G?ZLEM

  • ?al??ma ve emek insan?, hem biyolojik olarak hayvanlar d?nyas?ndan ay?r?r, hem de birbirleriyle farkl? d?zeylerde ili?kiler kurmas? sayesinde toplumsalla?t?r?r.


    ?al??ma ve emek insan?, hem biyolojik olarak hayvanlar d?nyas?ndan ay?r?r, hem de birbirleriyle farkl? d?zeylerde ili?kiler kurmas? sayesinde toplumsalla?t?r?r. Bug?n kar??s?na ??kan karma??k sorunlar? ??zme d?zeyine ula?an insanl???n arkas?nda, eme?in zengin tarihsel birikimini g?rmek m?mk?nd?r.
    ?al??ma, insan? geli?tirici bir faaliyet olmas?n?n yan? s?ra, onun ?zg?r geli?imini engelleyen, yeteneklerini k?relten bir rol de oynar. Bu durum ?al??man?n genel bir ?zelli?i olmas?ndan ?ok, ?al??ma faaliyetinin hangi ko?ullar alt?nda, nas?l ve kimin i?in yap?ld???na g?re de?i?ir. S?m?r?ye dayanan toplumlarda ?al??ma, i??inin kendisi ve ailesi i?in de?il, bir ba?kas? i?in yap?lmas?ndan dolay? onu ezen, ?o?u zaman bedeni ve zihni ?zerinde i?kenceye d?n??en bir eziyet haline gelir.
    Kapitalizme kadar insan? di?er canl?lardan ay?ran en ?nemli ?zellik, yap?lan i?te d???nme ve eylemin bir arada olmas? olmu?tur. Ancak insan eme?i ayn? zamanda sosyal bir olgu, maddi bir g?? oldu?undan d???nmeyi eylemden ay?rmak m?mk?nd?r. Kapitalizm, bu ayr??may? sa?layarak varl???n? s?rd?rm??, kendisinden ?nceki ?retim sistemlerinden bu y?n?yle ayr?lm??t?r.
    Kapitalizm sadece i??inin ?retti?i ?r?n? ba?kalar? ad?na ?retti?i fikrini yaratmam??, ayn? zamanda i??ilerin yapt?klar? i? ve birbirleri aras?nda derin bir kopu? da ortaya ??karm??t?r. ??nk? kapitalizm ile birlikte i??iler, kendisinin ve ailesinin ya?am?n? s?rd?rmesi i?in ?al??mak zorunda olan, ?o?u zaman a?a??lanan, hor g?r?len, hi?bir s?z hakk?na sahip olmayan bir varl?k, Marks??n ifadesiyle s?yleyecek olursak ?garip bir yarat?k? haline d?n??t?r?lm??t?r.
    ???ilerin eme?ini kullanmas? anlam?nda ?garip bir yarat??a? d?n??t?r?lmesi, en temel insani ?zelliklerini yitirmesi, onlar?n emeklerini sat?n alan patronlar i?in hayati ?neme sahiptir. Aksi durumda, i??ilerin belli bir d?zen ve disiplin i?inde, yo?un bir tempoyla ?al??malar?n? sa?lamak m?mk?n de?ildir. Bu nedenle kapitalizm, ilk i? olarak i??ilerin d???ncesi ile eylemini birbirinden ay?rmay? hedeflemi?tir. Bu ayr??man?n temelinde, daha ?ok k?r etmek i?in ?al??may? tamamen patronlar?n/y?neticilerin denetimi ve g?zetimi alt?nda yapma ihtiyac? yatar.
    ?al??ma i?inde, i??inin ya?ad??? bu ayr??man?n d???nda, ?al??man?n taraflar? olan i??iler ve patronlar aras?nda da ayr??malar ya?an?r. Patronun daha fazla k?r, i??inin daha iyi ?cret i?in verdi?i m?cadele kendisini s?rekli yenileyerek devam eder. Bu temel ayr??maya kar??n, ??karlar? patronlar?yla taban tabana z?t olan i??ilerin, her y?n?yle patronlar?n s?zc?l???n? yapan, onlar? ?e?itli farkl?l?klar temelinde b?len partilere oy vermesi, onlar?n politikalar?n? savunmas? da s?k g?r?len bir durumdur. ???i ve emek?ilerin kendi ??karlar?yla taban tabana z?t partilere oy vermesi, onlar?n ya?am? ile d???nceleri aras?nda yarat?lan ayr?m?n sonucudur. Bunlara sermayenin emek?i ya?am?n?n her alan?na etki eden, onlar? y?nlendiren m?cadele ara?lar?n?n (?zellikle TV, gazete gibi kitle ileti?im ara?lar?) g?c?, etkinli?i ve yayg?nl???n? da eklemek gerekir.
    ?lk ortaya ??kt??? g?nden bu yana ?retim ile siyaset her zaman birbiriyle i? i?e olmas?na ra?men patronun daha fazla k?r, i??inin insanca ya?ayacak ?cret ve i? g?vencesi m?cadelesinde ortaya ??kan ayr??ma, ard?ndan siyasal ayr??maya y?neldi?i zaman anlaml?d?r. Se?im d?nemleri, ?ncesi ve sonras?yla, bu t?r ayr??malar?n ya?anabilmesi i?in ?nemli olanaklar sunar. Ama arkas? getirilemedi?i zaman k?s?r bir d?ng? i?ine girme ve tekrar ba?a d?nme tehlikesi vard?r. Bu noktada eme?in sermayeden sadece ekonomik olarak de?il, siyasal olarak da ayr??mas?; i??i s?n?f?n?n, emek ?rg?tlerinin sermayeden, sermayenin temsilcilerinden ba??ms?z hareketi ve ?rg?tlenmesinin sa?lanmas? ile m?mk?nd?r.
    ?al??ma ve emek, i??ilerle patronlar aras?nda ya?anan ekonomik ayr??man?n siyasal ayr??maya y?nelmesi ile ger?ek i?levini yerine getirebilir. ???ilerin bedenlerinde ve zihninde gizlenen becerilerin ortaya ??kt???, ?al??man?n eziyet de?il, zevk oldu?u yeni bir sistemin in?as?, ancak bu yolda verilen m?cadelenin umutsuzlu?a d??meden, ?srarla ve kararl?l?kla s?rd?r?lmesine ba?l?d?r.
    Erkan Aydo?ano?lu
    www.evrensel.net