Fransa’da ilk tur heyecanı

Fransa’da ilk tur heyecanı

Fransa’da aylardır ülkenin gündeminde olan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turu yarın gerçekleşecek.


Fransa’da aylardır ülkenin gündeminde olan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turu yarın gerçekleşecek. 44.5 milyon kayıtlı seçmenin olduğu seçimlerde, Fransa gelecek 5 senenin liderini seçecek. Ülkenin iç ve dış politikası, ekonomik ve sosyal reformları, adalet ve ordu gibi can alıcı konularda yaptırım yetkisi olan cumhurbaşkanı, genel halk oylaması ile seçiliyor.
5. Cumhuriyet’in 6. cumhurbaşkanını seçmeye hazırlanan Fransa’da bu makam genelde, sağcı ve muhafazakar isimlerin elinde oldu. 5. Cumhuriyet’in ilk cumhurbaşkanı olan General Charles De Gaules, Georges Pompidou, Valerie Giscard d’Estaing gibi sağcıların 1958 - 81 arası cumhurbaşkanlığı yapmasından sonra 1981’de, 14 seneliğine Sosyalist Parti adayı François Mitterand Elysée Sarayı’na yerleşmişti. 1995’de seçimlerden bugüne kadar ise Jacques Chirac cumhurbaşkanlığı görevini yürüttü. 6 Mayıs’ta ise Elysée Sarayı’nın anahtarlarını, 17 Mayıs’ta göreve başlayacak cumhurbaşkanına devredecek.
Fransa cumhurbaşkanlığı seçimlerinin diğer temel özelliklerinden biri ise adayların “500 seçilmiş kişi”; yani belediye başkanlarının, il genel meclisi ve bölge meclisi üyelerinin imzasını almak zorunda olması.
Büyük partilerin adayları haricindekiler, bu kadar imzayı bir araya getirmekte oldukça zorluk çektiler. Başta 40 kadar kişi aday olacağını açıklamasına rağmen sonuçta sadece 12 kişi gerekli 500 imzayı toplayabildi.
Soldan 7 aday, sağdan 5 adayın yarışacağı seçimlerde, yüzde 10’un üzerine çıkacağı öngörülen 4 aday var ve bunların 3’ü sağdan. Sağcılardan en fazla seçilme şansı olan eski İçişleri Bakanı ve iktidardaki UMP lideri Nicolas Sarkozy’ye karşı Sosyalist Parti adayı Segolene Royal’ın ikinci turda karşı karşıya gelme ihtimali yüksek. Böylelikle, 2002’de “sürpriz” olarak ırkçı Le Pen’in, Chirac ile ikinci tura kalması ayrı tutulursa; yaklaşık 50 senelik ömrü olan 5. Cumhuriyet’in tüm cumhurbaşkanlığı seçimleri geleneğine uygun olarak sağ–sol bloklaşması yaşanacak.
Kötünün iyisi...
Bu seçim yöntemi ile Sosyalist Parti’nin sosyal liberal politikalarını eleştiren solcular, sağa karşı sola oy vermeyi tercih ediyor. “Kötünün iyisini” seçme politikası olan bu yaklaşım, tüm seçim sürecinde Royal tarafından kullanıldı. Soldaki diğer “az destekli” adayların oy toplamalarına engel olan yaklaşım, alternatif bir programın tartışılmasına da engel oluyor.
Kısa bir süreye kadar sol cepheden “Köylüler Sendikası”nın eski sözcüsü, küreselleşme karşıtı çiftçi Jose Bove, LCR örgütünün sözcüsü Olivier Besançenot ve Fransız Komünist Partisi’nin (FKP) lideri Marie-Goerges Buffet, aynı bir kolektif içerisindeydiler.
1995 işçi hareketinin, anayasa referandumunun ve yakın zamanda milyonları sokağa döken gençlik eylemlerinin yarattığı zemin üzerinden oluşan kolektifler, bir seçim bloku oluşturma kararı almıştı. Yüzde 14–15’lere kadar oy toplama potansiyeli olan bu blok, büyük bir umut doğurmuş ama aylarca süren tartışmalardan sonra, LCR ve FKP’nin bölücü ve sorumsuz tutumları nedeniyle bu umut da suya düşmüş ve her üç aday da yarışa ayrı girmişti. Yapılan istatistiklerde, en iyi Olivier Besancenot olmak üzere, “her birinin marjinal kabul edilenin ötesinde bir oy toplayamayacakları” hemen hemen kesin görünüyor.
Bu platformun dağılması nedeniyle yüzbinlerce emekçinin, Royal’ın Anayasa’ya yönelik “evet” tavrına rağmen Sarkozy’ye karşı Sosyalist Parti’ye oy vermesi tahmin ediliyor.
İkinci tur olasılıkları
Büyük bir sürpriz olmazsa seçimin mayısta yapılacak ikinci turuna Sarkozy ile Royal’ın kalması bekleniliyor. Bu iki aday şimdiden ikinci tura hazırlanmaya başladı. Sarkozy’nin geçen hafta ırkçı Le Pen ile birkaç milletvekilliği karşılığında anlaştığı basına sızdı. Sağ merkezdeki François Bayrou’nun lideri olduğu UDF’in büyük isimleri de şimdiden Sarkozy’ye destek çıktı. Sarkozy’nin başka önemli desteklerinden biri de şu anki cumhurbaşkanı Jacques Chirac. Görevi bırakmasının ardından davalarla karşılaşacak olan Chirac’ın “dokunulmazlık yasası” karşılığında, Sarkozy’yi desteklediği ifade ediliyor.
Solun tamamından destek alamayan Royal’in sağa kayması ise sol cephede tartışma yaratıyor. Sarkozy’nin sert söylemlerinden ürken “sağcı seçmenleri” kazanmaya oynayan Royal, bu şekilde solcu seçmenlerin önemli bir kısmını kaybetti ve ikinci tura kalması kesin olmayabilir. İkinci turda sağa karşı gerçekten işçi-emekçilerin ve gençlerin en acil taleplerine cevap veremediği takdirde, seçilme şansı çok az gibi görünüyor. (Paris/EVRENSEL)
Deniz Uztopal
www.evrensel.net