Zorunlu g?? sempozyumunda Afrika ?rne?i tart???ld?

Zorunlu g?? sempozyumunda Afrika ?rne?i tart???ld?

TESEV taraf?ndan d?zenlenen, ?T?rkiye?de ve D?nyada Yerinden Edilme? sempozyumunun son b?l?m?nde, G?ney Afrika ve Sri Lanka?daki ?rnekler ?zerinden, hakikatleri ara?t?rma ve ge?mi?le y?zle?me konular? tart???ld?.


TESEV taraf?ndan d?zenlenen, ?T?rkiye?de ve D?nyada Yerinden Edilme? sempozyumunun son b?l?m?nde, G?ney Afrika ve Sri Lanka?daki ?rnekler ?zerinden, hakikatleri ara?t?rma ve ge?mi?le y?zle?me konular? tart???ld?.
?Tazminat Yasas? Yeterli Bir ??z?m m?? ba?l?kl? sunumu yapan Batman Barosu avukatlar?ndan Zekeriya Ayd?n, ?Zorunlu g??e tabi tutularak k?ylerinden, yurtlar?ndan edilen ki?ilerin ya?ad?klar? insan haklar? ihlalleri her bak?mdan sorgulanmad?k?a her t?rl? ?aba bo?una gidecektir? diye s?zlerine ba?lad?. K?y bo?altmalar?n?n ger?ekle?ti?i d?nem boyunca devlet ile bireyler aras?nda ortaya ??kan g?vensizli?in giderilmesi i?in fazla ge? kal?nmadan, olanlar? ara?t?racak ve ??z?m yollar? bulacak komisyonlar?n kurulmas?n? gerekti?ini s?yleyen Ayd?n, bu komisyonlar?n mutlaka yerinden edilen ma?durlarla ?al??mas?n?n ?nemine dikkat ?ekti.
?Bern Yerinden Edilme Projesi?nden Rhodri Williams ise BM ?nsan Haklar? Komisyonu taraf?ndan kabul edilen ve yerinden edilenlerin u?rad?klar? zararlar? tazmin ilkelerinin, onar?c? bir adalet sa?lamak ?zere ve yaln?zca maddi zararlar? kar??lamay? i?ermedi?ini, insan haklar? ihlallerinde g?r?len psikolojik boyutlar?n giderilmesini ve ma?durlardan ?z?r dilemeyi de i?erdi?ini belirtti.
G?ney Afrika ?rne?i
?Toplumsal Mutabakata Do?ru: Adalet, Rehabilitasyon ve Entegrasyon? ba?l?kl? oturumda Paul van Zyl, G?ney Afrika?da kurulmu? olan hakikat komisyonlar?n? anlatt?.
Hakikat komisyonlar?n?n ?Apartheid (Irk??)? denilen d?nem boyunca ya?anan su?lar? ara?t?rmak ?zere kurulan bir kurum oldu?unu belirten Zyl, bir toplumsal mutabakat sa?lanacaksa, bunun ancak ge?mi?le y?zle?erek m?mk?n olaca??n? vurgulad?. Bu y?zle?menin, insan haklar? ihlal edilmi? ma?durlara kar?? ahlaki ve vicdani bir y?k?ml?l?k olmas?n?n yan?nda, bu ihlallerin bir daha tekrarlanmamas? i?in de ?nemli oldu?unu belirten Zyl, ?Tazminat, e?er insan haklar? ihlallerinin failleri soru?turulmam??sa, cezaland?r?lmam??sa, bu programlar?n bir de?eri yoktur. Hakikat yaln?zca ?u olmu?, bu olmu? demek de?ildir, biz g?sterdik ki Apartheid ahlak d??? bir uygulamad?r ve insan haklar? ihlalleri yapan bir rejim oldu?unu kabul ettirdik. Devletler, h?k?metler ge?mi?le y?zle?irken, insan haklar? ihlallerini g?sterirken bir insan y?z?, ac?l? bir insan y?z?n? de g?stermeliler? diye konu?tu.
?Uluslararas? Etnik ?al??ma Merkezi?nden Darini Rajasingham-Senanayake, Sri Lanka?da Tamil Kaplanlar ile devlet aras?ndaki ?at??malar ve bar?? g?r??melerini anlatt?.
Senanayake, ?lkedeki durumu bir bar??-?at??ma d?ng?s? olarak tan?mlad?. Uzun y?llard?r ya?anan ?at??malar?, resmi y?netimin ?ok k?lt?rl?l??? kabul etmeyi?ine ba?layan konu?mac?, s?rd?r?lebilir bir bar???n, ancak devletin ?ok k?lt?rl? ?lke ger?e?ini g?rmesiyle ve bu y?nde ?at??man?n taraflar?yla diyaloga girmesiyle m?mk?n olabilece?ini s?yledi. (?stanbul/EVRENSEL)
Mustafa Akyol
www.evrensel.net