19 Ağustos 2007 00:00

sigaray? b?rakmaktan daha zor

Bilgisayar ve internet ba??ml?l???, bir s?redir t?bbi ba??ml?l?k aras?na al?nd?. V?cut geli?iminden, ruh sa?l???na bir dizi soruna neden olan internetin ba??ml?lar?n?n say?lar? da g?n ge?tik?e art?yor. Onlardan biriyle, Okan Orhan?la konu?tuk.

Paylaş

Bilgisayar ve internet ba??ml?l???, bir s?redir t?bbi ba??ml?l?k aras?na al?nd?. V?cut geli?iminden, ruh sa?l???na bir dizi soruna neden olan internetin ba??ml?lar?n?n say?lar? da g?n ge?tik?e art?yor. Onlardan biriyle, Okan Orhan?la konu?tuk.
Serpil ?lg?n
Bir bilgisayar oyunlar? ba??ml?s? ile (evi d???nda!) nerede bulu?ulur? Elbette ki internet kafede! ?zel bir ?irkette i? mimarl?k staj?n? yapan 23 ya??ndaki Okan Orhan?la da ?yle yapt?k. Be?ikta??ta, uzun zamand?r ?tak?ld???? internet kafede i? ??k??? bulu?up, oyun ?zerinden kurulan bilgisayar ili?kisini anlamaya ?al??t?k. Okan, ?imdilerde sorumluluklar?n? d???nerek sadece mesai bitimleri ve hafta sonlar? oynad??? oyun ba??ml?l???n?n nas?l geli?ti?ini anlat?rken, s?k s?k ?normallik-anormallik? kavram?n? kulland?. Bir s?r? de oyun terimi. Anla??lan, g?nlerce bilgisayar ba??ndan neredeyse hi? kalkmadan oynanan oyunlar sadece sosyalle?meyi de?il, dili de etkilemi?ti.

Oyundan ?nce, oyundan sonra!
Daha 8 ya??ndayken tan??m?? bilgisayarla. K?sa s?rede de ke?fedilmedik yan?n? b?rakmam??. Tekirda??da ?ift?ilikle u?ra?an anne ve baba ile ?zellikle de ders-s?nav zamanlar?nda bilgisayar tart??malar? yap?lm?? elbette. Okan??n ortaokul ve lise d?nemlerinde oyunlar da ?ok geli?medi?inden, bu uyar?lar? dinlemek ve bilgisayarla olan ili?kisine mesafe koymak ?ok da zor olmam??. Ta ki ?niversite d?nemine kadar. ?nce bo? vakit u?ra?? olmu? oyunlar. Okul-yemek-oyun ??geni ba?lam?? sonra. ?? y?l ?nce de sadece oyun. Bu y?zden i?te, 23 y?ll?k gen? ya?am?n?, ?oyundan ?nce ve oyundan sonra? diye ikiye ay?rm??. Daha do?rusu (Okan??n s?ylemiyle), world of warcraft?tan ?nce, world of warcraft?tan sonra!
Ba??ml? de?ilken hen?z, o da ?normal? gen?ler gibi d??ar? ??kan; ?normal? single oyunlar oynayan sosyal bir gen?mi?. Online oyunlarla her g?n biraz daha ?ok vakit ge?irmek onu d??ar?dan, arkada?lar?ndan yava? yava? soyutlam??. Okan, ?Hep ayn? yerler, ayn? ?eyler. S?k?l?yorsunuz bir s?re sonra? dese de, az?c?k zorlay?nca bunun oyun oynamay? kolayla?t?ran bir bahane oldu?unu kabul ediyor: ?Asl?nda evet, oyun oynamak i?in bahane ?retiyor olabiliyorsunuz. Ama ??yle de diyebilirim, (biraz da oyundan kaynaklanan bir ?ey herhalde), yapt???n?z ?eyler art?k size pasif geliyor. Oyun ba??ml?l??? daha ?ok online oyunlarda ba??m?za geliyor. ??nk? s?reklili?i var. CD oyunlar? ?rne?in, single player oynad???n?zda oyunun bir s?resi vard?r, biter kenara atars?n?z. Yenisini al?rs?n?z ama o s?re i?inde kendinize vakit kal?r. Ama bu tip oyunlarda devaml?l?k oldu?u i?in akl?n?z hep orda kal?yor ve git gide ba??ndan kalkamamaya ba?l?yorsunuz. Biraz da oyun ortam?nda kar??la?t???n?z arkada?lar, orada ya?ad???n?z ili?kiler de etkili oluyor ba??ml?l?kta.?

Arkada?lar derken, ka? ki?iden bahsediyorsunuz?
Oynad???m oyun server server ?eklinde. Yerli olsun yabanc? olsun hepsinin bir arada oldu?u server?lar var. Oynad???m eski server?lar?mdan iki taraf vard?, hard ve lan ?eklinde. Hard taraf?nda beni tan?mayan yoktu diyeyim! Yani yakla??k bir, y?z bin civar?.!

Giderek, tek dostun bilgisayar m? olmaya ba?lad??
Okan, bu ?a??r? soruya, be? on saniye d???nd?kten sonra ?Say?labilir? yan?t?n? veriyor: ?Oyun d???nda vaktimi ba?ka ?eylere de kulland???m oluyor ama pek fazla yapacak bir ?eyim de yok.?
Aral?ks?z bilgisayar ba??nda...
Bir hafta aral?ks?z bilgisayar ba??nda ge?irdi?i zamanlar oldu?undan, birka? g?nl?k kesintisiz mesaileri bahse de?er g?rm?yor. B?yle durumlarda yemek sorununu d??ar?dan haz?r yiyecekler isteyerek; uykuyu ise yine bilgisayar kar??s?nda k?sa s?reli kestirmelerle ??zm??. ??nk? online oyunlarda oyunun bitmesi diye bir ?ey yok, s?k?l?p s?k?lmamak var.
Okan, oyunlar u?runa k?z arkada?lar?ndan ayr?lan, hatta okulu b?rakan arkada?lar?na k?yasla iradeli biri oldu?unu, sorumluluklar?n? an?msay?p g?nler s?ren kesintisiz mesailere dur diyebildi?ini ve ?? ayd?r normal hale gelebildi?ini s?yl?yor ?v?nerek. Ama tabii bu normalli?e, her g?n i?ten ??kar ??kmaz internet kafedeyse kafenin kapanma saatine kadar, evdeyse gece yar?lar?na dek oynamak dahil! Oyun ba??ml?l???n?, ?rne?in sigara ba??ml?l??? ile kar??la?t?ran Okan, oyunu b?rakman?n, sigaray? b?rakmaktan daha zor oldu?unu anlat?yor.
?u s?ralar oyunla aras?na mesafe koymas?n? sa?layan bu iradeli halini, ilerleyen g?nlerde de koruyaca??ndan emin. Yine de, saati abartt??? zamanlarda kendi kendine ?Tehlikedesin, kalk biraz hayatla ili?kilen? diye uyar?larda bulunmay? ihmal etmiyor. S?zlerinden bilgisayar ba??nda g?nler ge?irmesiyle, g?nde 4-5 saate indirmesi aras?ndaki ?izginin olduk?a ince oldu?u anla??l?yor. Riskin hangi zamanlarda b?y?d??? sorusuna Okan ?u yan?t? veriyor: ??ki duygunun da a??r?s?nda oynamak istiyorum. Yani ?ok keyifli oldu?um zaman da stresli oldu?um zaman da oluyor. ?niversiteden arkada?lar?m da ayn? ?ekildeler.?
Okan?a g?re internette oynanan oyunlar, ki?inin e?itim seviyesine g?re de?i?iyor. E?itimliler daha ?ok beyni yoran oyunlar? tercih ediyorlarm??. Bir de genel stat?te oynanan oyunlar varm?? ki, onlar da bildi?imiz ?iddet i?eren, ?ld?rmek, yok etmek ?zerine kurulan oyunlarm??. ?Gen?ler aras?nda countr strike oynamayan yoktur herhalde. Halen pop?lerli?ini koruyor. Daha ?ok online oyunlar ilgi g?r?yor. Bilgisayara kar?? oynanan oyunla, insana kar?? oynanan ve yenmeye d?n?k oyunlar daha ra?bet g?r?yor. Daha e?itimli insanlar aras?nda ?u an en pop?ler oyunlardan biri world of warcraft.?
Ben iyi bir oyuncuyum

Peki bu world of warcraft nas?l bir oyun? Okan??n r?portaj heyecan? bu tip sorularda azal?yor.
?Oynad???m oyunda topluca yap?lan ?eyler var. Oynayan ki?ilerle (world of warcraft?ta raid deniyor), bir saat belirleniyor ve d??ar?da bulu?ulur gibi o saatte bulu?uluyor. Oyunun hastas? olmayan ki?iler bu raid dedi?im, toplanma zaman?ndan bir saat ?nce ya da sonra girip oyunda yapmas? gereken i?leri yap?p, ondan sonra yatan ki?iler. Bu oyunlar?n mant???nda boslar, yani yarat?klar vard?r, onlar? kesersiniz e?yalar d??er, s?rekli en iyisine ula?ma iste?i uyan?r. Ula?t?k?a da kendinize olan g?veniniz artar, ?bunu da ba?ard?m, ben iyi oyuncuyum? falan gibisinden. Bunlardan da kaynaklan?yor. S?rekli olmas?n?n amac? da o biraz. Yani o e?yalar?n al?m? bir yerde bitti?inde bile yenisini getiriyorlar. Ki ?o?u ki?i daha oraya ula?mam?? oluyor ve oraya gelmeye ?al???yor.?
Okan, tarif etti?i noktaya gelmeye ?al??anlar?n say?s?n?n (yerli-yabanc?) milyonlarca oldu?unu s?yl?yor.
Ya sosyalle?mek... Sohbet etmek, dayan??mak, payla?mak... C?mleyi uzatt?k?a, ?yani... tabii? diyen Okan??n y?z?nden eksik etmedi?i muzip g?l?mseme b?y?yor!
E?itim ?art!
Okan, bir oyun ba??ml?s? olarak, bilgisayar?n ?zellikle de oyunlar?n saplant? haline gelmemesi i?in ?ocuklar?n bilgisayarla k???k ya?ta tan??mas? gerekti?ini ifade ediyor ve internet kafelere dikkat ?ekiyor: ??ocu?un bilgisayarla ili?kisi en ba??ndan mant?kl? bir d?zeye getirilmeli. ??nk? ?ocuk internet kafelerde bilgisayar? sadece oyun oynamak i?in kullan?yor. Konu?mas?, davran??lar? de?i?iyor. Onun i?in e?itim ?art! ??nk? bilgisayar? bilin?siz kulland???n?zda zaman?n?z?n yok olmas?n? sa?layan, beyninizi yoran bir alete d?n???yor.?
Sohbetin ortalar?nda hissettirmemeye ?al??arak bakt??? saati art?k daha s?k kontrol ediyor. Konu?tuk?a, mesainin bitmesini nas?l sab?rs?zl?kla bekledi?ini daha iyi anl?yoruz. Onu daha fazla zorlam?yoruz. Zaten bir ?ocuk gibi seviniyor sohbetin bitti?ini duyunca. Hemen oturacak masaya. Ka?ta kalkaca??n? ise bilmiyor!
Serpil ?lg?n
ÖNCEKİ HABER

sohbet i?in...

SONRAKİ HABER

Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanı Aybet: Gazetecilikten mahkum olan yok

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa