?findu?un? g?zelli?i
an?larda kald?

Daha ?nceleri ge?im kayna?? olan f?ndak ?retici i?in art?k ek gelir kayna?? olman?n ?tesine ge?milor.


F?nd?k sezonunun son g?nleri ya?an?yor. Art?k ?retici i?in ek gelir kayna?? olman?n ?tesine ge?emeyen f?nd?k, 15 y?l ?ncesine kadar ?reticinin ge?im kayna?? durumundayd?. Topraklar?n b?l?nmesi, f?nd???n hak etti?i de?eri g?rememesi, ?reticilerin h?k?metler taraf?ndan yaln?z b?rak?lmas?, ge?im kayna?? olan f?nd???n ek gelir kayna?? olmas?na neden oldu.
Bu de?i?im, beraberinde k?ylerin bo?almas?n?n h?zlanmas?n? getirdi. Y?zlerce insan?n ya?ad??? k?ylerde bug?n ya?ayan insan say?s?, iki elin parmaklar?n? ge?miyor. F?nd?k sezonu ile birlikte hareketlenen k?ylerde, f?nd?k bah?elerinin vazge?ilmez konusu eski g?nler. Giresun?un Ke?ap il?esine ba?l? ?ak?rl? k?y?n?n ya?ad??? de?i?im, t?m f?nd?k ?reticilerinin ya?ad?klar?n?n aynas?.
Bundan 15 y?l ?nce y?zlerce ki?inin ya?ad??? k?yde, bug?n ya?ayan insan say?s? 30?u ge?miyor. F?nd?k sezonuyla beraber gurbet?ilerin gelmesi ile hareketlenen ve canlanan k?y, f?nd???n bitmesiyle beraber sessizli?e b?r?n?yor. 15 y?l ?nce okulu olan, bakkallar?n, kahvelerin oldu?u k?yde bug?n bunlar?n hi?birisi yok. F?nd???n de?erinin d??mesi, k?yl?leri, ?stanbul ba?ta olmak ?zere b?y?k kentlere g?? etmek zorunda b?rakt?.
F?nd?ktan umut kesilince
?stanbul?da i??ilik yapan Mehmet Karata?, 15 g?n olan senelik iznini her sene f?nd?k sezonunda kullanarak k?y?ne geliyor. ?? ?ocu?u olan Karata?, art?k f?nd?ktan ge?imini sa?layamay?nca ?stanbul?da ?al??an bir yak?n? vas?tas?yla burada ?al??maya gelmi? 7 y?l ?nce. F?nd?k zaman? d???nda ailesini sadece bayramlarda g?rebiliyor. Ailesi, f?nd?k bitince il?ede kiralad?klar? evde kal?yor. ?ocuklar?n?n okuyabilmesi i?in bunun ?art oldu?unu s?yl?yor Karata?. Karata?, ailesini yan?na almak istiyor, fakat ald??? 750 YTL ?cretle bunu yapmas?n?n imkans?z oldu?unu s?yl?yor.
Eskiden onlarca ki?iyle beraber f?nd?k toplad?klar?n? anlatan Karata?, ?15 y?l ?nce bah?elerde gen? k?zlar ve erkekler birbirlerine a??k olurdu. Ya da anneler ve babalar, gelin ve damat adaylar?n? gen?lerin bah?edeki ?al??kanl?klar?na g?re belirlerdi. Ben de e?imi bah?ede sevmi?tim. Onu g?rebilmek i?in onlara imeceye giderdim. ?yi f?nd?k toplamak i?in t?m ?abam? g?sterirdim? diye konu?uyor. O g?nlerin geride kald???n? belirten Karata?, k?ye f?nd?k toplamaya gelen di?er gurbet?ilerle bir araya geldiklerinde sadece eski g?nleri konu?tuklar?n? dile getirdi. Toplad??? 800 kilo f?nd??? ?niversite s?nav?na girecek o?lunun dershane paras?na yat?raca??n? dile getiren Karata?, alaca?? paran?n bunu dahi kar??layamayaca??n? s?yledi.

Evlerin kap?s?na kilit vuruldu
Melahat Y?lmaz da sadece f?nd?k zaman?nda k?y?ne gelenlerden. Karata??tan ?ansl?, ??nk? ?stanbul?da ailesiyle birlikte ya??yor. O?luyla beraber f?nd??a gelen Y?lmaz, k?ye ?? ki?i gelmeleri halinde ceplerinden para harcayacaklar? i?in sadece iki ki?i geldiklerini anlat?yor. Toplad?klar? 400 kilo f?nd???n b?t?elerine ?ok az bir miktar katk? sa?lad???n? s?yl?yor. Evlerinin 15 y?l ?nce k?y?n en kalabal?k evlerinden biri oldu?unu anlat?yor Y?lmaz. F?nd?ktan sa?lad?klar? gelirin d??mesiyle beraber gurbete gitmek zorunda kalm??lar. ?yle ki sadece anne ve babas? evde kalm??.
Onlar?n vefat etmesinin ard?ndan evlerinin kap?s?na kilit vurulmu?. ?u an 9 karde?in hepsi farkl? illerde ?al???yor. Sadece f?nd?k zaman? bir araya geldikleri evlerinde, hem kendilerine d??en f?nd??? topluyorlar hem de birbirleriyle hasret gideriyorlar. Evlerinin her k??esinde veya her f?nd?k bah?esinde birer an?lar? oldu?unu belirten Y?lmaz, o ne?eli g?nlerin geride kald???n? s?yl?yor. ?Baba topra??na, do?du?umuz topra?a sahip ??kmak i?in buraya geliyoruz. Yoksa f?nd?ktan bir beklentimiz kalmad?? diye konu?an Y?lmaz, ?zellikle son iki y?ld?r f?nd??a verilen ?cretin azl???ndan yak?n?yor.

F?nd?k bah?esinden i??ili?e
Lokman ve Isak Aksoy karde?ler de gurbet?iler. 1990 y?l?nda babalar? taraf?ndan Gebze?ye ?al??maya g?nderilmi?ler. ?al??t?klar? fabrikadan ge?en y?l emekli olmu?lar. Onlar?n ard?ndan geride kalan 6 karde?leri de teker teker Gebze ve ?stanbul?a ?al??maya gelmi?ler. Anne ve babalar? ise ?ehirde ya?ayamayacaklar?n? s?yleyerek k?yde kalmay? tercih etmi?ler. ?u an k?yde kalanlar?n tamam?na yak?n? 50 ya??n ?zerinde olanlar. Onlar ne pahas?na olursa olsun k?ylerinden gitmeyeceklerini s?yl?yorlar.
Lokman Aksoy, ?al??t??? fabrikadan izin alamad??? i?in 20 y?l boyunca k?y?ne gelememi?. Emekli olduktan sonra geldi?i k?y?nden geriye kalanlara bakt?k?a a?lad???n? s?yl?yor Aksoy. Okudu?u okulun harabeye d?nd???n?, k?y?n eski ne?esinden eser kalmad???n? g?rd?k?e h?z?nlendi?ini anlat?yor. Emekli olduktan sonra k?y?ne ta??nmay? istedi?ini, ancak ?ocuklar?n?n gelece?i i?in bu fikrinden vazge?ti?ini anlat?yor. ?ocuklar?n? gurbette b?y?tt???n?, gurbette evlendirdi?ini ifade eden Aksoy, f?nd?ktan f?nd??a k?ye gelmeyi s?rd?receklerini belirtiyor.

Destek laz?m
Isak Aksoy da y?lardan sonra k?y?ne gelebilmi?. F?nd?k toplarken 15-16 ya??nda bu bah?elerde ya?ad?klar?n? g?z?n?n ?n?ne getirdi?ini anlat?yor.
?E?imi f?nd?k bah?esinde sevmi?tim. Bu bah?elerde gizli gizli bulu?ur, konu?urduk? diye konu?an Aksoy, f?nd??a hak etti?i de?erin verilmesi halinde gurbette olanlar?n belki geri d?nebilece?ini d???n?yor. D?nyan?n en kaliteli f?nd???n?n ?retildi?i Giresun?da, k?ylerin bo?almas?n?n, f?nd?ktan umudun kesilmesinin sorumlular?n?n i?ba??na gelen h?k?metler oldu?unu belirten Isak Aksoy, ?Ta?? topra?? f?nd?k olan k?y?m?zde, f?nd?ktan kimsenin umudu yok? diye konu?uyor.
Sadece kendi k?ylerinin de?il t?m k?ylerin ayn? durumda oldu?unu anlat?yor Aksoy: ?Okullar harabe, kahveler bakkallar kapal?, bir hafta sonra hayalet kente d?necek k?yler.?
Bug?n f?nd?ktan sadece b?y?k toprak sahipleri para kazanabiliyor. Bir ailenin f?nd?kla ge?inebilmesi i?in en az 5 ton f?nd??a sahip olmas? gerekiyor.
K???k toprak sahipleri ise ba?ka i?lerde ?al??arak, gurbete giderek hayatlar?n? s?rd?r?yorlar. Bir?o?u i??ilik yap?yorlar b?y?k kentlerde. Oralarda ya?ad?klar? yoksullu?u, senede 15-20 g?n geldikleri k?ylerinde toplad?klar? f?nd?kla azaltmaya ?al???yorlar. Bir?ok k???k toprak sahibi ise topraklar?n? b?y?k toprak sahiplerine sat?yor.
F?nd?k sezonu bitmek ?zere, AKP H?k?meti f?nd??a 5.5 YTL fiyat verdi ama F?SKOB?RL?K ve TMO pe?in para vermiyor. T?ccar?n kuca??na d??en gurbet?iler, ellerinde bulunan az miktardaki f?nd??? 4.5 YTL?ye sat?yor. B?y?k toprak sahiplerinin ise acelesi yok; onlar, fiyat?n y?kselmesini bekliyorlar. ?ok de?il bir hafta sonra, k?ylerin b?y?k bir b?l?m? sessizli?e b?r?necek; bir sonraki f?nd?k sezonuna kadar.
Ercan Karakaya
www.evrensel.net