?ocuklar? sistem soka?a itiyor

?ocuklar? sistem soka?a itiyor

Gaziantep, ge?ti?imiz hafta bu y?l be?incisi d?zenlenen, ?Sokakta ?al??an ve Ya?ayan ?ocuklar Sempozyumu?na ev sahipli?i yapt?. Sempozyuma, 22 ?niversiteden 68 tebli? sunuldu.


Gaziantep, ge?ti?imiz hafta bu y?l be?incisi d?zenlenen, ?Sokakta ?al??an ve Ya?ayan ?ocuklar Sempozyumu?na ev sahipli?i yapt?. Sempozyuma, 22 ?niversiteden 68 tebli? sunuldu.
Sempozyumun ev sahibi Gaziantep ?niversitesi (GAZ?) Sosyoloji B?l?m Ba?kan? Yrd. Do?. Dr. ?zkan Y?ld?z ve Yard. Do?. Dr. Emin Baki Ada?, sokakta ya?ayan ve ?al??an ?ocuklar sorununu gazetemize de?erlendirdiler.
?Sokakta Ya?ayan ve ?al??an ?ocuklar Sempozyumu? hangi ihtiya?tan do?du?
Yard. Do?. Dr. ?zkan Y?ld?z: Bu sempozyumun ilk d?rd? ?zmir?de ger?ekle?tirildi. Ancak, 4. sempozyumun sonunda bu platformu T?rkiye?ye yayma karar? al?nd?. ??nk? bu sorun, sadece sosyal hizmet uzmanlar?n?n de?il, bu alandaki t?m ilgili disiplinlerin yakla??m?yla ??z?lebilece?i inanc? geli?ti. Biz de sempozyumun Gaziantep?te d?zenlenmesini istedik; ??nk? di?er metropol kentleri gibi Gaziantep de son y?llarda ?sokak ?ocuklar?? sorununu yo?un ya?ayan kentlerimizden biridir. Gaziantep ?niversitesi ve Gaziantep B?y?k?ehir Belediyesi?nin i?birli?iyle ger?ekle?ti ve sempozyuma kat?l?m bekledi?imizin ?st?nde oldu.
Yard. Do?. Dr. Emin Baki Ada?: ?Sokakta Ya?ayan ve ?al??an ?ocuklar? sorunu hem T?rkiye hem de d?nyan?n geli?mekte olan ?lkelerinde ?nemli bir toplumsal sorun. Asl?nda ?sorun? bu ?ocuklar de?il; toplumda ya?anan siyasal, sosyal, ekonomik sorunlar?n bir semptomu olarak bu ?ocuklar kar??m?zda. Tabii bu sempozyumlar konunun muhataplar?n?n bir araya gelip tart??t?klar?, sorunun te?hisi, tespiti ve ??z?m?n? olu?turacak modeller aramak ve toplumsal fark?ndal?k yaratmak i?in d?zenleniyor. Bu y?n?yle 5. Sokakta ?al??an ve Ya?ayan ?ocuklar Sempozyumu?nun faydal? oldu?u s?ylenebilir.
?ocuklar? sokakta ya?amaya ve ?al??maya iten en ?nemli sebepler nelerdir? T?rkiye i?in bu konu, nas?l bir ?zg?nl?k arz ediyor?
Y?ld?z: T?rkiye?de giderek derinle?en bir e?itsizlik var. Sokak ?ocuklar? olgusu bu e?itsizli?in bir t?revi olarak ortaya ??k?yor. Bizim, Antep?te yapt???m?z incelemelerde, bu soruna e?ilen kurumlar?n koordineli bir bi?imde ?al??mad???, bilgi payla?mada istekli olmad?klar?n? g?rd?k. Ayr?ca, kentimizde bu konuda sa?l?kl? bir veri taban?n?n bulunmad??? da not edilmelidir. Sorun art?k k?resel bir boyut kazanm?? durumda. BM, ILO, UNESCO vs. gibi uluslararas? ?rg?tler, bu konuda periyodik ?al??malar ve kampanyalar y?r?tmektedirler. BM?nin ?ocuk haklar? s?zle?mesinin alt?na 185 devlet imza koymu?tur. Tabii bu yasalar?n ne kadar uyguland??? tart??mal?. Bu sorun k?resel ?l?ekte uygulanan neoliberal politikalar?n, kapitalizmin k?resel ?l?ekte bir g?? haline gelmesiyle yo?unla??yor. Bu ?ocuklar daha ?ok yoksul g?ney ?lkelerinde ya??yorlar. Bunlar, k?resel yoksullu?un ortaya ??kard??? ?ocuklar. Kimileri enflasyon, kimileri b?lgesel geri kalm??l?k vs. sonucu bu ?ocuklar ortaya ??k?yor diyor. Ama as?l mesele, g?zden ka??r?lan nokta; neoliberal politikalarla sosyal devletin ??k??? ve insanlar?n piyasan?n insaf?na terk edilmesidir.
Ada?: Sorun kapitalist geli?me s?recinden ba??ms?z bir bi?imde ele al?namaz. Kapitalizmin geli?me s?recine bakt???n?zda 19. y?zy?lda Avrupa?da da benzer bir s?reci g?r?yoruz. Zira Charles Dickens, Victor Hugo, Emile Zola asl?nda bu s?recin boyutlar?n? edebiyatta resmetmi?lerdi. Bu d?nemde ?ocuklar?n madenlerde, imalathanelerde ?ok g?? ko?ullar alt?nda ?al??t?r?ld???n? g?r?yoruz. 1940?lar ve 50?lerde sosyal devletin ortaya ??kmas?yla birlikte BM?nin ?ocuk haklar? s?zle?mesi ve bildirgesi gibi s?zle?melerle ?ocuk s?m?r?s?n?n ?nlenmesi i?in kararlar al?nd?. Ancak, devletler, ?zellikle azgeli?mi? ?lkelerdeki devletler, alt?na imza koyduklar? maddeleri hayata ge?irmede gerekli irade ve kararl?l??? g?stermediler. Az geli?mi? ?lkelerde sermaye birikimini art?rmak ad?na sosyal devlet politikalar? bir bir g?z ard? edildi veya yok edildi. Ve zamanla devletlerin, sermaye birikimini art?rmak ad?na bu t?r ?eli?kilere g?z yumdu?unu ifade edebiliriz. ?ocuk i??ili?i de sokakta ya?ayan ve ?al??an ?ocuk i??iler de asl?nda sosyal devletin tasfiye edilmesiyle birlikte yoksullukla ba? etmek i?in ortaya ??kan bir yoksulluk stratejisi olarak kar??m?za ??k?yor. Tabii bir de T?rkiye?ye ?zg? bir yan var. 1950?lerden ba?lay?p g?n?m?ze kadar devam eden bir g?? olgusu ortaya ??k?yor. Fakat, son yirmi y?ldaki g??, farkl? bir ?zellik ta??yor, daha do?rusu g???n ger?ekle?ti?i konjonkt?rde ?nemli bir fark s?z konusu. Son yirmi y?lda G?neydo?u ve Do?u b?lgelerinde bir ?at??ma ya?and?. Bu sorunla birlikte ba?layan k?y bo?altmalar, insanlar?n can g?venli?i i?in yerini terk etmesi, k?rdan kente g?? olgusuna farkl? bir boyut kazand?rd?. Bu ?yle bir d?neme denk geldi ki, zaten sosyal devletin tasfiye edildi?i bir ortamda, k?rdan kente yeni gelenlerin kentte istihdam edilme ve b?t?nle?me imkan ve olanaklar? olduk?a s?n?rl?yd?. Bu d?nemde ya?anan ?zelle?tirmeler, sosyal devlet harcamalar?n?n k?s?tlanmas?, e?itimin ve sa?l???n piyasan?n ko?ullar?na g?re yap?land?r?lmas? bu g??menlerin kente tutunmalar?n? g??le?tirdi. Bu tablo i?erisinde ?aresiz kalan insanlar, ?ocuklar?n? sanayide, sokakta ?al??t?rmak zorunda kald?lar. Di?er taraftan sanayide de daha ucuz olan ?ocuk eme?ini tercih eden bir y?nelime girildi. ??nk?, bir yeti?kine haftal?k 20-30 YTL gibi komik bir ?cret teklif edemezsiniz, ama biz g?r?yoruz ki bu kentte baz? i?letmelerde ?ocuklar bu ?crete ?al??t?r?l?yor. Di?er taraftan, bu sorunu etnik bir kimlikle ili?kilendirmeye ?al??an yakla??mlar da var. Bug?n sokakta ya?ayan ve ?al??an ?ocuklar?n b?y?k bir k?sm? K?rt k?kenlidir ancak, bu ya?ad?klar? sosyal, ekonomik de?i?imlerin bir sonucudur. Bunu bir etnik gruba veya k?lt?re mal etmek, sorunu yaratan as?l nedenlere g?z?m?z? kapatmak anlam?na gelir. Asl?nda, bu tarz k?lt?rc? yakla??mlar sorunu maskeleme i?levi de g?rmektedir. ?rne?in, bizim Gaziantep?te y?r?tt???m?z ?al??mada sokakta ya?ayan, madde ba??ml?s? ?ocuklar san?ld???n?n aksine g??le gelen K?rt k?kenli ?ocuklar de?il, Antep?in yerlisi oldu?u g?r?lmektedir. Yani, sorun bir etnik k?ken sorunu de?ildir.
Y?ld?z: Bu konuda bir medya ele?tirisi de yapmak gerekiyor. Bu kadar hassas olan bir konuda medya haber yaparken ?ok daha dikkatli ve ?zenli olmal?d?r. Bu ?ok tehlikeli bir noktaya da gidebilir. Mesela, Latin Amerika?da oldu?u gibi, ?lkemizde de sokak ?ocuklar?na d?n?k toplumsal ?iddet ya?anabilir.
T?rkiye bir g??ler ?lkesi. Ge?mi?te de bug?n de T?rkiye s?rekli g?? alm??, ayn? zamanda g?? vermi?tir. Kente ilk gelenler art?k bu kentlerin yerle?ikleri haline geldiler, k?smen m?lkiyetli oldular. Ama, 90?lardan sonra gelenler ?zellikle yani son yoksullar tabakas? kente entegre olamad?; kentler bu yoksullar? kentsel s?re?lere entegre edecek olanaklar? yaratamad?. Bu durum gecekondular d???nda yeni bir yoksullar tabakas? yaratt?. Sokakta ?al??an hayata tutunamayan, herhangi bir yard?m alamayan yoksul ailelerin ge?im kayna?? olarak ortaya ??kt?lar. Bu s?re? ayn? zamanda geleneksel aile yap?s?n? da da??tt?. Ama bu modern anlamda ?ekirdek aileye de?il par?alanm?? ailelere do?ru g?t?rd?. Ve par?alanan ailede ?ocuk ortada, sokakta kald?.
??z?m noktas?nda ?nerileriniz nelerdir?
Ada?: ?ncelikle neoliberal hegemonyaya kar?? sosyal devlet olman?n gerekleri yerine getirilmeli. ?nsan onuruna yak???r bir ?cret politikas? hedeflenmeli. Yine kente yeni gelenlere y?nelik sa?l?kl? konutlar sa?lanmal?. Ailelere verilecek e?itimin yan? s?ra bu ailelerin ?ocuklar?na ?cretsiz, kaliteli ve ger?ekten f?rsat e?itli?i sa?layacak e?itim sunulmal?. Bug?n devlet okullar?nda dahi VIP s?n?flar olu?turulmu?. Bunun ?n?ne ge?ecek politikalar hayata ge?irilmeli.
Y?ld?z: T?rkiye?de b?lgesel e?itsizlikler devam ettik?e, kente yeni gelenlere istihdam, e?itim, sa?l?k, sosyal g?venlik ve konut ihtiya?lar? ulusal ve yerel politikalarla g?vence alt?na al?nmad??? s?rece bu sorun artmaya devam edecektir. Bu noktada, k?sa ve uzun erimli politikalar belirlenmeli ve hayata ge?irilmelidir. Sempozyumda tebli? sunan ??kr? Arslan??n yerinde ifadesiyle, bu ?ocuklar soka?? tercih eden de?il, soka?a itilen insanlar?n ?ocuklar?d?r. (Gaziantep/EVRENSEL)
Ada?: Bug?n sokakta ya?ayan ve ?al??an ?ocuklar?n b?y?k bir k?sm? K?rt k?kenlidir ancak bu, ya?ad?klar? sosyal, ekonomik de?i?imlerin bir sonucudur. Bunu bir etnik gruba veya k?lt?re mal etmek, sorunu yaratan as?l nedenlere g?z?m?z? kapatmak anlam?na gelir.
Ada?: Bizim Gaziantep?te y?r?tt???m?z ?al??mada sokakta ya?ayan, madde ba??ml?s? ?ocuklar san?ld???n?n aksine g??le gelen K?rt k?kenli ?ocuklar de?il, Antep?in yerlisi oldu?u g?r?lmektedir. Yani, sorun bir etnik k?ken sorunu de?ildir.
Y?ld?z: Bunlar, k?resel yoksullu?un ortaya ??kard??? ?ocuklard?r. Kimileri enflasyon, kimileri b?lgesel geri kalm??l?k vs. sonucu bu ?ocuklar ortaya ??k?yor diyor. Ama as?l mesele, neoliberal politikalarla sosyal devletin ??k??? ve insanlar?n piyasan?n insaf?na terk edilmesidir.
Vural Nasuhbeyo?lu
www.evrensel.net