Hollanda?da Sosyalistler?in zaferi

Hollanda?da Sosyalistler?in zaferi

Hollanda?da ?ar?amba g?n? yap?lan erken genel se?imlerin galibi, Sosyalist Parti (SP) oldu. Bir ?nceki se?imlerde meclise 9 milletvekili ile giren SP, oyunu ?? kat art?rarak, sandalye say?s?n? 26?ya ??karmay? ba?ard?.


Hollanda?da ?ar?amba g?n? yap?lan erken genel se?imlerin galibi, Sosyalist Parti (SP) oldu. Bir ?nceki se?imlerde meclise 9 milletvekili ile giren SP, oyunu ?? kat art?rarak, sandalye say?s?n? 26?ya ??karmay? ba?ard?.
SP?nin zaferine kar??n, emek?ilere kar?? sosyal sald?r? politikalar?n? hayata ge?iren Balkenende h?k?metlerinde yer alan b?t?n partiler ise, sandalye kaybetti. En b?y?k oy kayb? birinci ve ikinci Balkenende h?k?metlerinde yer alan D?66 ya?ad?. Sandalye say?s? 6?dan 3?e gerileyen D?66?dan sonra ikinci darbeyi sa? liberal VVD ald?. Bu partinin sandalye say?s? da 28?den 22?ye d??t?.
Bir d?nem i?inde ?? h?k?mete ba?kanl?k eden Jan Peter Balkenende?nin lideri oldu?u H?ristiyan Demokrat Parti (CDA) ise, 3 sandalye kayb?na ra?men, 41 sandalye ile se?imlerden ?en b?y?k parti? olarak ??kt?. Bunu ?b?y?k bir zafer? olarak kutlayan CDA?l?lar ve Balkenende, yine de se?imlerin kendilerine ve uygulad?klar? sosyal y?k?m programlar?na b?y?k bir darbe oldu?unun fark?ndalar.
As?l ma?lup ???i Partisi
Se?imlerin as?l ma?lubu ise, ???i Partisi (PvdA) oldu. 42 sandalyeden 32?ye gerileyen PvdA?n?n bu yenilgisinde, se?im kampanyalar? s?ras?nda y?r?t?len politikalar?n etkili oldu?u belirtildi.
Se?im s?reci boyunca ?zellikle parti lideri Femke Halsema ba?ta olmak ?zere, ?sol koalisyon? i?in b?y?k bir ?aba g?steren Ye?ilSol (GL), yine de 1 sandalye kayb?n?n ?n?ne ge?emedi. Sandalyesi 8?den 7?ye d??t?.
2003 se?im sonu?lar? g?z ?n?ne al?nd???nda, son se?imlerde gerici liberal parti VVD 6 sandalye kaybederken, b?t?n?yle silinen Fortuynist LPF ise, 8 sandalye kaybetmi? oldu. S?z konusu 14 sandalyenin, 9?u Geert Wilders?in H?rriyet Partisi?ne (PvdV) gitti. Se?imin, sa? partiler aras?ndaki galibi Wilders oldu. ?zellikle M?sl?man ve g??men kar??t? kampanya ile dikkatleri ?eken Wilders, sa? gericili?in ve ?rk??l???n kalesi haline geldi.
CDA?n?n kaybetti?i 3 sandalye ise ?daha sosyal oldu?unu? iddia eden H?ristiyan Birlik Partisi?ne (CU) gitti. Son se?imlerde 3 sandalye kazanm?? olan CU, bu se?imlerde 6 sandalye elde etmeyi ba?ard?. Ge?en d?nemde, ?zellikle 26 bin s???nmac? ve Schiphol yang?n? gibi meclis tart??malar?nda CU, H?ristiyan se?menin nezdinde g?z doldurdu ve bunu sand??a ta??may? ba?ard?. CU?nun ad? ?imdiden olas? koalisyon form?lleri aras?nda.
Muhafazak?r Kalvinist Protestan SGP, sandalye say?s?n? korurken, meclise yeni bir politik ses daha geldi. ?lk defa Hayvan Haklar? Partisi (PvdD) 2 sandalye birden kazanarak meclisin ilk ?evreci kanad?nda yer alacak.
Olas? h?k?met
Hen?z resmi ve kesinle?mi? sonu?lar al?nmamakla birlikte, olas? h?k?metin nas?l kurulaca?? netlik kazanm?? de?il. Meclis ?o?unlu?una sahip olmay? ba?aramayan sol partiler, se?menin ?daha sosyal bir politika izlenmesi konusunda sinyal verdi?ini? belirtiyor.
Krali?e Beatrix?in ise, cuma g?n?nden itibaren parti ba?kanlar?n? saraya ?a??rmas? bekleniyor. Ard?ndan, h?k?met olu?turulmas?na yard?m edecek bir ?arabulucu? ??kacak ve ba?arabilirlerse ?ok par?al? yeni bir koalisyon h?k?meti gelecek. Olas? koalisyonlar aras?nda, CDA-PvdA-SP veya CDA- PvdA-CU?nun isimleri say?l?yor.
?? T?rkiye k?kenli aday
Erken genel se?imlere ?e?itli partilerden toplam 16 T?rkiye k?kenli siyaset?i de aday oldu. Se?im sonu?lar?na g?re, ???i Partisi aday? Nebahat Albayrak, H?ristiyan Demokrat Parti?den Co?kun ??r?z ve Sosyalist Parti?den Saadet Karabulut, parlamentoya girmeyi ba?ard?. D?66?dan aday olan ve lobici ?evreler taraf?ndan ?ne ??kar?lan Fatma Ko?er Kaya?n?n durumu ise, tercihli oylar?n say?m?ndan sonra belli olacak. (Amsterdam/ EVRENSEL)
...
Sosyalist Parti (SP) listesinden se?ilen Demokratik ???i Dernekleri Federasyonu (D?DF) ?yesi Sadet Karabulut, se?imlerden sonra gazetemizin sorular?n? yan?tlad?.
- SP?nin bu kadar fazla sandalye kazanaca??n? ?nceden bekliyor muydunuz?
Anketlerde SP?nin bir ??k?? yapaca?? a??k olarak g?r?l?yordu. Ancak, ben ?ahsen bu kadar fazla oy alaca??m?z? beklemiyordum. Bu ?ok ?nemli bir geli?me. SP, liberalleri de ge?erek ?lkenin ???nc? b?y?k partisi oldu.
- SP?nin bu kadar y?ksek oy almas?n?n nedeni neydi?
Bence en ?nemlisi h?k?metin izledi?i neoliberal politikalara halk aras?nda tepkinin y?ksek olmas?. SP?nin se?im s?ras?nda bu neoliberal politikalara kar?? a??k tutumu, oy kazanmas?nda b?y?k bir rol oynad?. ?ok iyi bir ?al??ma da y?r?t?ld?. Oylar?n b?y?k bir b?l?m?, ???i Partisi?nden geldi.
- Daha ?nceki se?imlerde fazla oy alan yabanc? d??man?, sa? partilerin durumunu nas?l de?erlendiriyorsunuz?
Daha ?nce Pim Fortuny taraf?ndan kurulan yabanc? d??man? parti, zaman i?inde da??ld?. Bu se?imde milletvekili ??karamad?lar. Ancak bu kez Liberal Parti?den ayr?lan H?rriyet Partisi, 9 sandalye kazand?. Bu partinin ba??ndaki Geert Wilders s?rekli, g??menlere ve M?sl?manlara kar?? propaganda yap?yor.
- Bu se?imlerde tart???lan bir de?er ?nemli konu da T?rkiye k?kenli se?menlerin durumu oldu. ?zellikle de Ermeni meselesi ?zerinden siyaset yap?ld?. Bu sand??a nas?l yans?d??
?lk verilere bak?l?rsa, bu pek fazla etkili olmad?. T?rkiye k?kenli se?menlerin ?o?u yine de oyunu ???i Partisi?ne verdi. Vermeyenler ise SP?ye verdi. Bu se?imlerde g??menlerden SP?ye gelen oy artt?. Bu nedenle T?rkiye k?kenli g??menler y?r?t?len propagandalardan ?ok, ekonomik ve sosyal durumlar?na g?re oy kullanmay? tercih ettiler. Lobici ?evrelerin destekledi?i D?66 ?? sandalye kaybetti.
- Sizce nas?l bir h?k?met ortaya ??kacak?
Solda da sa?da da bir ?o?unluk yok. CDA oy kaybetmesine ra?men en b?y?k parti. CDA ile ???i Partisi aras?nda b?y?k bir koalisyonun kurulmas? i?in de yeterli bir ?o?unluk yok. ???nc? bir ortak arayacaklar. SP ile de bir g?r??me yapacaklar?n? san?yorum. Nas?l bir h?k?metin kurulaca??n? ?imdiden kestirmek zor. Sonu?lar yeni d?nemin daha zor olaca??n? g?steriyor. (Amsterdam/EVRENSEL)
Hasan Ayhan
www.evrensel.net