oyuncak seçimine dikkat!

Ebeveynler çocuklarına oyuncak alırken genellikle kendi karakter özellikleri, merak alanları ve zeka şifrelerine göre seçim yaparlar. Aslında çocuğun yetenekleri doğrultusunda alınan oyuncaklar, çocuğun kişisel gelişimine katkısı ve meslek seçimindeki rolü açısından büyük önem kazanıyor.



Ebeveynler çocuklarına oyuncak alırken genellikle kendi karakter özellikleri, merak alanları ve zeka şifrelerine göre seçim yaparlar. Aslında çocuğun yetenekleri doğrultusunda alınan oyuncaklar, çocuğun kişisel gelişimine katkısı ve meslek seçimindeki rolü açısından büyük önem kazanıyor.
Bakırköy Doğum Evi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Önder Aksu ile oyun ve oyuncağın çocukların gelişimi üzerindeki etkilerini konuştuk.

Erkek çocuklar için oyuncak silah, kız çocukları için ise bebek gibi oyuncaklar tercih edilir. Bu cinsiyete göre yapılan tercihlerin çocukların karakter gelişiminde ne gibi etkileri vardır?

Her çocuğun bir idolü, örnek aldığı biri muhakkak vardır. Silah ya da mantar tabancası olmayan hemen hemen hiçbir erkek çocuk yok gibidir. Ama “oyuncak silahlar, ilerde şiddet oluşturacak” diye bir durum olsaydı, insanların ve özellikle erkeklerin büyük bir bölümü şiddet yanlısı olurdu. Çocuk silahı tanımalıdır. ‘Çocuğa aman silah vermeyelim’ deniyor. Tabii eline silah verip, silaha da teşvik etmek yanlıştır. Çocuğa oyuncak silah verildiğinde, silahın kötü olduğunu belirtmemiz gerekiyor. Aslında burada eğiticinin amaçları önemli bir yer tutuyor.

Oyuncak seçimi neye ve kime göre belirleniyor? Yanlış oyuncak seçimi, yetişkinlik dönemini nasıl etkiliyor?

Erkek çocukları ve kız çocuklarının oyuncak seçimleri farklı oluyor diyoruz. Düşünün, bir kız çocuğu ve 5-6 erkek çocuğu olsun, o ailede yetişen kız çocuğu, erkek çocukların kullandığı oyuncakları oynayacaktır. Aslında oyuncak seçiminde çocukları biz yönlendiriyoruz. Cinsel sağlıklarını temin etmek açısından, çocukları kendi cinsiyet alanlarına yönlendirmemiz gerekiyor. Toplumumuzda hâl⠓erkekler bebekle oynamaz” kanısı yaygındır fakat, şöyle de bir yan vardır ki çocuk büyüyüp evlendiğinde, bebeğin altını bile temizleyemiyor. Çünkü bebeğin altını değiştirmenin “kadın işi” olduğunu ve bunu yapamayacağını düşünüyor. Ancak, erkek çocuğu bebekle oynamaktan büyük bir haz duyuyorsa, bunu da araştırmak gerekiyor.
Top, kamyon, resim boyamalar, şekilci oyuncak ve oyunlardır. Yukarda sözünü ettiğimiz gibi bazı oyuncaklar da şiddet içerir. Belli bir dozda bu oyuncaklarla oynanmasına izin verilmelidir.

Çocukların mesleğini belirlemede oyuncakların rolü nedir?

Oyuncaklar çocuğun mesleğini belirlemede önemli bir etkendir. Aslında farkında olmadan hangi dalda iyi olacağına karar verdiren bir araçtır. Mesela, aldığı bir müzik aleti ile... Ya da kulaklık, oyuncak dinleme aleti, saz, darbuka, kişilik gelişiminde oldukça önemlidir. Bundan dolayı da rastgele oyuncak almamalıyız. Çocuğun yetenek ve gözlemlerini göz önünde tutarak oyuncak seçmeliyiz. İleriki yaşlarda etkileşimi ne olacak? Rasgele alınacak bir şey değil. Çünkü oyuncak, çocuğu yönlendiren ve belki de bütün bir hayatını etki-leyecek durumlardır. Kişinin mesleğinde başarılı olup mutlu olması, ancak o mesleğin kişiliği ile uyum sağlaması halinde mümkündür. Meslek, beraberinde gerektirdiği zeka boyutu, karakter özelliği ve merak alanı anlamında kişi ile uyum sağlamalıdır.
Öte yandan, çocukların kendi oyuncaklarını kendi yapmasına izin verilip, hazır oyuncaklara alıştırmamak da gerekiyor. Mesela, sapan, ok, yay, heykel ya da çamurdan bir kamyon yapabilir. Çocuklar hazır alınan oyuncaklara fazla değer vermezlerken; kendi yaptıkları, emek vererek ortaya çıkardıkları oyuncaklara daha fazla değer verirler. Oyuncaklarını kendileri yapmaları, onların gelişimine katkıda bulunur.

Piyasada satılan oyuncaklar arasında, çocukların sağlığını tehdit edecek olanlar da var. Bu oyuncaklara ilişkin neler söylersiniz?

Tabii çocukların sağlığı açısından oyuncakların hangi malzemeden yapıldığı önemlidir. Killer, boya maddeleri egzama hastalığına yol açıyor. Kurşun malzeme ile üretilmiş oyuncaklar, kurşun enfeksiyon hastalıkları oluyor.
Oyuncakların en sağlıklısı, yutulduğunda ve dokunulduğunda zarar vermeyendir. Bildiğiniz çamur en idealidir. Alçı, tahta gibi malzemeler de sağlıklıdır. En güzeli ve sağlıklısı da meyvelerden yapılan oyuncaklardır. Mesela, muza iki kiraz sapı eklersiniz, sağ ve sol üste çilekte koyarsanız, muz ana iskeletini oluşturur. Elmadan da oyuncak yapabilirsiniz. Oyuncak imalatında doğal malzemelerin kullanılması gerekir. Toksin ve alerjin maddeler olmamalıdır. Unutmayalım ki, küresel ısınma alerjik hastalıkların riskini de büyütüyor. Ve bundan en çok nasibini alanlar da, tüm türlerin yavrularıdır.

Sevim Kahraman
www.evrensel.net