06 Ağustos 2014 06:00

‘Çizimin Kafka’sı: Selçuk Demirel

Küratörlüğünü Valérie Dardenne’in, sergi düzenini ise Yılmaz Aysan’ın üstlendiği çizer, karikatür sanatçısı ve illüstrator Selçuk Demirel’in çizimlerinden oluşan “İnsanoğlu Kuş Misali” sergisi, 7 Ekim tarihine kadar İstanbul Fransız Kültür Merkezi’nde ziyaret edilebilir.

Paylaş

Melike FUTTU
İstanbul


Küratörlüğünü Valérie Dardenne’in, sergi düzenini ise Yılmaz Aysan’ın üstlendiği çizer, karikatür sanatçısı ve illüstrator Selçuk Demirel’in çizimlerinden oluşan “İnsanoğlu Kuş Misali” sergisi, 7 Ekim tarihine kadar İstanbul Fransız Kültür Merkezi’nde ziyaret edilebilir. Retrospektif olma özelliği taşıyan sergi, 1974’ten 2014 yılına kadar yaşanan siyasal, sosyal ve kültürel dönüşümleri sanatçının gözünden çizgilere taşıyor. Çizerin bu tarihler aralığında “Basındaki Çizgiler” başlığı altında dünya ve Türkiye basınında yer almış olan çizim ve illüstrasyonlarının yanı sıra, Türkiye’de gerçekleştirdiği erken dönem afiş çalışmaları da sergide yer alıyor. Fransa ve Türkiye’de bulunduğu sürecin bir harmanı olan sergi, ziyaretçilere kozmopolitan bir seçki sunarak sanatçının son 40 yılda dünya gündemine dair özgün bakışını keşfetme imkanı veriyor.  

‘ÇİZİMLERİ ONUN SÖZLERİ’

Çizimin bir nevi “Kafka”sı olarak anılan sanatçının sergisinde John Berger, İgnacio Ramonet, Orhan Pamuk ve Abidin Dino gibi sanatçıların Demirel’in sanatı ve sanatçı kimliğine dair yorumlarını içeren alıntılara yer verilerek, çizerin tüm işleri bu metinlerle bir araya gelerek ziyaretçilerin gözünde daha da anlamlı bir hâl alıyor. Abidin Dino şöyle tanımlıyor sanatçıyı: “Selçuk Demirel’in işi gücü, bir bakıma sürekli bir günlük tutmak… Sözcüklerden değil de çizgilerden bir günlük cinsi. (…)” diyor ve ekliyor: “Çizimleri onun sözleri.”
Sergide, insan figürü, Demirel’in çizimlerinin merkezini oluşturuyor denilebilir. Kapitalizm ve modernizmin pençesinde yalnızlaşan bireyleri anlatarak, sanatçı çizgiler aracılığıyla ziyaretçilerine umut bulma, mücadele etme ve var olmaktan vazgeçmeme çağrısında bulunuyor.  Ramonet’in de vurguladığı gibi, çizer bu sergiyle ziyaretçileri ve okuyucularını edilgenliğinden çıkarabilmeyi ve onları hareket etmeye ve başkaldırmaya itmeyi amaçlıyor.

DARBEYE KARŞI AFİŞLER

Dünya ve Türkiye basınında yayınlanmış desenleri, çizimleri ve illüstrasyonlarından yapılan bir seçki sergide ‘Düşünmek’, ‘İnsan Hakları’ ve ‘Jeopolitik’ başlıklarıyla üç tema etrafında sunuluyor. ‘Düşünmek’ temasının serginin asıl ruhunu yansıttığını söylemek mümkün. Demirel’in ’70’li ve ’80’li yıllarda Türkiye’de bulunduğu süre boyunca politik kimliğini radikal bir dille yansıtan bu seçki, özellikle sanatçının ’80 Darbesi’nin ardından ülkedeki askeri diktatörlüğe karşı açıkça tavır alan afişlerinden oluşuyor. ’70’li yıllarda Türkiye Yeraltı ve Yerüstü Devrimci Maden İşçileri Sendikasının kuruluşunda, sendikanın iletişim çalışmalarından sorumlu olan Demirel’in afişlerinin yanı sıra o dönemlerde çıkardığı sendika gazetesinden el yazıları da bu tema kapsamında sergileniyor. 1978 yılında sanatçının yaptığı 1 Mayıs afişinden, 1975 basımı Maden İşçisinin Sesi gazetesine kadar birçok çalışma seçkide yer alıyor.

KAPİTALİZM: ‘ÖĞÜTME MAKİNASI’



İnsan Hakları ve Jeopolitik temaları çerçevesinde oluşturulan seçkilerdeyse, sanatçının özellikle ’90 ve 2000’li yıllara odaklandığı son dönem işleri yer alıyor. Demirel’in Peçenin Hikayesi (2002), “İş yerinde tacize uğrayanlar” (2005) ve Sylvia Plath (2012) gibi kadın odaklı çizimleri, kadınların köktencilik ve erkek egemenliğine karşı verdikleri mücadeleyi ‘İnsan Hakları’ başlığı altında temsil eder nitelikte. Jeopolitik temasındaysa kapitalizmi ve globalleşmeyi bir “öğütme makinesi” olarak  tanımlayan sanatçı, bu seçkide Medya ve Zihin Kontrolü (1995), Medya, Yalanlar ve Demokrasi (2004) ve daha birçok işiyle geniş bir medya eleştirisi de sunuyor. “İnsanoğlu Kuş Misali”, estetik ve şiirsel bir anlatıya sahip olan çalışmalara yer verirken, aynı zamanda keskin hatlarıyla siyasi bir eylem özelliği de taşıyor ve çizer “öğütme makinesi” ile mücadele içerisinde olan bireyleri dayanışmaya çağırıyor.
 

ÖNCEKİ HABER

Kıyafet, Asur Mührü’nün izinde

SONRAKİ HABER

Manisa'da işçiler geleceklerini tartışıyor

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa