Evrim kar??tlar? seslerini y?kseltiyor

Evrim kar??tlar? seslerini y?kseltiyor

?Neredeyse Bir Balina? adl? kitab?n?n Evrensel Bas?m Yay?n taraf?ndan yay?nlanmas? dolay?s?yla T?rkiye?ye gelen Prof. Steve Jones, ?T?rkiye gibi ?lkeler i?in iyimser de?ilim? dedi.


Biyolog olmas?, Maciej Giertych?in ?Evrim teorisi yanl??lanm?? bir hipotezdir? iddias?nda bulunmas?n? engellemiyor. Doktora diplomas? sahibi, Avrupa Parlamentosu ?yesi, yetmi? ya??ndaki Polonyal?, evrim teorisine kar?? d???ncelerini geli?tirmek istiyor. Bunun i?in ekim ay?nda parlamenterlere y?nelik bir at?lye ?al??mas? d?zenledi. Bu at?lye ?Avrupa?da evrim teorisini ??retmek: s?n?fta ?ocu?unuzun beyni mi y?kan?yor?? ba?l???n? ta??yordu.
Evrim teorisinin ??retilmesi, ABD?de giderek politikle?en ve ?iddetle tart???lan bir konu olmas?na ra?men Avrupa?da b?yle de?ildir; bundan dolay? Giertych?nin faaliyetleri Strasburg ve Br?ksel?den ?imdilik ?ok az tepki ald?. Son birka? y?ld?r, buna benzer olaylar?n bir?ok ?lkede ya?an?yor olmas?, bilimciler aras?nda Avrupa?da yarad?l??c?l???n y?kseli?e ge?ti?i korkusuna yol a??yor.
?rne?in, Almanya?n?n Hessen eyaletinde, ge?en ay, iki okulda yarat?l??c?l???n ??retildi?i ortaya ??kt?. ?ap? k???k olsa da olay, ?lkede tart??malar yaratt?. Hessen eyaletinin H?ristiyan Demokrat E?itim Bakan? Karin Wolf, H?ristiyan yarad?l?? g?r???n?n en az?ndan Fen Bilgisi derslerinde tart???lmas? gerekti?ini ileri s?rd?. Fakat ?Alman Biyologlar Birli?i? bunun bilim ve din aras?ndaki ayr?m ?izgisini buland?raca??na dikkat ?ekerek uyar?da bulunuyorlar.
?ngiltere?deki ?nde gelen yarat?l???? gruplardan ?Bilimde Do?ru? (?Truth in Science) grubu, ge?ti?imiz ekim ay?nda t?m orta??renim okullar?na enformasyon paketleri g?nderdi. G?nderilen materyaller evrim teorisine alternatif olarak ?Ak?ll? Tasar?m??n ??retilmesini ?neriyor. Bu arada, okullarda yarad?l??c?l???n ??retilmesine kar?? kampanyalar y?r?tmek i?in ?Centre for Science Education? ad?nda tepki grubu kuruldu. ?ngiltere?de lisans ?ncesi ?grencilerin evrim bilgileri k?s?r ve yarad?l??c?l?k yayg?n oldu?undan Leeds ve Leicester ?niversiteleri, birinci s?n?f bilim ??rencileri i?in gelecek y?l uygulamay? planlad?klar? ek dersler d?zenliyorlar.
Y?llard?r evrim konusunda ders veren University College London?da genetikci olan Steve Jones, yarad?l??c?l?k gruplar?n?n artan etkisinden endi?e duyanlardan biri. ?Son yirmi y?ld?r 100 binden fazla orta??renim ??rencisine evrimi anlatt?m. Bunca zaman?n ?o?unda yarad?l??c?l?k hakk?nda hi?bir soru sorulmad?? diyor Jones. ?Buna ra?men, son birka? y?ld?r nereye gittiysem bu konuda sorular geldi.?? Jones, bu de?i?imi daha ?ok ?Bilimde Do?ru? gibi gruplar?n ?al??malar?na ba?l?yor.
Derslerde evrimi yasaklama konusunda belki de en a??k giri?im 2004?te ?talya?da oldu. E?itim Bakan? Letizia Moratti?nin, gen? beyinlere materyalist bir d?nya g?r??? a??lad??? gerek?esiyle Darwin?nin evrim teorisinin ??retilmesini orta??retim m?fredat?ndan kald?r?lmas?, halk?n protestosuna yol a?t?. Yayg?nla?an protestolardan dolay? Darwin e?itime yeniden dahil edildi. ?Observa Science in Society??nin yapt??? bir ankete g?re ?talyanlar?n sadece y?zde 11?i evrim teorisinin m?fredat d??? b?rak?lmas?n? onayl?yor. Ama neredeyse y?zde 70?i derslerin hem evrim teorisini hem de yarad?l??c?l??? i?ermesini istiyor. Milan II ?niversitesi?nden bilim felsefecisi Telmo Pievani, ???talya art?k tam laik bir ?lke de?il?? diyor, ??k?lt?rel ve politik olarak endi?e verici, dramatik bir gerileme ile kar?? kar??yay?z.??
Bu arada, Rusya?da yarad?l??c? gruplar Protestan az?nl?ktan g??l? destek al?yorlar. Rusyal? gruplar, Avrupal? ve ABD?li yarad?l??c?lar?n metinlerini terc?me etmenin yan? s?ra kendi ?yarad?l?? ara?t?rmalar?n?? yap?yorlar. ?rnek olarak, Moskova?da ?ARCTUR Ara?t?rma Jeolojik Laboratuvar? yarad?l??c? tezlerin jeolojik ve jeokimyasal kan?tlar?n? ara?t?r?yor. Bu topluluk, verilerini Rus?a ve ?ngilizce olarak birka? yarad?l??c? dergide yay?mlat?yor ve Bat??daki yarad?l??c?larla i?birli?i yap?yor.
Bu gibi ?rnekler, geli?melerin ABD?ye k?yasla Avrupa?da ne kadar karma??k oldu?unu g?steriyor. ABD?deki yarad?l??c?l??a e?ilim b?y?k ?l??de fundamentalist Protestan gruplardan kaynaklan?rken, Avrupa?daki hareketin ?e?itli k?kleri var. Piervani, ???ngiltere ve Fransa?da radikal ?slamc? az?nl?klardaki ?iddetli anti-Darwinizmin varl???na, Polonya?da geli?en Katolik yarad?l??c?l??a ve yine ?ngiltere?deki baz? okullardaki Protestan yarad?l??c?l??a dikkat ?ekiyor.
?lahi yarad?l??c?l?k konusunda Kuran, ?ncil?den daha az net. Fakat bu, ?slam evrimi kabul ediyor anlam?na gelmez ve ?ngiltere ve Fransa gibi ?lkelerde ?slamc? yarad?l??c?l???n etkisi art?yor.
Bu arada, Avrupa Birli?i?ne kat?lmak i?in m?zakerelerde bulunan T?rkiye, ?slamc? yarad?l??c?l???n en g??l? oldu?u yer. En b?y?k M?sl?man yarad?l??c? organizasyon T?rk Bilim ve Ara?t?rma Vakf??n?n T?rkiye ve ba?ka yerlere da??tt??? yarad?l??c? literat?r, H?ristiyan fundamentalist gruplar?ndan ?zellikle de Kaliforniya?da bulunan ?Institute for Creation Research? grubundan gelen materyallerin ?evirisinden olu?uyor. Bu kurum, ABD?li ?nde gelen yarat?l????lar? konu?ma yapmalar? i?in s?k s?k davet ediyor.
Bir?ok yarad?l??c? yay?n?n da ?ok iyi sat?? yapt???n? s?yledi?i ?stanbul Kitap Fuar??ndan hen?z d?nd? Steve Jones. ?Yarad?l??c?l?k, T?rk politikas?n?n temel konular?ndan biri; tart??ma ABD?dekinden daha gerilimli?, diyor Jones. ?H?l? okullarda okutulan t?m biyoloji kitaplar? ?z? itibar?yla yarad?l??c?.?
T?rkiye?de tart??malar?n boyutu, Avrupa?daki ?e?itli yarad?l??c? hareketlerin bilime sundu?u tehditleri a??yor. Yarad?l??c?lar?n ana hedefi, g?r??lerinin okul m?fredat program?na dahil edilmesidir. Oysa, ABD?dekinden farkl? olarak Avrupa okullar?ndaki ?o?u ??renci, zaten dini e?itim ald?klar? i?in ilahi yarad?l?? konusu ile tan???k. Baz?lar?na g?re bu durum, Avrupa?daki yarad?l??c? hareketin ?abalar?n? bo?a d???rebilir: Din dersinde ??retiliyorsa neden yarad?l????l??? zorla bilime sokmaya ?al??al?m?
Dahas?, konu evrim olunca Avrupal?lar Amerikal?lara k?yasla daha bilgililer. 2005?te yap?lan bir Amerika ara?t?rmas?na g?re, Amerikal?lar?n sadece y?zde 40?? evrim teorisini kabul etti, bu, 1985?deki y?zde 45?den d???k. B?lgeleraras? rakamlarda ciddi farklar olsa da Avrupa?da bu oran artt?: 1992?deki y?zde 65?ten 2005?teki y?zde 70?e.
Baz?lar?na g?re de bilimciler kay?ts?z kalmay? g?ze alamazlar. ?Evrim kar??t? hareket halk?n bilim anlay???n? geriletir? diye tart???yor, Kassel ?niversitesi?nden evrimci biyolog ve Alman Biyologlar? Birli?i Ba?kan Yard?mc?s? Ulrich Kutschera. ?Almanya?da ve di?er Avrupa ?lkelerinde, farkl? fonlardan desteklenen evrim kar??tlar?, ideolojilerini ??rencilere ve bilim ge?mi?i olmayan insanlara hitap eden renkli internet sayfalar?ndan yay?yorlar. Bu ?al??malardan ciddi anlamda ?zellikle evrimci biyoloji anlay??? zarar g?r?yor.?
Biyologlar?n, yarat?l???? teorilerin yay?lmas?na kar??, kendi teorilerini halka anlatmak i?in daha fazla zaman ay?rmalar?n? ?neriyor. Jones, yarad?l??c? d???ncelere duydu?u ho?nutsuzluk bir yana ?zeki ??rencilerin irrasyonal d???ncelerde ?srar etmesi beni k?zd?r?yor ve ?z?yor? diyor. Bu t?r tart??malar?n ?ngiltere gibi ?lkelerde bilime zarar verece?ini d???nmedi?ini s?yleyen Jones, ?Fakat T?rkiye gibi ?lkeler i?in bu kadar iyimser de?ilim? diyor.
(Nature?dan ?eviren: G?khan Yad?rg?)
Almut Graebsch - Quirin Schiermeier
www.evrensel.net