ormanlar?m?z yanmas?n diye...

ormanlar?m?z yanmas?n diye...

Yaz mevsimi ne yaz?k ki ayn? zamanda yang?n mevsimi olarak belleklere kaz?nm??t?r. ?lkemizin en de?erli varl?klar? olan ormanlar?m?z?n yaz aylar? ile birlikte yeniden yanmaya ba?lamas?, kamuoyunun dikkatini yine orman yang?nlar?na ?ekmektedir.


Yaz mevsimi ne yaz?k ki ayn? zamanda yang?n mevsimi olarak belleklere kaz?nm??t?r. ?lkemizin en de?erli varl?klar? olan ormanlar?m?z?n yaz aylar? ile birlikte yeniden yanmaya ba?lamas?, t?m kamuoyunun dikkatini her zaman oldu?u gibi yine orman yang?nlar?na ?ekmektedir.
Son 10 g?nden bu yana ?lkemizin Mu?la, ?zmir, Antalya, Denizli, Adana illeri b?nyesindeki ormanlar?m?zda ??kan yang?nlar sonucu binlerce hektar orman alan? zarar g?rm??, g?rmeye devam etmektedir.
Zaten yetersiz bir konumda olan ve ?lke toplam alan?n?n y?zde 25?ini kaplayan orman varl???n?n, her y?l yang?nlarla binlerce hektar?n?n zarar g?rmesi sonucunda ?neden, ni?in yan?yor? sorusu ile kamuoyunun g?ndemine oturmas?na neden olmaktad?r.
20.2 milyon ha (202 milyon d?n?m) olan orman varl???m?z?n ?lke y?zeyindeki da??l?m?n?n d?zensizli?i, iklim ko?ullar?ndaki de?i?meler (?zellikle son y?llardaki s?cakl?k art??lar?), ormanc?l?k politikalar? ve uygulamalar?, orman-halk ili?kilerinin niteli?i ve orman yang?nlar? ile m?cadele stratejileri orman yang?nlar?n?n ??kma olas?l???n? art?rmakta, daha az orman yanmas?n? ve giderek azalt?lmas?n? tesad?flere b?rakmaktad?r.

?nleme ve s?nd?rme
Orman yang?nlar? ile m?cadelenin ?nleme ve s?nd?rme gibi iki ana boyutu bulunmaktad?r. Orman yang?nlar?n?n kamuoyunca bilinen ve ?ne ??kan y?n? ise sadece s?nd?rme ?al??malar? ve bu noktada neler yap?ld??? ile ilgilidir.
Oysa orman yang?nlar?n?n ?nlenmesine y?nelik ?al??malar, yang?nlar?n azalt?lmas? a??s?ndan ?ncelikli ve a??rl?kl? ele al?nmas? gereken k?sm?n? olu?turmal?d?r. Hali haz?rda yap?lan uygulamalar bu do?rultuda m? yap?lmaktad?r? ?z?lerek ?yle olmad???n? belirtmek gerekiyor.
Y?zde 97 insan kaynakl? olan orman yang?nlar?n?n (y?zde 52?sinin ??k?? nedeni bilinmiyor ama ?o?u insan kaynakl?, y?zde 22?si kas?t, y?zde 23?? savsaklama) yine insan odakl? ele al?narak y?r?t?lmesi gerekmektedir. Orman yang?nlar?n? ?nleme ve s?nd?rme ?al??malar?n?n ba?ar?l? bir noktaya getirilmesi i?in ?lkemiz ormanlar?n?n ve ormanc?l???n?n mevcut durumunun tespiti ile insan etmeninin dikkate al?narak a?a??daki gibi bir de?erlendirmeye konu edilmesi gerekmektedir.
202 milyon d?n?m olan ormanlar?m?z?n y?zde 58?ini olu?turan 120 milyon d?n?m?, orman yang?n? ??kma olas?l???n?n en y?ksek oldu?u Ege ve Akdeniz b?lgelerinde bulunmakta ve bu ormanlar?n ?o?unlu?unu, en kolay yanabilen k?z?l?am ve kara?am ormanlar? olu?turmaktad?r.

Koruyanlar?n say?s? d??t?
16 bin dolay?ndaki drman i?i ve biti?i?indeki k?yde ya?ayan 7-8 milyon k?yl? yurtta??m?z, tar?m ve hayvanc?l?kla ilgili u?ra??n? ?evrelerindeki ormanlarda ger?ekle?tirmekte ve yanl?? ormanc?l?k politikalar?n?n sonucunda ormanlara yabanc?la?makta ve orman kurulu?una has?m olmaktad?r.
G?revleri sadece ?ormanlar? korumak? olan ve daha ?nceki y?llarda say?lar? on binlerle ifade edilen orman muhafaza memurlar?n?n say?s? bug?nlerde 4 binlere d???r?lm??, sorumlu tutulduklar? alanlar ise eskiye nazaran 15-20 kat b?y?d??? i?in orman? kontrol ve denetim olanaklar? zay?flat?larak ?orman muhafaza memurlu?u? d?zeni giderek tasfiye edilmekte ve ?orman koruma? ?al??malar?, belirli bir ?cret kar??l???nda k?y t?zel ki?iliklerine devredilmektedir.
Yeni ormanlar?n yeti?tirilmesi s?ras?nda yang?nlara kar?? diren?li orman yap?lar? olu?turma ve ormanlardaki yan?c? madde birikimini azaltma tekniklerinden gerekti?ince yararlan?lmamaktad?r.

Kadrola?ma ve s?rg?n
Yang?n ?nleme ve s?nd?rme ?al??malar?n? y?r?ten orman i?letme m?d?rl?kleri b?nyesinde yeterli say?da ve nitelikte teknik personel ve uzman, yang?n s?nd?rme i??ileri i?lendirilmemekte ve yeterli e?itim verilmemekte, tazminat hakk?ndan yoksun, ?stelik keyfi ve partizanca uygulamalarla yang?n konusunda deneyimi olmayanlar, yang?nlar?n yo?un oldu?u yerlere veya tam tersi uygulamalarla bir yerden ba?ka bir yere s?r?lebilmektedir.
Orman yang?nlar?n? s?nd?rme ?al??malar?n?n y?netiminde ??ok ba?l?l?k?, e?g?d?m sorunlar? ??z?mlenememi? olup orman yang?nlar? ile ilgili veri taban? ve ara?t?rmalar yetersizdir.
Orman yang?nlar?n?n ??kma nedenlerinin hem tarihsel hem de yersel olarak b?y?k ?l??de de?i?mesine kar??n, yang?n ?nleme ve s?nd?rme ?al??malar?nda geleneksel yakla??mlar s?rd?r?lmekte, geli?kin teknoloji ve tekniklerden yeterince yararlan?lmamaktad?r. (Risk ta??malar?na kar??n tek motorlu ke?if ve su atar u?aklar? h?l? kullan?lmakta, bu ?al??malarda s?rekli g?rev alan ormanc? ?al??anlara hi?bir tazminat ?denmemektedir.)
Kitle ileti?im ara?lar?n?n orman yang?nlar?yla ilgili bilgilenmeleri ?o?unlukla son derece y?zeysel kalmakta, ilgilenme bi?imleri de yurtta?lar?m?z? bilin?lendirici do?rultuda olmamaktad?r; bakan, vali vb. konumdaki y?neticilerin a??klamalar? ise ?o?unlukla yan?lt?c?d?r.
?ok ?nemli bir konu olarak; ?nceki iktidarlardan daha pervas?zca bir uygulama i?inde olan AKP?nin 4.5 y?ll?k h?k?meti s?resince ormanlar?n para kayna?? olarak g?r?lmesi, Anayasa ve yasal de?i?iklikler yoluyla sat??a konu edilmesi giri?imleri, ?zellikle k?y?lar?n turizme tahsis edilmesi ve betonla?t?r?lmas?, y?zlerce hektar orman alan?n?n yok edilerek golf alanlar? a??lmas?, orman alanlar?n?n, her t?rl? maden ve ta? oca?? izni verilmesiyle delik de?ik edilmesi vb. olumsuz uygulamalar yan?nda kamuoyunun ge?mi? y?llarda yak?ndan izledi?i 2B alanlar?n?n sat??a konu edilmesi, orman alanlar?n?n kapan?n elinde kalan ve i?gal edilerek ileride tapuya konu edilmesi olas? alanlar olarak ?zendirilmesi, ormanlar ?zerinde b?y?k bir bask? olu?turmaktad?r.

Yap?lmas? gerekenler
Orman yang?nlar?n?n ??kma veya ??kar?lma olas?l???n? en aza indirgemek i?in m?cadelenin a??rl???n? ve ?nceli?ini yang?n ?nleme ?al??malar?na vermek gerekmektedir.
Ayn? zamanda; ??kan veya ??kar?lan orman yang?nlar?n?n en az zararla ve h?zla s?nd?r?lmesi esas al?narak, ona g?re donan?ml? olunmal? ve yeni teknolojik geli?melerin d???nda kal?nmamal?d?r.
Orman yang?nlar?na neden olan ve yukar?da tespiti yap?lan temel sorunlar ve olumsuzluklar?n a??lmas?na y?nelik ?neriler ise ??yle s?ralanabilir:
l Orman yang?nlar?n?n ?nlenmesi ve s?nd?r?lmesine y?nelik yeterli nitelik ve nicelikte, kolay ula??labilir bir veri taban? ile ara?t?rmalar?n yap?lmas? programlanmal?d?r.
l Ormanc?l?k ?rg?tlenmesinin de?i?tirilerek ormanc? personelin insanca ya?ayabilece?i yeterli bir standart sa?lanmal?, orman yang?nlar?nda g?revli ?al??anlar fiili hizmet kapsam?na al?nmal?d?r.
l Orman yeti?tirme ?al??malar?nda yang?n ??kma olas?l???n? azaltacak ormanc?l?k uygulamalar? esas al?nmal?, yang?na diren?li ormanlar kurulmal?d?r.
l Orman i?i ve biti?i?inde ya?ayan yurtta?lar?n ormanc?l???m?z ile bar??mas? sa?lanmal?, orman k?yl?s?n?n ya?am d?zeyini y?kselten projeler geli?tirilmeli, orman s?nd?rme ?al??malar?na kat?lma y?k?ml?l???n? orman k?yl?s? ile birlikte toplumun de?i?ik kesimlerine yaymal?, halk?n e?itimi ve bilgilendirilmesi art?r?lmal?d?r.

(*)KESK/Tar?m Orkam-Sen Genel Ba?kan?
Sezai Kaya*
www.evrensel.net