmet etmediğini bile bile bu süreci başlatmak, ancak daha büyük bir savaşa hazırlanmanın gerekçesi olabilir. Soruşturma ve yargılama süreçlerinden toplumsal gösterilere müdahaleye kadar bir çok alanda sıkıyönetim ve olağanüstü hal dönemlerine özgü düzenleme arayışlarına gitmenin başka bir izahı olamaz. Bu tür arayışların iktidarları korktuklarından emin kılmaya yetmediği ortadadır. Buna rağmen böylesi girişimlere umut bağlamak bir yanı ile çaresizliğin sonucudur. Kendi çıkmazı..]]> Sat, 18 Oct 2014 00:20:34 +0400 Otobüsler ve insanlar https://www.evrensel.net/yazi/72457/otobusler-ve-insanlar https://www.evrensel.net/yazi/72457/otobusler-ve-insanlar? Otuzun üzerinde insanın hayatını kaybettiği bir yerde bunun üzerine gitmek yerine yakılan otobüslere takılan tartışmalar yürütmek tam da nerede durduğumuzu göstermektedir. Büyük kısmı polis ve korucu ateşiyle hayatını kaybeden göstericilerden oluşan bu insanların hangi ruh hali ile sokakta olduğunu anlamaya çalışmak yerine, ne pahasına olursa olsun bastırmaya çalışan bir yaklaşım içinde olmak, yaşananların daha vahim bir noktaya ulaşmasına neden olacaktır. HÜDAPAR çevresindekilerle yaşanan çatışma ise çok daha tehlikeli bir sürecin sinyallerini vermektedir. Son yıllarda Suriye ve Irak’ta izlenen birbirine kırdırma politikası Türkiye’nin geçmişten bildiği bir oyundur. Doksanlı yıllarda yetkili isimlerin tarifi ile, “terörle mücadelede dindar yurttaşlarla işbirliği yapma” stratejisi, toplumsal çatışma zeminini doğuran ve bitirilmesi ba..]]> Sat, 11 Oct 2014 00:21:33 +0400 Humus'ta çocuklar ölürken meleklerin cinsiyetini tartışmak https://www.evrensel.net/yazi/72408/humusta-cocuklar-olurken-meleklerin-cinsiyetini-tartismak https://www.evrensel.net/yazi/72408/humusta-cocuklar-olurken-meleklerin-cinsiyetini-tartismak? Meleklerin cinsiyetini tartışma benzetmesi, tarihin bir çok önemli dönüm noktasına uyarlanarak paylaşılır. Doğu Roma yani Bizans kiliselerinde bu konu ile meşgul olunurken önemli gelişmelerin yaşandığı aktarılır. Benzer başka bir örnek Ankara’daki ilk Meclis için verilir. Genel Kurul salonunda rejim tartışılırken Meclisin dindar üyelerinin sıcak su ile abdest konusuna odaklandıkları söylenir. Şimdi Kobanê’de çok hayati gelişmeler yaşanırken başka gündemlerle meşgul olup sorumluluktan kaçmanın başka benzetmelerle ifadesi mümkün mü bilmiyorum. Endülüs’te Granada valisinin şehir yanarken yüksek bir tepede oturup ağlayarak seyretmesi de ilginç bir örnektir. Humus’da kırkın üzerinde çocuk bir seferde katledilirken büyük tepkiler organize edilmeyecekse ne zaman ses verilecek? Bayram öncesi reva görülen bu acı..]]> Sat, 04 Oct 2014 00:47:51 +0400 Kobanê'de kimi, nasıl savunacağız? https://www.evrensel.net/yazi/72353/kobande-kimi-nasil-savunacagiz https://www.evrensel.net/yazi/72353/kobande-kimi-nasil-savunacagiz? Reel siyaset sadece temennilerle olmaz. Sosyal ve siyasal gelişmelerin bir yerde planlanıp istenilen şekilde yönetilmesi kolay değildir. Ne ABD her şeyi istediği gibi planlayıp yönetebilir ne başka güçler. Toplumsal ve siyasal mücadelelerde mühendislik hesabı mümkünmüş gibi dikkatli olmak ama bunun gerçekleşmesinin zorluğunu dikkate almak gerekir. Ulusal mücadeleler, varlık savaşları hatta özgürlük kavgaları bazen bölgesel gerilimler ya da küresel dengeler içinde gelişir. Kobanê’de bir ölüm kalım kavgası verilmektedir. Bu kavgaya öncülük eden Kürtlerdir. Ama bizim hatta dünyanın savunması gereken sadece Kürtlerin geleceği değil bölgede çoğulcu, özgürlükçü yönetim modelidir. Bu nedenle Kobanê konusunda herkes hepimiz bir sınavdan geçiyoruz. Dünya, evrensel insani değ..]]> Sat, 27 Sep 2014 00:17:33 +0400 Kadınlar ve barış mücadelesi https://www.evrensel.net/yazi/72303/kadinlar-ve-baris-mucadelesi https://www.evrensel.net/yazi/72303/kadinlar-ve-baris-mucadelesi? Şengal’den canlarını kurtararak sınırı geçmeyi başaran kadınlara en büyük desteği yine kadınlar veriyor. Dayanışma komisyonunun kermes, kamp ziyaretleri çalışmalarında büyük emek harcayan kadınlar, aslında sadece kendi itibarlarını değil tüm insanlığın sorumluluğunu, yükünü üstleniyorlar. Bir siyaset kadınlar ve gençler tarafından sahiplenildiği ölçüde karşılık bulur. Türkiye’de seçmen davranışları üzerine yapılan çalışmalarda yaş ve cinsiyet analizleri ilginç veriler ortaya koymaktadır. Kadın seçmenler daha çok AKP, CHP gibi merkez partilerini tercih ederken MHP ve HDP’ye destek verme düzeyinde erkeklerin oranı kadınlardan yüksektir. Gençlik konusunda ise tersi bir tablo ile karşı karşıyayız. MHP ve HDP gençler tarafından daha çok desteklenen partiler durumundadır. CHP, AKP ise orta ve üstü ya..]]> Sat, 20 Sep 2014 00:20:57 +0400 Kapitalizmin ruhu Müslümanların ahlaksızlığı https://www.evrensel.net/yazi/72248/kapitalizmin-ruhu-muslumanlarin-ahlaksizligi https://www.evrensel.net/yazi/72248/kapitalizmin-ruhu-muslumanlarin-ahlaksizligi? Bir topluluk içerisinde bazılarının yaptıklarından dolayı tüm topluluğu suçlamak elbette doğru değildir. Ancak bu bazılarının yaptığı herkesi etkileyecek bir temsil işlevi görüyor ve çoğunluk bunu engelleyecek bir irade ortaya koymuyorsa sorumluluk herkesi kapsar. Bu sorumluluktan kurtulmanın yolu, yanlış kim tarafından yapılırsa yapılsın itiraz etmek, haksızlığı engellemek için güç yetirecek arayışlar içinde olmaktan geçer. “Kapitalizmin Ruhu ve Protestan Ahlakı” isimli çalışma sosyolojinin temel eserlerindendir. Üretim ve tüketim ilişkileri ile toplumsal ahlak arasındaki ilişki üzerinden aslında bir toplumun fotoğrafı çekilmiştir. Bu analizi sadece Batı dünyasına indirgemek ve Müslümanların benzer macerasını bu tablonun dışında tutmak, gerçeklerle yüzleşmemek için başını kuma gömmektir. Mecidiyeköy’deki asansör ..]]> Sat, 13 Sep 2014 00:12:41 +0400 Müslümanların Êzidi sınavı https://www.evrensel.net/yazi/72198/muslumanlarin-zidi-sinavi https://www.evrensel.net/yazi/72198/muslumanlarin-zidi-sinavi? Êzidiler ile ilgili tutumları dolayısı ile tüm bölge halkları bir sınav vermektedir. Bu sınavın seyri Ortadoğu’nun kaderini de etkileyecektir. Yüz yıl önce hatta daha öncesinde yaşanan katliam ve sürgünlerin yüzleşmesini yapmayan Müslüman ahali, şimdi aynı hataları tekrarlama noktasındadır. Êzidileri koruma ve kendi topraklarına dönüşlerini sağlama konusunu şimdilik bir tarafa bırakalım. Hiç olmazsa canını kurtarıp kaçanların insani yardımlarla hayatlarını devam ettirebilmesi, Türkiye toplumuna önemli bir tarihsel sorumluluk yüklemektedir. Başlatılan yardım kampanyaları elbette kalıcı çözüm yolunu açmayacaktır. Ancak kalıcı , köklü çözümü konuşabilmek için bile Êzidilerin hayata tutunması güvence altına alınmalıdır. BM Mülteciler Yüksek Komiserliğinin üçüncü ül..]]> Sat, 06 Sep 2014 00:10:25 +0400 Ey Almanya! https://www.evrensel.net/yazi/72149/ey-almanya https://www.evrensel.net/yazi/72149/ey-almanya? Türkiye’nin dinlenmesi ile başlayan deşifre yayınlar gittikçe netleşiyor. Özellikle son dönem Suriye politikaları yanında iktidar çevrelerinin parasal ilişkileri elbette her ülkenin ilgisini çekecek niteliktedir. Önemli olan kendi ilişkilerini bilen iktidarın, başka devletlerin istihbaratları tarafından bunların ne kadarının bilinip bilinmediğine yönelik merakıdır. Bu nedenle yeni cumhurbaşkanından kimse “Ey Almanya!..” diye başlayan konuşmalar beklememelidir. Her açıdan bu konunun şakası olmadığı ortadadır. Türkiye’nin dış ticaretinin ciddi kısmı bölge ülkeleri ve Almanya ile yapılmaktadır. Bölge ülkelerindeki durum ortadadır. Sınır kapılarından neredeyse sadece yardım kamyonları, sigara getiren taksiler ve akaryakıt tankerleri geçmektedir. Almanya ile kavga etmenin aynı zamanda başka kavgaları da tetikleyeceği açıktır. Bu nedenle tartışmayı CHP ile Almany..]]> Sat, 30 Aug 2014 00:24:16 +0400 İktidar kavgası yeni başlıyor https://www.evrensel.net/yazi/72101/iktidar-kavgasi-yeni-basliyor https://www.evrensel.net/yazi/72101/iktidar-kavgasi-yeni-basliyor? Önümüzdeki ayların en önemli gündemlerinden birisi hiç şüphesiz yargıdaki seçimler olacaktır. Hükümetin gittikçe elinin zayıfladığı ve karşısında ciddi bir ittifakın hayata geçtiği çok açıktır. Yargıda kaybetmeye tahammülü olmayan bir iktidar için heyecanlı günler kaçınılmaz gözükmektedir. Yine yeni genel başkanın ilk anketlere yansıyacak performansı, açık tutulan meclisten sürpriz kararların çıkmasına kapı aralayabileceğini unutmayalım. Sahiden üç dönem şartında esneme yapılmazsa, asıl kırılmaların ondan sonra gündeme gelmesi kimseyi şaşırtmamalıdır. Eğer genel seçimlere Gül ile gitme ihtimali tümüyle ortadan kalkarsa, üç dönem şartına takılanlarla yeni bir ortak tutumun gelişmesi kaçınılmazlaşır. Hayrünnisa Hanımın intifadası ve 28 Şubat karşılaştırması sadece..]]> Sat, 23 Aug 2014 00:13:37 +0400 Herkes için başlangıç https://www.evrensel.net/yazi/72049/herkes-icin-baslangic https://www.evrensel.net/yazi/72049/herkes-icin-baslangic? 10 Ağustos sonuçları herkes için başlangıç olacak. Sanki konumu ve durumu tek değişen Erdoğan gibi gözükse de aslında eski pozisyonunda kalma imkanı kimse için kolay olmayacaktır. Duruş değişikliği sadece koltuk değişikliği değildir elbette. Önce Ekmeleddin İhsanoğlu’yu destekleyen partilerden başlayalım. Büyük ihtimalle CHP içi muhalefet bu vesile ile etkisizleşecek. Genel başkanın çağrısı olmadıkça kongreye gitme ihtimali imkansıza yakın olan CHP’de aslında Kılıçdaroğlu için tarihi bir fırsat doğmuş bulunmaktadır. Parti içindeki ağırlıkları toplumsal karşılıklarından çok fazla olan ulusalcı isimlerin partiden ayrılmaları nasıl anlamsız bir tutum olacaksa parti içindeki etkinliklerini sürdürebilmeleri de imkansız gözükmektedir. Kurultay, hesap edilenin aksine Kılıçdaroğlu’nun elini güçlendirerek sonuçlanabilir..]]> Sat, 16 Aug 2014 00:44:52 +0400 Affedersiniz Alevi, Kürt, Ermeni https://www.evrensel.net/yazi/72004/affedersiniz-alevi-kurt-ermeni https://www.evrensel.net/yazi/72004/affedersiniz-alevi-kurt-ermeni? Başbakan Erdoğan’ın kendi kimliği ile ilgili polemikleri eleştirirken kullandığı “affedersiniz” ifadesi aslında son derece iyi niyetli(!) ama açık bir bilinçaltı yansımasıdır. Ermenilik, nezaketen “affedersiniz” denerek söze başlanacak bir olgu olarak algılanmaktadır. Nefret söylemi ve ayrımcılık yüklü mesajlar, sehven söylenmiş ya da pot kırma olarak tarif edilecek sözler değildir. Bilinçaltındaki ezberler, önyargılar asıl yüzleşme gerektiren gerçekliğimizdir. Birinden bahsederken Alevi, Kürt, Ermeni, Çingene olduğunu ifade etmenin ayıplı bir durumu tarife yakın “af” dileme, özür beyan etme psikolojisi, eşitsizliğin olağanlaşmasıdır. Bazılarının peşinen normal kimlik sahibi olması, ötekilerinse utanılacak kimliklere mensup olması, toplumsal düzeyde eşitsizliği meşrulaştıran(!), sıradanlaştıran durumu yansıtmaktadır. Medyanın alışkanlı..]]> Sat, 09 Aug 2014 00:25:50 +0400 Kimsenin yanlışı yok sanki? https://www.evrensel.net/yazi/71954/kimsenin-yanlisi-yok-sanki https://www.evrensel.net/yazi/71954/kimsenin-yanlisi-yok-sanki? Özeleştiri yapmak, kendi gerçeği ile yüzleşmek her toplumsal iddianın hayat damarıdır. Nasıl hata yapmak insani ise, eksik bırakmak, zafiyet göstermek de toplumsal hareketlerin doğasındandır. Tehlikeli olan, hatalarının, eksiklerinin farkında olmamak, hatta hata yapabiliyor olabileceğini kabullenmemektir. IŞİD adına yaşanan vahşetle yüzleşmekten özellikle kaçınan bir İslam dünyasının, insanlık için barış ve adalet vaadinin inandırıcılığı olabilir mi? Bu tabloyu sadece marjinal bir sapma olarak izah ederek köklü muhasebelerden kaçınmak, kendi konumunu da tartışılır kılmaktır. Benzer bir yüzleşmeyi Filistin konusunda bile yapamayan Müslümanların Yahudi öfkesi hatta bazen Hitler hayranlığı kaçınılmazdır. Kendini sorgulamaya yanaşmaktansa bir günah keçisi bulup faturayı kendi dışındaki dinamiklere kesmek, işin kolayına kaçmaktır. Tutuklanan emniyet görevlilerinin,..]]> Sat, 02 Aug 2014 00:17:27 +0400 HDK ve genişleme https://www.evrensel.net/yazi/71908/hdk-ve-genisleme https://www.evrensel.net/yazi/71908/hdk-ve-genisleme? HDK ile HDP arasındaki hukuk, ilişki, iş bölümü ve iş birliği netleşmedikçe sağlıklı bir sürecin inşası kolay olmayacaktır. HDK’nin aynı zamanda HDP’yi kuran irade olması, HDP’nin gölgesinde kalmasını gerektirmez. Aksine toplumsal siyasi mücadelede görünür olma sorununun ötesinde bir alt yapı sorunu söz konusudur. Siyasete katılım konusu sadece örgütlü kesimlerin bir araya gelme sorunu değilse, bunun ötesinde örgütlü olmayan ama politik duyarlılık taşıyan kesimlerin kendini ifade edebilecek platform ihtiyacı varsa bu boşluğun doldurulması kritik önem taşımaktadır. Toplumun siyasallaşmasında HDP’nin üstlenebileceği rol ile HDK’nin ki birbirine karıştırılmamalıdır. Bu iş bölümü netleşmedikçe iki çalışmada da verimli sonuçlar elde edilemez. Eğer iddia edildiği gibi özgün bir siyaset hedefleniyorsa, bu ..]]> Sat, 26 Jul 2014 01:33:46 +0400 Acıları ortaklaştırmak ve hakikatten yana olmak https://www.evrensel.net/yazi/71799/acilari-ortaklastirmak-ve-hakikatten-yana-olmak https://www.evrensel.net/yazi/71799/acilari-ortaklastirmak-ve-hakikatten-yana-olmak? Tarihi doğru okuduğumuz ölçüde, bugün doğru yerde tutum alır ve yine bu ikisini başarabildiğimiz kadar yarınlar için tüm ezilenlere umut olacak ütopyalar kurabiliriz. Acıların ortaklaşması sanıldığı kadar kolay değildir. Kendi acınızı tarif ile başkasının acısını anlama konusunda sergileyebildiğiniz genişlik elbette aynı düzeyde olmayabilir. Ama ne yazık ki bu noktada önemli olan sizin ne düşündüğünüz değil, karşınızdakinin geçmişten devraldığı kaygılarla birlikte sizin duruşunuzdan ne anlam çıkardığıdır. Türkiye tarihi bu açıdan zor bir arka plana sahiptir. Osmanlı’nın son döneminde bir yandan Kafkaslar ve Balkanlardan kaçarak Anadolu’ya sığınan Müslümanların ruh hali, diğer yandan yerleşik diğer inanç mensubu halkların yaşadıkları utanç tablosunu birlikte ele alabilmek kolay değildir. Kimsenin acısı, bir başkasının acıya reva g&oum..]]> Sat, 12 Jul 2014 00:38:17 +0400 HDK ve siyasal hayata müdahale https://www.evrensel.net/yazi/71742/hdk-ve-siyasal-hayata-mudahale https://www.evrensel.net/yazi/71742/hdk-ve-siyasal-hayata-mudahale? Siyasal hayata müdahale tartışması salt bir üstyapı örgütlenmesi sorunu olarak ele alındığı ölçüde yanıltıcı olacaktır. Asıl olan toplumsal alandaki örgütlenme ve sorun çözebilme kapasitesidir. Toplumsal zeminde bir ihtiyaca cevap veremiyorsanız, program ya da örgütlenme modeli tartışmalarının kıymeti de düşecektir. Toplumsal değişim bütün kesimler için gerçekliktir. Bu değişimin ekonomik ya da siyasal nedenlerini cesaretle okumak ve bu doğrultuda kendini, dilini, örgütlenme modelini yenilemek gerekir. Bu genel girişten HDK tartışmalarına dönelim. Bir kere HDK tamamlanmamış bir süreçtir ve bu kendini inşa etme süreci güncel siyasal gelişmeler mahkum edilmeden ele alınmalıdır. Güçlü toplumsal örgütlenme ve temsile dayanmayan tüm buluşmaların karşı karşıya bulunduğu risk HDK için de geçerlidir. K&uu..]]> Sat, 05 Jul 2014 00:22:22 +0400 Aleviler siyasete katılabilir mi? https://www.evrensel.net/yazi/71685/aleviler-siyasete-katilabilir-mi https://www.evrensel.net/yazi/71685/aleviler-siyasete-katilabilir-mi? Bu soruya hiç kafa yormadan “gayet tabii evet” cevabı verebiliriz basitçe. Herkesin katıldığı kadar siyasete katılma imkan ya da imkansızlıkları dışında özel olarak Alevi toplumunun özgünlüklerini tartışmaya açmaksa niyetiniz konu son derece geniş bir boyut kazanmaktadır. Devletin resmi olarak tanımama stratejisinin ötesinde, toplumsal ön yargılar bir siyasal özne olmanın önünde ciddi engeller oluşturmaktadır. Bırakın bir toplumsal siyaset iradesinin inşasını henüz kimliğini ifade kaygısı bile taşınan bir alandan söz ediyoruz. İnançların bireysel tercihlerden çok, içinde doğup büyüdüğünüz çevre tarafından şekillendiği bir coğrafyada siyasal tutumların da bu bağlamda somutlaşması doğallaşmaktadır. Türkiye siyasal tarihinde birkaç kez denenen ama istenen başarıyı elde edemeyen örtülü “Alevi partisi” g..]]> Sat, 28 Jun 2014 00:06:17 +0400 Balyoz, IŞİD, Cumhurbaşkanlığı ve HDK https://www.evrensel.net/yazi/71631/balyoz-isid-cumhurbaskanligi-ve-hdk https://www.evrensel.net/yazi/71631/balyoz-isid-cumhurbaskanligi-ve-hdk? Siyasette tehdit ve tehlike algısı son derece önemlidir. Ancak siyaseti korkularla yönetmeyi alışkanlık haline getirdiğinizde umut odağı haline gelmeniz imkansızlaşır ya da kaderiniz büyük krizlere endeksli hale gelir. CHP ve MHP seçmeninin sadece korkulara dayalı siyasal söylemlere mahkum edilişi, üzerinde çalışılmaya değer bir siyaset sosyolojisi konusudur. Yarım yamalak laikliğin de elden gitmesi yada zaten toplumsal olarak parçalanmış bir ülkenin bölüneceği korkusu iki parti tabanının ufkunu kuşatmıştır. Son derece güçlü ve bir kısmı haklı, gerçekçi kaygılara dayansa bile siyaset, sadece korku dili ile genişleyemez. CHP ve MHP’nin ortak cumhurbaşkanı adayının profili, geleneksel Alevi seçmenin davranış değişikliğine alıştırılması açısından önemli bir hamledir. Bu bir kırılma mı doğurur yoksa kabullenme mi? Sorunun cevabını sadece kitle psikolojisinde a..]]> Sat, 21 Jun 2014 00:33:05 +0400 Öfke ve değişim https://www.evrensel.net/yazi/71572/ofke-ve-degisim https://www.evrensel.net/yazi/71572/ofke-ve-degisim? Ortadoğu’da öfkeniz yoksa değişim dinamiği olmanızı sağlayacak hiçbir şeyiniz yok demektir. Önemli olan bu öfkenin kim tarafından yönetildiği, kime yöneldiği, ne derece içtenlikle değişime öncülük edeceğidir. İşgal ve sömürü politikalarına tepki olarak örgütlenen sosyalist hareketlerin Filistin başta olmak üzere verdiği sınav son derece ağırdır. İlk olmanın avantajları yanında riskleri de söz konusudur. Ortadoğu’da zamanla gerek ideolojik savrulmalarla gerekse İslam korkusu ile kimi sosyalist direniş hareketlerinin milliyetçi rejimlerle aynı safa düşmesi toplum nezdindeki saygınlıklarını büyük oranda zedelemiştir. Halkın öfkesine tercümanlık yapma, hatta sosyal dayanışma yapılanmaları ile daha muhalefette iken yoksulluk gibi sorunların çözümüne katkıda bulunmaları dolayısı ile İslamcı hareketler bu dönemde ciddi mesafe al..]]> Sat, 14 Jun 2014 00:10:22 +0400 Gerçek gerilime hazır olmak https://www.evrensel.net/yazi/71515/gercek-gerilime-hazir-olmak https://www.evrensel.net/yazi/71515/gercek-gerilime-hazir-olmak? Söylem düzeyinde gerilime Türkiye uzun süredir alıştı. Hemen her gündemi gerilim ve kamplaştırmaya dönüştüren bir siyasi dil tüm kamuoyunu şekillendiriyor. Bu gerilimin dışına çıkıp kendi gerilimini inşa eden aktörler, alternatif siyaset üretme imkanını da yakalar. Ekonomik kriz patlak vermeden Merkez Bankası başkanını hedef alan bir dil kullanmak, çocuklarla ilgili duyarlılık üzerinden barış sevdalısı kesilmek tüm bu ayak oyunlarının bir parçasıdır. Sahici gerilimlerin görünür olmasını engellemenin en kestirme yolu yapmacık gerilimler üretmektir. Cumhurbaşkanlık seçimi ve buna bağlı olarak iktidar partisi içinde yaşanacak olan kırılmaların ilk somut sinyalleri verilmeye başlandı. Mehmet Ali Şahin, Anayasa değişikliği ile başkanlık sistemine geçişin mesajını verme yoluna giderken, Beşir Atalay’ın Gül’ü ikna etme ihtiyacına vurgusu t..]]> Sat, 07 Jun 2014 00:33:09 +0400 Unutursak kalbimiz kurusun https://www.evrensel.net/yazi/71406/unutursak-kalbimiz-kurusun https://www.evrensel.net/yazi/71406/unutursak-kalbimiz-kurusun? Neyi mi? Roboskî’yi, Soma’yı, Musa Çitil davasında verilen beraat kararını, cemevinin bahçesinde vurulan Uğur Kurt’u. Bir haftalık insan hakları bilançosunu bile sıralasak onlarca vaka sayabiliriz. Başbakan Erdoğan diktatör olmadığının göstergesini karşısına çıkılıp konuşulması üzerinden tarif ediyor. Siyasetin içinde bulunduğu tıkanmayı analiz etmekten daha öncelikli gözüken sorumluluk toplumun duyarlılık sınırlarıdır. Yaşanan büyük felaketleri bile kısa sürede unutan, üretilen yeni korkularla kolayca kontrol altında tutulan kamuoyu refleksleri siyasetin asıl gündemini oluşturmalıdır. Toplumu anlamak onunla iletişim kurabilmenin ilk adımıdır. Barış analarının ya da Roboskî’li ailelerin, Soma’da yaşanan acıyı paylaşan ziyaret ve girişimlerde bulunması, birlikte özgür ve onurluca yaşama hukukunun inşasında son derece önemlidir. İns..]]> Sat, 24 May 2014 00:22:12 +0400 İşçi sınıfı ve siyasetçi sınıfı https://www.evrensel.net/yazi/71345/isci-sinifi-ve-siyasetci-sinifi https://www.evrensel.net/yazi/71345/isci-sinifi-ve-siyasetci-sinifi? İşçi sınıfının varlığı, davranışları, karakteri üzerine yapılan tüm tartışmaları yeniden ele almayı gerektiren bir fotoğraf var karşımızda. Öfkesini yenemeyip işçi yakınlarına saldıracak kadar meşruiyetini yitiren iktidar siyaseti değil sadece sınıfta kalan. İşçiye, emekçiye dayalı siyaset yapma özgüvenini yitiren muhalif yaklaşımlar da sınıfta kaldı. Türkiye siyasetinin ağırlık merkezinin gün geçtikçe sağ muhafazakarlığa kayması, ezilen, haksızlığa, ayrımcılığa uğrayanların güçlü bir siyasal özne haline gelemiyor olmasının sorumluluğunu nerede aramalıyız? Bir dönem seçkinci yaklaşımlara teslim olup toplumla bağlarını koparan siyasal hareketlerin şimdi bunu telafi etmek için sağ popülizme teslim olması ibretlik bir siyasi tarihin özetidir. Halkın büyük çoğunluğunun sadece inanç ya da kimliğe dayalı tercihlerle değil, aynı zam..]]> Sat, 17 May 2014 00:30:23 +0400 Denizleri aş da gel https://www.evrensel.net/yazi/71284/denizleri-as-da-gel https://www.evrensel.net/yazi/71284/denizleri-as-da-gel? İdam edilişlerinin yıl dönümü dolayısı ile özellikle sosyal medyadaki Deniz Gezmiş ve arkadaşları ile ilgili tartışmalar garip bir ukalalıkla, hamaseti bünyesinde taşıyor. Bir taraf bugünden oturup yetmişli yılların gençliğini yargılamanın hazzını yaşıyor. O dönem gençlik liderlerinin ulusalcı Kemalist yaklaşımlarını diline dolamayı marifet sayanlar aslında bir savunma tepkisini de kendileri provoke ediyorlar. Elbette herkes tartışılabilir. Söylemleri ya da eylem biçimleri ile. Ama tartışmanın amacı geçmişi yargılamak değil bugüne ders çıkarmak içindir. Bunun karşılığında gösterilen tepki de başka bir yüzleşmeyi öteliyor. Denizlerin kahramanlığı üzerinden bugüne taşınması gereken derslerin başında siyasetin gençleşmesi gelmelidir. Yirmili yaşlarda da Türkiye siyasetine damga vuracak gücü kendinde gören bir gençlik, bugünkü ..]]> Sat, 10 May 2014 00:15:56 +0400 Ateist Alevilik https://www.evrensel.net/yazi/71234/ateist-alevilik https://www.evrensel.net/yazi/71234/ateist-alevilik? Başbakan gidecekse de vuruşa vuruşa gidecek, kalacaksa da bunu vuruşmaya borçlu olacak. Almanya Cumhurbaşkanına cevap yetiştirirken araya sıkıştırdığı “ateist Aleviler” göndermesi hem bilinç altını yansıtıyor hem siyasal kamplaşma zeminine yönelik tercihlerini. Elbette öncelikle bir başbakanın ateist ya da Alevi olmayı, kınanmaya değer bir durum gibi algılayıp yansıtmamayı biliyor olması beklenir. Her şart altında Başbakanın haklı olduğunu anlatmaya kendini memur görenler “Başbakan ateistlere ya da Alevilere değil ikisi birden olanlara tepkili” diyebilirler. İkisi birden olmanın ne kadar mümkün olduğu teoloji, felsefe hatta sosyolojinin tartışma konusu olabilir ama siyasetin değil. Devletin görevi kimlikleri netleştirmek ya da daha doğru(!) daha tutarlı bir zemine çekmek değildir. Böyle bir yetkiyi kimse devlete vermemiştir. Bu hakkı kendinde gören bir devlet aklı ile gidilebilecek hi&..]]> Sat, 03 May 2014 00:10:41 +0400 Devlet Başkanı mı Cumhur Başkanı mı? https://www.evrensel.net/yazi/71178/devlet-baskani-mi-cumhur-baskani-mi https://www.evrensel.net/yazi/71178/devlet-baskani-mi-cumhur-baskani-mi? Köşk oyunu bu sefer çok can yakacağa benziyor. 2007 yılında 367 krizini aşmak için ucube bir çıkış yolu bulan Türkiye şimdi abdestinden şüphe etmeye başladı. Öyle bir çıkmaza girdik ki Erdoğan’ın geleceğini güvence altına almak için yeni bir seçim sistemi ayarlayacağız. Başbakanın muhalefet istemese de yapmaya niyetlendiği dar bölge sistemi, bir yıl sonraya tam tersi sonuçlar doğurabilecek bir tercihtir. Futbol tabiri ile herkesi ters köşeye yatırmayı marifet sanan bir siyaset anlayışı, topu dışarı atmaya da meyillidir. 100. yılına ramak kala Ermenilere yönelik taziye ne kadar ve ne ifade edecekse, dar bölgenin seçim barajını kaldıracağını iddia etmek de o kadar anlamlı olacaktır. Tek türlü olduğunda bırakın temsilde adaletin güçlenmesini neredeyse tıpkı 2002 seçimi gibi yarıya yakın oyun Meclise yansımayacağı bir tablo ortaya çıkaca..]]> Sat, 26 Apr 2014 00:06:59 +0400 Tek yol ikili siyaset https://www.evrensel.net/yazi/71119/tek-yol-ikili-siyaset https://www.evrensel.net/yazi/71119/tek-yol-ikili-siyaset? İddialı bir başlık atarak “devrim” kavramını hafifleştirmek değil. Aslında kıyası mümkün olmayan iki gerçekliktir devrim ve parlamenter siyasi mücadele. Birine diğerinin rolünü yüklemek yanıltıcı olur. Eğer Kürt sorunu Türkiye siyasetini kilitliyorsa açılımı da bu eksende aramak gerekir. Bugüne kadar istisnaları olmakla birlikte Kürt sorunundaki gerilimin demoralize ettiği aydın tepkileri, Türkiye demokrasi mücadelesinde kırılmalara neden oldu. Kürt siyasetinde çatışmasızlık egemen olduğunda demokratikleşme umudu yükselen, gerilim ortaya çıktığında pasifize olan bir irade zaten özneleşemez. Kürt hareketi ile devlet arasındaki ilişki ne yönde seyrederse seyretsin toplumsal zeminde barış siyasetini kurmak için edilgen pozisyondan, nesne olmaktan çıkmak gerekir. Önümüzdeki günlerde çözüm sürecinde ..]]> Sat, 19 Apr 2014 00:12:40 +0400 Bilişmek, bileşmek, gelişmek ve HDP https://www.evrensel.net/yazi/71066/bilismek-bilesmek-gelismek-ve-hdp https://www.evrensel.net/yazi/71066/bilismek-bilesmek-gelismek-ve-hdp? Bilme tek taraflı bir iddia üzerine oturabilir ama bilişme bir süreçtir ve mutlaka karşılıklı yürümek zorundadır. Kuran, kavimlerin, dillerin farklılığının üstünlük iddiası ve çatışmaya dönüşmemesinin güvencesi olarak “tanışma, bilişme” eksenini merkeze oturtmuştur. Yine Hz.Muhammed’in bir hadisinde, “Birbirinizi gerçekten sevmedikçe iman etmiş olmazsınız” uyarısı yapılmaktadır. Siyasal örgütlerin ortak iddialar üzerinden bir araya gelmesi ve böylece toplumsal hareketlenmelere öncülük etmesi, tıpkı insanlar ya da halklar arasındaki ilişki gibi dinamik bir süreci ifade eder. Kaygılar, korkular, geçmişte yaşananlardan kaynaklı ön yargılar doğal olarak, tanışma, bilişme, bileşme ve birlikte iş yapma sürecinin seyrini etkiler. HDP öncesinden başlayan arka plan ortaklaşmaları ile birlikte son seçimler bil..]]> Sat, 12 Apr 2014 07:26:25 +0400 Bitmeyen sayım süreci ile seçimler https://www.evrensel.net/yazi/71003/bitmeyen-sayim-sureci-ile-secimler https://www.evrensel.net/yazi/71003/bitmeyen-sayim-sureci-ile-secimler? Nerede ise seçim kampanya süresine denk gelecek bir oy sayım süreci yaşayacağız. Kimse ikna olmuyor. İkna olunacak gibi de değil. Seçim güvenliğini ihlal eden, seçimlere gölge düşürecek ne varsa hepsini yaşadık. Pusulaların basımı ile başlayan suistimale açık uygulamaları tek tek saymaya bile bu köşe yetmez. Birkaç tanesine dikkat çekmekle yetinelim. Pusulaların baskı miktarı ile tutanaklardaki pusula miktarı birbirini tutmuyor. Dahası her sandığa verilen pusula miktarı ile zarf miktarı da birbirine denk gelmiyor. En kötüsü de çoğu sandıkta kullanılan geçerli oylar, geçersiz sayılan oylar ve kullanılmadığı için boş kalan pusula toplamı da o sandığa teslim edilen pusula sayısı ile örtüşmüyor. Tutanaklar tam bir komedi. Basit toplama hatalarından, sandık kurulu tarafından imzalanmış boş tutanaklara hatta mükerrer hazırlanmış farklı rakamların ..]]> Sat, 05 Apr 2014 00:02:13 +0400 Twitter'ın kökü ve el işaretlerinin dili https://www.evrensel.net/yazi/70893/twitterin-koku-ve-el-isaretlerinin-dili https://www.evrensel.net/yazi/70893/twitterin-koku-ve-el-isaretlerinin-dili? Başbakan Erdoğan’ın Twitter ile ilgili son mesajı geldiğimiz noktayı ortaya koyması açısından dikkat çekicidir.Yine Kılıçdaroğlu’nun kendisini selamlayan milliyetçi kitleye “kurt” işareti ile karşılık vermesi önemli ve sembolik bir yansıma içermektedir. İnsan davranışlarının kontrol dışı ve anlık izdüşümleri gerçek bilinç altını yansıtır. Bir tarafta sosyal medyayı kökü kazınacak bir olgu biçiminde algılayan iktidar, diğer yanda sağcı adayların oylarını da transfer edebilmek için ne yapacağını şaşırmış bir muhalefet. Aslında bu iki basit davranış, Türkiye siyasetinin içine sürüklendiği tabloyu ifade etmeye yetiyor. Twitter’a kızıp kökünü kazımaya yeltenen bir anlayışla demokratikleşmeyi yönetmenin imkansızlığı ortada iken barış sürecine dair beklenti içinde olmanın bir anlamı kalır mı? Peki, Erdoğan gits..]]> Sat, 22 Mar 2014 00:10:32 +0400 Hukuk biraz da ahlaktır https://www.evrensel.net/yazi/70718/hukuk-biraz-da-ahlaktir https://www.evrensel.net/yazi/70718/hukuk-biraz-da-ahlaktir? Ankara’daki fırtınanın kolayca bitmeyeceği az çok tahmin ediliyordu. Ama galiba yerel seçim tarihi yaklaştıkça, tarafların üslup sınırlarını daha fazla zorlayacağı bir gerilime şahit olacağız. Türkiye’de yıllardır muhalif siyasetçiler, gazeteciler, sendikacılar hukuksuz biçimde dinlenmekte ve binlerce insan bu gerekçelerle cezaevinde tutulmaktadır. En meşru etkinliklerin planlanmasına yönelik telefon konuşmalarının bile suç unsuru sayılarak seçilmiş belediye başkanlarını tutuklayıp cezaevlerine sokanların şimdi telefon dinlemelerinden duydukları rahatsızlığı dillendirmesi dikkat çekicidir. Hâlâ devam eden bu baskıcı uygulamanın mağdurlarına kulaklarını tıkayan Başbakanın şimdi ortaya koyduğu tepki demokrasi mücadelesi değil iktidarını devam ettirmeye yönelik son çırpınışlardır. Yaşanan bir sistem krizidir. Hukuku kendi iktidarını pekiştirmek için ara&cced..]]> Sat, 01 Mar 2014 00:27:32 +0400 Böcek nerede suya düştü, imam nerede? https://www.evrensel.net/yazi/70657/bocek-nerede-suya-dustu-imam-nerede https://www.evrensel.net/yazi/70657/bocek-nerede-suya-dustu-imam-nerede? Bir kaygıyı paylaşırken, bir görüşü savunurken inandırıcı olmanın ilk şartı tutarlı olmaktır. Bu ülkede böcek işlerinin hangi düzeyde hukuksuzluk içerdiğini herkes bilmekte ve bu yönde endişeler taşımaktadır. Muhaliflerin ya da genel olarak toplumun bu konudaki yaklaşımı ne kadar anlaşılır bir durumsa, hükümet çevrelerinin konudan yeni haberdar olmuş hali de bir o kadar tutarsızlık içermektedir. Şimdiye kadar hukuka aykırı biçimde elde edilmiş dinlemelerin hukuki ve hatta siyasi sonuçlarını sahiplenip şimdi bu durumdan şikayetçi olmanın makul bir izahı olamaz. Aynı şekilde cemaatlerin siyasetle ilişkileri ve bunun bürokratik sonuçları hakkında bir çift laf etmeyip şimdi “Filanca kurumun imamı yurt dışına kaçtı” haberlerini manşetlerde tutmanın kabul edilebilir bir tarafı olamaz. Şeffaf olmayan, hesap sorulamayan bir ilişkinin ortaya çıkarttığı son..]]> Sat, 22 Feb 2014 00:47:09 +0400 Yolsuzluk tanımını daraltmak https://www.evrensel.net/yazi/70600/yolsuzluk-tanimini-daraltmak https://www.evrensel.net/yazi/70600/yolsuzluk-tanimini-daraltmak? Başbakanın yolsuzluğu yeniden tanımlama çabası aslında her şeyi özetliyor. İnsanlık gün geçtikçe yolsuzluğun kapsama alanını genişleten tanımlar yapmaya çalışırken, bizde tersine bir sürecin işlemesi, gittikçe yolsuzluğun kapsama alanına giren eylemlerin daraltılması son derece dikkat çekicidir. Mevcut mevzuattan bile geriye düşen bir anlayışla bırakın yolsuzlukla mücadeleyi güçlendirmeyi, aksine gayrımeşru fiilleri olağanlaştıran bir sürece girmişiz demektir. Başbakan, yolsuzluğu sadece kamu bütçesinden çalma anlamında ele alıyor. Bu boyutu ile zimmet diye tarif edilen suç aslında yolsuzluğun parçalarından birisidir. İrtikap ve rüşvet bu bağlamda ele aldığınızda suç olmaktan çıkmaktadır. Nitekim rüşvet , kamu otoritesi içindeki konumundan faydalanarak elde edilen haksız kazançtır ve görüntüde kamu bütç..]]> Sat, 15 Feb 2014 01:16:59 +0400 Hukuka aykırılık ve devletin tırlatması https://www.evrensel.net/yazi/70538/hukuka-aykirilik-ve-devletin-tirlatmasi https://www.evrensel.net/yazi/70538/hukuka-aykirilik-ve-devletin-tirlatmasi? İki ilginç düzenleme aynı anda Meclis gündemine alınıyor. Bunlardan birisi İnternet siteleri ile ilgili. Kişilik haklarını koruma adına mutlaka hakim tarafından kullanılması gereken yetkiler Telekomünikasyon İletişim Başkanlığına yani bir yürütme organına devrediliyor. Bu yönde bir düzenleme ile eş zamanlı olarak “demokratikleşme paketi” adı altında yargıya yönelik değişikliklerin hazırlığı yapılıyor. İnternet siteleri ile ilgili düzenlemenin, yargıya yönelik yeni yapılandırma ile ortak noktası çok açık. Siyasi iradeye yönelik tutumu engellemek. Siyasi aktörlerle ilgili yayınların hızlı biçimde durdurulması, İnternet’le ilgili düzenlemenin özünü oluşturuyor. Özel Yetkili Mahkemelerle ilgili düzenlemenin zamanlaması da aynı bağlamda manidar. Yolsuzluk iddiaları ile bakanların çocuklarına yönelik soruşturmaların kamuoyuna yansımasının ar..]]> Sat, 08 Feb 2014 00:38:47 +0400 Kriz yüzleştirir https://www.evrensel.net/yazi/70479/kriz-yuzlestirir https://www.evrensel.net/yazi/70479/kriz-yuzlestirir? Dövizin yükselişini durdurmak için faiz artırmaktan başka alternatifi kalmayan Türkiye, buna rağmen liranın değer kaybını durduramıyor. Başbakan İran’a giderken faizle ilgili kararın sorumluluğunu Merkez Bankası yönetiminin omuzlarına yıktı. Dünyanın hiçbir yerinde merkez bankalarının Erdoğan’ın ifade ettiği düzeyde bir bağımsızlığa sahip olmadığı bilinmektedir. Kaldı ki burada kastedilen bağımsızlık, siyasi iradenin sorumsuzluğu bağlamında ele alınacak bir durum değildir. Daha dikkat çekici olan ise Mehmet Şimşek’in krizi fırsata çevirme açıklamasıdır. Elbette krizi fırsata çevirmek mümkündür. Ancak bunun olabilmesi için önce krizin boyutları ile ilgili doğru bir okumanın olması gerekir. Hâlâ burnundan kıl aldırmayan ve “Bizim ekonomimiz böyle krizleri atlatacak güçtedir” algısı ile bırakın krizi fırsata çevirmeyi, ..]]> Sat, 01 Feb 2014 00:41:11 +0400 Yeni siyaset arayışları https://www.evrensel.net/yazi/70420/yeni-siyaset-arayislari https://www.evrensel.net/yazi/70420/yeni-siyaset-arayislari? 1 Şubat 2014 Cumartesi günü Ankara’da HDP tarafından düzenlenecek olan panel aslında siyasetteki arayışın kapsamını anlamımıza da ışık tutacak. Syriza’dan PYD’ye üzerinde yaşadığımız coğrafyanın yeni dinamiklerini doğru okumak, aslında yeni bir toplumsal muhalefet dinamiği inşa edebilmenin de kolaylaştırıcısı olacaktır. Radikal demokrasinin ne ölçüde toplumsal alternatif potansiyeli taşıdığını sadece soyut siyaset felsefesi tartışmalarından çıkarıp uygulama örnekleri üzerinden ele almalıyız. Yunanistan’ın bir süredir içine girdiği ekonomik kriz, yeni toplumsal dinamiklerin inşasına zemin oluşturdu. Ekonomik krizlerin yabancı düşmanlığına, ırkçılığa yönelimi güçlendirdiği örneklerden farklı bir tablo ortaya çıktı. Syriza bu nedenle yakından izlenmeye değer bir gelişmeye imza attı. Suriye’de farklı bir süreç yaşanıyor. Baas yönet..]]> Sat, 25 Jan 2014 00:29:05 +0400 Filler tepişirken üçüncü tarafta duranlar https://www.evrensel.net/yazi/70364/filler-tepisirken-ucuncu-tarafta-duranlar https://www.evrensel.net/yazi/70364/filler-tepisirken-ucuncu-tarafta-duranlar? Filler tepişince otların ezildiği doğrudur ama olan biteni sadece bu bağlama mahkum ederek değerlendirmek de ciddi biçimde yanıltıcı olabilir. Fillerin bu seferki dövüşünden sadece otların ezilmeyip fillerin de ölme ihtimali yüksek gözüküyor. Yani hayatta kalmayı başaran otların fillerden kurtulma ihtimali de var. Kaldı ki meydan sadece fillerden ve otlardan ibaret değil. Bir süre daha devam edeceği kesin olan bu kavgada taraf olmanın ne ölçüde sürdürülebilir olduğu ve nasıl yorumlanması gerektiği sorusudur asıl olan. Seyredip sonunda iyi sahnenin çıkmasını beklemek yerine, yaşanan sürecin kurbanı olmasını istemediğimiz topluma doğru bir söz söyleme çabası içine girmek son derece hayati öneme sahip. Bu kadarını beklemeyenlerin bir an içine girdikleri şaşkınlık halinden kurutulup doğru ve aktif bir pozisyon alması gerekir. İster yolsuzlukları &o..]]> Sat, 18 Jan 2014 15:43:16 +0400 Nefret söylemi https://www.evrensel.net/yazi/70299/nefret-soylemi https://www.evrensel.net/yazi/70299/nefret-soylemi? Her nefret söylemi nefret suçu içermeyebilir. Nitekim her nefret suçu da nefret söylemine dayalı olmayabilir. Nefret söylemi ile ifade özgürlüğü arasındaki denge insan haklarının en tartışmalı konularından birisidir. Bazıları kolayca birini diğerine feda etse de gerçek bu kadar basitçe içinden çıkılacak nitelikte değildir. İfade özgürlüğü nerede başlar ve nerede biter? Bizim onayladığımız düşüncelerin ifade edilmesini savunmak değildir ifade özgürlüğü. Aksine karşı çıktığımız, şok edici, rahatsız edici düşüncelerin de özgürce ve hiçbir baskı altında kalmadan ifade edilebilmesidir. İfade özgürlüğünün önünde yaygın üç büyük engel vardır. Birisi devletlerin resmi politikası ve yasal kısıtlamalar. İkincisi toplumdan kaynaklı mahalle baskısı. Üçü..]]> Sat, 11 Jan 2014 00:06:51 +0400 İleri demokrasilerde sırlar dünyası https://www.evrensel.net/yazi/70240/ileri-demokrasilerde-sirlar-dunyasi https://www.evrensel.net/yazi/70240/ileri-demokrasilerde-sirlar-dunyasi? Son günlerde yükselen kavganın tarafı olan televizyon kanallarından birisinin uzun süre yüksek izleme elde eden dizisinin adı “Sırlar Dünyası” idi. Hayatta hiçbir şeyin tesadüf eseri olmadığını, başınıza gelen her musibette bir hikmet olduğunu, yapılan her iyiliğin karşılığını bulacağını, biraz esrarengiz atmosfer üfleyen senaryo ile sunuyordu. Konunun mistik ve uhrevi tarafını bir kenara bırakalım. Devlete ait sırların her gün manşetlere taşındığı bir dönemden geçiyoruz. Herkesin bildiği ama pek kimsenin ilan eden taraf olmak istemediği noktalar bir bir teşhir ediliyor. Benim gibi, devletin yaptığını vatandaşından saklamasını doğru bulmayanlar için, sorun zaten başka bir anlam içeriyor. Bir TIR için ihbar yapılıyor. Jandarma durduruyor. MİT sahip çıkıp korumaya alıyor. Savcı arama yapamıyor. Mülki idare ne yapacağını şaşırıyor. Henüz yemin edip göreve başlayan İ&..]]> Sat, 04 Jan 2014 00:13:56 +0400 İstiklal Savaşı edebiyatı https://www.evrensel.net/yazi/70178/istiklal-savasi-edebiyati https://www.evrensel.net/yazi/70178/istiklal-savasi-edebiyati? Çok değil yüz yıl önce Anadolu’da ağır bir bedel ödendi. Birinci paylaşım savaşından Anadolu halklarının payına düşen son derece ağır koşullarda varlık yokluk mücadelesi vermekti. Tabii bir çok savaşta olduğu gibi bir yanda canları ile bu tarihi yazanlar olduğu gibi öbür yanda bunun edebiyatını yapıp rantını yemeye çalışanlar vardı. Başbakanın son günlerde yaşanan kavga için, “istiklal savaşı” benzetmesi yapması bana bu yaman çelişkiyi hatırlattı. “Din adına çeteleşme” iddiası ile muhatabı tanımlarken, milliyetçi duyguları harekete geçirerek savunma yapma ihtiyacı duyması ise ilginç bir durum. Karşısındaki aktöre karşı din kozunu kullanması ne kadar imkansızsa, “bağımsızlıkçı” retorikle galebe çalması da o kadar zor gözüküyor. Bir kavgada muhataplarınızın haksızlığı sizin haklı olduğunuzu gösterme..]]> Sat, 28 Dec 2013 00:55:06 +0400 Yozlaşma ve paralel devlet https://www.evrensel.net/yazi/70109/yozlasma-ve-paralel-devlet https://www.evrensel.net/yazi/70109/yozlasma-ve-paralel-devlet? Son operasyon dolayısı ile yürütülen tartışmanın iki farklı cephedeki yansıması da sorgulanmaya değer. Bir taraf yolsuzluklara dikkat çekerken, diğer taraf vesayete dikkat çekmekte. Hükümeti savunanlar, paralel devletin kabul edilemez olduğunu vurgularken, cemaati savunanlarsa yozlaşmanın gelip dayandığı noktayı öne çıkarıyorlar. Aslında iki taraf da doğruları işine geldiği kadar görmekten yana. İkisi de kendince haklı. Gerçeğin yarısını göstermek bazen hakikati anlamayı kolaylaştırmaz, aksine örtme işlevi görür. Öncelikle ifade etmeliyiz ki paralel devleti de yozlaşmayı da borçlu olduğumuz ana neden, güvenlik sendromunun arkasına saklanma alışkanlığımızdır. “Terörle mücadele” adına kirlenmeyi ikinci plana iten, yozlaşmayı görmezlikten gelen anlayış, aynı zamanda paralel yapılanmalara da göz yummayı tercih etti. Şimdiye kadar birbirini besleyen bu..]]> Sat, 21 Dec 2013 00:24:06 +0400 Denetimsiz bütçeden hepimiz sorumluyuz https://www.evrensel.net/yazi/70046/denetimsiz-butceden-hepimiz-sorumluyuz https://www.evrensel.net/yazi/70046/denetimsiz-butceden-hepimiz-sorumluyuz? İnsan davranışlarının felsefi arka planını tartışırken kaynak kullanımını da sorgularız. Gelirin nasıl elde edildiği ve nereye harcandığı toplumsal meşruiyet açısından bir ahlaki göstergedir. Haksız kazanç ve lüks yaşam birbirini tamamlayan hastalıklardır. İnançlar, kültürler bu sorgulamayı hayatın bir parçası olarak görmüşlerdir. Birey hayatını bu eksende ele alıp toplumsal hayatı bu bağlamdan koparmak, izahı zor bir yabancılaşmadır. Toplum adına toplanan vergiler, harçlar, cezalar ve diğer gelir kalemlerinin hakkaniyete dayanması yanında, bu kaynakların hangi ölçüler çerçevesinde ve nerelere harcandığı da bir toplumsal denetim konusu olmalıdır. Parlamenter sistemlerde bu denetimi bir yandan halkın temsilcileri yaparken diğer yandan uzman kamu görevlileri, medya, toplumsal örgütler, hükümet dışı kuruluşlar yapar. Aktif yurttaş bilincinin gereği bu hesap sorma..]]> Sat, 14 Dec 2013 00:15:18 +0400 Başbakanın aday profili ve Ankara https://www.evrensel.net/yazi/69935/basbakanin-aday-profili-ve-ankara https://www.evrensel.net/yazi/69935/basbakanin-aday-profili-ve-ankara? Yerel seçimler neredeyse tüm partiler için kritik önem taşıyor ve bu yönü ile de sadece yerel yönetimlerin belirlenmesinin ötesinde anlam ifade ediyor. Özel olarak Başbakan Erdoğan’ın siyasi geleceği , genel olarak da iktidar partisinin akıbeti açısından birkaç puanlık düşüş ya da bazı belediyelerin kaybedilmesi, sembolik önem arz ediyor. Başbakanın geçen hafta içerisinde grup toplantısında açıkladığı ilk aday listesi bu açıdan irdelenmeye değer. Konya, Kayseri ve Ankara belediye başkanları ile yola devam niyeti açık bir mesaj içeriyor. İktidarının ilk döneminde İstanbul Belediyesinden taşıdığı ekiple çalışmayı tercih eden Erdoğan, bu açıdan milli görüşçüler dahil parti içindeki koalisyonun birçok unsuru ile gerilim yaşadı. Bu üç şehrin belediye başkanları sadece başarıları dolayısı ile de..]]> Sat, 30 Nov 2013 01:36:17 +0400 Sorun dershane değil hâlâ anlaşılmadı mı? https://www.evrensel.net/yazi/69879/sorun-dershane-degil-hl-anlasilmadi-mi https://www.evrensel.net/yazi/69879/sorun-dershane-degil-hl-anlasilmadi-mi? Özel olarak dershaneler genel olarak eğitim sistemi ciddi bir sorun elbette. Ancak tıpkı Gezi ya da ODTÜ eylemlerinde sorunun birkaç ağaçtan ibaret olmadığı gibi, son gerilimde de sorun dershanelerden ibaret değildir. En temel sorun egemenlik sorunudur. İktidar paylaşımı, karar alma süreçlerine katılım, hatta yeni anayasa yapma mevzusu bile dönüp dolaşıp egemenlik tartışmasına kilitlenir. Bu nedenle son Bakanlar Kurulu toplantısında atılan geri adım Cemaat cephesinde karşılık bulmamış ve nihayet Başbakan “Geri adım atılmayacağı” yönünde bir karşı hamle daha yapmak zorunda kalmıştır. İktidar içi gerilimlerin yerel seçim öncesine çekilip erken doğum yolu ile zayıflatılması ise planlanan, muhatapları bu oyunu yutacağa benzememektedir. Eşeğini kaybettirip sonra buldurarak sevindirme ve yeni bir uzlaşmaya mecbur etme stratejisi, pek sonuç doğuracak gibi gözükmemektedir...]]> Sat, 23 Nov 2013 00:40:40 +0400 Sittin sene ve sittin madde https://www.evrensel.net/yazi/69824/sittin-sene-ve-sittin-madde https://www.evrensel.net/yazi/69824/sittin-sene-ve-sittin-madde? İktidar partisinin Anayasa Uzlaşma Komisyonundaki üyelerinden Mehmet Ali Şahin’in “sittin sene geçse” bu ülkenin anayasa yapamayacağı yönündeki sözleri biraz geç de olsa önemli bir itiraftır. Gerçi Şahin, bu durumun tüm suçunu ana muhalefet partisine yıksa da sonuçta bir bütün olarak siyaset kurumunun topluma yönelik sorumluluğu üzerinden bir değerlendirme yapmak gerekir. Bu durumda da herkes gücü ölçüsünde sorumludur. İktidar partisinin anayasa hazırlık sürecini çok iyi yönettiğini ve üzerine düşen tüm sorumluluğu hakkıyla yerine getirdiğini iddia etmenin imkansızlığı ortadadır. En azından Başkanlık sistemindeki ısrarın uzlaşma olanağını kaldırdığı bilinmektedir. Ana muhalefetin konuyu müzakere etmeye bile yanaşmaması usulen doğru olmamakla birlikte bu süreçte hiçbir şeyin usule uygun y..]]> Sat, 16 Nov 2013 00:59:43 +0400 Muhalefetin yaşam tarzı savunması https://www.evrensel.net/yazi/69763/muhalefetin-yasam-tarzi-savunmasi https://www.evrensel.net/yazi/69763/muhalefetin-yasam-tarzi-savunmasi? İktidar partisi adına Başbakan Erdoğan’ın söylem ve çıkışları hiç şüphesiz toplumun geniş bir kesiminde endişe uyandırmaktadır. Devletin yaşam tarzlarına müdahalesi, olarak yorumlanabilecek hiçbir girişime sessiz kalmamak gerekir. Ancak siyaset ve özellikle toplumsal muhalefet, sadece bir şeye karşı çıkmak değil, savunduğunu etkin biçimde örgütleyebilme becerisidir. İçerik olarak haklı olduğunuz konularda bile meramınızı doğru biçimde ifade edip, yaklaşımınıza toplumsal destek bulamazsanız, etik ya da düşünsel anlamda doğru olanı yapmanız, siyasi zeminde yeterince ciddi bir anlam taşımaz. Öğrenci evleri konusu ancak ve ancak öğrencileri ve ailelerini ilgilendirir. Bu konuda Başbakanın sergilediği tavır, hem incitici, töhmet altında bırakan hem de müdahaleci bir yaklaşım içermektedir. Elbette bu tavır karşısında “istediğimiz gibi yaşarız” tepkisini..]]> Sat, 09 Nov 2013 00:48:16 +0400 Çalışma yöntemi genişlemenin güvencesidir https://www.evrensel.net/yazi/69703/calisma-yontemi-genislemenin-guvencesidir https://www.evrensel.net/yazi/69703/calisma-yontemi-genislemenin-guvencesidir? Siyasal çalışmalarda örgütlenme yöntemi, en azından program ve dil kadar belirleyicidir. İyi bir programı topluma taşıyacak olan siyasal dilin mahir olması için, çalışma yönteminin de genişlemeye açık olması gerekir. Program, dil ve örgütlenme biçimi, iç içe geçmiş birbirini etkileyen boyutlardır. Genişleme sadece bir örgütlenme sorunu değil aynı zamanda program ve dil sorunudur. Bu yazıda sadece çalışma yöntemine dair genişleme sorunlarını ele almaya çalışalım. Geniş toplum kesimleri ile örgüt arasındaki ilişki, içinde bulunduğumuz dönemin koşullarına göre ele alınmalıdır. İletişim araçlarının çeşitliliği bilginin yatay paylaşımına dair yeni olanaklar doğurmuştur. Örgütlenmeyi motive eden bilgi akışıdır. Bu anlamda örgüt damarları ifade ediyorsa bilgi damarlarda dolaşan kanı ifade eder. Örgüt me..]]> Sat, 02 Nov 2013 11:31:14 +0400 Kaçınılmaz risk, kaçırılmaz fırsat ve HDK https://www.evrensel.net/yazi/69654/kacinilmaz-risk-kacirilmaz-firsat-ve-hdk https://www.evrensel.net/yazi/69654/kacinilmaz-risk-kacirilmaz-firsat-ve-hdk? Her toplumsal siyaset girişimi risklerle karşılaşır. Risk hayatın, doğanın bir parçasıdır. Çıkar çatışmasının olduğu bir dünyada tarafların beklentilerinden, oyunlarından kaynaklı riskler de olacaktır. Çatı partisi girişimi, demokratik birlik hareketi ve nihayet HDK bir ihtiyaca dayanıyorsa anlamlıdır. Elbette ihtiyaç var olmak için tek başına yetmez ama ihtiyacı doğru ve kapsamlı tarif etmek, projenin bütünlüğü açısından zorunludur. İhtiyaç başlığı altında ele alınması gereken birkaç noktayı sıralayalım. Türkiye siyasetinde toplumsal beklentileri siyasal zeminde örgütleyecek bir özne ihtiyacı, kendini uzun süreden beri dayatmaktadır. Bu muhalefetin, Kürt-Türk kırılması ya da Alevi-Sünni gerilimini aşan bir özgürlük ekseni üzerine oturması gerektiği açıktır. Bu açıdan eski statüko ile yeni iktidarın sunduklarına ra..]]> Sat, 26 Oct 2013 00:13:14 +0400 Ülkelerin çıkarları ve siyasetin çıkmazları https://www.evrensel.net/yazi/69594/ulkelerin-cikarlari-ve-siyasetin-cikmazlari https://www.evrensel.net/yazi/69594/ulkelerin-cikarlari-ve-siyasetin-cikmazlari? Ülkelerin sorunlarını çözme sorumluluğu yöneticilere aittir. Yöneten yönetilen ilişkisinde yaşanan değişime rağmen sonuç itibarı ile çözümsüzlüğün birinci dereceden muhatabı yöneticilerdir. Hâlâ dünyada farklı yönetici seçim sistemlerinin varlığını göz ardı etmemeliyiz. Suudi Arabistan’da hanedan içinden seçilen veliahtlar söz konusudur. Bu yöntemin tercih edilmesinde dini referanslara dayanılmaktadır. Çin’de ülkeyi yönetmeye layık tüm seçkin insanların komünist parti içinde toplandığı varsayımından hareket edilmektedir. Asıl konumuz olmadığı için bu yöntemleri tartışmayı bir kenara bırakıp, bizim gibi dünyanın çoğu ülkesinde uygulanan klasik temsili demokrasinin çıkmazlarına yoğunlaşalım. Her ne kadar parlamenter sistem yerine başkanlık modelini tercih etmiş ..]]> Sat, 19 Oct 2013 12:17:34 +0400 Başarılı darbeciyi yargılayabilmek https://www.evrensel.net/yazi/69547/basarili-darbeciyi-yargilayabilmek https://www.evrensel.net/yazi/69547/basarili-darbeciyi-yargilayabilmek? Başarısız olan darbeciler dünyanın her yerinde yargılanır, cezalandırılır. Türkiye tarihinde de darbeye teşebbüs edip başarısız olduktan sonra ibreti alem için cezalandırılmış askerler vardır. Asıl zor olan hedefine ulaşmış darbe teşebbüslerini yani daha doğru bir ifade ile tamamlanmış darbeleri yargılayabilmektir. Darbeleri yargılamak darbecileri yargılamaktan ibaret de değildir. Onların getirdiği alışkanlıklar, kurguladıkları hukuk ile yüzleşmedikçe, siyasal mirasları ile hesaplaşmadıkça gerçek bir yargılamadan da bahsedilemez. Birkaç kişinin günah keçisi ilan edilip bir bütün olarak mekanizmanın sorgulanamadığı süreçlerin sonunda darbe döneminin kapandığını sanmak da yanıltıcı olur. Darbe dönemlerini kapatan başka nedenler de olabilir elbette. Dış dinamiklerdeki değişim, toplumsal tepki ve duyarlılığın yükselmesi gibi nedenler. Ancak siyasete müdahaleyi ön..]]> Sat, 12 Oct 2013 06:04:22 +0400 Paketi tartışmak caiz mi? https://www.evrensel.net/yazi/69479/paketi-tartismak-caiz-mi https://www.evrensel.net/yazi/69479/paketi-tartismak-caiz-mi? Cevaz sınırları gittikçe daralan bir atmosfere doğru sürükleniyoruz. ‘Biz bir paket açıklayacağız ama sakın eleştirmeyin’ havasındaki yandaşlar iktidardan daha kötü bir yerde duruyorlar. Hiç olmazsa Başbakan Erdoğan, ‘Nasıl olsa karşı çıkacaklar’ havasında. Elbette bu tavrın da tartışılması gereken çok yanı var ama kraldan çok kralcılık yapanların tutumu çok daha çekilmez nitelikte. Hem paketin açıklanacağı gün ‘Saat 11.00’den sonra kimliklerimizle tüm dünyada göğsümüzü gererek dolaşacağız’ mesajları paylaşarak beklentiyi yükselt hem de işi abartmayın diye, hayal kırıklığını örtmeye çalış. Elbette kangrenleşmiş sorunları bir çırpıda çözmek mümkün değildir. Aslında bunu bekleyen de yok. Ama hepimizin istediği biraz ciddiyet ve tutarlılık. Paketin eksikleri üzerine tartışan ve ..]]> Sat, 05 Oct 2013 13:35:00 +0400 Ne olacak bu İran'ın hali? https://www.evrensel.net/yazi/69146/ne-olacak-bu-iranin-hali https://www.evrensel.net/yazi/69146/ne-olacak-bu-iranin-hali? İran’da yapılan cumhurbaşkanlığı seçimini ister bir sürecin başlangıcı kabul edin, isterseniz daha önceden hazırlanmış bir planın parçası. Sonuçta yeni bir vizyon ve dış politika hamlesinin geliştiği çok açıktır. Şüphesiz İran’ın içinden bu yaklaşımı eleştirenler de olacaktır. Ama daha önemlisi Ortadoğu’da gerilim üzerine stratejik planlama yapan çevrelerin yaşayacağı rahatsızlıktır. İsrail siyasetinden hatta ABD içinden, Obama’ya yönelik “İnanmayın, sizi kandırıyorlar” uyarısı gittikçe yükselecektir. Bu da işin başka bir boyutu. Bizi doğrudan ilgilendiren ise Türkiye ve başta Suudi Arabistan olmak üzere körfez ülkelerinin takınacağı tavırdır. Türkiye siyasetinde Dışişleri Bakanı ve Başbakan’ın hamaset düzeyi yüksek mesajlarına rağmen hızlı bir manevra yaşanmaktadır. TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanı’nın ..]]> Fri, 27 Sep 2013 17:16:19 +0400 Eline kan bulaşanla görüşme meselesi https://www.evrensel.net/yazi/68616/eline-kan-bulasanla-gorusme-meselesi https://www.evrensel.net/yazi/68616/eline-kan-bulasanla-gorusme-meselesi? Dışişleri Bakanı Davutoğlu, eline kan bulaşanla görüşülemeyeceğini iddia ederek hem Türk dış politikasının hareket alanını daraltıyor, hem de tüm çatışma çözümü deneyimlerinden habersiz bir siyasetçi profili çiziyor. Adeta Suriye’de çözüm ve uzlaşma sürecinin yeniden başlamış olmasından rahatsızlığını hissettiren yaklaşımları ile Ahmet Davutoğlu, büyük siyasal risk içeren tavırlar sergileme yetkisini kendinde görüyor. Oysa ülkelerin kaderi ve geleceği, kişisel tercihlere bu denli terk edilemez. Bu tavır, devletin ortak iradesini ve özellikle siyasi iradenin yaklaşımını yansıtıyor olsa bile toplumsal karşılığı yoktur. Hukuk devletleri kan davası mantığı ile yönetilemez. Çatışan taraflardan daha önde pozisyon alarak hem çatışmanın tarafı olmak hem de uzun erimde ortaya çıkabilecek yeni gelişmelere peşinen karşı pozisyon..]]> Sat, 21 Sep 2013 13:44:08 +0400 Eşit kardeşlik için camilerin yanına cemevi! https://www.evrensel.net/yazi/67818/esit-kardeslik-icin-camilerin-yanina-cemevi https://www.evrensel.net/yazi/67818/esit-kardeslik-icin-camilerin-yanina-cemevi? Ankara’da yeni yapılması planlanan cemevinin yanına cami yapılması bir tercihi yansıtıyor. İçerik olarak bu tercihin doğru olup olmamasından daha önemli olan nasıl bir eşitlik ve kardeşlik algısı üzerine kurulu olduğudur. İkinci önemli olan nokta ise inanç alanının kim tarafından tanımlanacağı meselesidir. Elbette kendi doğallığında cami ve cemevi ihtiyacını birlikte duyanlar bu doğrultuda girişimde bulunma hakkına sahiptirler. Ama bu tercih bir hegemonik tutuma dönüşüp camisiz cemevi olur mu noktasına getiriliyorsa iş başka bir yere gelip dayanır. İnanç milli güvenliğin bir unsuru değildir. Bu yaklaşım inançlara hürmetsizlik içerdiği gibi toplum güvenliği açısından da sorunludur. Birlik bütünlüğü sağlamanın yolunu farklılıkları tasfiyeye dönüştürmekte görmeye başladınız mı bunun sonu gelmez. Sünni İslam inancının kendi içindeki ayrışmalarda ..]]> Fri, 13 Sep 2013 16:53:14 +0400 Türkiye'de yargı yoktur, İlahiyatta'da mantık https://www.evrensel.net/yazi/67182/turkiyede-yargi-yoktur-ilahiyattada-mantik https://www.evrensel.net/yazi/67182/turkiyede-yargi-yoktur-ilahiyattada-mantik? Türkiye’de Yargı Yoktur” kitabı Orhan Gazi Ertekin, Faruk Özsu, Kemal Şahin, Muzeffer Şakar ve Uğur Yiğit’in makalelerinden oluşuyor. Beş yargıç tarafından hazırlanan kitap Nika Yayınevinden çıktı. “Bir ülkede hakimler, savcılar olması o ülkede yargının bulunduğu anlamına gelmez. Bir ülkede adliyenin bulunması o ülkede yargının bulunduğu anlamına gelmez. Dünyanın bütün ülkelerinde hakimler savcılar ve adliyeler vardır. Ama bütün ülkelerde bir yargı yoktur.” Ergenekon ve KCK gibi davalar üzerinden Türk yargısında yaşanan krizin gelip dayandığı nokta kaleme alınıyor. İdeolojik dönüşüm, iddianameler, uluslararası jeopolitik, yüksek yargı, adalet sarayları, HSYK, yargı reformu kitapta ele alınan başlıklardan bazıları. Geçtiğimiz haftanın başında adli yıl açılışı yapıldı. Yine kulağa hoş gelen özgürlükçü mesajlar..]]> Fri, 06 Sep 2013 17:04:58 +0400 Askerin siyaset, siyasetçinin savaş hevesi https://www.evrensel.net/yazi/66540/askerin-siyaset-siyasetcinin-savas-hevesi https://www.evrensel.net/yazi/66540/askerin-siyaset-siyasetcinin-savas-hevesi? Türkiye, doğal olarak uzun süre siyaset yapmaya hevesli askerlerle uğraştı. Bu sorun aşılıyor diye sevinemeden, başka bir tehlike ile karşı karşıya kaldık. Savaş heveslisi siyasetçiler. Askerler savaşın faturasını daha iyi bilirler. Siyasetçiler, bilmedikleri bir oyuna heveslenen çocuk gibi, savaş çığırtkanlığına kolayca soyunabilirler. Askerin siyasete heveslenmesinin riski ile kıyaslandığında ikinci durum yani siyasetçinin savaşa soyunması çok daha telafisi imkansız sonuçlar doğurur. Demokrasi ile barış arasındaki ilişki bu nedenle önemlidir. Barış olmadan demokratikleşme olamadığı gibi, demokratikleşme tamamlanmadan da barış kurulamıyor. Bu ilişkiyi kısır döngü olmaktan çıkaracak yaklaşım, tutarlı olmak ve sonuçlardan çok nedenlere yoğunlaşmak zorundadır. Suriye’de uluslar arası operasyon noktasına gelip dayanılacağını öngöremeyen siyasetçiler için ‘M&u..]]> Fri, 30 Aug 2013 16:58:29 +0400 Herkes eşittir bakan daha eşittir https://www.evrensel.net/yazi/65823/herkes-esittir-bakan-daha-esittir https://www.evrensel.net/yazi/65823/herkes-esittir-bakan-daha-esittir? Nevşehir Hacı Bektaş törenlerinde Bekir Bozdağ’a yapılan saldırı kabul edilebilir değildir. Başbakan Yardımcısı, söz konusu törene davet edilmişse görüşlerini açıklamasına da imkan tanınmalıdır. Elbette dinleyenlerin de fiili şiddete başvurmadan tepkilerini gösterme ve protestolarını ortaya koyma hakkı unutulmamalıdır. Asıl tartışma ihtiyacı duyduğumuz nokta saldırı sonrasında işleyen süreçtir. Belediyede işten çıkarıldığı için Bozdağ’a saldıran kişi dolayısı ile ilçe emniyet müdürü, koruma şube müdürü, grup amiri ve iki polis açığa alındı. Soruşturmanın sağlıklı yürümesi için buna ihtiyaç duyuluyorsa söylenecek çok şey olamaz. Ancak bu tablo ister istemez bazı karşılaştırmalar yapmayı zorunlu kılıyor. Gezi eylemlerinde hayatını kaybeden göstericilerle ilgili soruşturmada böyle bir ihtiyacın duyulmamış olması, toplumun dev..]]> Fri, 23 Aug 2013 18:09:32 +0400 Bahreyn ve Beyrut neden gözükmüyor? https://www.evrensel.net/yazi/65134/bahreyn-ve-beyrut-neden-gozukmuyor https://www.evrensel.net/yazi/65134/bahreyn-ve-beyrut-neden-gozukmuyor? Mısır’da yaşanan vahşet hiç şüphesiz Türkiye kamuoyundan hak ettiği tepkiyi buldu. Hiçbir siyasi gerekçe sivillere yönelik böyle bir katliamı meşrulaştıramazdı. Konunun siyasi boyutlarını bütüncül ve tutarlı biçimde analiz etmekle, vicdani, insani ve ahlaki sorumlulukla tavır geliştirmek birbiri ile ilişkili ama ayrı şeylerdir. Hükümetlerin kınama ve lanetleme dışında yapabileceği şeyler vardır, tıpkı kamuoyunun olduğu gibi. Mısır’da darbe yönetimini desteği ile cesaretlendiren ülkelerin başında Suud ve bazı körfez ülkeleri gelmektedir. Kolayca tepki gösterilen Batılı ülkeler, kendilerinden beklenen duyarlı tavrı askeri müdahalede göstermeseler de sokaktaki müdahale konusunda görece insani refleks geliştirmişlerdir. İslami kamuoyunun tepkilerini kolay kolay dillendirmeye niyet etmediği Suud ve diğer körfez ülkeleri ise bu düzeyde bir p..]]> Fri, 16 Aug 2013 19:12:46 +0400 Hükümete karşı olmak, Ergenekon ve Nobel https://www.evrensel.net/yazi/64473/hukumete-karsi-olmak-ergenekon-ve-nobel https://www.evrensel.net/yazi/64473/hukumete-karsi-olmak-ergenekon-ve-nobel? Hükümete karşı olmak hatta onu yıkmaya çalışmak, muhalif olmanın gereğidir. Tartışılması gereken hangi yöntemlerle yıkmaya çalışıldığı konusudur. Demokratik muhalefet çalışmalarını darbecilikle suçlamak son dönemin yaygın propaganda alışkanlıklarındandır. Sokak tam bu tartışmanın odağında durmaktadır. Sokağa çıkmak, kitlesel gösteriler düzenlemek ifade özgürlüğünün ve muhalefet hakkının bir parçasıdır. Her sokağa çıkma girişimini, kaos çıkartma ve darbeye zemin oluşturma niyeti ekseninde okumak, hem fazla alınganlığı hem de ileri düzeyde tahammülsüzlüğü beraberinde getirmektedir. Gezi eylemleri diye tarif edilen sürecin içerisinde olağanüstü müdahale beklentisi ile hareket edenler olabilir ama bu durum, bütün eylemleri darbeye ortam oluşturma bağlamında ele alarak suçlama hakkını kimseye vermez. Kaygı d..]]> Sat, 10 Aug 2013 08:05:48 +0400 RTE Üniversitesi ve Türkiye'nin hali https://www.evrensel.net/yazi/63801/rte-universitesi-ve-turkiyenin-hali https://www.evrensel.net/yazi/63801/rte-universitesi-ve-turkiyenin-hali? Haberi olmayanlar için kısaca bahsedelim. Rize’de Başbakanın adını taşıyan üniversite bütün üniversiteler gibi akademik kadro alımı için gazete ilanı veriyor. Ancak küçük bir unutkanlık gerçekleşiyor. Sınava başvuru çağrısı amacı ile yayınlanan ilanda, alınacak kişilerin isimleri de yer alıyor. Aslında bu ülke üniversitelerinin çoğunda fiili durumun eskiden beri böyle olduğunu biliriz. Ancak bu ilanda ortaya çıkan durum, işin ne kadar ciddiyetsiz boyutlara ulaştığını gösteriyor. İster umursamazlık diyin ister rahatlık. Bu basit unutkanlığın nasıl bir psikolojiden kaynaklandığı ile yüzleşmemiz gerekiyor. Sadece bu gazete ilanına baktığınızda bile Türkiye’nin nasıl yönetildiğini görebiliyorsunuz. Bundan sonrası ne kadar önemli bilmiyorum ama bakalım ortaya çıkan tablodan dolayı kimler ne ölçüde cezalandırılacak? Muhtemeldir ki bu..]]> Fri, 02 Aug 2013 17:20:58 +0400 Daraltılmış demokrasinin Ekim Devrimi https://www.evrensel.net/yazi/63158/daraltilmis-demokrasinin-ekim-devrimi https://www.evrensel.net/yazi/63158/daraltilmis-demokrasinin-ekim-devrimi? Dar bölge esaslı seçim sisteminin en önemli işlevi, seçmenin siyasete kolay ulaşabilir olması yani hesap sorabilmesidir. Ama dünya deneyimlerinin ortaya çıkarttığı kazanımları takla attırarak Türkiye gündemine taşıyan siyasi akıl “daraltılmış bölge” projesi ile de benzer tavır içine giriyor. Seçim sistemleri ile oynayarak iktidarını sürdürme çabası Özal döneminden hatırladığımız bir alışkanlıktır. Türkiye siyasal düzenini parça parça başkanlığa taşıma çabası açısından daraltılmış bölge ilginç bir hazırlıktır. Her bölgede iki partinin yarışının anlam kazanacağı diğer partilerin fiilen devre dışı kalacağı bir düzenin kamplaşmayı derinleştireceği kesin gözükmektedir. Temsil zaafını aşmak için “baraj” konusunu dert edinmeyip başka mekanizmalar aramaktan kastedilen Türkiye milletvekilliği ise du..]]> Sat, 27 Jul 2013 11:08:03 +0400 Hz. Ali'nin neyini seviyoruz? https://www.evrensel.net/yazi/62504/hz-alinin-neyini-seviyoruz https://www.evrensel.net/yazi/62504/hz-alinin-neyini-seviyoruz? Başbakan Erdoğan’ın ekonomi dışındaki her gerilimli gündemden siyaseten kârlı çıkma pozisyonuna diyecek sözüm yok doğrusu. İşin bu boyutu siyasal özne ve alternatif tartışmasına gider. Siyasal gündemi ve kamplaşmayı istediği gibi kurgulama imkanı ayrıca tartışılmaya değer bir durumdur. Ali’yi sevmek üzerine kurulu dört dörtlük Alevilik iddiasının bir tarafı “Memlekete komünizm gelecekse onu da biz getiririz” noktasına gelip dayansa da biz şimdilik işin o tarafını bir kenara bırakalım. Türk sağı, tam da güçlü bir tarih söylemi sergileme tercihine rağmen aynı oranda sorunlu bir tarih hafızasına sahiptir. Osmanlıdan devralınan Sünni algının beslendiği dört halife dönemi okuması da bunun tipik yansımalarından birisidir. Bir çok Sünni kaynakta kayıt altına alınmış olmasına rağmen Peygamberin vefatından hemen sonra başlayan siyasi tartışmalara kulak tı..]]> Fri, 19 Jul 2013 22:31:47 +0400 İslam'ın iddiası ve Müslümanların hali https://www.evrensel.net/yazi/61961/islamin-iddiasi-ve-muslumanlarin-hali https://www.evrensel.net/yazi/61961/islamin-iddiasi-ve-muslumanlarin-hali? Bir dünya görüşünü ona inandığını iddia edenler üzerinde tartışmak son derece sorunludur. İdeolojileri ve taraftarlarını ayrı ayrı ele almak, hem içerden yapılan muhasebe arayışlarında hem dışarıdan yapılan eleştirilerde önemlidir. İslam algısını tartışmayı vahyi tartışmak, dolayısı ile Allah’ı tartışmak gibi sunanlar aslında kendi yorum ve tercihlerini tartışmasız dayatmak için kutsalların arkasına saklanmayı tercih ediyorlar. Kur’an’ın kendisini tartışmaya açan hatta bu yönde meydan okuyan tavrı karşısında, inananların tam tersi savunmacı refleksleri yüzyılların alışkanlığını yansıtıyor. Bu yaklaşımın faturası ise, kendisi ile yüzleşmekten kaçınıp yaşadığı tüm tatsızlıkların suçunu kendisi dışındakilerde görme hastalığı. Bu eksende sayabileceğimiz onlarca örnekten bir kaçı üzerinden yola çıkalım. Ramazan ayını karşılarken Hizbullah’ın kontrol..]]> Mon, 15 Jul 2013 09:38:51 +0400 Darbeye karşı olmak https://www.evrensel.net/yazi/61253/darbeye-karsi-olmak https://www.evrensel.net/yazi/61253/darbeye-karsi-olmak? Mısır’da göstere göstere gelen bir askeri müdahalenin ardından Türkiye’de darbe karşıtlığının ne kadar güçlü olduğunu gördük. Meğer memleketimizde herkes demokrasi aşığıymış da bizim haberimiz yokmuş. Es kaza Tahrir’de toplanan halkın taleplerini, itirazlarını hatırlatan bir cümle kursanız, siz de darbecilerle cehennemde birlikte haşrolacağınıza dair mesajlar alıyorsunuz. Mısır’da iktidarda olanların peşinen cennete gideceğine kanaat getiren Türkiye muhafazakarları, onlara karşı muhalefet edenlerin de cehenneme gideceğine hükmetmekten çekinmiyorlar. İktidarı savunmak ile demokrasiyi savunmanın aynı şey olmadığını, askeri yönetimle sivil siyaset arasındaki farkın üniformadan ibaret olamayacağını bırakın anlamaya, dinlemeye niyeti olmayan bir tavırla karşı karşıya bulunmaktayız. Kendi ülkesinde seçilmiş belediye başkanları elleri kelepçeli tutuklanırken hiçbir..]]> Fri, 05 Jul 2013 10:25:40 +0400 20 yıl, 18 ay ve sessiz kalmamak gerek https://www.evrensel.net/yazi/60658/20-yil-18-ay-ve-sessiz-kalmamak-gerek https://www.evrensel.net/yazi/60658/20-yil-18-ay-ve-sessiz-kalmamak-gerek? İnsan hakları savunucularının yapabileceği en son şey acıları yarıştırmaktır. Bu topraklarda kim daha çok acı çekti, hangi kesim daha fazla yok sayıldı, katledildi, gibi soruların cevabını ararken acıları yarıştıran bir tarzı değil, aslında herkesin payına düşen bir mağduriyetin varlığını ön plana çıkartmalıyız. Böyle yaklaştığınızda hesap yapmaya Kerbela’dan başlayabilirsiniz, Anadolu’daki Kızılbaş katliamlarından da. Yirminci yüzyılın başında Anadolu’da Müslüman olmayan topluluklara yönelik gerçekleştirilen dinsel temizlik(!) operasyonlarından da söze girebilirsiniz, Türk olmayan Müslüman topluluklara yönelik katliam ve sürgün politikalarından da. Ben bu kısa yazıda sadece iki sembolik tarihi buluşmaya vurgu yapmaya çalışacağım. Birisi malum 2 Temmuz 1993 tarihinde gerçekleşen Madımak Katliamı’nın üzerinden geçen 20 yıl. Diğeri 28 Aralık..]]> Fri, 28 Jun 2013 10:47:08 +0400 İslamcılığın yol ayrımı: Milli irade mi? İnsani değerler mi? https://www.evrensel.net/yazi/60014/islamciligin-yol-ayrimi-milli-irade-mi-insani-degerler-mi https://www.evrensel.net/yazi/60014/islamciligin-yol-ayrimi-milli-irade-mi-insani-degerler-mi? Türkiye muhafazakarlarının, yaptıklarını, değerler dünyası üzerinden savunmak yerine, sayısal çoğunlukları üzerinden savunmaları üzücü bir durumdur. Siyasete, maneviyat ve değerler dünyasından bir şeyler katmak iddiası ile başlayıp, zamanla merkez sağın kaba çoğunluk algısına sığınmak İslam-siyaset ilişkisinin Türkiye’ye yansıyan travma boyutudur. Siyasete girerken yapılan ihtiyaç analizinde ne derece samimi olunduğunu da böylece gösterdiler. Merhum Erbakan’ın merkez sağ partilere rağmen siyaset arenasına giriş iddialarını hatırlamaya ve bugün için ne anlam ifade ettiğini sorgulamaya çalışalım. Ortaya çıkan tablo, hazin bir mankurtlaşma öyküsüdür. İktidar mevzilerini ele geçiren, ama eleştirdiği iktidar sahiplerinin yaptığını tekrarlayan bir siyasal duruştan söz ediyoruz. Elbette temsili demokrasi zemininde sayısal çoğunluk öneml..]]> Fri, 21 Jun 2013 14:29:16 +0400 Sokak siyaseti https://www.evrensel.net/yazi/59446/sokak-siyaseti https://www.evrensel.net/yazi/59446/sokak-siyaseti? Siyasetçilerin sokağı anlamak yerine tanımlama çabasının siyaset literatüründe tam karşılığı toplum mühendisliğidir. Hele Taksim Gezi Parkı ile başlayan ve Türkiye’nin her tarafına yayılan eylemleri faiz lobileri ve İsrail ile ilişkilendirerek tarif etme niyeti, bu toplum mühendisliğinin zirve yapmasıdır. Ortadoğu’da yaşananlarla Türkiye’dekilerin bir merkezden yönetildiği iddialarını ister “günaydın” diyerek karşılayın isterseniz “geçmiş olsun” mesajı yayınlayarak. Başkasının baharını alkışlayıp kendi ülkesindekine tahammül edemeyen yaklaşımlar, tutarsızlıklarını biraz da içine düştükleri telaşa borçlular. İngiltere’de G8 protestocularına yönelik sosyal medya kısıtlamalarını örnek gösterecek kadar ölçüyü kaçıranlar, bu tepkileri de faiz lobileri ve İsrail üzerinden mi tanımlayacaklar? Tıpkı Arap..]]> Fri, 14 Jun 2013 15:31:26 +0400 Başbakanı kime yedirmeyelim? https://www.evrensel.net/yazi/58854/basbakani-kime-yedirmeyelim https://www.evrensel.net/yazi/58854/basbakani-kime-yedirmeyelim? Bu sorunun cevabını arayacağımız yer siyasette başarı için her yolu mübah görenlerle, etik değerleri önemseyenler arasındaki farktır. Başbakanın Türkiye dönüşü mesajının hedefine oturttuğu faiz lobisi ve finans merkezleri, elbette yaşadığımız süreçten organize biçimde faydalanmak isteyeceklerdir. Ama henüz kendisi ülkeye dönmeden başlatılan “Başbakanımızı yedirtmeyeceğiz” kampanyasının muhataplarını, ekonomi dünyasından çok siyaset arenasında aramamız gerektiğini sanıyorum. “Bu ülkede Başbakanları kim yer ?” sorusundan, Erdoğan, Menderes ve Özal için farklı cevaplar çıkarılmalıdır. Siyasal çözümlemeleri ezberlenmiş şablonlara uydurmaya çabalamak, uymayan taraflarını görmezlikten gelmek, tam da Başbakanın sıkça vurguladığı ideolojik körlüktür. Menderes ve Özal dönemini uzun tahlile imkanımız ..]]> Fri, 07 Jun 2013 11:18:52 +0400 Cumhuriyetçilerin cihadı ve 'memurlaşma' https://www.evrensel.net/yazi/58329/cumhuriyetcilerin-cihadi-ve-memurlasma https://www.evrensel.net/yazi/58329/cumhuriyetcilerin-cihadi-ve-memurlasma? ABD’li Cumhuriyetçi Senatör John McCain’in Suriye ziyareti aslında Türkiye’nin Suriye politikalarını da daha görünür kıldı. Türkiye, geçtiğimiz günlerde hem ABD yönetimi hem AB ülkelerini Suriye’de daha aktif silahlı destekçi kılmak için yoğun çaba sarf etti. Suriye’de ÖSO mensuplarının, ABD’li ziyaretçilerinden hava saldırısı talebi, Irak’ta yaşanan senaryoya çok benziyor. Uçuşa yasak bölge ilanı için alt yapı oluşturuluyor. Yazının konusu ABD politikaları olmadığı için işin bu boyutunu daha fazla uzatmayalım. Bence daha dikkate değer olan, Türkiye ve Suriye’de desteklediği güçlerin ABD içinde cumhuriyetçilerle daha yakın oluşudur. Cumhuriyetçilerin Ortadoğu politikalarının, Demokratlardan hangi noktalarda ayrıldığını biraz açtığınızda, Türkiye’nin düşt&..]]> Fri, 31 May 2013 10:34:47 +0400 Siyasal dönüşüm, haklar ve barış https://www.evrensel.net/yazi/57701/siyasal-donusum-haklar-ve-baris https://www.evrensel.net/yazi/57701/siyasal-donusum-haklar-ve-baris? Bu hafta sizlere iki önemli etkinlikten söz etmek istiyorum. Birincisi FIDH kongresi. İstanbul’da yüzün üzerinde ülkenin insan hakları savunucusunun buluştuğu toplantının ana teması ‘Siyasal Dönüşümler ve İnsan Hakları’. Hukuk alanındaki düzenlemelerde dünya deneyimleri ve ekonomik sosyal haklar buluşmanın iki çalışma konusunu oluşturdu. Hak savunucularının dünyada yaşanan gelişmeler ve özel olarak Türkiye okumalarını dinleme imkanı bulduk. İnsan hakları aktivistlerinin gerçekleri bütün çıplaklığı ile paylaşmasının yanında siyasal rejimleri etkileyebilme amaçlı çalışmalarını birlikte ele almak gerekir. Siyasal dönüşüm mücadelesini ister muhalif siyasetin içinden ele alın, isterse daha insan hakları mücadelesi üzerinde değerlendirin, asıl dinamiğin toplumsal katılım ve müdahale kapasitesine odaklandığını gör&..]]> Fri, 24 May 2013 10:45:54 +0400 Kimyasal kolay ama iyi çocuklar lazım https://www.evrensel.net/yazi/57068/kimyasal-kolay-ama-iyi-cocuklar-lazim https://www.evrensel.net/yazi/57068/kimyasal-kolay-ama-iyi-cocuklar-lazim? Başbakan Erdoğan’ın ABD ziyareti sonrası çoğu gazetenin manşeti “Esad’ın gönderileceği” kurgusuna odaklandı. Bazı yayın organları, daha açık biçimde, yönetim yapısı bozulmadan “Esad’ın sistemden çıkartılması” biçimindeki beklentiyi yansıttılar. Suriye sorununu Esad’a indirgemek, mutlu olmak isteyen bir Türkiye siyaseti için anlaşılabilir gözüküyor. Psikolojik açıdan sembol liderlerin konumu, elbette bir siyasal sistem için önemlidir. Esad devrilirse zamanla sistem de yıkılır hesabı elbette boş bir hesap değildir. Ancak Suriye’nin geleceğini buraya hapsederek tartışmanın kendisi son derece yanıltıcıdır. Başından beri Esad sonrasını kendine dert edinen batılı ülkeler, Suriye’de “iyi çocuklar” bulmanın ve bunları egemen kılabilmenin zorluklarını görüyorlar. El Nusra’nın kendisinin de saklamadığı el K..]]> Fri, 17 May 2013 09:10:09 +0400 Askeri müdahale ve toplumsal alternatif https://www.evrensel.net/yazi/56444/askeri-mudahale-ve-toplumsal-alternatif https://www.evrensel.net/yazi/56444/askeri-mudahale-ve-toplumsal-alternatif? Başbakan Erdoğan, ABD tarafından başlatılacak, Suriye’ye yönelik bir harekatı Türkiye’nin destekleyeceğini çok net biçimde ifade etti. Hatta bunu başından beri ifade ettiklerini de vurgulayarak. Irak’a yapılan askeri müdahale konusunda Türkiye’nin pozisyonunu pişmanlık ve keşke duyguları ile sorgulayan bir tutum ile karşı karşıyayız. ABD ile Rusya arasında bir uzlaşma söz konusu olmadıkça, Suriye’ye yönelik doğrudan askeri müdahale adımının atılması kolay gözükmüyor. Uluslararası ilişkilerde de, iç politika zemininde de siyasal iradenin askeri çözüm arayışlarına yönelmesi, güç dengeleri ekseninde tartışılmalıdır. Bedelini öncelikle ve en ağır biçimde, yönetilenlerin, cepheye sürülenlerin ödeyeceği savaşlar karşısında duracak bir siyasal akıl ve vicdan, ancak insanlığın karşı duruşu ile gelişebilir. Gelişen savaş t..]]> Fri, 10 May 2013 11:08:52 +0400 Anayasayı Akil İnsanlar yazsa https://www.evrensel.net/yazi/54639/anayasayi-akil-insanlar-yazsa https://www.evrensel.net/yazi/54639/anayasayi-akil-insanlar-yazsa? Önce soruyu tersinden soralım. Akil insanlar yeni bir anayasa yazsa, acaba nasıl bir metin çıkarırlar ? “Özgürlükçü, eşitlikçi, çoğulcu bir metinde uzlaşabilirler mi ?” ya da “Üyelerinin tamamını hükümetin belirlediği bir heyetin bu işi yapması kabul görür mü ?” gibi soruları şimdilik bir kenara bırakalım. Toplumun bir barış ve çözüm sürecine ikna edilmesi ise asıl mesele, “Nasıl bir barış?” ve bunu hukuki güvenceye alacak “Nasıl bir anayasa?” sorularının cevabını bilmek toplumun hakkı olsa gerek. Yeniden başa dönelim. Akil insanlar halka sunmak üzere üzerinde uzlaştıkları bir anayasa hazırlasalar bu anayasa nasıl bir çerçeveye otururdu ? Bu onların işi değil deyip baştan reddetmeyin. Anayasa hazırlama yetkisi siyasetçiler tarafından kullanıldıktan sonra, sadece vatandaş sıfatıyla bir araya gel..]]> Fri, 19 Apr 2013 10:37:46 +0400 Gençler neden geçmişi tekrar eder? https://www.evrensel.net/yazi/54054/gencler-neden-gecmisi-tekrar-eder https://www.evrensel.net/yazi/54054/gencler-neden-gecmisi-tekrar-eder? Devlet nasıl eğitim sistemini topluma güvensizlik üzerine bina ediyorsa, çoğu toplumsal muhalefet dinamiği de iç eğitim paradigmasını aynı güvensizliğin bir boyutu üzerine inşa ediyor. Eski korkular ve öğretilmiş düşmanlıklarla yüzleşen, hesaplaşan bir yaklaşım geliştirmek yerine ihtiyaç duydukça başvurmak üzere bu gerilim mantığını diri tutacak anlayışlar tercih ediliyor. Toplumsal hareketlerin kurucu ya da öncü kadrolarının yaptıkları yanlışları tekrarlayan onları yeniden üreten bir gençliğin değil ülkenin kurtuluşuna hizmet etmesi gençliğin sağlıklı bir zihinsel gelişim sergilemesine bile katkıda bulunması düşünülemez. Elbette geçmişin taktir edilmesi gereken alışkanlıklarını yaşatmanın yolları aranmalı ve bu erdemlerin yeni kuşaklarca sürdürülmesinin teşvik edilmesi gerekir. Ancak geçmişin hatalarından ders alınarak hiç olmazsa ay..]]> Fri, 12 Apr 2013 12:25:38 +0400 Akıl ve ahlak bir araya gelemez mi? https://www.evrensel.net/yazi/53485/akil-ve-ahlak-bir-araya-gelemez-mi https://www.evrensel.net/yazi/53485/akil-ve-ahlak-bir-araya-gelemez-mi? Barış adına atılan her adımı desteklemek, bir kişinin bile ölmesini önleyebilecek girişimleri önemsemek gerekir. Barış çabalarını desteklemek, barış adına yapılan yanlışlara göz yummayı değil bilakis bu sürecin doğru zeminde yürümesi için eleştiri yapmayı gerektirir. Düne kadar akil adamlar mekanizmasını ve bu heyette adı anılan isimleri en ağır hakaretler ederek hedef haline getirenlerin şimdi bu heyette boy gösteriyor olması bile tek başına eleştiri yapmayı haklı kılmaya yeter. Yazının başlığında biraz soyutlaştırıp, kibarlaştırdığımız soruyu bir kez daha ve daha somut biçimde sormak zorundayız. Bu tür akil adam olmak için ahlaksız olmak şart mıdır? Bu çalışmanın içinde yer alan, bu güne kadar barış çabasında tutarlı ve bedel ödemeyi göze almış isimleri tenzih ederek ifade etmeliyiz ki, kadroda yer alan isimlerin ciddi bir kısmının önce kendisinin barışa ikna edilme..]]> Fri, 05 Apr 2013 13:08:47 +0400 Ortadoğu'da özür, tazminat ve cezasızlık https://www.evrensel.net/yazi/52871/ortadoguda-ozur-tazminat-ve-cezasizlik https://www.evrensel.net/yazi/52871/ortadoguda-ozur-tazminat-ve-cezasizlik? Adalet olmadan barışın olamayacağına inanıyorsanız adaletin nasıl mümkün olabileceğine dair kafa yormanız gerekir. Tabii barışa yüklediğiniz anlam en dar bağlamında “akan kanın durması” ise işi bu kadar uzatmayıp, cümleyi tersinden kurar ve “Barış olmadan adalet olmaz” diyerek sürdürülmesi imkansız bir istikrar ve güvenlik savunusu içine girersiniz. Çatışmasızlık, gerçek bir barışın inşası için önemli bir fırsat olabilir. Tabii bu fırsatı adaletin tesisi lehine kullanacak bir irade varsa. Filistin sorunu ile Kürt sorununun birlikte ele alınmasından rahatsız olan okuyucularımız kızmasınlar. Mavi Marmara ile Roboski konusunda takınılan tavrın adalet ve barış algısı açısından benzer yönlerini ele alacağım. Özür konusunda İsrail’in Mavi Marmara’da takındığı tavır ile Türkiye Hükümetinin Roboski’de takındığı tavır aslında gayet benzer ..]]> Fri, 29 Mar 2013 11:22:00 +0400 Türkiye eski silahlarını bırakabilir mi? https://www.evrensel.net/yazi/52280/turkiye-eski-silahlarini-birakabilir-mi https://www.evrensel.net/yazi/52280/turkiye-eski-silahlarini-birakabilir-mi? Silah bırakma kavramı sadece ateşli silahların terk edilmesi ile ilgili değil, belki daha çok politik araç haline gelen geniş anlamdaki silahların terk edilmesi ekseninde tartışılmalıdır. Bu bağlamda ele aldığınızda Türkiye’nin güvenliği için kullanılagelen silahları bırakıp bırakamayacağı son derece önemlidir. Bu konuyu magazinleştirip, ordunun feshedilmesi, silahlı kuvvetlerin silahsızlandırılması gibi tartışmalar yapmaya kalmak işi sulandırmaktır. Türkiye’nin gerek iç güvenlik gerekse dış güvenlik gündemi ile ilgili yeni bir sorgulama süreci yaşaması gerekiyor. Sürdürülen eski alışkanlıklar, hâlâ tümüyle ajandadan silinmeyen politik yaklaşımlar, terk edilmesi çok daha zor “silahlar” durumundadır. Bölge ülkeleri ile ilişkilerde adeta “silah” gibi görülen etnik ve dinsel partnerler artık değil Türkiye’nin ba..]]> Fri, 22 Mar 2013 10:52:07 +0400 Dikmen modeli çözüm https://www.evrensel.net/yazi/51668/dikmen-modeli-cozum https://www.evrensel.net/yazi/51668/dikmen-modeli-cozum? Kentsel dönüşüm adına gerçekleştirilen gecekondu yıkım çalışmalarında Dikmen ilginç bir tabloyu ortaya çıkardı. Daha insani koşullarda yaşamak nasıl bir haksa, şehrin arazisi üzerinden elde edilmek istenen ranta karşı durmak da bir hak hatta sorumluluktur. Kentsel dönüşüm adına yapılmak istenenin faturasını toplumun her kesiminden gecekondu sakinleri yaşıyorlar. Sadece Ankara’da Mamak, Solfasol ve Dikmen semtleri bunun çok açık örnekleri. Ankara 1970’li yıllar ve öncesinde aldığı göç itibarı ile Anadolu’nun farklı kültürel kimliklerini yansıtır. Şehrin kuzeyinde yer alan hava alanı yoluna daha çok muhafazakar, Sünni nüfus yerleşmiş ve son yıllarda TOKİ eliyle yürütülen yapılanma dolayısı ile o bölgede on yıllardır yaşayan insanların imarlı arazileri neredeyse Çubuk barajına kaydırılmıştır. Dikmen ise daha çok..]]> Fri, 15 Mar 2013 11:37:19 +0400 NATO'nun dediği mi olur? https://www.evrensel.net/yazi/51020/natonun-dedigi-mi-olur https://www.evrensel.net/yazi/51020/natonun-dedigi-mi-olur? Anadolu’da küçük esnaf dükkanlarında asılı “Allah’ın dediği olur” levhasını hepimiz biliriz. Bu ifade kişi iradesini yok sayan, hafife alan bir dünya görüşünü yansıtmaz ama insanın gücünün sınırlarını da hatırlatmış olur. Kader ve irade konusu İslam felsefesinin en zor tartışma alanlarından birisidir. Cebriye ekolu kişi iradesini son derece edilgen bir konuma oturturken, Mutezile ise bunun tam tersi bir inisiyatif tanıma yolunu tercih etmiş ve nerede ise insanı nihai belirleyici olarak görmüştür. Bu konuda Ehli Sünnetin inanç dünyasına yönelen Eşari ve Maturudi gelenekleri arasındaki yaklaşım farkı bile büyük ayrışmalara neden olmuştur. Ancak, İslam inanç sistematiklerinin ortaklaştığı en temel nokta, hiçbir yer yüzü gücünün insan iradesi üzerine ipotek koyamayacağı esasına dayanır. İnsanın kurtuluşunun teminat..]]> Fri, 08 Mar 2013 11:39:54 +0400 Savaş kolay mı? https://www.evrensel.net/yazi/50307/savas-kolay-mi https://www.evrensel.net/yazi/50307/savas-kolay-mi? Barışı anlamanın yolu savaşı doğru anlamaktan geçer. Kavramları zıtları üzerinden de algılamayı bilmek gerekir. Barışın ne kadar önemli olduğunu ifade edebilmek için, savaşı hafife alan değerlendirme yapmak, savaşın da barışın da ne ifade ettiğini bilmemektir. Başbakanın konuşma metinlerini hazırlayanlar “savaşın kolay barışına zor” olduğunu iddia etmişler. Barışın bazı yönleri ile zor olduğu doğrudur. Ancak bu savaşın kolay olduğu anlamına gelmez. Kaldı ki savaşın zorluklarını bilemeyen, barışın değerini de hak ettiği ölçüde bilemez. Savaşmayı göze almak zordur. Savaşı durdurmaya gücümüz yetmiyor olabilir ama barışı kolaylaştırmak bizim ellerimizdedir. Kendi ellerimizle zorlaştırdığımız barışı, inşa edemediğimiz için savaşmak zorunda kalmanın neresi kolay olabilir. Zorluk ya da kolaylık, peşinen bir erdemlilik ifade etmez. Övülmeye ve öncelenmeye değer olan erdemli davranmaktır. B&oum..]]> Fri, 01 Mar 2013 09:50:33 +0400 NATO, Peygamber ordusu mu? https://www.evrensel.net/yazi/49670/nato-peygamber-ordusu-mu https://www.evrensel.net/yazi/49670/nato-peygamber-ordusu-mu? Yazının başlığı bazılarını rahatsız etmiş olabilir. Ağır bir ifade olduğunun farkındayım.Ancak yaşadığımız süreci, adım adım ilerlediğimiz noktayı daha hafif tanımlamalarla izah etmek mümkün gözükmüyor. Türk Silahlı Kuvvetlerinin tutumunu 28 Şubat döneminde bile olumlu yorumlayarak, Peygamber ordusu sıfatını kullanmayı tercih edenler vardı. Ordudan uzaklaştırılanları radikal unsurlar olarak tarif edip, mekanizmanın esasına dair söz söyletmemeyi tercih edenlerden bugünkü duruma duyarlılık göstermelerini beklemiyoruz elbette. Bugünkü durum ve yarınlara dair muhtemel gelişmeleri birazcık tarif etmeye çalışalım. NATO’nun soğuk savaş sonrası “İslami terör” kavramını hedef olarak güncellemesinin son derece geniş bir anlamı vardı. Kendilerini cihatçı olarak tarif eden küçük silahlı gruplardan bunlara destek verdiği iddia edilen ülkelere kadar bir ç..]]> Sat, 23 Feb 2013 12:37:41 +0400 Alternatif Suriye siyaseti https://www.evrensel.net/yazi/49124/alternatif-suriye-siyaseti https://www.evrensel.net/yazi/49124/alternatif-suriye-siyaseti? Siyaset analizlerinde ikinci yol ve üçüncü yol tartışmaları sadece söylem açısından değil politik tutum açısından da önemlidir. İki farklı siyasetin varlığını kabul edip, kendinizi üçüncü bir alternatif olarak tarif etmeye çalıştığınızda kitle psikolojisinde oluşturacağınız karşılık bir çok açıdan tartışmalı olur. İktidar içi alternatifleri sahici toplumsal çözüm alternatifleri olarak görmüyor ve mevcut alternatiflerin birbirini beslediği tezi üzerinden kendi sözünüzü ifade etmek istiyorsanız önce mevcut siyasetler üzerine net değerlendirmeler yapmak durumundasınız. Necip Fazıl’ın Türkiye siyasetinde sağ ve sol merkez partilerini paranın iki yüzüne benzetmesi anlamlı bir sembolleştirmedir. Düzen partilerini tek parti gibi kabul edip bunun karşısında bir toplumsal muhalefet alternatifi inşa etmeye ç..]]> Fri, 15 Feb 2013 11:42:05 +0400 İsrail vurdukça https://www.evrensel.net/yazi/47907/israil-vurdukca https://www.evrensel.net/yazi/47907/israil-vurdukca? Suriye’de yaşanan uluslararası hesaplaşmanın hangi aşamasındayız? Bir uzlaşma noktasına son derece yakın olduğumuz için mi İsrail açık ve doğrudan müdahil olma tavrı içine giriyor ? Yoksa tam tersine kaosun uzayacağı varsayımından hareketle mi boşluktan istifade ediyor ? Son saldırı kontrollü bir gerilimin mi işareti yoksa bölgenin kolayca kontrol edilemeyeceğinin işaretleri mi verilmek isteniyor? Her ne niyetle olursa olsun ve süreç hangi seyre girmiş olursa olsun Suriye’de durum Türkiye’nin çıtayı koyduğu noktada şekillenmeyecektir. Türkiye’nin doğrudan Başbakan üzerinden ve olabilecek en yüksek perdeden verdiği mesajların pratikte hiçbir karşılığı yok. Buna Türkiye’nin tek başına gücü yetmeyeceği gibi kurduğu ittifakları da aşan bir tablo söz konusu. Geriye kalan tek ihtimal gerilimin tavan yaptığı noktada uzlaşma ile bir orta nokta bulunacaksa Tü..]]> Fri, 01 Feb 2013 10:59:19 +0400 Başbakan Nobel için daha ne yapsın? https://www.evrensel.net/yazi/47328/basbakan-nobel-icin-daha-ne-yapsin https://www.evrensel.net/yazi/47328/basbakan-nobel-icin-daha-ne-yapsin? Kürt sorununun bu sefer diyalog yolu ile çözüleceği umudu hiçbir somut gerekçeye dayanmadığı halde yayılıyor. Tarihteki isyanların bitiriliş yöntemlerine baktığınızda bu umudun son derece işlevsel olduğunu görürsünüz. Muhatabı masaya oturmaya mecbur etmenin bir yolu zor kullanmak ise diğer yolu beklenti oluşturmaktır. ABD’nin yeni sürece kol kanat gererken, Öcalan’ı devre dışı bırakma arzusu gittikçe kendini hissettirmeye başladı. Bu süreçten rahatsız olan ülkeler kategorisinde özellikle İran, Suriye ve İsrail’i saymayı tercih edenler, bir süre sonra içine çekildiğimiz zeminin bir tarafı diyalog ise diğer tarafının suikastlar olduğunu görecekler. Kürt sorununun varlığını bile kabul etmeyip, bir de üstüne üstlük İmralı Adası’na giden milletvekillerini kendisinin gönderdiğini ifade edecek kadar ileri giden bir B..]]> Fri, 25 Jan 2013 13:34:44 +0400 Samimiyet yetmez tutarlılık sınavı https://www.evrensel.net/yazi/46722/samimiyet-yetmez-tutarlilik-sinavi https://www.evrensel.net/yazi/46722/samimiyet-yetmez-tutarlilik-sinavi? Barışçı gelişmelerin yaşanması için samimiyet zorunludur. Ancak samimiyet davranışlara yansıdığı ölçüde izlenebilir, gözlemlenebilir bir değerdir. Davranışlarda tutarlılık ise çok net ölçülebilir bir durumdur. Barış yolunda samimiyet, tutarlılıktan ayrı ele alınamaz. Tutarlılık konusunda bir sorgulama yapmadıkça samimiyeti test etmek mümkün değildir. Paris’te öldürülen üç kadının cenaze töreninin “samimiyet sınavı” baskısına tabii tutulduğu günlerde bir başka açıklama kamuoyuna yansıdı. Kandil’e yönelik hava saldırısında 14 kişinin hayatını kaybettiği ilan edildi. Bir taraftan operasyonlara devam edip diğer yandan muhatabınızı samimiyet testinden geçirerek sağlıklı bir diyalog kuramazsınız. Samimiyet de tutarlılık da her iki taraf için geçerli ölçülerdir. Devletin her türlü ilke ve değerden..]]> Fri, 18 Jan 2013 12:08:17 +0400 Paris'teki hesabı kim ödeyecek? https://www.evrensel.net/yazi/46086/paristeki-hesabi-kim-odeyecek https://www.evrensel.net/yazi/46086/paristeki-hesabi-kim-odeyecek? Gerçekleştirilen infazın faturasının kime kesileceği olayın sorumlusunun kim olduğu kadar önemlidir. Kürt sorununun çözümünde “görüldükleri yerde öldürme” ile “görüşme” yöntemini birlikte devam ettirme tercihi en yüksek düzeyden dile getirilmektedir. Türk kamuoyunun görüşmelere tepkisini azaltmak için böyle bir dil tercih edilmek zorunda diyenler, operasyonlar ve tutuklamalarla ilgili ikna edici bir açıklama yapmak zorundadır. Son suikast Ankara’nın muradını, niyetini ne kadar yansıtır, ne kadar sabote eder önümüzdeki günlerde göreceğiz. İç hesaplaşma ya da provokasyon analizinde, kendine hiçbir pay çıkarmak istemeyen söylemler tercih edilse de sabotajın kim eliyle ve neden geliştirilmiş olabileceği ciddiyetle sorgulanmalıdır. Ankara’nın sahiden Kürt sorununu çö..]]> Fri, 11 Jan 2013 10:04:05 +0400 Geçen yıllardan devreden hesaplar https://www.evrensel.net/yazi/45535/gecen-yillardan-devreden-hesaplar https://www.evrensel.net/yazi/45535/gecen-yillardan-devreden-hesaplar? Her yeni yılın beklentilerini ifade etmeye kalktığımızda sanki hayata yeni başlıyormuşuz gibi değerlendirmeler yapmak işimize geliyor. Sanki geçmişten devraldığımız hiçbir hesap yokmuş gibi sıfırdan yeni hesap yapma hakkını kendimizde görüyoruz. Oysa basit bir işletme defterinde mümkün olmayan şeyi, bir toplumun hayatında uygulamaya kalkmak imkansızdır. Toplumlar hatırlamakta zorlanabilirler hatta unutmayı tercih edebilirler ama toplumsal çabalara öncülük etme iddiasında olanların böyle bir hakkı yoktur. Geçmişin yüklerinden kurtulmamız gereken konularda tam tersine eskiye mahkum olup, takipçisi olmamız gereken alanlarda kilometreyi sıfırlama eğilimi içinde olmamız ruh sağlığımızın son derece problemli olduğunu göstermeye yetiyor. 2013 yılında bölgemizi bekleyen sorunların ne kadar büyük kırılmalar doğuracağını bile bile eski alışkanlıklarla tutum almaya devam etme eğilimi a&cced..]]> Fri, 04 Jan 2013 12:54:43 +0400 Kuvvetler ayrılığı kurban olsun sana https://www.evrensel.net/yazi/44300/kuvvetler-ayriligi-kurban-olsun-sana https://www.evrensel.net/yazi/44300/kuvvetler-ayriligi-kurban-olsun-sana? Kuvvetler ayrılığı diye tarif edilebilecek bir sistem Türkiye’de var mı? Varsa hangi ölçüde işlevsel ve nerelerde kendini hissettiriyor? 1920’den cumhuriyetin ilan edildiği 1923 tarihine kadar meclis içi tartışmalara baktığınızda resmen partiler olmasa da yasama-yürütme ayrılığından söz edebiliriz. Zaten bu nedenle daha çok meclis hükümeti modeline benzediği iddia edilir. Çok partili dönemden itibaren sorguladığınızda ise bugün dahil meclisin yürütme organı karşısında ciddi bir anlamı olmadığını kolayca söyleyebiliriz. Özellikle seçim ve siyasi partiler düzeni bunun en önemli nedenlerindendir. Yargı ile yürütme ilişkisine gelince, adları değişse de neredeyse tüm tarih özel yetkili olağan üstü mahkemeler tarafından şekillendirilmiştir. Zaman zaman siyasi iktidar ile askeri bürokrasi ya da yargı arasında yaşanan kavgalar elbett..]]> Fri, 21 Dec 2012 09:40:40 +0400 Nasıl bütçe, ne kadar demokrasi? https://www.evrensel.net/yazi/43611/nasil-butce-ne-kadar-demokrasi https://www.evrensel.net/yazi/43611/nasil-butce-ne-kadar-demokrasi? Bütçe görüşmeleri eskiden de siyasi polemikler dışında bir anlam ifade etmezdi. Liderler daha görünür biçimde sözlerini söyler ama çoğunluğu elinde bulunduran partinin parmak sayısı belirleyici olurdu. Bu seneki bütçe görüşmelerinde de bundan daha ileri bir tablo ortaya çıkmayacak. Hatta daha geriye gittiğimizi gösteren bir tartışma olarak Sayıştay raporsuz oylama gündemi ile karşı karşıyayız. Bir ülkenin yakın gelecekte nasıl yönetileceğini sadece günlük siyaset üzerinden tartışmak, hayali beklentiler içine dalmak ya da öğrenilmiş çaresizliğe boyun eğmektir. Türkiye siyasetinde çok partili hayata geçişin üzerinden 66 yılı geçse de sahici bir parlamenter mekanizmanın kurulamamış olmasında bütçe hazırlık yöntemlerinin belirleyici payı vardır. Parayı kim nasıl yönetiyorsa, egemenlik iliş..]]> Sat, 15 Dec 2012 08:07:20 +0400 Allah'ın hesabı ve affı https://www.evrensel.net/yazi/43045/allahin-hesabi-ve-affi https://www.evrensel.net/yazi/43045/allahin-hesabi-ve-affi? Günlük siyasette inanç dünyasının dilini kullanmanın kolaylaştırıcı tarafı ve getirileri olabileceği gibi ciddi riskleri de vardır. Konunun etik boyutu ise başlı başına bir değerlendirme konusudur. Başbakan Erdoğan’ın dokunulmazlıklarla ilgili BDP milletvekillerine verdiği mesajda “Allah bizi affetmez” sözleri, yine PKK ile ilgili “Örgütün bir hesabı var ama Allah’ın da bir hesabı var” sözleri, bu açıdan üzerinde durulmaya değer bir yaklaşımı yansıtmaktadır. Elbette herkes siyasette kullanacağı dili tercih hakkına sahiptir. Daha seküler bir dil, daha ideolojik bir dil, din dili ya da daha insani değerler vurgusu siyasetçiye kalmıştır. Tartışılması gereken bu dilin iç tutarlılığı ve toplumda oluşturacağı psikolojik yansımalardır. Eğer referanslarınız geleneksel İslami yaklaşıma dayanıyorsa onun “af ve hesap” konusunda Allah’a atfettiği tutum son derece net..]]> Fri, 07 Dec 2012 11:13:23 +0400 Statükonun hesabını İslamcılar ödeyecek! https://www.evrensel.net/yazi/42359/statukonun-hesabini-islamcilar-odeyecek https://www.evrensel.net/yazi/42359/statukonun-hesabini-islamcilar-odeyecek? Değiştirme iddiası siyasetin temel dinamiklerinden birisidir. Değişim beklentisi üzerine söylem inşa etmek, değişim rüzgarının semeresinden faydalanmak elbette bazı riskleri de göze almayı gerektirir. Ortadoğu’da statükonun sürdürülemez olduğu görüldükten sonra yeni iktidarın hangi aktörlerle inşa edilmesi gerektiğine dair arayış ve tartışmalar da başladı. Toplumsal dışlanmaya itirazı olan ve geniş halk kesimlerine başka bir dünyanın mümkün olabileceği umudunu aşılayan siyasal aktörlerin başında kendini İslama referans eden siyasi aktörler gelmektedir. En radikalinden, gelenekçisine, ılımlı ya da muhafazakarına kadar muhtelif tonlarda dini söylemi ön plana çıkaran siyasi aktörleri tanımlamak için iktidara yönelik arzuları üzerinden genelleme yapmak kaçınılmaz gözükmektedir. Nasıl bir İslam-toplum-siyaset ilişkisine inandıklarını karş..]]> Fri, 30 Nov 2012 10:47:44 +0400 Filistin rejim sorunu mu, harita sorunu mu? https://www.evrensel.net/yazi/41686/filistin-rejim-sorunu-mu-harita-sorunu-mu https://www.evrensel.net/yazi/41686/filistin-rejim-sorunu-mu-harita-sorunu-mu? Uluslararası nitelik kazanmış sorunların hangi ölçüde rejim sorunu ya da ne boyutta harita sorunu olduğu son derece önemlidir. Rejim değişikliği ile aşılabilecek nitelikteki krizler ile bunu aşan boyutta harita değişikliğinin kaçınılmaz olduğu sorunları ayrı tartışmak gerekir. Bazen anlamsız, imkansız çözümlerde ısrar etmek sadece daha fazla kan akmasına neden olur. Rejim değişikliğinin harita değişikliğinden daha kolay olmadığını da görebiliyoruz aslında. Kürt sorunu sınır aşan boyutlarına rağmen rejim değişiklikleri ile çözülebilir aşamanın sınırına dayanmıştır. Bileşik kaplar misali Kürtlerin yaşadığı bir ülkenin yönetim tarzının değişmesi tek başına yetmez ve toplumsal, demografik dinamikler komşu ülkelerin rejimlerini zorunlu olarak etkiler. Suriye ve Irak yönetimleri, çoğulcu etnik-inançsal yapısına uygun bir biçimde rejim değişikliğine gidilmez ve bu değişim s&..]]> Fri, 23 Nov 2012 11:43:51 +0400 'Kadrolu yalancılar ve kirlenmiş vicdanlar' https://www.evrensel.net/yazi/41073/kadrolu-yalancilar-ve-kirlenmis-vicdanlar https://www.evrensel.net/yazi/41073/kadrolu-yalancilar-ve-kirlenmis-vicdanlar? Yazının başlığındaki ifade, Fikret Başkaya’ile yapılan söyleşiler ve kendisine ait makalelerden oluşan “YALAN” isimli kitapta geçiyor. Özgür Üniversite yayınları arasında yer alan kitapta “yalanlı dünya” ve onun üzerinde olup biteni nasıl okumak gerektiğine dair son derece net mesajlarla verilmiş ipuçları yer alıyor. Üniversite, savaş, sol, Orta Doğu, kapitalizm, nükleer santraller gibi bir çok konunun ele alındığı söyleşi ve yazılar arasında benim yazımın başlığına taşıdığım ifade, Ermeni sorununun ele alındığı bölümde geçiyor. Benim siyasal hayata bakışımı yeniden şekillendiren, tarih anlayışımı sorgulamama vesile olan ilk kitaplardan birisi Paradigmanın İflası’dır. Tarih algımız ve tarih okumalarımızın siyasal düşüncelerimizi besleme, şekillendirme potansiyeli son derece yüksektir. Kahramanlık ve hamasetten ibaret bir tarih okumasından kurtulup &cced..]]> Fri, 16 Nov 2012 13:31:45 +0400 Muhalefet (sizseniz), muhalefet (sizsiniz) https://www.evrensel.net/yazi/40382/muhalefet-sizseniz-muhalefet-sizsiniz https://www.evrensel.net/yazi/40382/muhalefet-sizseniz-muhalefet-sizsiniz? Bir ülkede iktidar partisinin en geniş istişare toplantısının kapanış konuşmasına "muhalefet boşluğu" damgasını vuruyorsa o ülkede işler vahim durumda demektir. Bu tabloda iktidarın ne ölçüde payı olduğu başka bir tartışma konusu. Muhalefete tahammülsüzlük yada "bahtsız bedevi" düzeyinde polemiklerin olağan görüldüğü bir politik ortamda nasıl bir muhalefetin gelişmesi beklenebilir ? Eğer muhalefetin doğuşunu iktidarın izin ve beklentileri üzerine kurgulamıyorsanız, her türlü baskı ve aşağılama, tam da sahici bir muhalefete imkan oluşturur. Türkiye siyasi tarihinin son on yılını gözümüzün önünden geçirelim. 2002 öncesi siyasi kaos ortamında, seçim sisteminden kaynaklı olarak seçmen iradesinin yarısına yakını parlamentoda temsil imkanından mahrum oluyor ve bu tablo iki partili meclis denklemini ortaya çıkarıyor. Ana muh..]]> Fri, 09 Nov 2012 12:50:54 +0400 Asker ölümlerinde kimden şüphelenmeliyiz? https://www.evrensel.net/yazi/39737/asker-olumlerinde-kimden-suphelenmeliyiz https://www.evrensel.net/yazi/39737/asker-olumlerinde-kimden-suphelenmeliyiz? Sevag Şahin Balıkçı terhisine 23 gün kala ve ilginç bir tesadüf (!) eseri 24 Nisan’ın yıldönümünde arkadaşının silahından çıkan kurşunla hayatını kaybeden bir asker. 5 Kasım Pazartesi günü Diyarbakır’da görülecek davaya dikkat çekmek için Cumartesi annelerinin her hafta yaptığı Galatasaray eyleminin ardından 12.30 da anılacak. Şüpheli asker ölümleri son yılların insan hakları ihlalleri içerisinde önemli bir yer tutuyor. Ne yazık ki bir çok alanda olduğu gibi bu konuda da ne etkin idari soruşturma mekanizmaları işletiliyor, ne yargılama sürecinin sonucunda vicdanları rahatlatacak bir noktaya ulaşılıyor ne de meclis denetiminden ikna edici bir sonuca ulaşılıyor. Yasama, yürütme ve yargı içinden insanların acılarını bir nebze olsun hafifletecek tabloların çıkmıyor olması bir sistemin kokuşmuşluğunu, çürümesini gös..]]> Fri, 02 Nov 2012 09:59:54 +0400 Kitapsız muhafazakarlık ve İslam ahlakı https://www.evrensel.net/yazi/39164/kitapsiz-muhafazakarlik-ve-islam-ahlaki https://www.evrensel.net/yazi/39164/kitapsiz-muhafazakarlik-ve-islam-ahlaki? Herkesin kitaba inanmak gibi bir zorunluluğu olamaz elbette. Ama kendini “müslüman” olarak tanımlayan herkesin kitaba uygun davranma, kitabın koyduğu sınırlara uygun konuşma gibi bir sorumluluğu olduğu da unutulmamalıdır. Ben “ahlak” kelimesinin her türlü sıfattan bağımsız olarak da büyük bir anlam ifade ettiğine inananlardanım. “ Ahlak” kelimesinin bütün soyutluğuna rağmen hiç de muğlak olmayan, gayet net asgari sınırlara sahip olduğunu düşünüyorum. İnsan olmadan “Müslüman” ya da başka bir inanç sahibi olunamayacağı genellemesinden hareketle, ahlak olmadan hiçbir toplumsal kural geliştirilemeyeceği iddiası bazılarına abartılı gelebilir. Ahlak zabıtalığı hatta ahlak istismarının cirit attığı bir ortamda bu kaygının gittikçe yaygınlaşması hiç de anlaşılmaz bir durum değildir. Hukuk, bir yönü ile müeyyideye kavuşmuş ahlak kura..]]> Fri, 26 Oct 2012 10:31:23 +0400 Barış yolunu aşındırmak için https://www.evrensel.net/yazi/38596/baris-yolunu-asindirmak-icin https://www.evrensel.net/yazi/38596/baris-yolunu-asindirmak-icin? Vicdani ret çalışmalarından tanıdığımız Halil Savda* Roboskî’den Ankara’ya yürüyüşünü bugün tamamlıyor. Konu “yürümek” olunca Türkiye siyasi literatüründen akla gelen en meşhur ifade Süleyman Demirel’e aittir. “Yollar yürümekle aşınmaz” cümlesi, aslında Türkiye toplumsal hareketlerinin, sokak gösterilerinin siyasal karar süreçleri ile ilişkisini, etkisini de ifade eder. Türkiye’de barış çabaları açısından henüz yol aşındıracak düzeyde güçlü yürüyüşlere şahit olmadık. Barış mücadelesini, insanlık tarihinin uzun yol yürüyüşü içinde ele aldığınızda elbette her sembolik adım yeni yürüyüşlere öncülük edecektir. Barış koşullarının inşasında, barış arayışının toplumsallaşması dışında bir beklenti ve umudumuz yoksa y..]]> Fri, 19 Oct 2012 16:03:38 +0400 Notanın rotası karışmış olmasın https://www.evrensel.net/yazi/38056/notanin-rotasi-karismis-olmasin https://www.evrensel.net/yazi/38056/notanin-rotasi-karismis-olmasin? Türkiye’nin demokrasi aşkı o kadar ileri düzeyde seyrediyor ki, Diktatör Esad rejimine çakı desteği verilmesine bile tahammülü yok. Hava sahası kullanılarak yolcu uçağı ile Moskova’dan Şam’a silah sevkıyatı yapıldığı iddiası ancak Ankara siyasetçilerini inandırabilir. Daha komik olan ise silah satana değil silah alana nota verilmesi. Fiili iç savaş yaşayan bir ülke yönetiminin kendini korumak ya da iktidarını devam ettirmek için silah alma çabası içinde olmasından daha doğal bir durum olamaz. Kaldı ki Türkiye gibi açıkça bu savaşa taraf olmuş bir ülkenin bu nedenle nota vermesi ise diplomasi tarihine geçecek bir örnek vakadır. Bu durum fiilen savaştığınız devlete resmen savaş ilan etmek için bahane arama dışında hiçbir anlam ifade etmez. Geldiğimiz noktada bizi bekleyen iki ihtimal var. Ya hızımızı alamayıp yakında Rusya’ya da de..]]> Fri, 12 Oct 2012 10:55:44 +0400 Halkın ozanı devletin siyasetçisi https://www.evrensel.net/yazi/37165/halkin-ozani-devletin-siyasetcisi https://www.evrensel.net/yazi/37165/halkin-ozani-devletin-siyasetcisi? Neşet Ertaş’a gösterilen ilgiyi hak eden kaç Türk siyasetçisi sayabilirsiniz ? Farklı kültür, kimlik ya da inançtan geniş toplum kesimlerinin sevgisine mazhar olmuş kaç devlet adamının ismini sıralayabilirsiniz ? Sadece bu karşılaştırma bile Türkiye siyasetinin tıkanmışlığını, çözümsüzlüğünü, tükenmişliğini ifade etmeye yeter. Elbette ağzından dökülen cümlelerin derinliğinin, yüzyılların birikimini yansıtıyor olması da bu karşılaştırmanın bir parçasıdır. Siyasetteki köksüzlük, geleneksizlik ve usulsüzlüğe inat, halk müziğinin estetiği, seviyesi, bu değerlendirmede sanatın peşin üstünlüğünü doğurmaktadır. Günlük siyasetin çıkarcılığa, hamasete ve kuru slogana dayanan kurgusu ile türkülerin insana, acılarına, umutlarına dayanan dünyasını kıyaslamak bile abes belki. Ama siyase..]]> Fri, 28 Sep 2012 10:42:38 +0400 Takdiri ilahi değil belki ikazı ilahi olabilir https://www.evrensel.net/yazi/35858/takdiri-ilahi-degil-belki-ikazi-ilahi-olabilir https://www.evrensel.net/yazi/35858/takdiri-ilahi-degil-belki-ikazi-ilahi-olabilir? Kaza, istenmeyen sonuçlar doğuran olaylar için kullandığımız, anlamını yitirmiş bir kelimedir. Olur olmaz her vakayı kaza olarak tanımlamak işin içinden sıyrılmanın en kolay yolu haline gelmiştir. Trafikten, iş güvenliğine hayatın bir çok alanında yaşadığımız üzücü olayları “kaza” olarak tarif ettiğimizde, takdiri ilahi karşısında yapılacak hiçbir şey olmadığı algısı ile rahatlatılırız. Afyon’da sabotaj olup olmadığını bilme imkanımız olmayacak ama bu olaya “kaza” denilemeyeceğini bilmek için uzman olmak gerekmiyor. İnsanın bu kadar değersiz olduğu bir düzen içinde, cephane tasnifi ile ilgili kural ve deneyimlerin de çok büyük bir önemi olmaz. Vali’nin olaydan hemen sonra, ölüm iddialarını net bir dille yalanlaması nasıl izah edilebilir. Bu ölçekte bir patlamada insan kaybının olmadığından bu kadar emin bir kamu yöneticisini g&o..]]> Fri, 07 Sep 2012 10:36:19 +0400 Direnme ve barış hakkı https://www.evrensel.net/yazi/35429/direnme-ve-baris-hakki https://www.evrensel.net/yazi/35429/direnme-ve-baris-hakki? Direnme hakkı ve barış hakkı birbirinden ayrılmadan savunulmalıdır. Bugün barışın neden kurulamadığını doğru analiz edemediğinizde, barış yanlısı gibi gözüken söylemlerle barış çabalarına zarar verirsiniz. İnsan onuru ve eşit haklar mücadelesinden yalıtılmış bir barış söyleminin, romantik şiddet karşıtlığına dönüşmesi kaçınılmazdır. Hakları için direnen ile hakları ihlal etmeyi varlık sebebi olarak gören tarafları eşitleyip, romantik barış söylemleri geliştirmek, bilerek ya da bilmeyerek zulmün devamına hizmet eder. Bir yönetimin gerçekten özgürlükçü olup olmadığının en önemli ölçütü “direnme hakkı” karşısında takındığı tavırda aranmalıdır. Muhaliflerin haklı taleplerine dayalı mücadelesini bastırmayı, istikrar ve güvenliğin gereği olarak sunan her yönetim despotiktir. “İnsan ne ile yaşar” sorusunun cevabın..]]> Sat, 01 Sep 2012 05:42:14 +0400 HAS Parti’ye has olmayan sorunumuz https://www.evrensel.net/yazi/32565/has-partiye-has-olmayan-sorunumuz https://www.evrensel.net/yazi/32565/has-partiye-has-olmayan-sorunumuz? Türkiye siyasetinin sorununu kişisel başarı ya da başarısızlıklar üzerinden tartışmak son derece yanıltıcıdır. Yapısal ve yaygın bir sorunu ele alış ve çözüm arayışı, kişileri, hatta belli partileri tartışmanın ötesine geçmelidir. HAS Parti, Türkiye parti geleneğinde örneği az olan bir girişim gibi gözükmekle birlikte yaygın alışkanlıkları aşmayı başaramamıştır. ‘Karizmatik lider’ sendromu ile şekillendirilen her parti girişimi, parti içi demokrasiyi devre dışı bırakacak hamlelere gebedir. Kitlesel algı ve destek açısından parti genel başkanlığı elbette önemlidir. Ancak bu konuya aşırı anlam yükleyip neredeyse tek sermaye işlevi görmesini istediğinizde bunun risklerini de göze almanız gerekir. Farklı siyasal çevrelerden gelen insanların bir araya gelerek ortak çalışma yapmasının ön plana çıkarılması yerine, genel başkanın kimlik ve kişiliğini ön plana..]]> Fri, 13 Jul 2012 15:24:05 +0400 Çok dil ve ortak vicdan https://www.evrensel.net/yazi/31379/cok-dil-ve-ortak-vicdan https://www.evrensel.net/yazi/31379/cok-dil-ve-ortak-vicdan? Sorunların kabul edilebilir çözüm ortamının sağlanmasında; hukuk kadar, değerler tartışması da yapılmalıdır. Türkiye’nin Kürt sorununu çözememesinde hukukundan kaynaklı sorunlar yanında, değerler sisteminde yaşanan yozlaşmayı da açık biçimde tartışmak zorundayız. Hukuk felsefesinin hiçbir önem ifade etmediği bir ülkede yasa yapıcılar, yargıçlar ve nihayet uygulayıcılar hatta yasalardan faydalanacak olan toplum bile ciddi bir tutarlılık krizi yaşar. Felsefi temelleri birlikte inşa edilmemiş bir hukukun toplumsal hayatı güvence altına alması son derece zordur. Bu durumda gücü elinde bulunduran kuralları keyfine göre algılama yoluna gider. Kuralların kendi lehine yorumlanmasını bekleyenler de gücü ele geçirmenin çabası içine girerler. Bu durum Türkiye siyasetinin yapısal sorunlarından birisini oluşturmaktadır. İnsani değerler bağlamından kopuk bir kur..]]> Fri, 22 Jun 2012 10:02:25 +0400 İnanç tartışmaları ve korkuların istismarı https://www.evrensel.net/yazi/30515/inanc-tartismalari-ve-korkularin-istismari https://www.evrensel.net/yazi/30515/inanc-tartismalari-ve-korkularin-istismari? Hiçbir hak ihlaline dayalı sorun bir diğeri ile kıyaslayarak tartışılamaz. Ancak Türkiye siyasetinde inanç özgürlüğü ile ilgili sorunlar gündeme taşınırken bunun siyasal sonuçları hesaplanarak hareket edilir. Siyasetçilerin inanç alanında yürütülen tartışmalara verdiği tepkiler genellikle ezberlere dayanmaktadır. Laiklik ya da modern yaşam kaygısı taşıyan siyasetçilerin tepki dilleri muhafazakar iktidar eliyle yönlendirilmektedir. Asıl amacı inanca dair bir gündem oluşturmaktan ziyade bu konuyu başka gündemleri yönetmek için kullanan siyaset tarzı ne yazık ki başarılı olmaktadır. Kürtaj tartışmalarında büyük oranda hedefe ulaşıldığı gibi, Kur’an derslerinde başörtüsü ve yani camiler yapılması tartışması da adım adım işlevini görmektedir. Muhalefet adına sergilenen dil ve tepki biçimleri reaksiyoner bir akılla şekillendirildik..]]> Fri, 08 Jun 2012 11:07:12 +0400 Yasakçı yasalar ve özgürlükçü anayasa https://www.evrensel.net/yazi/30033/yasakci-yasalar-ve-ozgurlukcu-anayasa https://www.evrensel.net/yazi/30033/yasakci-yasalar-ve-ozgurlukcu-anayasa? Eskiler boşuna dememişler, “Usul esastan önce gelir” diye. Hayatın seyrinden bağımsız bir özgürlükçü anayasa yazma işine bir kez kapı aralarsanız ortaya çıkacak olan bugünkünden farklı olmaz. Yol temizliği ve ortamın demokratikleşmesinde ısrarcı olursak iktidar partisi tarafından “Yeni anayasayı engellediler” propagandasına maruz kalırız korkusu bizi bu noktaya getirdi. Bir yandan Uludere olayı örtülüyor, diğer yandan Kürtaj yasağı gündemleştiriliyor, memura dört artı dört zam layık görülürken, THY çalışanlarına grev yasağı getirilebiliyorsa bu sadece iktidarın başarısı değil muhalefetin de işlevsizliği olarak da değerlendirilmelidir. Bu gün süren anayasa hazırlık yöntemi buna cevaz veriyor. Yani bir yandan süslü özgürlükçü cümleler yazmaya devam ederken diğer yanda, bir gün iş bırakanları tü..]]> Fri, 01 Jun 2012 17:08:57 +0400 Öznesiz barış, muhalefetsiz demokrasi https://www.evrensel.net/yazi/29252/oznesiz-baris-muhalefetsiz-demokrasi https://www.evrensel.net/yazi/29252/oznesiz-baris-muhalefetsiz-demokrasi? Türkiye demokratikleşme ve barış arayışının iç içe geçtiği bir anayasa arayışı içinde. İlginç olan ise bu arayışın neredeyse tek taraflı biçimde devlet eliyle yönetiliyor olması. Toplumsal örgütlü güçlerin ödediği ağır bedele rağmen bırakın süreci yönlendirmeyi, etkin biçimde müdahil olmayı bile başaramadıkları bir atmosfer içindeyiz. Anayasa hazırlık sürecinde e-posta yolu ile ya da bizzat Meclis Hazırlık Komisyonunu ziyaret ederek önerileri iletme dışında bir “katılım” mekanizmasından söz etmek mümkün değil. Bu tabloyu, sadece iktidar eleştirisi ile geçiştirmek de mümkün elbette. Ancak asıl cevaplanması gereken soru, toplumsal dinamiklerin neden bu kadar edilgen, özgüvensiz ve zayıf durumda bulunduklarıdır. Şüphesiz bu tabloyu tek nedene indirgeyerek izah etmek doğru olmaz. Ama bizim sorun analizinden &o..]]> Fri, 18 May 2012 10:58:18 +0400 İşgal edilmiş ülkelerde anayasa yazımı ve Türkiye https://www.evrensel.net/yazi/28371/isgal-edilmis-ulkelerde-anayasa-yazimi-ve-turkiye https://www.evrensel.net/yazi/28371/isgal-edilmis-ulkelerde-anayasa-yazimi-ve-turkiye? Bu konunun bizimle ne alakası var demeyin ve okumaya çalışın lütfen. Son yılların en meşhur tanımlamalarından birisidir yazıya başlık yaptığım ifadeler. Tercümesini biraz daha kibarlaştırıp diplomatik kılığa sokarak “savaş sonrası yeniden yapılanma” gibi kalıpları kullanmayı da tercih edebilirsiniz elbette. Niyetim bu ülkelere yapılan askeri müdahaleleri sorgulamak değil zaten. “İhtiyaç” duyulmasa ya da “mecbur” kalınmasa tercih edilmezdi diyip geçelim şimdilik. Bilakis uluslararası toplumun söz konusu ülkeler için ne büyük iyilik yaparak anayasa yazımında elde edilmiş en ileri deneyimleri paylaşma çabalarından söz edeceğim. Ülkeleri, farklı inançsal, etnik, siyasal ve ekonomik sorunlarına rağmen yönetilebilir kılmanın yolunu arama çabasıdır anayasa hazırlığı. Sakın komplo teorilerine dayalı ironi falan aramayın sözlerimin satır aralarında. S..]]> Fri, 04 May 2012 09:53:24 +0400 Kan parası https://www.evrensel.net/yazi/27476/kan-parasi https://www.evrensel.net/yazi/27476/kan-parasi? Kan parası Ortadoğu’da eski bir adettir. Kan davaları ve ölümleri engellemek için bir kan karşılığı ödeme yapılmasıdır. Bugün yaşadığımız tablo ise bunun tam tersi niteliktedir. Bölgesel hesaplar dolayısı ile birilerinin kan dökülmesi karşılığında para ödemesi alışkanlığına şahit oluyoruz. Birinci Körfez savaşından bu yana muhtelif rakamlar telaffuz edilmektedir. Henüz kamuoyuna yansımış somut miktarlar söz konusu olmasa da Başbakan Erdoğan’ın Suud ve Katar ziyaretlerinin Suriye’ye yönelik girişimlerin finansmanı eksenli olduğu saklanmamaktadır. Suriye’nin uzun ya da orta vadede bölünmesi ihtimalinin gittikçe yükseldiği herkesin malumu. Bu noktada Türkiye’nin Annan Planı ile kaygıları açıkça yansıtılıyor. Muhaliflerin adeta ateşkesi anlamsızlaştıracak girişimleri hem de Türkiye topraklarını kullanarak hayata geçirmesi, sadece diplomasi k..]]> Sat, 21 Apr 2012 08:44:19 +0400 Dürüstlük dersi verebilecek devlet aranıyor https://www.evrensel.net/yazi/26551/durustluk-dersi-verebilecek-devlet-araniyor https://www.evrensel.net/yazi/26551/durustluk-dersi-verebilecek-devlet-araniyor? Ortadoğu’da işlerin sanıldığı kadar kolay arabuluculuk yapılamayacak ölçekte karmaşık olduğunu anlamak için çok yetenekli olmak gerekmiyor. Başbakan Erdoğan, İran’dan nasıl bir tavır bekliyordu bilmiyoruz ama ne tür bir durumla karşılaştığını görüyoruz. Feci bir hayal kırıklığına uğramış olma halini yansıtan “dürüst davranmıyorlar” sözü, çok şeyi ifade etmeye yetiyor. İran’ı bir kenara bırakıp soralım. Peki kim dürüst davranıyor? Devletler arası ilişkilerde ilkesizliği başarı kriteri olarak gören zihniyetlerde mi dürüstlüğü arayacağız? Kendi yurttaşına karşı dürüst davrandığını iddia edebileceğimiz kaç ülke yönetimi var? Hizmet ve hesap vermekle sorumlu olduğu yurttaşına karşı dürüst davranma ihtiyacı hissetmeyen rejimlerin başka ülke yönetimlerine karşı dürüstlüğü ne anlam ifade eder? &O..]]> Fri, 06 Apr 2012 10:43:38 +0400 Suriye’de değişen tablo ve Türkiye https://www.evrensel.net/yazi/26117/suriyede-degisen-tablo-ve-turkiye https://www.evrensel.net/yazi/26117/suriyede-degisen-tablo-ve-turkiye? Erken kalkanın tez yol alacağı iddiası bazen geçerli olmaz. Özellikle yol karmaşık ve yolcular arasında hesaplar karmakarışıksa iş daha da zorlaşır. Türkiye’nin Suriye konusundaki duyarlılığı demokratikleşme ve sivil ölümleri eksenli mi sorusu önümüzdeki günlerde çok daha sık sorulacak. Suriye sürecini tetikleyen dinamiklerin şimdi farklı bir kaygı ile frene bastıklarını söyleyebiliriz. Esat mutlaka gidecek ve bu çok kısa bir süre içinde gerçekleşecek söyleminin yerini biraz bekleyip görelim anlayışı almaya başladı. “Esat kolayca gönderilebilir mi ? Giderse muhtemel tablo nasıl oluşur ?” soruları şimdi daha gerçekçi cevaplanmaya çalışılıyor. İç savaş ve bölünme riskini göze alamayanlar şimdi yeni bir hesap içindeler. Yeni yaklaşımı önümüzdeki günlerde göreceğiz ama eski hesaba göre me..]]> Fri, 30 Mar 2012 11:00:07 +0400 Zulüm bizdense ben değilim https://www.evrensel.net/yazi/25197/zulum-bizdense-ben-degilim https://www.evrensel.net/yazi/25197/zulum-bizdense-ben-degilim? Filistin’de İsrail tanklarının önüne geçerek can veren Amerikalı insan hakları savunucusu Rachel “Zulüm bizdense ben bizden değilim” diyordu. Son dönemde yaşanan gelişmeler baktığımızda içine sürüklendiğimiz duygu dünyasını çok iyi özetliyor. Sivas Madımak davası ile ilgili zaman aşımı kararı, Pozantı Cezaevinde tecavüze uğrayan gençler ve onlarla ilgili haber yaptıktan sonra tutuklanan Gazeteci Müge’nin durumu. Benzer onlarca örnek sayabiliriz. Ve muhtemelen daha yüzlercesine tanıklık edeceğiz. Emek ve Adalet Grubu, Pozantı Cezaevinde yaşananları anlatırken arkasını dönen Hanzala’nın baktığı yere bakmamızı, yüzümüzü Hanzala’ya dönmemizi istiyorlar. Onun utanılacak bir durumda olmadığını, asıl utanılacak durumda olanlara, yüzsüzleşen dünyaya sırtını döndüğünü çok veciz biçimde ifade ed..]]> Sat, 17 Mar 2012 03:14:59 +0400 Roboski’den mektup https://www.evrensel.net/yazi/24224/roboskiden-mektup https://www.evrensel.net/yazi/24224/roboskiden-mektup? Bu hafta insan hakları savunucularının yürüttüğü kampanya dolayısı ile köşemi Aslan Encü’nün mektubuna bırakıyorum. Üzerine yorum yapmaya, söz söylemeye ihtiyaç bırakmayacak netlikte bir vicdan çağrısı… İstatistik değil “İnsan”ım! Benim de bir hikayem var… Ben Aslan Encü’yüm, Babamın 3. oğlu, anamın sakin yavrusu… Keklik avlarken bir yandan da “Dağ bizim maral bizim. Avcı burada ne gezer” türküsünü mırıldanırdım. Bilemezdim, keklik avladığım dağların başka avcıları da varmış. Çok sevmezdim insan muhabbetlerini hatta sorsanız anam, sessiz sakin der benim için. Lakin bende de vardı bir deli sevda. Ağabeyim, 10 kardeşe bakmak için gittiği kaçakta bacağını bırakmıştı şimdi bana mezar olan bu toprağa. Bir mayın da onun payına düşmüştü. Sıra bana gelmiş ağabeyimin yerine ben düşmüştüm..]]> Fri, 02 Mar 2012 10:25:42 +0400 ‘Dindar gençlik’ üzerine safça sorular https://www.evrensel.net/yazi/22418/dindar-genclik-uzerine-safca-sorular https://www.evrensel.net/yazi/22418/dindar-genclik-uzerine-safca-sorular? Başbakanın “dindar gençlik yetiştirme” hedefi iki açıdan ele alınmaya değerdir. Birisi devletin tarafsızlığı konusudur. Toplumun bir kesiminin dindar davranış ve tercihlere sahip olma hakkı ne kadar doğalsa bir kısmının buna karşı olma hakkı da bir o kadar doğaldır. Devletin bu tercihler karşısında özgürlüklerden yana ama tarafsız tutum sergilemesi ise sadece toplumun değil dindar insanların da lehinedir. Dinin özgünlüğünü koruması devlet karşısında da özgür olması ile mümkündür. Devlet gücünün bir inanç ya da ideolojinin eğitim aracına dönüştürülmesinin sonuçlarını insanlık acı bedeller ödeyerek tecrübe etmiştir. Konunun tartışılmaya değer ikinci boyutu “Nasıl bir din ve dindarlık” noktasındadır. En çok da dindar insanları ilgilendiren bir köklü tartışma ve yüzleşmeye ihtiyaç olduğu açıktı..]]> Sat, 04 Feb 2012 05:30:44 +0400 Yeni anayasa ya tutarsa https://www.evrensel.net/yazi/21570/yeni-anayasa-ya-tutarsa https://www.evrensel.net/yazi/21570/yeni-anayasa-ya-tutarsa? Yeni anayasa tartışmalarında sergilenen tutum Nasreddin Hoca fıkralarını aratmayacak bir nitelik arz ediyor. Bugünkü anlayışla yeni anayasa yapılabileceği iddiası, Hoca’nın göle maya çalmasından farksızdır. Ya tutarsa yaklaşımı ile anayasa yapılamaz. Hrant Dink davasında olayın arka planı aydınlatılmasın diye elinden geleni yapan sorumlular hem karardan tatmin olmadıklarını söylüyorlar hem de sorumluluğun yargıda olduğunu ifade ediyorlar. Etkin idari soruşturma mekanizmasını işletmemekte ısrar edenler, bu yetmezmiş gibi olayın gerçekleştiği dönemde İstanbul Emniyet Müdürü olan şahsı Osmaniye Valisi, dönemin Valisini ise önce kamu güvenliği müsteşarı sonra milletvekili yapmıştır. O dönemde Trabzon’da görevli isimler ile ilgili tablo da bundan daha iç açıcı değildir. Bu manzara karşısında tüyleri ürpermeyen dahası muhtemelen işi abarttığımızı düşünenler ..]]> Fri, 20 Jan 2012 09:38:02 +0400 Sosyalist ve İslami çevrelerin barışa dair sözü https://www.evrensel.net/yazi/20716/sosyalist-ve-islami-cevrelerin-barisa-dair-sozu https://www.evrensel.net/yazi/20716/sosyalist-ve-islami-cevrelerin-barisa-dair-sozu? Türkiye gün geçtikçe barışa dair söz söylemenin zorlaştığı bir döneme giriyor. Barış üzerinde en kolay söz söylenebilen alanlardan biridir. Söylenen sözün hayatı etkileme imkanı ise son derece sınırlı, güçlü bir toplumsal algı oluşması ihtimali son derece zordur. Bunun sebebi olarak sadece küresel güçleri ya da ülke içindeki baskıcı zihniyeti görmek ise son derece yanıltıcı bir tutumdur. Sözün sahiplerinin kararlılığı, inandırıcılığı, güvenilirliği en az dış etkenler kadar belirleyicidir. Vahşi kapitalistleşme sürecine tutarlı ve etkin bir itiraz sesinin yükselmesi, gerçek bir barış mücadelesi için son derece önemlidir. Kendi korkularını aşamamış, kendi ezberleri ile yüzleşememiş toplumsal çabaların kitlelerde heyecan ve umut odağı olması beklenmemelidir. Dönemsel dengelere dayalı yükselişler y..]]> Fri, 06 Jan 2012 10:20:07 +0400 İnsansız hava araçlarını yıpratmayalım https://www.evrensel.net/yazi/20291/insansiz-hava-araclarini-yipratmayalim https://www.evrensel.net/yazi/20291/insansiz-hava-araclarini-yipratmayalim? Kırka yakın insanın hayatını kaybetmesine neden olan bir durum yaşanıyor. Ve kimi yayın organları “kaçakçı” tanımlaması ile olayı meşrulaştırmaya çalışıyor. Ana muhalefetin kimi açıklamaları ile iktidar partisi MYK toplantısı sonrasında yapılan açıklamalar birbirine oldukça yakın. “Her devlet güvenliğini sağlamak için bunu yapar ama sivillerin ölmesinden dolayı üzgünüz”. O insanların geçimlerini bu şekilde sağlamak zorunda kalıyor olmalarından dolayı devletin hiçbir sorumluluğu bulunmuyor! Bu konu ile ilgili TBMM’de acil genel görüşme ihtiyacı bile duyulmuyor. Her konuda konuşan içişleri bakanından hiçbir açıklama gelmiyor. Yaşanan acının ardından gelişen infial ve gösteriler, çoğu televizyon kanalı açısından olayın kendisinden daha fazla eleştirilmeyi hak ediyor. Karakolda dayak görüntüleri çıktığ..]]> Fri, 30 Dec 2011 09:50:37 +0400 Postliberalizm ya da sermayenin faşizmi (7) https://www.evrensel.net/yazi/19874/postliberalizm-ya-da-sermayenin-fasizmi-7 https://www.evrensel.net/yazi/19874/postliberalizm-ya-da-sermayenin-fasizmi-7? I. Savaş’la emperyalistler arası pazar paylaşımın tamamlanmamış olmasının, ardından dünya ekonomisinde yaşanan gelişmelerin iktisadi faaliyetlerin sürdürülebilmesine set çekmesinin, bunun da üretim ve istihdamı hızla azaltıp, sonuç itibariyle de iktisadi kriz ortamını yarattığını ve 1929 Büyük Depresyonu’yla başlayan iktisadi kriz sürecinin ise faşizmin koşullarını beraberinde getirdiğini geçen hafta belirtmiştim. Faşizm gerçeğinden hareket ederek; temelleri, yükselişi, hakimiyeti üzerinde uzun uzadıya duracak değilim. Ancak, ana hareket noktası olarak ele aldığım ve iktisadi kriz-milliyetçilik-savaş çevrimi ilişkisi içinde değerlendirme yapmam çerçevesinde faşizme ilişkin birkaç noktayı vurgulamakla yetineceğim. Öncelikle şunun belirtilmesi gerekir ki, faşizm milliyetçilik temelinde devlet oluşumu, hesaplaşma ve yayılmacılık mantığına dayanır..]]> Fri, 23 Dec 2011 09:46:59 +0400 Tarih bizim Tahir bizim kime ne? https://www.evrensel.net/yazi/19873/tarih-bizim-tahir-bizim-kime-ne https://www.evrensel.net/yazi/19873/tarih-bizim-tahir-bizim-kime-ne? Fransa’da alınan karar ifade özgürlüğüne vurulmuş bir darbe midir, yoksa nefret söylemini engellemeye yönelik bir düzenleme mi ? Bu tartışma Fransız demokrasisi açısından son derece önemli olabilir ama bizim açımızdan çok şey ifade etmez. Fransa’da söz konusu yasa çıkmasın diye kampanya yürütürken aynı gün elli gazeteciyi gözaltına alıyorsanız ifade özgürlüğüne dair analizlerinizin inandırıcılığı olmaz. “Ama onlar gazetecilik yaptığı için gözaltına alınmadılar” lafının da artık hiçbir anlamı kalmamıştır. Hangi tür gazeteciliğin, ne tür haberciliğin meşru ve makul kabul edileceğini polemik konusu yapmak zaten ifade özgürlüğünden nasibini almamış olmayı göstermeye yetmektedir. İşimize gelince “Dış politikada dostluk değil çıkarlar geçerlidir” söyleminin arkasına s..]]> Fri, 23 Dec 2011 09:45:39 +0400 Şike mi şaka mı? https://www.evrensel.net/yazi/19028/sike-mi-saka-mi https://www.evrensel.net/yazi/19028/sike-mi-saka-mi? Şike yasası olarak anılmaya başlayan düzenleme, sınırlarını zorlayan tartışmaları beraberinde getirdi. Yasama sorumluluğu açısından şimdiye kadar tartışma oluşturması gereken bir çok konu bu ölçekte gündeme girmeyi başaramadı. Yürütmenin yasama organı ile ilişkisi yapısal olarak sorunludur. Sadece yürütmenin sorumsuz kanadını oluşturan Cumhurbaşkanı değil bizzat Başbakanlık bu açıdan ele alınmalıdır. Kişilerden bağımsız olarak yasama organı üzerinde vesayet oluşturan bir çok anayasal kurumdan ya da fiili uygulamadan söz edebiliriz. Futbolda devam eden bir dava söz konusu iken böyle bir düzenleme elbette dikkat çekicidir. Tartışmanın bu denli büyümesi ise konunun içeriğinden çok Türkiye siyasetinin iç dengelerinden kaynaklanıyor gözükmektedir. Hâlâ cumhurbaşkanının görev süresini tanımlayan düzenleme meclis gü..]]> Fri, 09 Dec 2011 09:45:30 +0400 Dublin ve toplumsal barış https://www.evrensel.net/yazi/18646/dublin-ve-toplumsal-baris https://www.evrensel.net/yazi/18646/dublin-ve-toplumsal-baris? Her türlü sosyal gelişme aktörleri üzerinden tartışılmalıdır. Tarafların bir sürece hazırlanması ulaşılmak istenen hedefle doğrudan ilişkilidir. Süreci şekillendirecek dinamiklerin algıları, kaygıları, beklentileri yok sayılarak planlama yapılamaz. DPI(Demokratik Gelişim Enstitüsü) tarafından İrlanda’da düzenlenen program bir önceki ziyareti tamamlar nitelikte idi. Kuzey İrlanda sorununun doğrudan tarafı konumunda olan İrlanda Cumhuriyetinin medya, kilise, siyaset dünyasının; nabzını tutabilmek için kısa ama özenle seçilmiş isimlerle görüşmeler yapıldı. Türkiye’den çalışmaya katılan herkesin son derece anlamlı bulduğu tanışma toplantıları elbette kendi sorunumuza bakışta da kolaylaştırıcı rol oynayacaktır. Üç gün sonrasında benim zihnimde oluşan en önemli nokta aktörlerin pozisyonları ile ilgili. Silahlı mücadele yürüten kadroların daha ..]]> Fri, 02 Dec 2011 09:49:25 +0400 Dersim tarihinden mi ibarettir? https://www.evrensel.net/yazi/18206/dersim-tarihinden-mi-ibarettir https://www.evrensel.net/yazi/18206/dersim-tarihinden-mi-ibarettir? Tarihi doğru okumak bugüne doğru bakmayı kolaylaştırır. Tarihle sağlıklı yüzleşme yarınlara dair umut ışığını yükseltir. Bugünden ve yarınlara dair özlemlerimizden yalıtılmış bir tarih hesaplaşması sadece oyalanmaya dönüşür. Bu anlamda tarih övüntüsü ile günah keçisi ilan etmeye odaklı hesaplaşmalar birbirini besler. Başbakan Erdoğan’ın Dersim mesajı başka hangi gündemleri örtme işlevi görmüş olursa olsun önemlidir. Bazı konuları gündeme taşımak kolay ama gündem dışı bırakmak zordur. Bir başbakanın ağzından yaşanan insanlık dramının dile getirilmiş olması geri dönüşü olmayan bir adımdır. Gereğini yapma konusunda son derece isteksiz davranılsa bile bu zemin yeni gelişmeleri tetikleyecektir. En azından toplumsal hafıza da bir tabu daha tartışmaya açılacaktır. Elbette Dersim sadece bir tarih konusu değildir. Bugünü örtmek için tarihi..]]> Fri, 25 Nov 2011 09:38:36 +0400 Siyaset ve halk https://www.evrensel.net/yazi/17311/siyaset-ve-halk https://www.evrensel.net/yazi/17311/siyaset-ve-halk? Siyaset halk için, halk içinde ve halkla birlikte yapılır. Türkiye siyasetinin temel sorunlara çözüm üretememesinin en önemli nedeni burada yatmaktadır. Türkiye’de siyaset ne halk için, ne halk içinde, ne de halkla birlikte yapılmaktadır. Halka sadece pasif destek rolü biçilen bir sürecin halkın taleplerine cevap vermesi beklenemez. Vazgeçilmezi, son karar vericisi halk olmayan bir mücadele zemininde sorumluluk da yetki de liderlerdedir. Başarısızlığı halkı suçlayarak açıklamayı tercih eden siyasetçiler dahil bir çok lider aynaya bakmaktan uzak durur, ta ki kendini dev, etrafındaki herkesi cüce gösteren aynalara kavuşuncaya kadar. Toplumun beklenti ve önceliklerinden habersiz siyaset dili geliştirenler bu oyunun kaybedeni olurlar. Halkın desteğini seçim vesilesi ile almayı başaranlarsa başarılı sayılırlar. Sonuç itibarı ile ne kaz..]]> Fri, 11 Nov 2011 09:40:51 +0400 Çamur ve cumhur https://www.evrensel.net/yazi/16463/camur-ve-cumhur https://www.evrensel.net/yazi/16463/camur-ve-cumhur? Bugün Cumhuriyet Bayramı. Yani cumhurun bayramı. Muhtemelen bütün yurtta olduğu gibi Van’da da coşku ile kutlanacak. Törenlerde kimi kısmi iptal kararları alınsa da en azından günün anlam ve önemine dair bazı seremoniler yapılacak. Cumhuriyetin kazanımlarına dair nutuklar atılacak, cumhuriyetin kimsesizlerin kimsesi olduğu anlatılacak. Vanlılar bu bayramı çamur içinde karşılayacaklar. Cumhuriyetten en büyük beklentileri başlarını sokacak bir çadır. Ülkenin her yerinde olduğu gibi Van ahalisi de en zor günlerinde cumhuriyet çadırının çok işe yaramadığı gibi başlarına yıkıldığına şahit oldular. Sakın sorun cumhuriyette değil onu yönetenlerde, iddiası ile itiraz etmeyin. Bu nasıl bir cumhuriyet ki yönetenler değişse de yönetim biçimi hiç değişmiyor. Nasıl bir şey ki bazıları için temelleri hiç sarsılmıyor ama en küçük doğal afette b&u..]]> Fri, 28 Oct 2011 09:29:54 +0400 Siyaset sokağa yoldaş olur mu? https://www.evrensel.net/yazi/16024/siyaset-sokaga-yoldas-olur-mu https://www.evrensel.net/yazi/16024/siyaset-sokaga-yoldas-olur-mu? Çatışmalı ortam devam ediyor ve artık sadece onlarca kişi bir günde hayatını kaybettiğinde haber değeri taşısın isteniyor. Siyasetin gücü ölümleri durdurmaya yetmediği gibi sorumluluğu bile üstlenmiyor. Ankara başta olmak üzere bir çok şehirde bayraklarla gösteriler yapılmaya başlandı. Ve tabi iş bir noktadan sonra duyarlılığa dayalı tepki göstermenin ötesine geçiyor. Kimi şehirlerde BDP binalarına saldırılar gerçekleşiyor. Bu tablonun nereye varacağını kestirememenin hiçbir mazereti olamaz. Telafisi imkansız toplumsal gerilimler yaşanmaya başlandıktan sonra müdahalenin ise hiçbir anlamı olmaz. BDP yöneticilerine yönelik tutuklamaların PKK üzerinde caydırıcı etki yapma ihtimali olmadığı halde aynı yöntemde ısrar ediliyor. Kamuoyu önünde hedef gösteren bir dil kullanmaktan geri durulmuyor. Dahası yaşananlardan dolayı iktidarın muhalefeti eleştirdiği bir i..]]> Fri, 21 Oct 2011 10:34:47 +0400 Birkaç anayasayı biz yaparsak olur! https://www.evrensel.net/yazi/15126/birkac-anayasayi-biz-yaparsak-olur https://www.evrensel.net/yazi/15126/birkac-anayasayi-biz-yaparsak-olur? Başbakan bir yılda bir değil birkaç anayasa yapılabilir demiş. Doğal olarak ilk akla gelen soru, “O zaman şimdiye kadar neden yapmadık ?” olacaktır. Bu tip sorulara verilecek bir tek cevap var: “Biz yaptık oldu” Ama bu iş biraz Bektaşi fıkrasındaki “abdestsiz namaz” olayına benziyor. Sadece anayasa işi ile uğraşacak bir özel meclise sıcak bakmayan siyasal iktidarın anayasa hazırlama işini “El çabukluğu marifet” mantığı ile aradan çıkarıverme niyeti açıkça görülüyor. Muhalefetin ağırdan alma eğilimi varsa buna karşı verilecek tepki, alelacele bir anayasa yapmak olamaz. Toplumsal tartışma ve katılım süreçleri sağlıklı işletilmeden yazılacak yeni bir anayasanın hayattaki karşılığının ne olabileceğini herkes kendine sormalıdır. Elbette anayasa ihtiyacı acil ve önceliklidir. Ama bu gerçek başka bir gerçeği ortadan kaldırmaz. Sağlıklı işlemeyen bir sür..]]> Fri, 07 Oct 2011 09:40:43 +0400 Sonumuz Yunan’dan beter olacak https://www.evrensel.net/yazi/14632/sonumuz-yunandan-beter-olacak https://www.evrensel.net/yazi/14632/sonumuz-yunandan-beter-olacak? Yunan halkı ile bir sorunum yok, ama yönetimi için bir çift sözüm var. Hani Başbakanımızın İsrail yaklaşımı gibi, ben de halkla yönetimi ayırt ederek değerlendirme yapmaya çalışacağım. Sözlerimden Türkiye için çıkarılacak bir ders varsa o da sizin ferasetinize kalmış. Baba Papandreau, İsrail, ABD hatta Avrupa ülkelerine meydan okuyan siyaset dilini çok severdi. Filistin liderleri ile can ciğer kuzu dolması fotoğraflar çektirir, partisinin halk desteğini böylece güçlü kılardı. Ama ülkenin bir ABD üssü haline gelmesi de yine onun dönemine rastlar. Bu yaman çelişki tam da reel politik olarak tarihte hak ettiği yeri almıştır. Tabi sadece tarihte hak ettiği yeri almakla kalmamış bugünlere damgasını vuran sosyal, ekonomik ve siyasal gelişmelerin de alt yapısını oluşturmuştur. Ne oldu da, felsefenin beşiği kabul edilen bu coğrafyanın halkı şimdi krizden kr..]]> Fri, 30 Sep 2011 09:49:18 +0400 Rejim ihraç edip füze kalkanı almak https://www.evrensel.net/yazi/13702/rejim-ihrac-edip-fuze-kalkani-almak https://www.evrensel.net/yazi/13702/rejim-ihrac-edip-fuze-kalkani-almak? Türkiye geçtiğimiz yüzyılın başından itibaren yaşadıkları ile Ortadoğu rejimlerinden bir adım önde gözükmektedir. Şekli olarak da işlese, seçimler, parlamento gibi mekanizmalar Türkiye siyasal hayatına batıdan çok geç ama doğudan erken girmiştir. Yirminci yüzyılın ortalarına kadar açık sömürge ya da yarı manda rejimlerinden çıkış ve nihayet dikta yönetimleri Ortadoğu rejimlerinin ortak karakteri olmuştur. Bu yönetim modellerinin sürdürülemez hale gelişi elbette o ülkelerde ve bazen sürgünde yürütülen mücadelelerle doğrudan ilişkilidir. Ancak Ortadoğu’ya ilgi duyan güçlerin,bu değişim arayışını kendi lehine yönlendirme, şekillendirme ve sınırlandırma çabaları da göz ardı edilmemelidir. Bu iki ya da çoklu değişim dinamiği karşısında Türkiye nerede durmaktadır? Başbakanın son ziyaretindeki sö..]]> Sat, 17 Sep 2011 06:50:51 +0400 Füze kalkanları hangi mezhebin eseri? https://www.evrensel.net/yazi/13328/fuze-kalkanlari-hangi-mezhebin-eseri https://www.evrensel.net/yazi/13328/fuze-kalkanlari-hangi-mezhebin-eseri? İnsan davranışlarında düşünce, ideoloji, inanç gibi bir çok etken belirleyicidir. Mezhep de, inanca dayalı bir alt düşünce sistematiği olarak birilerinin duyarlılıkları üzerinde etkili olabilir. Bu durum peşinen kınanacak bir tutum değildir. İnançların tutarlılığı, bilimselliği, akılcılığı üzerinden tartışma yapmak ise başka bir tercihtir ve beraberinde başka gelişmeleri getirebilir. CHP Genel Başkanı gerçekten ailesinden kaynaklı inançsal arka planını ne kadar önemsiyor bilmiyoruz. Seçimlerde Başbakan Erdoğan’ın tahkir edici söylemlerine cevap vermemesini bu konuyu çok önemsemiyor olabileceğine yorabileceğimiz gibi, siyaseten kaybettireceği gerekçesi ile utangaç davranma eğilimi olarak da ele alabiliriz. Suriye konusunda iktidardan farklı düşünmenin inançlar üzerinden ele alınması şaka ya da saplantı düzeyinde değerlendirilmesi gereken bir anali..]]> Fri, 09 Sep 2011 09:54:06 +0400 Deniz Feneri ve yargıda eşitlik https://www.evrensel.net/yazi/12892/deniz-feneri-ve-yargida-esitlik https://www.evrensel.net/yazi/12892/deniz-feneri-ve-yargida-esitlik? Türkiye yargı düzeni geçmişte adaletin tecelli ettiği bir zemin olamadı, bugün de bu doğrultuda bir seyir içinde değildir. Yargının kişiye, sosyal statüye, ideolojik çevreye özgü ayrımcı tutumları devam etmekte, sadece taraflar, aktörler değişmektedir. Ergenekon, Balyoz, KCK gibi Deniz Feneri de ulusal hatta küresel ölçekte ilgi odağı olan davalar arasında yer almaktadır. Dava konusundan bağımsız olarak yargılama usulüne dair tüm ilke ve kuralların bu davalarda özenle uygulanması gerekir. Hiçbir dava bir başkasından daha önemli olmamakla birlikte bu davaların sembolik anlamı da göz ardı edilmemelidir. Tutuklu yargılama konusunda hangi hassasiyetlerle hareket ediliyorsa, yargıç tarafsızlığı konusunda hangi ölçütler doğrultusunda tutum takınılıyorsa bu çerçeve tüm davalar için geçerli olmalıdır. İnsan haklarında kötü ..]]> Fri, 02 Sep 2011 09:50:49 +0400 Maden işçisi yetmez savaşçı da getirelim https://www.evrensel.net/yazi/12512/maden-iscisi-yetmez-savasci-da-getirelim https://www.evrensel.net/yazi/12512/maden-iscisi-yetmez-savasci-da-getirelim? Somali’ye yönelik ilginin bu noktaya geleceğini kırk yıl düşünsem akıl edemezdim. Maden sektöründeki firmalar adına yapılan bir çağrı içinden geçtiğimiz dönemin ruh dünyasını ortaya koyuyor. Türkiye’de işçiler madende çalışmak istemediği için Somali’den misafir işçi getirme önerisi yapılmış. Yabancı düşmanı, hele yabancı işçi düşmanı hiç değilim. Herkes istediği yerde emeğinin hakkını alarak çalışabilme hakkına sahip olmalı. Ama söz konusu öneri bu yaklaşımla ele alınacak türden değil. Tıpkı bir dönem Türkiye’den Avrupa’ya giden işçilere reva görülen kategoride işleri şimdi biz Somalili kardeşlerimiz (!) için öneriyoruz. Siz kâr hırsından değil dayanışma arzusundan diye tevil etmeye çalışsanız da kazın ayağı öyle gözükmüyor. Kaderleri de derileri ..]]> Fri, 26 Aug 2011 09:57:19 +0400 Aklımızdan geçenler ve başımıza gelenler https://www.evrensel.net/yazi/12135/aklimizdan-gecenler-ve-basimiza-gelenler https://www.evrensel.net/yazi/12135/aklimizdan-gecenler-ve-basimiza-gelenler? Başımıza gelenlerin, aklımızdan geçenlerle doğrudan bir ilişkisi var mıdır ? Bu soruya somut bir cevap vermek, açık bir bağlantı kurarak değerlendirme yapmak elbette zordur. Ancak başımıza gelenlere tepki verirken, aklımızdan geçenleri sorgulamakta bir mahsur olmayacağı düşüncesindeyim. Son haftaya damgasını vuran iki gelişmeye bu eksenden bakmaya çalışalım. Yaşanan çatışmalar ya da mayın patlamaları sonucunda hayatını kaybeden askerlerle ilgili acı ve infiale, ülkeyi yönetenlerin durduğu yerden baktığımızda neler görmemiz gerekir ? Bu sorunun çözümünde son derece insani ve gerçekçi bir çözüm hayali kurarken mi bu ağır fatura ile karşılaştık ? Hayal kırıklığının anlamlı olabilmesi için asgari şart, hayallerinizle yüzleştiğinizde vicdanınızın rahat olmasıdır. Güvenlik bürokrasisinden siyasetçiye uzanan karar ve uygulama süreçlerinin ..]]> Fri, 19 Aug 2011 10:36:46 +0400 Hem Şam’ın şekeri https://www.evrensel.net/yazi/11665/hem-samin-sekeri https://www.evrensel.net/yazi/11665/hem-samin-sekeri? Türkiye’nin aynı zamanda komşusu olan Arap dünyası ile ilişkilerini tarif için kullanılan meşhur bir tanımlama vardı. ‘Ne Arab’ın yüzü, ne Şam’ın şekeri’ sözü, adeta bir dış politika ilkesi gibi dile getiriliyordu. Arapların bizi arkadan vurduğuna dair iddialarla süslenen analizler, biz bize yeteriz anlayışını ve sınırlarımızın içine kapanma yaklaşımını beslemek için kullanılırdı. Bir süredir dile getirilen aktif dış politika söylemi ise başka bir çelişkiyi bünyesinde barındırıyor. Bir yandan Arab’ın şekerine göz dikip ama diğer yandan bunun faturasını ödememe eğilimi kolaycı beklentileri beraberinde getiriyor. İçe kapalı dış politikanın nasıl bir bedeli varsa, aktif dış politikanın da kimi bedelleri olacaktır. Bunları yok sayarak toz pembe tablolar çizmek kısa süre içerisinde hayal kırıklıklarını beraberinde getirir. Arap dünyasınd..]]> Fri, 12 Aug 2011 10:02:56 +0400 Kapitalistler ve iktisadî kriz -3 https://www.evrensel.net/yazi/11233/kapitalistler-ve-iktisad-kriz-3 https://www.evrensel.net/yazi/11233/kapitalistler-ve-iktisad-kriz-3? Geçen haftaki yazıyı Marx’ın kapitalizmin krizlerini ele alışını ve burjuva iktisadı arasındaki farklılığını ortaya koymanın gerekliliğini vurgulayarak sonlandırmıştım. İşe önce Marx’ın kapitalizme ilişkin ortaya koymuş olduğu tanımla başlayalım. Marx’a göre kapitalizm; bireysel çıkar arsızlığı ve gözü dönmüşlüğünde rekabete dayanan ve kâr elde etmenin hâkim tavır olarak vücut bulduğu plânsız ve düzensiz bir sistemdir. Konuya ilişkin çalışmalarında, kapitalist sistemin iktisadî krizlere ilişkin çelişkilerini azalan kâr oranları eğilimi, sermayenin yoğunlaşması ve merkezileşmesi ve proletaryanın gelişmesi olarak ortaya koymuştur. Bu çerçevede, emek süreci zaman içinde giderek toplumsallaştığından, kapitalistler üretimde daha gelişmiş araç ve gereç ve birim çıktı başına giderek daha az ücretli emek kullanac..]]> Fri, 05 Aug 2011 09:49:05 +0400 Ticaret, siyaset ve anayasa https://www.evrensel.net/yazi/11218/ticaret-siyaset-ve-anayasa https://www.evrensel.net/yazi/11218/ticaret-siyaset-ve-anayasa? “Türkiye nasıl yönetiliyor ?” sorusuna verilebilecek en genel cevap “tüccar tarzı siyaset” olmalıdır. Siz bunu “uzlaşma” ya da “Alan memnun satan memnun” yaklaşımı ile olumlu da okuyabiliriniz. Son haftanın gündemine kısa bir göz atıp, önümüzdeki günlerde, özellikle anayasa konusunda bizi neyin beklediğini ele almaya çalışalım. AHİM’ye İçişleri Bakanlığı tarafından gönderilen savunmada, Hrant Dink ailesinin tazminat talebine, “Hissettiğiniz acı yüz bin lira etmez” anlamına gelecek bir cevap verilmiş. “Hrant ne kadar ederdi(!) ?”, “Ailesi kaç liralık acı hissetmişti(!) ?” sorularına cevap aramaya benim gücüm yetmiyor, edebim el vermiyor. YAŞ öncesi istifalar ve yeni oturma düzeneğinden hareketle “Askeri vesayet bitti, demokrasi geldi” manşeti atanlar, şimdi “Orta yol bulundu&rdqu..]]> Fri, 05 Aug 2011 09:09:02 +0400 Kapitalistler ve iktisadi kriz -2 https://www.evrensel.net/yazi/10786/kapitalistler-ve-iktisadi-kriz-2 https://www.evrensel.net/yazi/10786/kapitalistler-ve-iktisadi-kriz-2? 18. yüzyılın ortalarından itibaren İngiltere’de başlayan sanayileşme süreci yaklaşık olarak bir yüzyıl sonra yani 19. yüzyılın ortalarına doğru Kıta Avrupa’sında hemen hemen tamamlanmıştır. Bu gelişmenin sonucunda da, el zanaatlarına dayalı üretimden uzaklaşılarak, makineli üretime geçiş ortaya çıkmış, dolayısıyla da, ücretli işçi olarak çalışabilecek kütlesel emek gücü gelişme evresine girmiştir. Sonuç itibariyle de, emek-sermaye yani burjuvazi ve işçi sınıfı arasında antagonizm baş göstermiştir. Bu temelde, başlayan bu yeni döneme kadar belirtilen türden sınıf ilişkilerinin olmadığı dikkat edilmesi gereken bir husustur. O günlerden günümüze gelinceye kadar burjuva iktisatçıları tarafından ortaya konan iktisadi analizlere bakıldığında, sistemin piyasa yoluyla kapitalistin yönlendirilmesi temelinde sorunsuz bir biçimde işleyeceği..]]> Fri, 29 Jul 2011 09:28:30 +0400 Çözüm bulunur, yeter ki arayalım https://www.evrensel.net/yazi/10785/cozum-bulunur-yeter-ki-arayalim https://www.evrensel.net/yazi/10785/cozum-bulunur-yeter-ki-arayalim? Kürt sorununda çatışmalı ortamdan çıkış için en acil ihtiyacımız, inançdır, desek abartmış ve indirgemeci bir yaklaşıma girmiş olmayız. Dünya deneyimlerinin öğrenilmesi bu açıdan da oldukça etkileyicidir. Çözüm isteği ya da iradesi var mı ki, yöntem tartışması yapıyoruz, demek, ilk etapta haklı gibi gözükse de konunun önemli bir boyutunu göz ardı etmeyi beraberinde getirmektedir. Süreç bazen olağan değil tersinden işler. Yani deneyimleri öğrendikçe çözüme dair inanç ve cesaretin yükselebileceği ihtimalini asla göz ardı etmemek gerekir. Dünyada güvenlik sorunu yaşayan ilk ve tek ülke olmadığınızı, dolayısı ile çözüme dair atılması gereken adımlar konusunda önemli ölçüde yol gösterici bir tecrübenin biriktiğini kabul etmek ve toplumda bu yönde bir farkındalığın olu..]]> Fri, 29 Jul 2011 09:27:50 +0400 Kapitalistler ve iktisadi kriz -1 https://www.evrensel.net/yazi/10376/kapitalistler-ve-iktisadi-kriz-1 https://www.evrensel.net/yazi/10376/kapitalistler-ve-iktisadi-kriz-1? Bireysel çıkar çerçevesinde temel amacı kâr maksimizasyonu olan kapitalistin, hedefe ulaşmada ahlaki kaygılardan azade hareket etmesi kaçınılmaz bir gerçekliktir. Bir başka deyişle, kapitalist bu amaca yönelik faaliyetlerini, tekil davranışı öndeleyerek ve dolayısıyla da, katlanacak toplumsal yükün önemsenmemesini asli hareket noktası olarak benimseyip sürdürür. İktisat öğretiminde daha ilk yıl ilk derse öğretilen ve kapitalistin bireysel temelli davranışının sonuç itibariyle toplumsal yarar sağlayacağı ya da toplumun refahını artıracağı biçimindeki safsata, olsa olsa felsefede ifade edildiği haliyle en iyi ihtimalle ‘niyetlenilmemiş (ya da hedeflenmemiş) sonuçlar’ olarak ortaya çıkabilir. Tabii ki, bu böyle olsa da, böylesi bir sonucun neyin pahasına gerçekleştiği sorunsalının da enikonu değerlendirilmesi bir kaçınılmazlık olarak k..]]> Fri, 22 Jul 2011 10:11:22 +0400 Denktaş’ın suçu neydi? https://www.evrensel.net/yazi/10375/denktasin-sucu-neydi https://www.evrensel.net/yazi/10375/denktasin-sucu-neydi? İki binli yılların başında Kıbrıs konusunda sarf edilen sözler ve temel yaklaşımları hatırlamaya çalışıyorum. Talat ile daha uyumlu ve çözümsüzlüğün sorumlusu olarak Denktaş’ı gören söylemlere şahit oluyorduk. Kıbrıs’ta hangi yanlışların hangi sonuçları doğurduğu konusu uzun bir tartışmayı gerektirir. Bir politikanın doğruluğu ya da yanlışlığından önce tutarlılığı ele alınmalıdır. Zaman içerisinde değişen gerçekler bu tutarlılık ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Bir süre önce Kıbrıs konusunda Denktaş gibi düşünüp Talat gibi konuştuğumuza inanıyordum. Şimdi Talat’ın tezlerini savunup, Denktaş tarzı siyaset yapmaya başladığımıza inanmaya başladım. Hangisi doğru bilmiyorum. Belki her ikisi de zaman zaman devreye giriyor ve belirleyici oluyor. İki toplum tek devlet, iki ayrı devlet, federasyon farklı farklı çözüm modelleridir. Hepsinin kendine özg&uu..]]> Fri, 22 Jul 2011 10:10:51 +0400 3 F kuralı https://www.evrensel.net/yazi/9897/3-f-kurali https://www.evrensel.net/yazi/9897/3-f-kurali? 1980 faşist darbesini mütakiben tüm devrimci kitleler gibi, bu kitlelerin bir bileşeni olarak devrimci gençlik de asla kabul edilemeyecek bir dizi muameleye tabi tutuldu. Devrimci gençlerin yakalanabilenleri işkenceden geçirilip, mahkum edilip, kör zindanlara atılarak geleceklerine kilit vuruldu. Bunlar şanslı sayılabilecek olanlardı. Şansı yaver gitmeyenler ya da günah keçisi seçilenler darağacına teslim edildi. Hatta Erdal Eren gibi yaşı büyütülerek çocuk yaşta faşist katillerin ölüm kovalayan histerisinin tatmin edilmesi tereddütsüz infaza dönüştürülebildi. Ele geçiremedikleri ise dağa çıktı. Gençler sırf belirtilen bu cenahtan mı oluşuyordu? Tabii ki, hayır. Geriye kalanlar da camiye sokuldu, gelecek için beslenmeye ve büyütülmeye başlandı. Bu ilk hamlelerin ardından, iktisadi alanda olduğu kadar toplumsal alanda da bug&uum..]]> Fri, 15 Jul 2011 10:40:35 +0400 Maç doksan dakika değilmiş https://www.evrensel.net/yazi/9895/mac-doksan-dakika-degilmis https://www.evrensel.net/yazi/9895/mac-doksan-dakika-degilmis? Bildiğimiz, daha doğrusu bize öğretilen çoğu şey yalanmış meğer. Maç doksan dakika değilmiş, top yuvarlak saha düz değilmiş. Dahası futbol sadece spor değilmiş. Ekonomiymiş, siyasetmiş. Hele son iddiaları dikkate aldığınızda, rüşvet operasyonu bile sadece bir temiz toplum operasyonu değilmiş. Helikopter ihalesine giren iki büyük kulübün yöneticilerinin rüşvet iddiası ile yargılanmasının hangi firmanın önünü açacağına dair iddialar ortalıkta dolaşıyor. Yalan üzerine kurulu bir tarih, yalan üzerine kurulu bir siyaset, yalancı şöhretlerden beslenen sanat, müsabaka sonuçları bile yalanlanan bir spor. Bu kadar yalana dayalı bir düzende acaba tek gerçek “terörle mücadele” olabilir mi ? Genelkurmay Silvan’da 12 askerin hayatını kaybettiği çatışmalarda el bombalarından kaynaklı yangının ölümlere neden olduğunu iddia etmiş. Bir orm..]]> Fri, 15 Jul 2011 10:25:02 +0400 Stockholm uymadıysa Hotel California verelim https://www.evrensel.net/yazi/9430/stockholm-uymadiysa-hotel-california-verelim https://www.evrensel.net/yazi/9430/stockholm-uymadiysa-hotel-california-verelim? Film seçişleri çeşitli kriterler temelinde olabilmekte, yönetmeni, konusu vs. çerçevesinde yapılabilmekte. Ben; Dustin Hoffman, Robert De Niro, Al Pacino, Jack Nicholson ve Merryl Streep’in rol aldığı filmleri seyretmeyi seviyorum. Bu zamana kadar bu isimlerin rol alıp da, beğenmediğim hiçbir film olmadı. 1980’lerin başı. Beyoğlu’nda Emek Sineması’nın panosunda Al Pacino’nun ismi, sinemaya daldım ve film başladığında adını öğrendim. ‘Dog Day Afternoon’. Oyuncu eleştirmeni değilim ama Al Pacino her zamanki gibi muhteşem. Konusu, bir psikolojik eğilimi ifade etmesi nedeniyle değişik alanlarda kullanılmaya başlanan içerikte. ‘Stockholm Sendromu’. İki soyguncu 1973 ağustosunda Stockholm’de Kreditbanken’i soymaya kalkışıyor, üçü kadın dört kişiyi altı gün süreyle rehin alıyor, polisin müdahalesi ve soyguncuların şiddetinden daha fazla şi..]]> Fri, 08 Jul 2011 09:33:33 +0400 Rüşvetten bağış fetvası https://www.evrensel.net/yazi/9426/rusvetten-bagis-fetvasi https://www.evrensel.net/yazi/9426/rusvetten-bagis-fetvasi? Fenerbahçe yönetimine yönelik operasyon içerisinde benim en dikkatimi çeken konu bir futbolcunun fetva alma girişimidir. Fakirlere dağıtmak şartı ile caiz olduğu cevabını alan bir futbolcu, iddialara göre yüz bin lira almış ve bunun bin lirasını bağışlayarak vicdanını rahatlatmış. Bu küçük tablo, aslında yozlaşmış kapitalist ilişkilerin nasıl içselleştiğini göstermesi açısından önemlidir. Bir taraftan ahlaki sınırları zorlamak için çaba sarf ederken diğer yandan ilginç bir meşrulaştırma niyetinden geri adım atmamak. İslam düşüncesinin kapitalist egemen algıya alternatif bir tutum alamadığı bir dünyada, sistem analizi yapma imkanı da peşinen ortadan kalkmaktadır. İslam’ın muhalif damarının anlamını yitirdiği bir ortamda sosyalist muhalif güçlerle ilişki de sağlıksız bir zemine oturmaktadır. Geçtiğimiz yüzyılın başlarında Rusya topraklarında..]]> Fri, 08 Jul 2011 09:25:08 +0400 Lenin-Menin, Che-Mhe, Marx-Marx https://www.evrensel.net/yazi/9010/lenin-menin-che-mhe-marx-marx https://www.evrensel.net/yazi/9010/lenin-menin-che-mhe-marx-marx? Yaşayan ve bilen bilir. 1971 muhtırası ve 1980 darbesi ertesinde öncelikli, ayrıcalıklı ve münhasıran ülkedeki devrimci kitlelere yönelik şiddet, tutuklama, işkence ve maksimum ceza infazı bütünü içinde mahkemeye sunulan deliller arasına konan önemli bir suç delili vardır. Bu da her türden sol yayın ve kitaptır. Devletin dolayısıyla da, darbecilerin listesinde yer alan kitapları bulundurması ve hatta sırf kitap çevirisi yapması nedeniyle uzun süreli hapis cezasına çarptırılan arkadaşlarımız olmuştur. Bulundurulan ya da Türkçe’ye çevrilen kitapların uluslararası düzeyde bilimsel yayınlar ve kitaplar olup olmamasına bile bakılmamıştır. Örneğin, Ernest Mandel’in iki ciltlik Marxist Economic Theory adlı kitabını çeviren bir arkadaşım 7.5 yıla mahkum olmuş, hapisten ancak 5 yıl sonra çıkabilmiştir. Kitapla ilgili bilirkişi raporu da tam bir komedi filmi senar..]]> Fri, 01 Jul 2011 08:28:21 +0400 Sorunu doğru tanımlamak https://www.evrensel.net/yazi/9008/sorunu-dogru-tanimlamak https://www.evrensel.net/yazi/9008/sorunu-dogru-tanimlamak? Sorunun ne olduğunda uzlaşmadan çözüm yolunda uzlaşma aramak, arabayı atın önüne bağlamaktır. Bu nedenle önce sorunun analizini doğru yapmak gerekir. Sorun bir kısım tutuklu vekilin geleceği ya da iki partinin buna bağlı olarak alacağı tutum ise çözüm de kolaydır. Yok eğer sorun tümüyle çöken bir hukuk düzeni, tıkanan sistem krizi ise bunun sonucu olarak gelişen fotoğrafa takılıp kalmak yanıltıcı olur. Bir an için varsayalım ki bu gün yaşadığımız gerilim hiç yaşanmamış olsun. CHP yemin etsin, Blok Meclise gitsin vs. Bu durumda yapısal bir sorunun olmadığından mı hareket edeceğiz? Ya da bazit adımlarla tutuklu vekillik sorunu çözülmüş olsun. O zaman sorunlarımız çözüldü mü diyeceğiz ? Ergenekon, Balyoz ya da KCK davaları çok iyi gidiyordu, zaten adalet sistemimizde gayet iyi işliyordu ama bir yol kazası mı yaşadık ? Anayasa ve TCK gib..]]> Fri, 01 Jul 2011 08:25:12 +0400 Tek adamcılığın dayanılmaz ağırlığı -2 https://www.evrensel.net/yazi/8597/tek-adamciligin-dayanilmaz-agirligi-2 https://www.evrensel.net/yazi/8597/tek-adamciligin-dayanilmaz-agirligi-2? Geçen hafta yazımı, seçim sonrası ülke ekonomisindeki gelişmelerin, uluslararası iktisadi olumsuzlukların yanı sıra 9 yılından beridir Türkiye siyasetinde dış destekli dönüşümün meyvelerinin toplamasında yaşanabilecek muhtemel sapmalar da göz önüne alınarak değerlendirmesi gereği vurgusuyla sonlandırmıştım. Bu nedenle, işe birkaç soru sorarak başlayalım. Cari açığın artış yönünde ivme kazandığı bilinmekteyken ve mart ve nisan aylarındaki cari açıktan hareket edilerek 2011 yılı sonu itibariyle 80 milyar dolara ulaşacağı vurgulanırken, neden TL. aşırı değerli tutuldu da, seçim sonrasında ivme kazanarak USD/TL’de 1.66-1.70 aralığı konuşulmaya başlandı? Seçim öncesinde Türkiye not artışı beklentisindeyken, neden seçim sonrasında yine cari açık kaygısıyla not artışının ancak bir yıl sonra düşünülebileceği vurgusu yapılmaya başlandı? 2010 yılı ..]]> Fri, 24 Jun 2011 09:03:40 +0400 Blok, CHP ve ana muhalefet rolü https://www.evrensel.net/yazi/8577/blok-chp-ve-ana-muhalefet-rolu https://www.evrensel.net/yazi/8577/blok-chp-ve-ana-muhalefet-rolu? Tutuklu vekiller konusunda takınacakları tavırla hem CHP hem Blok zor bir sınav verecekler. Blok, Hatip Dicle konusundaki tutumu ile CHP ile kıyaslandığında bir adım önde gözüküyor. KCK tutuklusu vekiller ve Ergenekon ile ilişkili davalardan tutuklu olanları karşılaştırmak elbette isnat edilen suçlar açısından mümkün değildir. Ancak seçilme hakkı ve yargı-siyaset ilişkisi açısından birbiri ile kıyaslanabilir bir durumdan söz ediyoruz. Sabih Kanadoğlu’nun aylar öncesinden yaptığı uyarı ve yorumlar fiilen gerçekleşti. Cumhurbaşkanının seçimi konusunda 367 şartı aranması işle ilgili yorumuna tepki gösterenler bu kez Kanadoğlu yorumunu çok hukuki bulmuş gözüküyorlar. Seçim sürecinde değil iki yanlıştan bir doğru çıkarmayı, yanlışlar zincirinden adalete ulaşmayı uman bir YSK algısı ile karşı karşıya kaldık. Ancak bütün suçu YSK üzerin..]]> Fri, 24 Jun 2011 08:01:58 +0400 Tek adamcılığın dayanılmaz ağırlığı -1- https://www.evrensel.net/yazi/8144/tek-adamciligin-dayanilmaz-agirligi-1 https://www.evrensel.net/yazi/8144/tek-adamciligin-dayanilmaz-agirligi-1? Malum olduğu üzere, hücrelerine kadar ‘tek adam’ kavramının işlediği, egemen olduğu ve kutsandığı bir ülkede yaşamaya çalışıyoruz. Tarihin akışına baktığınızda bu topraklar üzerinde yaşanan gelişmeler hep tek adam çerçevesinde tanımlanmaktadır. Alparslan’dan Fatih’e, Kanuni’den Mustafa Kemal’e kadar bu hep böyle olagelmiştir. Ekonomi alanına bakıldığında da, özellikle de 24 Ocak 1980 iktisadi tedbirleriyle birlikte ülkenin kapalı ekonomi koşullarından 50 yıl sonrasında yeniden açık ekonomi koşullarına geçişi nedeniyle özel ve kamu alanlarında tek adamlarla karşılaşılır. Örneğin, bu tedbirlerden önce ve belli bir süreliğine de sonra Abidin Cevher Özden nam-ı diğer Banker Kastelli ülkede ekonomi alanında tek adam konumunda olup, kısa yoldan zengin olmada çevrilecek yüz ve dağıtıcı rolündedir. 1970’lerden itibaren dünya ekonom..]]> Fri, 17 Jun 2011 10:10:25 +0400 Kriz seven ülke https://www.evrensel.net/yazi/8142/kriz-seven-ulke https://www.evrensel.net/yazi/8142/kriz-seven-ulke? Bazı krizler sahici sorunlara dayanır ve önüne geçmekte zorlanırsınız. Onu en az zararla atlatmak için yönetim becerinizi ortaya koyarsınız. Bizimkiler genellikle tam tersi durum içeriyor. Kriz çıkarmayı alışkanlık edinmiş yönetim alışkanlığımız var. Adeta kriz çıkarmadan duramayan bir karakter taşıyor. Hatip Dicle ile ilgili Yargıtay kararı seçimden önce çıkmayabilirdi ama çıktı. YSK muhtemelen ve mecburen bu kararın gereğini teknik olarak yerine getirmesi gerekirken işi seçim sonrasına bırakmayı tercih etti. İlgili mahkeme mahsuplaşmayı kabul etti ve top yeniden YSK tarafına geçti. Bu durumda YSK tarafından milletvekilliğinde sorun yok, biçiminde karar çıkma ihtimali yükseldi. Ama iş bununla bitmiyor. Kısa süre sonra, tahliye kararının şu an tutuklu yargılandığı dava dolayısıyla verilip verilmeyeceğine yoğunlaşacağız Önce sorun üretip sonra çöz..]]> Fri, 17 Jun 2011 10:05:39 +0400 İp siyaseti ve siyasetin ipi https://www.evrensel.net/yazi/7681/ip-siyaseti-ve-siyasetin-ipi https://www.evrensel.net/yazi/7681/ip-siyaseti-ve-siyasetin-ipi? Tıpkı bir önceki genel seçimlerde olduğu gibi siyasetin gündemi gelip idam konusuna dayandı. Kim olsaydı idam ederdi, kim neden idamı gerçekleştiremedi vs… İdam cezası insan hakları tartışmalarında özel bir anlama sahiptir. İdam cezasının uygulandığı her türden ülke(ABD, Çin, İran) olduğunu biliyoruz. Ama kimse bunun övünülecek bir şey olduğu iddiasında değil. Türkiye’de kimse idam cezasının kaldırılmasını propaganda vesilesi yapmıyor. Aksine idamı kaldırmanın ezikliği ve mahcupluğu üzerinden siyaset yapmayı tercih ediyorlar. Bu durum bile aslında Türkiye siyasetinin ipliğini pazara çıkarmaya yeter. Bu gün itibarı ile İmralı Adası’nda devam eden görüşmeleri “devlet işi” olarak yorumlayan Başbakan geçmişte idam cezasının kaldırılmasını “devlet işi” olarak yorumlamaya yanaşmıyor. İdamın doğuracağı tehlike konusunda gelişen aklı görmezli..]]> Fri, 10 Jun 2011 12:14:31 +0400 Kararsızlar korkutuyor olmasın https://www.evrensel.net/yazi/7255/kararsizlar-korkutuyor-olmasin https://www.evrensel.net/yazi/7255/kararsizlar-korkutuyor-olmasin? Seçim yarışının son kulvarında kişisel gerilime dayalı siyaset tarzı nereden kaynaklanıyor ? Liderlerin kişilik alt yapıları, seçmen içinde buna prim veren bir eğilimin varlığı gibi bir çok neden sayılabilir. Ama ben hepsinden önemlisinin kararsız seçmen oranının yüksekliği olduğunu sanıyorum. Artık anket yayınlanma dönemi kapandı. Ancak özellikle son yayınlanan oy oranlarında kararsız seçmen miktarının yansıtılmamış olması dikkat çekicidir. Daha önceki seçimlerle kıyaslandığında kararsız oranının daha yüksek olduğu yönündeki değerlendirmeler dikkate değerdir. Bu tabloyu sokakta da görmek mümkün. Kararlı seçmenin erken gard almış olmasına rağmen seçim yaklaşırken kararsızlarda ciddi bir azalmanın olmaması toplumdaki tatminsizliği ortaya koymaktadır. Kerhen oy verme eğilimi ve sandığa gitmeme tercihini bir tarafa bıraktığınızda geriye kalan miktar bile sürpr..]]> Fri, 03 Jun 2011 10:10:26 +0400 Grev karşıtı hutbe? https://www.evrensel.net/yazi/6516/grev-karsiti-hutbe https://www.evrensel.net/yazi/6516/grev-karsiti-hutbe? Hutbeler günlük yaşama ve oradan kaynaklı ihtiyaca cevap verebilir nitelikte olmalıdır. Ama bu niteliği Düzce’de yaşanan olayı izah etmeye yetmez. 120 kişinin işten çıkarıldığı bir yerde müftülüğün görevi grev kırıcı gibi rol üstlenmekten kaçınmak, hatta haksızlığa uğrayandan yana bir tutum almaktır. İslam’ın çalışma hayatına yönelik uyarı ya da önerileri üzerine söz söylemek her müftünün hakkı değil bilakis görevidir. Ama bunu yaparken iki tarafı eşitleyen bir dil kullanmak “adalet ve hakkaniyete” dayalı bir yaklaşım değildir. İnsanlık tarihi ve günlük hayatın bize öğrettiği acılar, haksızlıklar karşısında inanca dayalı referanslarla mücadele etmek kaçınılmaz bir durumdur. Dünyanın bir çok bölgesinde yüzyıllardır bunun örnekleri yaşanmaktadır. İnanç eksenli referanslar bazen sömür&..]]> Fri, 20 May 2011 10:09:19 +0400 Türkiye’de iç savaş olur mu? https://www.evrensel.net/yazi/6066/turkiyede-ic-savas-olur-mu https://www.evrensel.net/yazi/6066/turkiyede-ic-savas-olur-mu? Bir ülkede iç savaşın neden olamayacağına dair sayılabilecek gerekçelerin temenni değil tespitler üzerine oturması gerekir. Kürtlerin, Türkiye’nin batı bölgelerinde de yaşıyor olması ya da “Kız alınıp kız verilmesi (!)” gibi sosyolojik gerçeklikler tek başına iç savaşı önlemeye yetmeyeceği gibi bir noktadan sonra sadece riski büyüten nedenler haline gelir. İsteyen herkes felaket telalığı ile tanımlayabilir. Ben ülkenin adım adım iç savaşa doğru sürüklendiğini düşünüyorum. Yanılmaktan son derece mutlu olacağım endişelerimi uzun uzun anlatacak değilim ama sürecin bir noktadan sonra kontrol dışı atmosfere sürüklenme ihtimalini herkes dikkate almalıdır. Bazen kriz süreçleri çatışan tarafların kontrolünü aşan gelişmeleri beraberinde getirir. Türkiye devletinin gücünün istediğinde toplumsal çatışmayı..]]> Fri, 13 May 2011 11:56:28 +0400 Suriye Türkiye’yi dinleyecek mi? https://www.evrensel.net/yazi/5190/suriye-turkiyeyi-dinleyecek-mi https://www.evrensel.net/yazi/5190/suriye-turkiyeyi-dinleyecek-mi? Türkiye, Suriye’ye tam ne öneriyor? Batı Suriye’den ne istiyor Suriye halkı ne bekliyor ve neye karşı çıkıyor? Bu soruların ışığında düşündüğünüzde Suriye yönetiminin hangi adımları atabileceği ya da hangi noktaya gelmeyi asla kabul etmeyeceğini daha kolay analiz edebiliriz? Hafız Esad’ın ölümünden sonra Suriye’de neyin ne kadar değiştiğini doğru değerlendirmeliyiz. Görünüm ve imaj değişikliğinin rejim değişikliği anlamına gelmeyeceğini gerilimli dönemlerde daha net görürüz. Baskıcı devlet aygıtlarının performansından hiçbir şey kaybetmediğini, toplumda azıcık kıpırdanma başladığında eski alışkanlıkları ile refleks vermekten geri durmadığını kolayca görmekteyiz. Dış dünya ile birlikte halkın bir kısmının gözünü boyama kabilinden demokratikleşme adımları, böyle dönemlerde anlamsızlaşır. Sokak gösterilerine müdahale ..]]> Fri, 29 Apr 2011 10:45:31 +0400 TEKEL İşçileri ceza alır mı? https://www.evrensel.net/yazi/4693/tekel-iscileri-ceza-alir-mi https://www.evrensel.net/yazi/4693/tekel-iscileri-ceza-alir-mi? YSK’nın BDP destekli bağımsız adaylara yönelik tutum değişikliği üzerinden bir hukuk yorumu yaptığımızda TEKEL işçileri hakkında açılan davanın akıbeti ne olur? Tutarlılık, Türkiye hukuk düzeninde en son aranacak vasıf niteliğindedir. Aynı kurumun bir hafta içerisinde taban tabana zıt iki farklı pozisyon alması kolay izah edilebilir bir durum değildir. Toplumsal tepkiyi ölçmek deseniz işin ucu başka bir noktaya dayanır. Kaostan medet umanların oyununa gelindi deseniz mevcut kadroların konumunu izah etmek imkansızlaşır. Aslında hiçbir şeyden habersiz teknik hukuk okuması yaptılar ve sonra tepkiler üzerine geri adım attılar deseniz, başka bir komedi ile karşı karşıya kalırsınız. Son hafta yaşadıklarımızdan herkes bir ders çıkaracak elbette. Kürtler de, Türkiye’nin diğer kesimleri de. TEKEL işçileri ve onlarının eylemine destek verenler de bir ders çıkarmalı. Birinci ders Tü..]]> Fri, 22 Apr 2011 10:31:42 +0400 Karadeniz ve dereler https://www.evrensel.net/yazi/3709/karadeniz-ve-dereler https://www.evrensel.net/yazi/3709/karadeniz-ve-dereler? Toplumsal muhalefetin bir ihtiyaçtan doğması ve etkin bir politik çözüm konseptine dayanması önemlidir. İhtiyaçlar, sorun alanlarının can yakıcılığı ölçüsünde belirleyici olurlar. İhtiyaçları anlamak ve doğru okuyarak bir çözüm alternatifi ortaya koymak, sosyal ve siyasal hareketlerin geleceğe yön verebilmelerinin ön şartıdır. Bir süredir ulusalcı örgütlenmeler, suikast teşebbüsleri ve linç girişimleri ile anılan Karadeniz’in çevre, hatta köylü hareketi açısından sergilediği performans dikkate değer boyuttadır. Hayata değen mücadele zeminlerinin toplumsal güce dönüşmesi kaçınılmaz olur. Dar örgütçü reflekslerle bu toplumsal dinamiğin zayıflatılması büyük bir haksızlıktır. HES’lerle ilgili yürütülen güçlü ve kararlı bir kampanyanın diğer topl..]]> Fri, 08 Apr 2011 09:41:09 +0400 Ergenekon’da daha karpuz kesecekler https://www.evrensel.net/yazi/3251/ergenekonda-daha-karpuz-kesecekler https://www.evrensel.net/yazi/3251/ergenekonda-daha-karpuz-kesecekler? Ergenekon davasında başından beri niyeti sorgulatacak ölçüde ciddi usul hataları yapılıyor. Belki daha doğru tanımlamayla, işin paradigmasındaki tutarsızlıklar, imaj sorunu olarak karşımıza çıkmaya başladı. Temel yaklaşım hatalarından birisi suç tanımlamasıdır. Hangi niyetle yapılmış olursa olsun somut illiyet bağları kurulmadıkça ifade ve örgütlenme özgürlüğü bağlamında ele alınması gereken eylemler dava konusu yapılmamalıdır. Cumhuriyet mitinglerine destek, öğrencilere burs ve kitaplar, iddia edilen suçun esası ya da parçasıymış gibi yaklaşıldığında sulanma riski kaçınılmaz olur. Darbecileri yargılama ya da darbe girişimlerini açığa çıkarma amacı ile yürütülecek bir yargılama sürecinde olması gerekenleri göremediğimiz gibi, olmaması gereken bir çok tabloya birlikte şahit olduk. Bu süreç sadece yargısal boyutu ile değil toplumsal ps..]]> Fri, 01 Apr 2011 10:41:18 +0400 Tarafsız bürokrasinin aday adayları https://www.evrensel.net/yazi/1821/tarafsiz-burokrasinin-aday-adaylari https://www.evrensel.net/yazi/1821/tarafsiz-burokrasinin-aday-adaylari? Bir cumhuriyet savcısı daha aday adaylığı için istifa dilekçesini verirken, iktidar partisine övgüler dizme yoluna gidiyorsa, tarafsız yargı ve bürokrasi hikayesinin ne kadar anlamsız bir iddia olduğu kolayca görülebilir. Milletvekili adayı olmak elbette her bürokrat hatta savcının hakkı olmalıdır. Dahası memurlarla ilgili siyaset yasağının ne büyük haksızlık olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Ama bu yasağı tarafsızlık adına savunmaya devam edenler bürokraside yaşanan aday olma depremini nasıl izah edebilirler. Bu isimler aday olmadıkları takdirde görevlerinin başına döndüklerinde, hatta büyük ihtimalle daha üst mercilere terfi edildiklerinde yeniden tarafsızlık rolüne mi soyunmuş olacaklar ? Kısaca tarafsızlık iddiası basit bir kandırmaca olarak ele alınmalıdır. Kamu görevlilerinin bıyığını yada kıyafetini sembol kabul edip “tarafsızlık” tartışması yürü..]]> Fri, 11 Mar 2011 12:37:53 +0300 Kadınlar, Aleviler ve sokakta beklenenler https://www.evrensel.net/yazi/1372/kadinlar-aleviler-ve-sokakta-beklenenler https://www.evrensel.net/yazi/1372/kadinlar-aleviler-ve-sokakta-beklenenler? Bir yandan her gün kadına yönelik şiddet haberleri alıyoruz diğer yandan hafta sonunda 8 Mart dolayısı ile ülkenin dört bir yanında kadın yürüyüşleri yapılacak. Kadın mücadelesinin geldiği nokta ve kazanımları şüphesiz ciddi bir anlam içeriyor. Dahası toplumsal alanda örgütlü mücadele yürüten bir çok çevre ile kıyasladığınızda umut verici, örnek oluşturacak mesafeler alındığı ortada. Her alanın kendine göre riskleri, handikapları, avantajları, imkanları var şüphesiz. Karadeniz başta olmak üzere çevre misyonu ile yola çıkan bir çok yerel çalışma köylü hareketlerine dönüşmüş durumda. Daha önce kısmen daha elit ve mağdurlardan kopuk yürüyen çalışmalar, şimdi öznesi mağdurlar olan bir dinamizmi ortaya çıkarttı. Suyun insan hayatında ne kadar vazgeçilmez anlam ifade ettiğini bizzat..]]> Fri, 04 Mar 2011 12:22:29 +0300 Orta Doğu kaynarken Türkiye’de seçimler https://www.evrensel.net/yazi/882/orta-dogu-kaynarken-turkiyede-secimler https://www.evrensel.net/yazi/882/orta-dogu-kaynarken-turkiyede-secimler? Orta Doğu tarihin nadir görülebilecek dalgalanmalarından birini yaşarken, Türkiye sıradan bir seçim süreci yaşayabilir mi? Orta Doğu’yu etkilemek ile Orta Doğu’dan etkilenmek iç içe geçmiş olgulardır. Orta Doğu’da yaşanan hareketliliğin nereye kadar uzanacağı konusunda belki her ülke için ayrı değerlendirmeler yapmak gerekir. Ortak ve kesin bir hüküm konulacaksa, bir daha hiçbir şeyin eskisi gibi olamayacağı gerçeği merkeze oturtulmalıdır. Türkiye’nin bu süreci çok önceden tamamladığı gerekçesi ile yapması gereken bir şey olmadığı iddiası kocaman bir safsatadan ibarettir. Bu süreçten olumsuz etkilenmeler ne kadar kaçınılmazsa, olumlu yansımalar da bir o kadar doğaldır. Petrol vs. gibi konulara dayalı enerji, ekopolitik etkilenmeleri tüm dünya gibi bizi de doğrudan ilgilendirmektedir. Ancak bölgede yer almanın sosyok&..]]> Fri, 25 Feb 2011 23:13:46 +0300 Mübarek’i nasıl bilirdiniz? https://www.evrensel.net/yazi/457/mubareki-nasil-bilirdiniz https://www.evrensel.net/yazi/457/mubareki-nasil-bilirdiniz? Toplumlar arası ilişkileri, devletler arası ilişkilerin alışkanlıklarından kurtarmadıkça insani sorumluluklarımızın hakkıyla yerine getirilmesi mümkün olmayacaktır. Devletler arası ilişkinin gereği, iktidardayken Mübarek’i kardeş ilan edip sırtını sıvazlarken, düştükten sonra “Kral öldü yaşasın yeni kral” diyebilmekse, bunu hiçbir insan evladı içine sindiremez. Sindirmemelidir. Sanki Mübarek’in otuz yıllık zulme dayanan saltanatında ordunun hiç payı yokmuş gibi halkın tepkisini maniple etme girişimleri uzun süre devam edeceğe benzemektedir. MAZLUMDER’e işkence ve idam iddiaları ile başvuru yapan Suriyeli muhalif İhvan temsilcileri için elçilik önünde basın açıklaması yaptığımızda bazı muhafazakar gazeteciler, “Suriye’ye bir İsrail bir de MAZLUMDER karşı çıkıyor” biçiminde tepki göstermişlerdi. Dış tehdit sendromuna k..]]> Fri, 18 Feb 2011 23:54:37 +0300 Batum’u eleştirmek ve yargılamak https://www.evrensel.net/yazi/4/batumu-elestirmek-ve-yargilamak https://www.evrensel.net/yazi/4/batumu-elestirmek-ve-yargilamak? CHP Genel Başkan Yardımcısı Süheyl Batum’u düşüncelerinden dolayı eleştirmek ile ifadelerinden dolayı yargılamak arasındaki farkı görmek zorundayız. Batum bir çevrenin orduya biçtiği rol ve beklentiyi açıkça dile getiren bir konuşma yaptı. Bu yönde yaşadıkları hayal kırıklıklarını kamuoyu önünde ilan etmekten de imtina etmedi. Gelen tepkiler üzerine, “Yanlış anlaşıldım vs.” türünden bir geri adım da atmadı. Bu düşüncelerinden dolayı kendisini acımasızca eleştirmek ama yargı baskısı ile susturulmasına ise asla göz yummamak zorundayız. Konuşan herkesi 301 tehdidi ile kuşatma altına almak bildik bir Türkiye alışkanlığıdır. On yıllardır hem ceza yasasının önceki düzenlemesi hem yeni suç tanımlaması ile aydınlar, gazeteciler, akademisyenler, siyasetçiler, kitle örgütlerinin temsilcileri susturulmak istendi hatta ağır cezalara çarptırıl..]]> Wed, 16 Feb 2011 20:55:42 +0300