Özelleştirmeyle altın tepside, faturası ise işçiye: Safiport'ta yüzde 1'lik sefalet zammı!

Safiport limanında 2026 yılı için yapılan ücret zamları işçilerden tepki gördü. Yüzde 27 zam alan da var, yüzde 10 zam alan da, yüzde 1 alan da. Düşük zamlar karşısında tepki gösteren işçiler arasında işten ayrılanlar da bulunurken limanın birçok bölümünde iş yavaşlatma eylemleri gerçekleştiriliyor. Safi Holdingin 2015 yılında 543 milyon dolara kamudan devraldığı şirket önümüzdeki 6 yıl içinde yüzde 100 büyümeyi hedeflerken işçilere sefalet koşulları dayatıyor. Yaklaşık 1200 işçinin çalıştığı limanda ücretlere verilmeyen her kuruş daha fazla büyümeye, itibar operasyonları için harcanan milyonlarca avroluk transfer ödemelerine gidiyor. 2014’te kamu eliyle hazırlanan “büyüme potansiyeli” raporlarının ardından Derince Limanı 2015’te Safi Holdinge devredildi. Liman, satış öncesinde piyasaca fahiş görülen fiyatı karşısında bugün patronuna “İyi ki aldık” dedirtiyor. Yeni büyümeler, tavanı yüzde 27’lik asgari ücret zammı olan, “performans” bahanesi ile yüzde 1’lere kadar düşürülen ücret artışlarıyla imkanlı hale getiriliyor.

Gazetemize konuşan işçiler yapılan zamma karşı bazı işçilerin tepki olarak işten ayrıldığını ifade etti. Rtg, mafi, sts, crs, folklif, Ro-Ro bölümünde çalışan işçiler olarak, iş yavaşlattıklarını dile getiren 3 yıllık bir işçi ise, “Zamdan önce böyle hareket etmedik, beklenti yüksekti. En az yüzde 40 zam yapar diye düşündük. Liman kazanıyorsa biz de kazanırız diye düşündük. Ama öyle olmadığı ortaya çıktı. Amirlere sorardık, zam ne olacak diye. İyi bir zam alacaksınız dediler. Bizi de beklentiye soktular. Amirin ağzına bakınca sonuç böyle oldu” ifadelerini kullandı.

‘Ek iş yapıyoruz, geçinemiyoruz’

Safi  Holding Fenerbahçeli Futbolcu Kerem Aktürkoğlu’nun transferinde 35 milyon avro maliyetin kendisi tarafından karşılandığını belirtmişti. 1 yıldır limanda çalışan başka bir işçi de “İşçiye sırtını döndüler. Tek maaşla geçiniyoruz. Yan hak yok, sosyal hak yok. Pazarda elmanın kilosu 140 lira. 100 liradan aşağı meyve yok. Bazı arkadaşlarımız tepki olarak işten çıktı. 34 bin TL alan arkadaşa zamlı maaş 35 bin TL yatmış. Vicdanınız kurusun. Liman kazanmasa diyeceğim ki durumlar kötü. Öyle de değil. Bu sene önceki yıllardan daha fazla kazandı. Beyaz yaka kesime dağıtıkları primlerden biliyoruz. Bir futbolcu alırken milyon avro harcayanlar, mesele işçi olunca sanki cebinde akrep var. Nereye kadar böyle inan bilmiyoruz. Boş kaldığımız zaman da ek işe gidiyoruz. Neden, çünkü geçinemiyoruz. Çocuğumuzun önünde boynumuz bükülmesin diye uğraşıyoruz” dedi. İşçiler artan iş yükü nedeniyle fazla mesailere çağırıldıklarını ancak ek mesai ödemelerinin yüzde 100 yerine yüzde 50 zamlı ödenmesi sebebiyle ek iş yapmaya yöneldiklerini kaydetti.

‘Katil mutlaka olay yerine gelir’

İki yıldır limanda çalışan başka bir işçi “Bu zam sefalet zammıdır” diyerek sözlerini şöyle sürdürdü: “Liman zam oranı A grubu, B grubu, C grubu olarak üçe ayrılıyor. A grubu performansı iyi olanlar, B grubu az rapor alanlar, işe geç gelenler gibi, C grubu ise rapor alanlar, limanda araçla hızlı hareket etti diye tutanak yiyenler, amirlere itiraz edenler gibi. Performanslar yapay zeka ile ölçülüyor. C grubu en düşük zammı alan, A grubu ise en yüksek zammı alan grup diyebiliriz. En yüksek alan da yüzde 27 zam aldı” diyen işçi, zam sonrasında istifaların ardından liman patronu Hakan Safi’nin limana geldiğini dile getirerek “Patron 3 saat limanda kalmış, işçiler neden işi bırakıyor diye yönetime sormaya gelmiş. Genelde limana gelip gider, ama lütfedip arabadan inmez, kısa bilgi alıp kaçar. Ama bu sefer 3 saat kalmış dediler. Sanki yapılan zamdan haberi yokmuş da, sanki onun talimatı değilmiş gibi bir başka bir durum varmışı dolaştırıyorlar. Patronun bizzat haberi vardır. Ve kuraldır biliyorsunuz, katil her zaman olay yerine mutlaka kontrole gelir” diyerek sözlerini şöyle sürdürdü, “Doğruya doğru, biz bize düşmanlık ediyoruz. Valla işçi işçiye düşman. Amirlerin istediği de ortam bu. Alın size dikensiz gül bahçesi” diyerek sözlerini şöyle noktaladı: “Biz ne hükümetin ekonomi politikasından ne orta vadeli programdan (OVP) bir haberiz. Şimdi düşününce kamu işçileri, asgari ücretliler, metal toplu sözleşmeler hiçbiri yüzde 30’u geçmedi. Demek ki bir politika var. Ama biz kafamızı limana gömüyoruz. Başına gelince anlıyorsun. Size samimi bir şey söyleyeyim. Şimdiki aklım olsa çocuk yapmazdık. Yetmiyor maaş ek işe gidiyorum. Sadece çocuklarım mağdur olmasın diye uğraşıyorum. Geçen bir bisiklet istedi benden, baktım 5 bin lira. Alamadım. Halimizi düşünün böyle işte.”

Olay yeri: Özelleştirmenin hikayesi

Liman, 2007 yılında özelleştirme kapsamında ilk kez ihale edildi. Liman-İş Sendikasının itirazı ile ihale iptal oldu. 2013’te şirketlerin tekliflerinin düşük bulunması limanın özelleştirilmesi öncesinde 2014’te Kocaeli Sanayi Odası, Kalkınma Bakanlığı, ve Doğu Marmara Kalkınma Ajansı tarafından, “Kocaeli’den dünyaya: Derince Limanı ve Hinterlandı projesi” isimli bir rapor hazırlandı. Raporda yer alan İzmit Valiliği tarafından hazırlatılan 2011 tarihli verilere göre, limana gerekli yatırımların yapılması halinde 2020 yılı itibarıyla sıvı yük kapasitesinin 450 bin m³/yıla (yüzde 760 artış), kuru yük kapasitesinin ise 3 milyon ton/yıla (yüzde 120 artış) çıkabileceği öngörülmüştü. Şirketin paylaştığı güncel verilere göre, Derince Limanı 2026 yılı itibarıyla sıvı kimyasal kapasitesini 500 bin m³ seviyesine çıkararak eski projeksiyonları rahatlıkla aşarken, katı dökme yükte devletin öngördüğü hedefin tam iki katına çıkarak 6 milyon ton kapasiteye ulaştı. Özelleştirme öncesi raporda sadece 6 bin 254 adet olarak kaydedilen ve artırılması hedeflenen konteyner hacmi ise, şirketin yatırımlarıyla bugün 750 bin konteynerlik kapasiteye ulaştı. Limanın ayrıca 1 milyon araca müsait şekilde (Rapor yüzde 233 artış öngörmekteydi) öngörülen 2020 hedefine 700 bin araçlık Ro-Ro terminali hacmine ulaşarak yaklaştı.

'Olay yeri' raporunu kim yazdı?

Patron derneği Türk Deniz Eğitim Vakfına (TÜDEV) ait, Piri Reis Üniversitesi akademisyenleri tarafından hazırlanan “Kocaeli’den dünyaya: Derince Limanı ve Hinterlandı projesi” dönemin Rektörü Oral Erdoğan yönetiminde hazırlandı. Üniversitede dönemin mütevelli heyeti başkanı,  TÜDEV Yönetim Kurulu Başkanlığını sürdüren Metin Kalkavan’dı. Kalkavan denizcilik şirketi Turkon Holdingin İcra Kurulu başkanlığını yapmakta.

Prof. Dr. Oral Erdoğan, 2014-2022 yılları arasında rektörlük görevinin ardından 2023 yılında patron örgütü Türk Loydu Vakfı Yönetim Kurulu başkanı oldu. Vakıf denizcilik endüstrisinin standart geliştirme denetim ve klas kuruluşu olarak faaliyet yürütmekte.

Günümüzde üniversitenin Mütevelli Heyeti Başkanı TÜDEV ve İMEAK Deniz Ticaret Odası Başkanı Tamer Kıran. 2014’te Türk Armatörleri İşverenleri Sendikası Yönetim Kurulu üyeliği görevini devraldı. Kıran, 2018’e kadar bu pozisyonda kaldı. Kıran, denizcilik sektöründe faaliyet gösteren aile şirketi Kıran Holdingin Yönetim Kurulu başkan vekilliğine devam ediyor.

Proje Kapsamında hazırlanan rapor, “geniş bir kitlenin” Derince Limanının özelleştirilmesi kanaatinde olduğunu ifade ederken Limana 515-786 milyon dolar arasında değer biçti. 786 milyon dolarlık tavan fiyat, benzer büyüklükteki şirketlerin kârlılıkları üzerinden yapılan hesaplamalarla tahmin edildi. İşçilerin deyimiyle "olay yerindeki" kaynağın değeri patrona, patronla anlatıldı.

Safiport’un sahibi Hakan Safi, 28 Haziran 2025’te katıldığı küresel ulaştırma koridorları forumunda verdiği röportajda 2015’te 39 yıllığına kamudan devralınan limana yapılan 543 milyon dolarlık harcamaya dair, “O gün ‘Bu kadar büyük paralar niye verildi’ derken, bugün artık ‘İyi ki verilmiş’ deniyor. Bu da Sayın Cumhurbaşkanımızın bizlere çizmiş olduğu vizyonla alakalı olan bir durum. Biz Cumhurbaşkanımıza, ülkemizin geleceğine, gençlik fırsatımıza güvendik” ifadelerini kullandı. Safiport web sitesinde yayımlanan bilgilere göre 2026’da 750 bin konteynerlik terminalin 2032’de 1.5 milyon konteyner kapasitesine, Ro-Ro terminalindeki 700 bin araçlık kapasitenin 1 milyon araca, sıvı kimyasal terminali kapasitesinin 500 bin metreküpten 1 milyon metreküpe, Katı döküm terminali kapasitesinin ise 6 milyon tondan 10 milyon tona çıkarılması hedefleniyor. Liman büyütme projelerinden şirkete sağlanan teşvikler ise vergi levhasına “matrahsız” şeklinde yansıdı. Şirket 2024-2023 ve 2022’de hiç kurumlar vergisi ödemedi. Şirket kamunun mümkün gördüğü büyüme kapasitesini Safi’nin ifadeleriyle “İyi ki” aldı. Büyüme yatırımları ise son hız sürüyor. Yaklaşık yüzde 100 büyümenin işçilere bedeli ise dayatılan yüzde 1’lik zamlar.