20 Kasım 2019 04:14

Kriz işçiye, kâr patrona: BIST100 şirketlerinin kârı yüzde 2.2 arttı

Borsada işlem gören şirketlerin net kârı, 9 ayda 62.6 milyar liraya çıktı. Ekonomik kriz bahanesiyle enflasyon rakamının dahi altında zam dayatılan işçiler, “Kriz sadece bize kriz" dedi.

Fotoğraf:  Land Rover MENA/Flickr (CC BY 2.0)

Paylaş

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi altında işlem gören şirketlerin net kârı, 2019’un ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı sürecine göre yüzde 2.2 artarak 62 milyar 649 milyon liraya çıktı. Borsada işlem gören şirketler 3. çeyrekte iyi bir performans sergileyerek net kârını geçen yılın 3. çeyreğine kıyasla yüzde 31.3 artırdı ve 25 milyar 740 milyon liraya ulaştırdı.

Söz konusu pozitif performansın ardından ilk yarıda 37.1 milyar lira düzeyinde bulunan şirketlerin net kârı da yılın 9 ayında 62 milyar 649 milyon liraya yükseldi. Böylece 2018’in 9 ayında 61 milyar 285 milyon lira olan şirketlerin toplam net kârı, bu yılın aynı döneminde yüzde 2.2 artış kaydetmiş oldu.

Bu dönemde, Garanti Bankası, Akbank, İş Bankası, Yapı Kredi Bankası, Koç Holding, Ereğli Demir ve Çelik, Sabancı Holding, Enka İnşaat, Türk Hava Yolları (THY), Turkcell, Aselsan, İskenderun Demir Çelik, Türk Telekom, VakıfBank, Tekfen Holding, Şişe Cam, Ford Otosan, Pegasus, Koza Altın ve Tofaş olmak üzere 20 şirket net kârını 1 milyar liranın üzerine taşıdı.

KRİZ İŞÇİYE VAR

Ekonomik kriz bahanesiyle enflasyon rakamının dahi altında zam dayatması yapılan Ford işçileri Evrensel’e yazdığı mektupta, “Yoksulluktan intiharlar arttı. AKP Hükümeti patron yanlısı, çünkü sadece işçiye gelince zam yok. Kriz sadece bize kriz. Patrona ise parasını katlama fırsatı” derken, yüzde 6 zam alan TÜPRAŞ işçileri, “‘Rekabet, piyasa’ falan diyerek bize yaptıkları baskıyı açıklıyorlar. Bize vermedikleri ne varsa hepsi kendine kalıyor” ifadelerini kullandı. Kârın 1 milyar liranın üzerine çıktığı İSDEMİR’de yılardır bedenlerinin eridiğini, sağlıklı girip birçok meslek hastalığı yaşadıklarını söyleyen işçiler, daha sonra kendilerinin kapı dışı edildiğini dile getirdi.

96 ŞİRKETTEN 74’Ü NET KÂR ELDE ETTİ 

BIST 100 endeksi altında işlem gören ve bilanço açıklama dönemi kapsamında finansal sonuçlarını paylaşan 96 şirketten 74’ü yılın 9 ayında net kâr elde etti. Kalan 22 şirket ise net zarar yazdığını duyurdu.

Açıklanan sonuçlara göre, söz konusu şirketlerden 9 ayda en fazla net kâr elde eden 4 milyar 936.4 milyon lirayla Garanti Bankası oldu. Net kârda Garanti Bankasını, 4 milyar 88 milyon lirayla Akbank, 3 milyar 757.4 milyon lirayla İş Bankası, 3 milyar 336.7 milyon lirayla Yapı Kredi, 3 milyar 280.7 milyon lirayla Koç Holding ve 3 milyar 89 milyon lirayla Ereğli Demir ve Çelik izledi.

Bu dönemde en fazla net zararı 231.9 milyon lirayla Şekerbank açıkladı. Net zarar büyüklüğünde Şekerbank’ı; 227.9 milyon lirayla Anadolu Grubu Holding, 202.5 milyon lirayla Migros, 202.3 milyon lirayla Gözde Girişim ve 150.8 milyon lirayla da Şok Marketler takip etti.

KÂR ARTIŞINDA LİDERLİK TÜRK TELEKOM’DA

Net kârını, bu yılın ocak-eylül döneminde 2018’in aynı sürecine göre miktar bazında en çok artıran şirket Türk Telekom oldu. Şirket, 2018’in 9 ayında 3 milyar 605.9 milyon lira düzeyinde bulunan zararını 2019’un aynı döneminde 1 milyar 862.2 milyon lira kâra çevirerek söz konusu göstergede 5 milyar 468.1 milyon liralık bir artışı yakaladı.

Net kâr artışında Türk Telekom’un ardından yaklaşık 2 milyar 72.6 milyon lirayla Enka İnşaat geldi. Geçen bir yıllık sürede Enka İnşaat’ın net karı 757.8 milyon liradan 2 milyar 830.4 milyon liraya çıktı.

Öte yandan bu yılın 9 ayında 42 şirketin net kârında 2018’in aynı dönemine göre düşüş yaşandı. Bu dönemde net kârında miktar bazında en fazla düşüş yaşanan şirket Doğan Holding oldu. Holdingin geçen yılın ocak-eylül döneminde 4 milyar 186.7 milyon lira olan kârı, 2019’un aynı sürecinde 449.2 milyon liraya geriledi.

Açıklanan verilere yüzdesel olarak bakıldığında ise net kâr artışında ilk sırayı Bera Holdingin aldığı görüldü. Söz konusu dönemde, holdingin net kârı 5.4 milyon lira seviyesinden neredeyse 12 katına denk gelen 63.2 milyon liraya ulaştı.

VAKIFBANK VE DOĞAN HOLDİNG İLK 10’DAN ÇIKTI

Net kâr büyüklüğü açısından 2018’in ocak-eylül döneminde ilk 10’da yer alan şirketler, büyük ölçüde bu yılın 9 ayında da listede yer almayı başardı.

Garanti Bankası, Akbank, İş Bankası, Doğan Holding, THY, Ereğli Demir ve Çelik, Koç Holding, Yapı Kredi Bankası, Sabancı Holding, VakıfBank ve İskenderun Demir Çelik 2018’in ocak-eylül döneminde en fazla net kâr elde eden şirketler şeklinde sıralanmıştı.

Bu yılın 9 ayında ise söz konusu listeden Doğan Holding ve VakıfBank çıkarken, bu şirketlerin yerine Enka İnşaat ve Turkcell girdi.

TÜPRAŞ İŞÇİSİ: BİZE VERMEDİKLERİ NE VARSA HEPSİ KENDİNE KALIYOR

Net kâr büyüklüğü açısından 3.2 milyar lira ile ülkenin en büyük 5. kâr eden kuruluşu olan Koç Holding bünyesinde bulunan TÜPRAŞ’ta işçilere Yüksek Hakem Kurulu eliyle yüzde 6 zam verilmişti. Koç Holdingin 3.2 milyar liralık net kârı üzerine Evrensel’e konuşan TÜPRAŞ işçileri, “Bize vermedikleri zarar ettikleri için değildi, biliyoruz. Kârlarında azalma istemediler” dedi. TÜPRAŞ işçisi şu ifadeleri kullandı: “Hatta ürettiğimiz şeyden biliyoruz ki, kapasite tam randıman, bu açıklanan kârlar yine de hepsi değildir. Koç bir holding, sadece rafineri yok onlarda. Araç kiralamasından bankacılığa kadar, neredeyse üretmek için ne lazımsa ya da ürettikleri nerede kullanılacaksa hepsi kendisinde mevcut. Böylesi bir şirket yapısı her holdingde yok. Banka kendinin, araç kiralama, enerji, gıda… Hepsi kendisinin dışarıdan bir şey almadan götürüyor işini. Rafineride de yemekhane kendisinin, banka da öyle, şirket arabası lazımsa onu da o üretiyor. Sosyal projeler üreterek vergiden düşüyorlar, o projeleri üreten de kendileri. Neredeyse biz de onunuz o kadar yani! Araç yenilese vergiden düşer, sosyal proje üretse vergiden düşer, bir yere bağış yapar kendisinindir o kurum, onu da vergiden düşer. Ya biz? Vergi katlanarak artar. Taleplerimizden birisi de vergi sabitlensin ücret düşmesindi. Bunu kabul edilemez gördü. Ama kendisi için vazgeçilmez. ‘Diğerleriyle rekabet, piyasa’ falan diyerek bize yaptıkları baskıyı açıklıyorlar. Bize vermedikleri ne varsa hepsi kendine kalıyor. Açıkladıkları falan şaşırtıcı değil, az bile göstermiş. Devlet de onları koruyor çünkü. Yoksa yüksek hakemin bizimle ne alakası var?”

"YÜKSEK ÜCRETLİ" İŞÇİ ATILIYOR, ASGARİ ÜCRETLİ İŞÇİ ALINIYOR

İskenderun Demir Çelik (İSDEMİR) 2019’un ocak-eylül döneminde net kârını 1 milyar liranın üzerine taşıdı. İSDEMİR işçileri fabrikanın tam kapasite çalıştığını söylüyor. İSDEMİR’in bilinmedik bir pazara üretim yapmadığını, sipariş üzerine üretim yaptığını ve bu açıdan bir sorun yaşamadığını belirten İSDEMİR işçileri, İSDEMİR’deki hızlı büyüme ve kâr oranı artışını taşeronlaştırma ve ucuz işçi çalıştırmasına bağlıyor: “Her ne kadar sendika olsa da İSDEMİR örgütsüz hale getirildi. İSDEMİR’de ücreti yüksek görülen işçiler atılıyor, yerine asgari ücretin biraz üstünde çalışacak işçiler alınıyor. Teknoloji sürekli yenileniyor. Teknoloji ile birlikte genç ve kalifiye işçiler alınıyor.” İSDEMİR’de yılardır bedenlerinin eridiğini, sağlıklı girip birçok meslek hastalığı yaşadıklarını söyleyen işçiler, daha sonra kendilerinin kapı dışı edildiğini dile getiriyor. (EKONOMİ SERVİSİ)

Reklam
Reklam
ÖNCEKİ HABER

İsveç, Julian Assange hakkındaki tecavüz soruşturmasını sonlandırdı

SONRAKİ HABER

RTÜK: Medya kuruluşları gazetecilikle ilgili değil

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa