Emek?inin ya?am? daha da zorla?acak

Emek?inin ya?am? daha da zorla?acak

Meclis Plan ve B?t?e Komisyonu?nda, alt kalem g?r??meleri sona eren 2007 y?l? b?t?esi, aral?k ay?nda Genel Kurul?da ele al?nacak.


Meclis Plan ve B?t?e Komisyonu?nda, alt kalem g?r??meleri sona eren 2007 y?l? b?t?esi, aral?k ay?nda Genel Kurul?da ele al?nacak.
2007 b?t?esine ili?kin g?r??lerine ba?vurdu?umuz ?stanbul ?niversitesi ??retim ?yesi ?zzetin ?nder b?t?enin genel ?er?evesini ??yle ?zetledi: ?Kamu hizmetleri nicel ve nitel olarak geriletilmektedir. Bu durum kamu harcamalar?ndan yararlanmak durumunda olan orta ve dar gelirli vatanda?lar?n ya?am standard?n?n geriletilmesi anlam?na gelmektedir. ?ki hizmetten ?rnek vermek gerekirse, n?fusu artan ve gelir da??l?m? bozuk toplumumuzda sa?l?k harcamalar?n?n GSMH pay?, son be? y?l i?inde, y?zde 1.5 ile y?zde 2.5 aras?nda de?i?mektedir. Ayn? d?nemde e?itim harcamalar?n?n milli gelire oran? ise y?zde 3.5 ile y?zde 4.5 aras?nda seyretmi?tir. K?reselle?me ve teknoloji ?a??nda e?itilmi? insan g?c?ne ve devaml? e?itime olan gereksinim artarken, her iki hizmet i?in ayr?lan pay, ?a?da? bir topluma verilmesi gereken hizmet d?zeyi i?in yeterli olmay?p, fevkal?de d???kt?r. S?z konusu iki hizmet alan?nda da OECD ?lkeleri ortalamas? bu de?erlerin iki kat? dolay?nda, baz?lar?nda daha da y?ksektir. Sa?l?kta d?n???m politikas? ile sa?l?k harcamalar?nda daha da k?s?nt? yap?lmas? ?ng?r?lmekte, halk?n sa?l???, piyasada al?n?p sat?l?r meta konumuna indirgenmektedir. Ayn? politika, maalesef, e?itim harcamalar? i?in de ge?erlidir. Orta e?itim hizmetleri kademe kademe imam-hatiple?tirilmeye y?z tutarken, Y?K??n haz?rlam?? oldu?u ?Y?ksek??retim Strateji Pl?n??nda da y?ksek e?itim kurumlar?n?n b?t?eden daha az pay alma hedefi ?ng?r?lmektedir.?
Sorular?m?z? yan?tlayan ?nder, b?t?enin ekonomiyi belirledi?i yan?lg?s?ndan kurtulmak gerekti?ine dikkat ?ekti.

Son y?llarda b?t?enin haz?rlanmas?na egemen olan mant?k nedir?

Konsolide b?t?eyi, milli gelirden kamula?t?rma ve topluma hizmet harcamalar? oran? olarak alg?larsak, y?llar itibariyle bu oran?n geriledi?ini g?r?r?z. Nitekim, (Konsolide B?t?e / GSMH) oran?n?n 2005 ? 2009 y?llar? a??l?m? ??yle geli?mektedir: Y?zde 32.7, y?zde 31.2, y?zde 30.5, y?zde 28.6 ve y?zde 26.7. Bunun anlam?, kamu kesimi milli gelirden giderek daha d???k oranda pay alacak ve onun neticesi olarak da halka nicelik ve nitelik olarak daha d???k hizmet g?t?recektir. B?t?e hacmindeki bu gerileme, Yeni D?nya D?zeni?nin ?devletin k???lt?lmesi? felsefesinin mal? g?r?nt?s?d?r. Bu felsefenin temelinde de, ekonomik faaliyet alanlar?n?n ?zel kesime terk edilmesi ve milli gelirden giderek b?y?k b?l?m?n?n piyasa i?lemleri yoluyla sermaye kesimine transfer edilmesidir.

Son y?llardaki ?rekor? ekonomik b?y?me rakamlar?, 2007 b?t?esinden emek?i kesimlere aktar?lacak pay? art?rm?? m?d?r?

Az ?nce de?indi?imiz gibi hacmi gerileyen b?t?ede, faiz giderleri de gerileyen orana sahip olmakla beraber, h?l? milli gelirin ?nemli oran?n? olu?turmaktad?r. (Faiz giderleri/GSMH) oran? ayn? y?llar i?in ??yle bir seyir g?stermektedir: Y?zde 9.4, y?zde 8.2, y?zde 7.1, y?zde 6.0, y?zde 5.0. 2008 ve 2009 y?llar? i?in uzak ve gev?ek tahmin s?z konusu oldu?u i?in o d?nemlere ait faiz oranlar?n? iyimser tahmin olarak yorumlayarak, ciddiyetle ele al?nmas? s?z konusu olamaz. 2005 ? 2007 y?llar? faiz y?k?ne bakt???m?zda, bu y?k?n 2.3 puan gerilemi? oldu?unu g?r?r?z. Faizlerin ?denebilmesi i?in IMF?nin y?zde 6 olarak dayatt??? faiz d??? fazla oran? da 2007 i?in y?zde 5.7 olarak pl?nlanm?? bulunmaktad?r. Bunun anlam?, 2007 y?l? i?in milli gelirin y?zde 1.5 oran?na denk gelen vergi geliri sadece faiz ?demesine gidecek. Bu oran, kamu b?t?esi eliyle yap?lan yat?r?m harcamalar?na neredeyse e?it bir de?eri ifade etmektedir. Personel harcamalar?n?n ayn? y?llar i?in GSMH paylar? ise ??yle geli?mi?tir: y?zde 7.7, y?zde 7.6, y?zde 6.5, y?zde 6.2, y?zde 6.2. B?y?yen ve geli?ti?i ileri s?r?len toplum i?in kamu personeli pay?ndaki gerileme d???nd?r?c?d?r. Yat?r?mlara bakt???m?zda, ayn? y?llar i?in geli?me trendini ??yle saptar?z: Y?zde 2.1, y?zde 1.9, y?zde 2.1, y?zde 2.0, y?zde 1.9. Kamu kesimi geli?en toplumda milli gelirin ancak y?zde 2 dolay?nda bir b?l?m?n? yat?r?ma ay?rmaktad?r. Bu oran?n faiz giderleri oran? ile kar??la?t?rd???m?zda, b?t?enin y?neli?i ve kime hizmet etti?i a??k?a g?r?lmektedir.

Genel olarak do?rudan vergiler, ?deme g?c?ne ayarl? oldu?u i?in daha adil, dolayl? vergilerin ise daha adaletsiz oldu?u kabul edilir. 2007 b?t?esinde durum nedir?

Konsolide b?t?enin gelir b?l?m?ne bakt???m?zda, ayn? y?llar i?in b?t?e vergi gelirlerinin GSMH oran?n?n ??yle seyretti?ini g?r?r?z: Y?zde 24.6, y?zde 24.5, y?zde 24.9, y?zde 24.3, y?zde 23.6. Vergi gelirlerinin dolayl? ve dolays?z vergilere da??l?m?nda (dolayl? vergiler / dolays?z vergiler) katsay?s? olan 2.28 de?eri de?i?tirilmemi?tir. Di?er bir deyi?le, b?t?eyi besleyen vergilerden dolayl? vergiler gelirleri dolays?z vergiler gelirlerinin 2.28 kat?d?r. B?t?e a???? kar??s?nda bu oran?n daha da art?r?laca?? d???n?lebilir. Vergilerin toplam miktar?n?n d???k olmas? yan?nda, dolayl?/dolays?z b?l?n?m? de adaletsizli?e yol a?acak ?ekilde patolojik geli?me g?stermi?tir. Genellikle dolays?z vergilerin adil oldu?u kabul ediliyor olmakla beraber, T?rkiye?deki yasalar ve ?zellikle de uygulamalar ?er?evesinde dolays?z vergiler de adaletsizle?tirilmi? bulunmaktad?r. ??yle ki, asgar? ?cretten al?nan y?ksek vergi, yabanc? yat?r?mc?lar?n kazan?lar? ?zerindeki y?zde 15 stopaj?n kald?r?lmas?, artan oranl? tarifenin gere?i kadar uygulanmamas?, kay?t d???l?k ve vergi kay?plar? dolays?z vergileri de adaletsiz konuma ?ekmektedir.

H?k?met, 2007 gelirlerini tutturmak i?in harcamalar ?zerinden vergi takibi yapmay? planl?yor bu konuda ne d???n?yorsunuz?

Vergi denetim ara?lar?ndan olan harcama denetimi olumludur. Ancak, bu denetimin ?zellikle y?ksek gelir ve servet sahiplerine y?neltilmesi anlaml? olur. Aksi halde, olumlu olarak uygulanabilecek olan bir y?ntem, vergi y?k?n?n dar ve orta gelirli kesimlerin ?zerine kayd?rma i?levine d?n??t?r?lm?? olur.
Arka plandakilere kar??...
B?t?e, siyasilerin bir tercihi midir?
Kamu b?t?esi, siyasilerin siyasal tercihlerinin de?il, siyasal tercih olarak topluma yans?yan, ama asl?nda arka pl?ndaki g??l? kesimlerin tercihlerinin g?r?nt?s?d?r. Bu tercihi de?i?tirmek i?in arkadaki g?? odaklar?n?n par?alanmas? ve b?y?k b?l?m? ile kamula?t?r?lmas? gerekmektedir. ?rne?in, ?zelle?tirmeler, halk?n ?zerinde y?k oldu?u yalan? ile kamu kurulu?lar?n?n m?lkiyetinin de?i?imi de?il, ayn? zamanda, belki de ondan da ?nemli olarak, siyasal kararlarda halk?n aleyhine sermayenin alan kazanmas? manevras?d?r. Bunun kesin olarak anla??lmas? gerekmektedir. Halk?m?z?n ?zelle?tirmelere bu g?zle bakmas? ?ok ?nemlidir. Halk?m?z, b?t?eyi ekonomiyi y?neten bir ara? olarak de?il, tam tersine, ekonomiyi b?t?eyi olu?turan ve y?neten temel belirleyici olarak g?rmesi ve k?sa d?nemli siyasal m?cadelesi yan?nda, uzun d?nemli ekonomik m?cadelesini ona g?re pl?nlamal? ve y?r?tmelidir.
2006 b?t?e a????, programda ?ng?r?lenden 5 milyar YTL daha d???k ??kt?. Bu tasarrufun halka faturas? nedir?
B?t?e a????n?n daralt?lmas? olumlu bir geli?medir. Ancak, bu olumlu geli?menin, vergi gelirlerini art?rmadan ve faiz giderlerini k?smadan, halka hizmet sunan kamu personeli ?zl?k haklar? ?zerine y?k y?karak ve/veya kamu yat?r?m ve hizmetlerinin nitelik ve nicelik olarak eritilerek yap?lmas? haks?zl???n ?tesinde, kamu b?t?esi eli ile sermaye kesiminin halk ?zerinde olu?turdu?u zul?m anlam?na gelir. B?t?eyi y?llard?r s?k??t?ran iki konudan biri vergi gelirlerinin art?r?lamamas?, di?eri ise faiz ve bor? ana-para ?demelerinin b?t?e ?zerinde olu?turdu?u y?kt?r. Bu sorunu siyasiler s?z konusu y?k? halk?n ?zerine y?karak ??zmeye ?al??maktad?r. Bu konuda halk?m?z?n siyasilerden talebi, kamunun y?klendi?i bor?lara ?kamu borcu? ad? alt?nda t?m topluma y?kmak yerine, bu bor?lardan kimler yararlanm?? ise (?rne?in, y?ksek d?viz tevdiat hesab? sahibi ki?iler vb.) y?k? onlar ?zerine y?karak, bor? ana-para ve faiz ?demeleri ile b?t?enin ili?kisinin kesilmesidir.
B?lent Falakao?lu
www.evrensel.net