Pirime Özlem görücüye çıkıyor

Anadolu Aleviliğini anlatan belgeselin ilk gösterimi, yarın İzmir’de gerçekleşecek


Uzun yıllar yurtdışında yaşamış olan sinemacı Hüseyin Bozbalak’ın çekimlerini tamamladığı “Pir’ime Özlem” belgeseli izleyici karşısına çıkıyor.
Üç yıllık bir çalışma sonucunda ortaya çıkan ve beş bölümden oluşan belgesel, Anadolu Aleviliği kültürünü ve geleneğini anlatmayı amaç edinmiş. Bu çerçevede Aleviliğin temel inanışlarından “12 Post”un 9’unun bulunduğu Dersim ve yöresinde 200 köy, 5 ilçe ve Dersim merkezinde yapılan 65 saatlik çekimler sonucunda ortaya çıkan “Pir’ime Özlem” 25 Nisan’da izleyici ile buluşacak.
Belgeselciye gözaltı
Dersim’de belgesel çekmek de kolay değil tabii ki. Yapımcı ve yönetmen Hüseyin Bozbalak çekimler için gittiği Pertek’te gerekli bütün izinler elinde olmasına rağmen gözaltına alınarak filmlerine el konulmuş. Bozbalak, saatlerce gözaltında tutulduktan sonra Dersimlilerin yardımlarıyla serbest kalabilmiş.
2004 yılının Ağustos ayında başladığı belgeselin çekimlerini geçtiğimiz aylarda tamamlayan Hüseyin Bozbalak’la ve aynı adlı çalışmasıyla belgesele kaynaklık eden araştırmanın yazarı Turabi Saltık’la görüştük.
“Neden Dersim?” diye sorduğumuzda Bozbalak, “Orada çekmek zorundaydık. Çünkü Aleviliğin antik çağlardan beri orada büyük bir gelişimi var” diyor. Aleviliği gerçek anlamda anlatabilmek için önce Dersim’i tanımak gerektiğini ifade eden Bozbalak, “Bu inancın Dersim’den Anadolu’ya yayıldığı görülüyor. Anadolu’da birdenbire oluşmuş bir Alevilik yok. Alevilik çeşitli boyutlarda gelişmiş. Hz.Ali zamanından çok daha önce şekillenmesi var. Ali zamanında bir restorasyon geçirmiş. İmam Cafer zamanına kadar gelinmiş. 1350’lerde Hacı Bektaş-ı Veli’nin Anadolu’ya geldiği zaman Dersim’de toplanılıp tekrar Aleviliğe çeki düzen verilmiş. İşte 40’lar Dağı’ndaki toplantıda Hacı Bektaş-ı Veli Serçeşme seçiliyor. Bu 12 Post’a 40 tane ocak bağlanıyor. Alevi örgütlemesi aslında orada bir kaideye bağlanıyor ve ondan bu tarafa da böyle bir kurultay veya toplantı olmuyor”.
Kültürlerin buluştuğu yer
Bozbalak, bu bilgiler etrafında Dersim yöresindeki kutsal alanları, mekanları, dağları, kurban törenlerini, semahları, semahların anlamlarını ve Aleviliğin bir yaşam biçimi olarak hayata geçirilişini görüntüleyerek, kültür ve inanç tarihini belgelemeye çalıştıklarını anlatıyor. “Halk neyle bütünleşiyorsa hepsini belgeselde yansıtmaya çalıştık” diyor.
Araştırmacı yazar Turabi Saltık da dinlerin, dillerin, kültürlerin buluştuğu bir yer olarak tanımladığı Dersim’in, antik çağdan ve mitolojiden günümüze kadar değişik inançların yaşadığı bir coğrafya olduğunu belirtiyor. Anadolu’daki inançları, filozoflardan başlayarak kültürel yaşam ve etnik boyutuyla ele almaya çalıştıklarını dile getiren Saltık, “Alevilik üzerine herkes birtakım düşünceler belirtiyor. Alevilik İslam’ın neresindedir? İçinde midir dışında mıdır? gibi konular bir süreden beri yazılıp çiziliyor. Sonuçta Aleviliğin düşünce sistematiğini ortaya koyarken bu çalışmamızda Aleviliği felsefesi, yaşam içindeki yeri, kültürel ve etnik yapılanmasıyla irdelemeye çalıştık” diyor.
İlk gösterim İzmir’de
“Pir’ime Özlem” belgeselinin galası 25 Nisan’da Fuar İsmet İnönü Kültür Merkezi’nde yapılacak. Türkiye Alevi Bektaşi Federasyonu ile Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu’nun organizasyonuyla yapılacak etkinliğe çok sayıda konuk davet edildi. (İzmir/EVRENSEL)
Emine Uyar
www.evrensel.net