Her dil serbest K?rt?e yay?n s?n?rl?!

Her dil serbest K?rt?e yay?n s?n?rl?!

Y?llard?r yasakl? olan K?rt?e, kendisine tan?nan k?smi ?zg?rl??e ra?men halen yaz?l? ve g?rsel bas?nda yap?lan K?rt?e programlar nedeniyle sorun olarak alg?lan?yor.


Y?llard?r yasakl? olan K?rt?e, kendisine tan?nan k?smi ?zg?rl??e ra?men halen yaz?l? ve g?rsel bas?nda yap?lan K?rt?e programlar nedeniyle sorun olarak alg?lan?yor. Birka? g?n ?nce Business Channel?de yay?nlanan ?Kanl? Pazar? filminin ?yanl??l?kla? K?rt?e dublajl? ve T?rk?e altyaz? olarak yay?nlanmas?n?n ard?ndan yeni bir tart??ma ba?lad?.
Normal yay?n ak???nda farkl? dillerde filmleri yay?nlayan Business Channel, K?rt?e dublajl? ?Kanl? Pazar? yay?nlanmaya ba?land?ktan on be? dakika sonra filmin yay?n?na son verdi. Kanaldan yap?lan a??klamada K?rt?e dublaj?n ?kazara? ger?ekle?ti?i ifade edildi. ?ki ay ?nce kanal?n ba??na getirilen Gazeteci Can Atakl??n?n i?ine de son verildi. Olay hem bas?n?n K?rt?eye olan bak???n? g?stermesi a??s?ndan hem de bir bas?n ?al??an?n?n g?revine son verilmesiyle yeni bir boyut kazand?.
Atakl? neden kovuldu?
Birka? g?n ?nce Business Channel?da?Kanl? Pazar? filminin ?yanl??l?kla? K?rt?e dublaj ve T?rk?e altyaz?yla yay?nlanmas?n?n hemen ard?ndan, iki ay ?nce kanal?n ba??na getirilen Can Atakl??n?n g?revine son verilmi?ti. Kulislerde i?ten atman?n K?rt?e film olay?yla ili?kili oldu?u yorumlar? yap?lsa da kanal ya da Atakl? bunu kabul eden ya da inkar eden bir a??klama yapmad?.
Can Atakl?, gazetemize g?revden al?nmas?na ili?kin a??klamalarda bulundu. Ya?ananlarla ilgili d???ncelerini a??klayan Atakl?, g?revine son verilmesinin ?Kanl? Pazar? filminin g?steriminde ya?anan ?K?rt?e dublaj? ile ilgisi olup olmad???n? bilmedi?ini s?yledi. Atakl?, ya?ananlarla ilgili d???ncelerini ?u ?ekilde a??klad?: ?Yakla??k ?? hafta ?nce y?netime geldi?imden itibaren kanal h?zl? bir y?kseli?e ge?ti. Canl? yay?nda saatlerce kald?m. Benim ad?m? kullanm?? oldular. Meslek hayat?mda ilk defa b?yle bir olay ile kar?? kar??ya kald?m. Neye istinaden g?revime son verildi?ine y?nelik herhangi bir a??klama yap?lmad?. Benim bir kariyerim var. Hakk?m? hukuksal yollardan arayaca??m. Mahkemeye ba?vurup, mesleki prestijimin y?prat?lmas?n? engellemeye ?al??aca??m.?
?E?itlik ilkesine ayk?r??
Olayla birlikte yeniden g?ndeme gelen televizyonda K?rt?e yay?n, s?n?rl? bir ?ekilde varl???n? s?rd?r?yor. ?rne?in, Diyarbak?r?da yay?n yapan yerel kanal G?n TV, haftada 2 kez 45 dakika Kurmanci leh?esiyle ?Dergu?a ?ande? (K?lt?r Be?i?i) isimli k?lt?r-sanat program?n? yay?nl?yor. G?n TV Y?netim Kurulu ?yesi ve M?d?r? Ahmet Birsin yapt??? a??klamada; ba?vuru ko?ullar?n? yerine getirmelerine ra?men ulusal televizyonlar ile yerel ve b?lgesel televizyonlar i?in ayr? ?artlar?n arand???na dikkat ?ekti. Birsin, ?Y?netmelik, yerel ve b?lgesel yay?nc? kurulu?lar i?in izleyici ve dinleyici profili ??kar?ld?ktan sonra bu yay?n iznini vermeyi ?ng?r?r. Bu durum Anayasa?n?n en temel ilkesi olan e?itlik ilkesine ayk?r?d?r. Normalde T?rk?e program yapmak istedi?inizde b?ylesi b?rokratik engeller, ba?vurular yok? de?erlendirmesinde bulundu.
Bu y?netmeli?in de?i?tirilmesi i?in Dan??tay?a ba?vurduklar?n? ve ret karar? verildi?ini s?yleyen Birsin, davan?n halen temyiz a?amas?nda oldu?unu belirtti. K?rt?e yay?nlar?n k?lt?rel haklar temelinde demokrasi ve ho?g?r? k?lt?r?n?n geli?mesi a??s?nda ?nemini vurgulayan Birsen, ba?vuru, s?re ve i?erik a??s?ndan k?s?tlama getirilmesi yerine K?rt?enin pozitif bir ayr?mc?l?k ile desteklenmesini istedi. Ya?ad?klar? s?k?nt?lar? dile getiren Birsin ??yle konu?tu: ?B?t?n K?rt?e konu?malar?n edit edilmesi, hepsinin bire bir T?rk?eye ?evrilmesi ve montajda bire bir denk gelmek ?zere alt yaz?lar?n yaz?lmas? zaman ve efor olarak 2 ile 3 g?n?m?ze mal oluyor. Terc?me ve altyaz? zorunlulu?u nedeniyle g??l? bir yay?nc?l?k yerine, ?eviri ve montaj ile yo?un bir zaman kayb?na yol a??yor.?
Birsin, RT?K??n denetiminde olan normal yay?nlar gibi ?farkl? dil ve leh?elerde yay?nlar?n? da ?eviriye maruz b?rak?lmadan RT?K??n dil bilen personelince izlenmesi ve denetlenmesi ?nerisinde bulunmu?. Birsin, ba?vurular?n? de?erlendiren RT?K??n ret karar? verdi?ini s?yledi.
K?rt?eye ?ncelik tan?nmal?
Uydu ?zerinden yay?n yapan Hayat Televizyonu, K?rt?enin de aralar?nda bulundu?u bir?ok dili kapsayan bir yay?n yelpazesine sahip. Geli?melerin T?rkiye?de ya?anan ?zg?rl?kler a??s?ndan ele al?nmas? gerekti?ini ifade eden Hayat Televizyonu Genel Koordinat?r? ?skender Bayhan olay? trajik buldu?unu ifade etti. Bayhan ??yle konu?tu: ??ki a??dan olay trajiktir. Yanl??l?kla K?rt?e dublajla yay?nlanan bir filmden dolay? bir gazetecinin i?inden olmas?n?n yan?nda T?rkiye?de bas?n kurumunun i?leyi?ini de ortaya koymas? a??s?ndan trajiktir. Oysa farkl? k?lt?rlerin, halklar?n tan?t?m? ve dilleriyle de yay?n yap?labilmesi gerekir. Hatta K?rt?e te?vik edilerek, ?ncelik tan?nmal?.? Bayhan, farkl? dillerde yay?n yap?lmas?n? engelleyici bir y?netmelik ve tutumun kabul edilemeyece?ini belirterek ?Halklardan, bar??tan yana, demokrasiye ve ?zg?rl?klere hizmet edecek kimin elinde g?r?nt?, belge, dok?man ve bilgi varsa Hayat Televizyonu olarak yay?nlamaya haz?r?z? ?a?r?s?n? yapt?.
Bir?ok filmin K?rt?e dublaj?yla da ilgilenmi? olan Gazeteci Cemil O?uz ise, ?zel kanallar?n, korktuklar? i?in K?rt?e yay?n yapmad?klar?n? ?ne s?rd?. O?uz, uydudan yay?n yapan 10?a yak?n K?rt?e kanal oldu?unu belirterek; ??zel kanallar K?rt co?rafyas?ndan yeterince faydalan?yorlar. Mesela o g?zelim evleri, konaklar?, ta?l? dar sokaklar? yeterince arka fon kullan?p dizilerini tutturabiliyorlar. Tabii i?ine bazen bir iki kelime K?rt?e katarak, ya da K?rt?e m?zik katarak. Bu konuda ?zel kanallar?n 20 milyon K?rd?n hakk?n? g?z ?n?ne alarak yay?n yapmalar? gerekir? de?erlendirmesinde bulundu. TRT?nin yay?n?n?n yeterli olmad???n? belirten O?uz, RT?K??n mevzuat de?i?ikliklerine giderek K?rt?e yay?nc?l??? te?vik etmesi gerekti?ini dile getirdi. Roj TV?nin K?rt vatanda?lar taraf?ndan dikkatle izlendi?ini ifade eden O?uz, e?er bir kanalda yay?nlanan Kanl? Pazar filminin K?rt?e dublajl? yay?nlanmas?ndan dolay? bir gazetecinin i?ine son verildiyse, bunun kabul edilemez oldu?una dikkat ?ekti. (?stanbul/EVRENSEL)

K?rt?enin b?rokrasisi ?ok!
25 Ocak 2004 g?n ve 25357 say?l? Resmi Gazete?de yay?mlanan ?T?rk Vatanda?lar?n?n G?nl?k Ya?amlar?nda Geleneksel Olarak Kulland?klar? Farkl? Dil ve Leh?elerde Yap?lacak Radyo ve Televizyon Yay?nlar? Hakk?nda Y?netmelik? gere?i; farkl? leh?e ve dillerde yay?nlar gerek ba?vuru s?ras?nda gerekse s?re ve i?erik olarak ?e?itli k?s?tlamalarla dolu. S?re olarak televizyonlara g?nde 45 dakikay? a?mamak ?zere haftada toplam 4 saat, radyolara ise g?nde 1 saati a?mamak ?zere haftada toplam 5 saatlik bir s?re s?n?rlamas? getiren RT?K; yine farkl? dil ve leh?elerdeki yay?nlar? y?netmenlik gere?i hemen ard?ndan ?eviri veya alt yaz? ile T?rk?e bire bir ?evirisi yap?lmas? ?art? getiriyor. ??erik olarak ise yine y?netmelik gere?i haber, m?zik, genel halk sa?l???, ?evre bilincinin olu?turulmas?, ev ekonomisine katk?, ekonomi, spor, magazin, tar?m ve hayvanc?l?k ile geleneksel k?lt?r?n tan?t?m?na y?nelik yay?nlar yap?lmas?na izin veriyor. Y?netmenlik gere?i bir di?er ?art ise farkl? dil ve leh?elerin ??retilmesine y?nelik yay?n yap?lamayaca?? ?art?n? getirerek; programlar?n sadece yeti?kinlere y?nelik olmas? gerekiyor.
Oysa ?ngilizce ba?ta olmak ?zere farkl? d?nya dillerinde yay?nlar yapan, filmler yapan kanallar herhangi bir k?s?tlamayla kar??la?madan yay?n ak??lar?n?n ?o?unu yabanc? dilde bile yapabiliyor.
Farkl? dil ve leh?elerde yay?n yapmak isteyen kurulu?lar bu belgeleri eksiksiz olarak RT?K?e sunmak ve izin almak zorunda: Dilek?e, ?irket y?netim kurulu ?yeleri, ?st y?neticiler, yay?n denetleme kurulu ?yeleri, haber biriminde g?rev yapanlar?n listesi, yay?n yap?lmak istenen dil ve/veya leh?e (?irket y?netim kurulu karar?), bu dil ve/veya leh?elerde yay?nlanacak program t?rleri (?irket y?netim kurulu karar?), programlar?n g?nl?k yay?n ak??? i?indeki yerle?imi ile ayl?k ve y?ll?k yay?n plan? (?irket y?netim kurulu karar?), noter tasdikli taahh?tname, her t?rl? de?i?ikliklerin ?st kurula bildirece?ine dair yaz?.
?T?rk Vatanda?lar?n?n G?nl?k Ya?amlar?nda Geleneksel Olarak Kulland?klar? Farkl? Dil ve Leh?elerde Yap?lacak Radyo ve Televizyon Yay?nlar? Hakk?nda Y?netmelik? karar? ??kt?ktan sonra toplam 12 yerel yay?nc? kurulu? ba?vuruda bulunmas?na ra?men, yay?n iznini yaln?zca Diyarbak?r?da G?n TV ve S?z TV ile Urfa?da radyo kanal? Medya FM alabildi. 9 Haziran 2004 tarihinden itibaren TRT 3?te haftada 45 dakika K?rt?enin Kurmanci leh?esinin yan? s?ra Zazaca, Bo?nak?a, ?erkes?e, Arap?a yay?n yap?l?yor.
?nan K?z?lkaya
www.evrensel.net