Peru’nun kiralık katillerini resmetmek

Peru’nun kiralık katillerini resmetmek

Peru'unun başkenti Lima'daki üst sınıfların yaşadığı mahallelerden bir kaç km uzak deniz limanı Callao, ayrı bir dünyaya aitmiş izlenimi veriyor. 

Paula Dupraz-DOBIAS

Peru’nun başkenti Lima’da birçok kişinin organize suç bölgesi ve şiddetin yatağı olarak bildiği deniz limanı Callao, uzun süredir ihmal edilmiş durumda. 

Callao, Lima’nın üst sınıflarının yaşadığı mahallelerden sadece birkaç km uzakta olsa da, asfaltsız yolları ve mahallelinin bir kısmının yaşadığı nakliye kartonlarından yapılan evleriyle ayrı bir dünyaya aitmiş izlenimi veriyor. 

Callao’nun en kötü şöhretli bölgelerinden biri olan La Perla Baja’ya arabayla giderken, yerel bir taksi şoförü olan Jose uyarıda bulunuyor, “Buralar gündüz sakindir. Fakat gece gerçekten çirkin bir yer. Suçlular, çeteler, hırsızlar, cep telefonu çalanlar hepsi buradan çıkıyor.”
Portreleriyle ünlü Aaron Lopez de, Callao’da doğup büyümüş ve kendisinin şanslı olduğunu söylüyor: “Arkadaşlarım ve benim jenerasyonumdan tanıdığım birçok kişi ya hapishanede ya da öldüler. Tanrıya şükür ki babam beni eğitim almam için zorladı.”

TOPLUMUN UNUTTUKLARINI GÖZLER ÖNÜNE SERMEK

37 yaşındaki sanatçı toplumun unuttuklarını sanatıyla gözler önüne sermek istiyor. 
Lopez, portreleriyle “yüz yıllardan beri sanatçıların güçlü mevkilerdekiler tarafından iyiyi resmetmek için görevlendirmesine” karşı çıkıyor.
“Yaptığım şey üçgeni baş aşağı çevirmek ve altını üste getirmek: Bunlar çoğu zaman kanundan kaçan çok  marjinal insanların fotoğrafları”. 
Lopez’in çalışmaları, Callao bölgesinde saklanan kiralık katiller ve uyuşturucu kaçakçılarının görüntülerini içeriyor. Lopez, önce fotoğraflarını çekip sonra portrelerini çizmeye başlıyor.

Bu riskli bir süreç çünkü, “Kanundan kaçan bu insanlar fotoğraftan nefret ediyor.”

Lopez projesini anlatıp, cep telefonundan portrelerinin bazılarını gösterdiğinde genellikle  fotoğraflarının çekilmesine müsaade ediyorlar. Lopez’e göre polis tarafından aranmalarına rağmen fotoğraflarının çekilmesine razı olmalarının sebebi ise egoları. 

KOKAİN İHRACATININ YANI BAŞINDA SANAT  

Söyleşi, Lopez’in Callao’nun tarihi bölgesinde Callao Monumental adlı sanat kompleksinin içinde yer alan stüdyo galerisinde yapılıyor. Stüdyo, Peru’nun kokain ihracatı için çok önemli bir nokta olan limana birkaç adım mesafede. 2015 yılında Peru, Kolombiya’yı geride bırakarak dünyanın en büyük kokain üreticisi haline geldi.

Lopez’in koleksiyonu, yerel çete üyelerinin post-ekspresyonist portrelerine ek olarak, suç mahallerinden alınan silah, mühimmat, nakit para ve kelepçe gibi kanıtları ve sigara izmaritleri gibi çete üyeleri tarafından kullanılan nesnelerin figüratif tablolarını da içeriyor. 

AYDINLIK YOL GERİLLALARINI ÇİZİYOR

Yeni sanat merkezindeki diğer yerel sanatçılar da Callao’nun sokaklarından ve şiddet içeren geçmişlerinden ilham alıyor. Lucuma olarak da bilinen Luis Cueva Manchego, hayatının 30 yılını Peru çevresindeki hapishanelerde geçirdi ve resimlerinde de bu deneyimlerini kullanıyor. Tablolarının bir kısmı, Callao’nun karşısında bulunan kötü şöhreti ile bilinen el Fronton hapishanesinde 1980 ve 1990 yılları arasında kalan silahlı Maoist grup Aydınlık Yol’un üyelerinin görüntülerini içeriyor. Açık hava stüdyosunda portrelerini sergileyen Lucuma, Lopez’in aksine sorulara cevap vermeyi reddediyor.

Bölgedeki eski balkonlu evlerin çoğu şimdi restore edilmiş ve Peru’nun önde gelen grafiti sanatçıları tarafından süslenmiş. Bu da mahalle sakinleri için yeni iş olanakları yaratıyor, çünkü turistler sanat bölgesini  ziyarete geliyor. Ancak birçok Limenos (Lima sakini) hâlâ Callao’da yükselen şiddet iddiaları nedeniyle gelmekten çekiniyor. Güvenlik, merkezin genelinde görülebilmesine rağmen, taksi şoförleri çoğu zaman bölgeye gitmeyi reddediyor.

ŞİDDETLE BAŞ ETMEK İÇİN SANAT

Geçtiğimiz yıl bölgedeki şiddetin kontrol altına alınması gerekçesiyle ekime kadar uzatılmış olan Olağanüstü Hal’in de etkisiyle Callao nüfusunun yüzde 17’sinin işsiz olduğu tespit edildi. 

Ancak Fugaz adlı yerel bir proje, şiddetle mücadele etmek için değişik bir yol önerdi: Sanat.

Yerel bir rehber olan Cristina Flores, Fugaz’ın mahalleye daha iyi bir gelecek sağlayacağını söylüyor. Merkez, yerel halka sunulan restorasyon çalışmalarının yanı sıra mahalle çocuklarına sokak sanatları dersleri, dans ve spor da dahil olmak üzere ücretsiz ders dışı aktiviteler de sunuyor. Flores, “Proje gençler için ışık oldu. Artık gençlerin sokaklarda takılmak yerine yapacağı şeyler var, zihinlerini dağıtmalarına izin veriliyor” diyor.

Fugaz’ın başarısı hükümet tarafından da fark edilmiş. Hükümet yetkilileri, yüksek suç oranı olan anlarda güvenliği artırmayı ve öğrencilerin eğitimine devam etmesini hedef alan , güvenli mahalle olarak bilinen ulusal bir şehir programı için Fugaz yöneticilerinden danışmanlık talep etti. Ancak sanat bölgesinde, limanın kontrolü için suç çeteleri arasındaki çatışmalar, uyuşturucu kaçakçılığı ve gasp nedeniyle operasyonlar yürütülmeye devam ediyor.

PROJENİN GİRİŞİMCİSİ BİLE KARA PARA AKLAMAKTAN TUTUKLU

Callao’da geçen yıldan bu yana Peru’nun en çok aranan uyuşturucu kaçakçısı “Salyangoz” Gerson Galvez Calle’nin yakalanmasından sonra, şiddet olayları yüksek oranda arttı. Diğer çeteler Galvez’in yerini doldurmak için çatışmaya başladılar.

Liman kentindeki kültürel aktiviteler bile şiddetten bağımsız değil. Callao, Peru’nun salsa beşiği olarak ünlenmesi nedeniyle geçen mayıs ayında Latin sanatçıları cezbeden bir salsa sokak festivali düzenlendi. Fakat ne yazık ki festival silahlı çatışma ile sona erdi.

Bununla birlikte, Callao Monumental’da çalışan ve yaşayan sanatçılarının geleceği, farklı bir tehdit altında da olabilir. Nisan ayında, projenin arkasındaki İsrailli girişimci Gil Shavit, Perulu savcılar tarafından yolsuzluk ve kara para aklama suçlarıyla ilgili olarak gözaltına alındı. Lopez, Shavit’in tutuklanmasının merkezdeki sanat projelerini olumsuz  etkilemesinden korksa da projenin devam etmesi için istekli olan insanların enerjisine güveniyor. 

Gelecek sene portrelerini Madrid’deki  ARCO sanat galerisinde sergileyecek olan Lopez, Callao Monumental merkezinin bir çoğu gibi kendisinin de hayatını değiştirdiğini vurguluyor. 

Portresini çizdiği insanları kastederek, “İnsanların bilmediği bir şey var, eğer bu insanlar da benim gibi bir fırsata sahip olsalardı, belki onlarda bir çıkış yolu bulabilirdi” diyerek söyleşiyi bitiriyor.

*El Cezire’den kısaltarak çeviren Elif Özmen Belek. 

www.evrensel.net
ETİKETLER PeruLima