24 Kasım 2013 08:55

İran'la nükleer müzakereler anlaşmayla sonuçlandı

İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (P5+1) arasında uzun süredir devam eden nükleer pazarlıkta anlaşmaya varıldı. İlk haberi İran Dışişleri Bakanı Zarif, kişisel Twitter hesabından verdi.

İran\'la nükleer müzakereler anlaşmayla sonuçlandı
Paylaş

İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (P5+1) arasında uzun süredir devam eden nükleer pazarlıkta anlaşmaya varıldı. Anlaşma kapsamında İran’ın nükleer çalışmalarının denetim altına alınması karşılığında bu ülkeye yapılan bazı yaptırımlar azaltılacak.

Anlaşma, Cenevre'deki müzakerelerin üçüncü turunda beşinci günün sonunda çıktı. Müzakerelere ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, İngiltere Dışişleri Bakanı William Hague, Almanya Dışişleri Bakanı Guido Westerwelle, Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton ve İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif katılıyordu.

P5+1 ülkeleri adına İran’la görüşmelere aracılık eden Avrupa Birliği Dış İlişkiler Temsilcisi Catherine Ashton, varılan geçici anlaşmanın, meseleye kapsamlı bir çözüm bulunana kadar görüşmelere zaman ve alan yarattığını söyledi.

ANLAŞMADA NE VAR?

Yapılan anlaşmada öne çıkan belli başlıklar şöyle:
Uranyum zenginleştirme yüzde 5’i aşmayacak, İran’ın yüzde 20’lik zenginleştirilmiş uranyum stoku etkisiz kılınacak: Bu seviye İran’ın nükleer silah üretmesini engelleyecek ancak nükleer enerji üretmesini mümkün kılacak. Yüzde 20’lik zenginleştirilmiş uranyum stokunu İran isterse nükleer enerji üretimi ya da tıbbi çalışmalarda kullanabilecek.
Yeni santrifüj üretilmeyecek: Santrifüj, uranyumu nükleer yakıta dönüştürmeye yarıyor. Anlaşmayla İran’ın zenginleştirme kapasitesi önümüzdeki 6 ay için durduruluyor ancak Tahran yönetimi iki ana zenginleştirme tesisini koruyacak.
Arak reaktöründeki çalışma durdurulacak: Nükleer silah üretiminde kullanılabilecek güçlü Arak reaktöründeki çalışma durdurulacak. Plutonyum yeniden işleme çalışmalarına yönelik bu hamle, nükleer silah programına dair endişeleri azaltıyor.
IAEA denetimi: Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) yetkilileri Natanz ve Fordow bölgelerinde her an denetim yapabilecek. IAEA’ya devamlı bilgi aktarılacak.
Buna karşılık;
6 ay boyunca İran’a karşı nükleer programı sebebiyle yeni yaptırımlar uygulanmayacak.
Altın, otomobil sektörü, petrokimya ihracatı gibi alanlardaki yaptırımlar kaldırılacak.
İran’dan petrol satın alınabilecek.

ANLAŞMA İÇİN KİM NE DEDİ?

RUHANİ: İRAN'IN NÜKLEER HAKLARI TANINDI

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, Cenevre’de varılan anlaşmayı, dünya güçlerinin İran’ın nükleer haklarını tanıması olarak yorumladı. Ruhani, daha geniş kapsamlı bir nükleer anlaşma için görüşmeleri başlatmak için de istekli olduklarını dile getirdi. Devlet Televizyonu Press TV’ye konuşan Ruhani, görüşmelerin başarıyla sonuçlanmasında ülkenin dini lideri Ali Hamaney’in belirlediği ilkelerin önemli rol oynadığını dile getirdi.

İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ise, "Bu yalnızca ilk adım. Karşılıklı güveni yeniden sağlayacak istikamette ilerlemeye başlamalıyız" dedi.

Anlaşma imzalandıktan sonra Dışişleri Bakanı Yardımcısı Seyid Abbas Araghchi de Twitter üzerinden yaptığı açıklamada İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin resmen tanındığını ifade etti.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise gazetecilere yaptığı açıklamada “Bu anlaşmayla zenginleştirme dahil İran’ın barışçıl nükleer enerji hakları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın yakın takibinde olmakla birlikte tanınıyor” dedi.

ABD: DÜNYA ARTIK DAHA GÜVENLİ

ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ise anlaşmayı farklı bir şekilde yorumlayarak Tahran’a nükleer enerji zenginleştirme hakkı tanımadığını öne sürdü. Kararın duyurulmasının hemen ardından ABD Başkanı Barack Obama da Beyaz Saray'dan bir açıklama yaptı. Obama, “Başkan olduğumdan bu yana İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek konusunda kararlılığımı açıkça gösterdim. Birçok kez söylediğim gibi güçlü önceliğim bu sorunun barışçıl yollarla çözülmesi oldu ve diplomasi elimizi uzattık” dedi.

İran’ın uzun yıllardır uluslararası topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmek konusunda isteksiz olduğunu savunan Obama, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin seçilmesiyle diplomasi yolunun tekrar açıldığını ifade etti. P5+1 ülkelerinin ortaklaşa hareket etmelerinin yanında ABD olarak İran ile karşılıklı temaslarda bulunduklarını dile getiren Obama, kendisinin de Ruhani ile görüştüğünü hatırlattı.

Bu ülke ile yürütülen yoğun diplomasiye dikkat çeken Obama, “Bugün bu diplomasiler, İran’ın barışçıl bir program takip ettiğini ve nükleer silah geliştiremeyeceğini doğrulayabileceğimiz daha güvenli dünyaya doğru yeni bir yol açtı” şeklinde konuştu. Obama, müzakerelere İran’ın da diğer ülkeler gibi barışçıl nükleer enerji erişimine sahip olabileceği temeli ile yaklaştıklarını söyledi.

Bugünkü duyurunun muazzam bir anlaşma olmasının yanında ‘sadece bir ilk adım’ olduğunu dile getiren Obama, sözlerini şöyle sürdürdü: “Neredeyse 10 yıldan beri ilk defa İran’ın nükleer programını durdurduk ve programın önemli bölümleri geriye alınacak. İran, zenginleştirmenin bir bölümünü durduracağını ve stoklarının bir kısmını nötr hale getireceğini taahhüt etti. İran, uranyum zenginleştirmeye yarayan yeni nesil santrifüj kullanamayacak. İran yeni santrifüj kuramayacak veya çalıştıramayacak; ve santrifüjler limitli olacak. İran, platinyum reaktöründe çalışmayı durduracak. Yeni denetim kuralları İran’ın nükleer tesislerine geniş erişim sağlayacak ve uluslararası toplumun İran’ın taahhütlerini yerine getirip getirmediğini doğrulamasına izin verecek.”

Anlaşmaya varılmasında uygulanan yaptırımların etkisine dikkat çeken Obama, yeni yaptırımlardan kaçınacaklarını söyledi. Bazı yaptırımların kaldırılacağını da kaydeden Obama, İran hükümetinin daha önce yaptırımlar nedeniyle ulaşamadığı bir kısım gelirlere erişim izni vereceklerini sözlerine ekledi.

İSRAİL: ANLAŞMA BİZİ TEHLİKEYE ATIYOR

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ise varılan anlaşmanın İsrail’i tehlikeye attığını öne sürerek, kendilerini savunmaya devam edeceklerini söyledi.

İsrail tarafında öne çıkan kimi yorumlar şöyle;

İsrail İstihbarat Bakanı Yuval Steinitz: Ortada bu anlaşmanın kutlanması için bir sebep yok. Anlaşma İran’a özgü aldatma ve kendini kandırmaya dayanıyor.

İsrail Dışişleri Bakanı Avigdor Lieberman: Anlaşma İran için Humeyni Devrimi’nden bu yana kazanılmış en büyük zaferdir.

İsrail Savunma Bakanı Yardımcısı Danny Danon: İran için mükemmel, dünya için tehlikeli bir anlaşma. Anlaşma tek bir nükleer reaktörü bile ortadan kaldırmazken İran’a yönelik yaptırımlara önemli bir darbe vuruyor.

BM: TARİHİ BİR OLAY

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Ban Ki-mun, İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (P5+1) arasında devam eden nükleer pazarlıkta anlaşmaya varılmasını "tarihi bir olay" diye niteledi.

İran ile P5+1 arasında varılan anlaşmadan duyduğu memnuniyeti yazılı bir açıklama ile duyuran Ban, tarafları yaptıkları tarihi konvansiyondan dolayı tebrik etti. Ban, ‘‘Müzakereler sonunda varılan tarihi bir anlaşma, İran halkı ile Ortadoğu ve diğer uluslar için yeni bir başlangıç’’ diye değerlendirdi.

Anlaşmayla sağlanan olumlu hava ile görüşmelerin sürekli hale getirilerek daha kapsamlı halde sürdürülmesini isteyen Ban, iligili devletlerden nükleer silahsızlanma ve nükleer silahların yayılmasını önleme rejimini güçlendirmelerini talep etti. Ban, ayrıca görüşmeye katılan tarafları telefon ile arayarak sağlanan anlaşmayı desteklediğini ve bunun tüm tarafların faydasına olduğu yolunda düşüncelerini ilettiğini de kaydetti.

CUMHURBAŞKANI GÜL: GELECEĞE DÖNÜK ÇOK ÖNEMLİ ADIM

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, İran’ın nükleer programına ilişkin varılan anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını belirterek, “Başından beri diplomatik bir çözümü savundum ve Türkiye olarak pek çok diplomatik inisiyatife evsahipliği yaptık. Bu, geleceğe dönük çok önemli bir adımdır” dedi.

 Cumhurbaşkanı Gül konuya ilişkin açıklamasında en kısa sürede nihai anlaşmaya da ulaşılmasını dilediğini bildirdi ve tarafları yapıcı yaklaşımlarından dolayı kutladı.

DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI: MEMNUNİYETLE KARŞILANDI

Dışişleri Bakanlığı, İran’ın nükleer programı konusunda P5+1 ile Cenevre’de yürütülen müzakere sürecinin üç turdan sonra olumlu sonuç vermesinin memnuniyetle karşılandığını bildirdi.

Dışişleri Bakanlığı, İran'ın nükleer programına ilişkin Cenevre'de varılan mutabakat hakkında yazılı açıklama yaptı. İran’ın nükleer programı konusunda P5+1 ile Cenevre’de yürütülen müzakere sürecinin üç turdan sonra olumlu sonuç vermesini memnuniyetle karşıladığını belirten Dışişleri Bakanlığı, “Bu çerçevede, İran ve P5+1 ülkelerini sürece yönelik yapıcı gayretleri nedeniyle tebrik ediyoruz. Bugün taraflar arasında varılan mutabakat, İran'ın nükleer programı konusunda, 2010 Tahran Deklarasyonundan bu zamana yaşanan ilk somut olumlu gelişmeyi teşkil etmektedir. Tabiatıyla sözkonusu anlaşma, sürecin henüz başlangıcını ve kısa vadeli güven arttırıcı önlemler bölümünü oluşturmaktadır” açıklaması yaptı.

Taraflara süreci daha da ileriye götürmeyi hedefleyen yapıcı yaklaşımlarına devam etme çağrısında bulunan Dışişleri Bakanlığı, varılan aşamada tarafların mutabık kalınan adımları atmaları, böylece konunun diplomasi yoluyla ve tüm kesimleri tatmin edecek kalıcı bir çözüme kavuşturulmasını temenni etti. Soruna çözüm bulunması için diplomatik sürecin canlı tutulması amacıyla bugüne kadar her türlü çabayı harcamış olan Türkiye’nin bu süreçte de üzerine düşebilecek tüm desteği sağlamaya hazır olduğunu belirten Bakanlık şöyle dedi:

“Türkiye, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşmasından (NPT) kaynaklanan ve bu çerçevede öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesi karşılığında nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılması hakkını savunmaya devam etmektedir. Ülkemiz ayrıca, Orta Doğu'nun tüm kitle imha silahlarından arındırılması yolundaki gayretlere yönelik desteğini sürdürecektir.” (DIŞ HABERLER)

Reklam
Reklam
ÖNCEKİ HABER

Nihavend makamında strateji: Gökyüzünde yalnız gezen yıldızlar...

SONRAKİ HABER

Evrensel 25 yaşında: Gerçeklerden vazgeçmeyeceğiz

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa