DURUM

DURUM

  • Anadil, ad? ?zerinde insan?n annesinden ??rendi?i dil. Ya?am? bu dilde tan?yor, d???n?yor, oynuyor, g?l?yor, okuyor, yaz?yor.


    Anadil, ad? ?zerinde insan?n annesinden ??rendi?i dil. Ya?am? bu dilde tan?yor, d???n?yor, oynuyor, g?l?yor, okuyor, yaz?yor. Ancak baz? halklar bunlar? yapam?yorlar. Onlar?n ya?am?na ikinci bir dil zorunlu olarak giriyor, anadillerinden farkl? bir dille de ??renim g?rmeye ba?l?yorlar. T?rkiye?de ya?ayan K?rtlerin durumu da b?yle. Okula ba?lad?klar?nda ya?amlar? keskin bir b?l?nmeye u?ruyor, birden bire kendilerini ifade edemez duruma d???yorlar. Bu trajik b?l?nmeyi ?nlemenin tek yolu anadilde ??renim. Ancak mevcut devlet anlay??? ve demokrasi yoksunlu?u buna izin vermiyor. Son zamanlarda bu konu daha ciddi bir bi?imde tart???l?yor. Anadilde ??renim hakk?n? savunanlar hen?z mevcut durumu de?i?tirecek g?ce sahip de?iller, ama m?cadelelerini s?rd?r?yorlar.
    Baz? ?ayd?nlar? anadilde ??renim hakk?n? kararl? bir bi?imde reddediyorlar. Bunlar aras?nda ?zdemir ?nce ?zellikle dikkati ?ekiyor. ?nce, son zamanlarda AB s?recini de i?in i?ine katarak, anadilde ??renimin ?uyum yasalar?n?n? i?inde yer almad???n? anlat?yor. ?nce bu konuda biraz da dertli! ?rne?in ??yle yaz?yor; ?Daha ?nce edebiyat dergilerinde de yazm??t?m ama ?anadilde ??renim? ve ?anadilin ??renilmesi? konusunda ilk gazete yaz?m ?K?rt?e E?itim? (H?rriyet, 3 ?ubat 2002) idi. O g?nden bu yana deveye hendek atlatt?m ama kimilerine ?anadilde ??renim hakk?? ile ?anadilin ??renilmesi hakk?? aras?ndaki fark? anlatamad?m.? (H?rriyet 14 Kas?m)
    Bu iki ifade tarz?n?n anla??lmas? i?in insan?n Fransa havas? almas?, Paris?te ya?amas? m? gerekiyor? Sorun ?urada ki, bu iki ayr? ifade aras?nda bir halk?n en do?al hakk? topra?a g?m?l?yor. ?lkinde, yani anadilde ??renim hakk?nda bir halk kendi anadilinde ??renim g?r?p, ya?am?n? t?m y?nleri ile ifade edebilme olana??n? elde ederken, ikincisinde, yani anadilin ??renilmesi hakk?nda, ??renimini ba?ka bir dilde -burada T?rk?e-, kendi anadilini ise -K?rt?e?yi- yabanc? bir dili ??renir gibi ??renmeye mahkum ediliyor. Sorunun dil a??s?ndan dile getirili?i budur. Bunun temelinde de K?rt sorununun ??z?lmemesi yatar. Ancak burada bu kapsaml? soruna girmeyece?iz, sorunu sadece dil y?n? ile ele almaya devam edece?iz.
    Ayd?n diye bilinen bir ?airin bu durumu savunmas? utan? verici bir durumdur. Tek ba??na ?anadilin ??renilmesi hakk?? diye bir kavram?n ortaya at?lmas? ve savunulmas? bile, durumun topluma ve do?aya ayk?r?l???n? yeterince izah etmektedir. K?rt ?ocuklar? zaten evlerinde, k?ylerinde, illerinde annelerinden ??rendikleri kendi anadillerini konu?maktad?rlar. Bu dili ??renmek i?in ?nce?den mi izin isteyecekler? Ya da izin isteyecekleri bir makam bulunuyor mu ve anadillerini ??renmelerini engelleyebilecek bir devlet g?c? bulunuyor mu? Bu durumda hak olan nedir? A??k ki bu hak ??rendi?i bu anadilde ??renim g?rme hakk?d?r ve gasp edilen de zaten budur. ?nce?ye y?netim verilse demek ki anadili ??renmeyi de izne ba?layacak, ama bu durumda ?hakk?n?zd?r? deyip alicenapl?k g?sterecek!
    ?nce ?zel kurslar? vb. kastetti?ini s?yleyecektir. Olabilir. Ama bir halk anadilini ?zel kurslarda, o da s?n?rl? bir bi?imde ve para ?deyerek ??renmeye mahkum edilemez. K?rt ?ocuklar?n?n okula ba?lad?klar? andan itibaren anadillerinde ??renim g?rme haklar? olmal?d?r. E?er T?rkler ve K?rtler g?n?ll? olarak, e?it haklarla ve demokrasi i?erisinde birlikte ya?amaya karar verirlerse, yap?lacak olan, ??renimi K?rt?e yapmalar?, ??renimin belli bir a?amas?nda T?rk?e dersleri de -bu f?rsat e?itli?i i?in gereklidir ama zorunlu de?ildir!- koymakt?r. S?re? bu yana do?ru ilerlemektedir. Bug?nk? bask? ve ter?r ortam? geli?meyi engelleyemeyecektir. Ama halklar a??s?ndan sorun, birbirlerini fazla yaralamadan, h?rpalamadan, bo?azla?madan bu t?r sorunlar? sa?duyu ile ??zmeyi ba?arabilmelerinde d???mlenmektedir. O zaman da ?nce gibilerinin esamesi okunmayacakt?r.
    Ahmet Ya?aro?lu
    www.evrensel.net