Yar?na bir harf b?rakabilmek i?in

Yar?na bir harf b?rakabilmek i?in

?sa?n?n konu?tu?u dil olarak bilinen S?ryanice d?nyan?n ya?ayan en eski ?? dilinden biri. Ancak d?nya ?zerinde konu?ulan 6700 dilden bu y?zy?l sonuna kadar yok olmas? beklenen 5 bin dil aras?nda ayn? zamanda.


?sa?n?n konu?tu?u dil olarak bilinen S?ryanice d?nyan?n ya?ayan en eski ?? dilinden biri. Ancak d?nya ?zerinde konu?ulan 6700 dilden bu y?zy?l sonuna kadar yok olmas? beklenen 5 bin dil aras?nda ayn? zamanda. T?rkiye?de ise Lozan anla?mas?ndan do?an haklar?n? fiili olarak kullanamayan S?ryaniler, kendi okullar?n? a?amad?klar? i?in dillerini ?o?unlukla kilise e?itimi ile ya?atmaya ?al???yorlar.
Bu y?zden y?netmen Hakan Aytekin?in ?Yar?na Bir Harf? isimli S?ryanice belgeseli ?Ne yaz?k ki S?ryaniler?in ?o?u bu filmde yazanlar? anlayamayacak? diye ba?l?yor. S?ryaniler?in sadece y?zde 5?inin hem okuyup hem yazabilmesi, anadilde e?itim gibi bir hakk?n bulunmad??? T?rkiye?de asl?nda hi? de anla??lmaz de?il.
Son S?ryani hattat
S?ryanice?nin tarihini ve neden korunmas? gerekti?ini, S?ryani el yazmac?l??? gelene?inin b?lgedeki son temsilcisi olan ve Midyat??n Bak?syan k?y?nde ya?ayan Papaz Gabriel Akta???n hikayesi arac?l???yla anlatan ?Yar?na Bir Harf? belgeselinin bas?n g?sterimi d?n Taksim Hill Otel?de yap?ld?. SODEV?in yap?mc?l???n? ?slendi?i filmin bu ilk g?sterimine ?stanbul S?ryani Metropoliti Yusuf ?etin, S?ryani Katolik Patrik Vekili Yusuf Sa?, S?ryani Kadim Vakf? Ba?kan? Kenan Alt?n???k, Diyarbak?r Meryem Ana Kilisesi Vakf? Ba?kan? Can ?akarer, ?stanbul Mezopotamya Derne?i?nden Muzaffer ?ris?in yan? s?ra yazar Rag?p Zarakolu, yazar M?g?rdi? Margosyan, T?rk Tabipler Birli?i Ba?kan? Gen?ay G?rsoy gibi bir?ok ki?i kat?ld?.
T?rkiye?nin beyaz?...
??nsanlar?n anlatabildi?i, anlayabildi?i ve sonu?ta anla?abildi?i yegane ara? dil. Ben de S?ryanice gibi bir dili g?n?m?zde i?ine d??t???, en az?ndan T?rkiye?de i?ine d???r?ld??? duruma dikkat ?ekmek i?in? diyor Hakan Aytekin. ?zdemir Asaf??n ?B?t?n renkler ayn? h?zla kirleniyordu / Birincili?i beyaza verdiler? dizelerini hat?rlat?rken, ya?ad??? topraklarda ?beyaz? olarak g?rd??? S?ryani k?lt?r?n? se?ti?ini de ekliyor.
Belgesel ise Papaz Gabriel Akta???n bu gelenek ?zerine aktard?klar? yan?nda, ?lkemizde say?lar? giderek azalan bir halk?n ?lkemizdeki son temsilcilerinin sosyal ya?am?n? da anlat?yor bize. Dilin do?umu ve yok olma s?reci bir yeni do?mu? bir bebe?in vaftizi ile ba?l?yor. Papaz Akta? kendisinin ya?l?l?k nedeniyle art?k yazamad???n? anlat?rken, bazen ya?l? bir S?ryani ekmek yap?yor, bazen kad?nlar ekinleri bi?iyor, ne?eli gen?ler paskalya kutluyor ya da S?ryani ta??ndan evlerinin dam?na yataklar?n? seriyorlar ?ocuklar... Dilin k?lt?rden ba??ms?z olmad???n?n bilinciyle Aytekin, belgeselin sonunda da s?yl?yor zaten, ?Her dil do?du?u co?rafyada kendi k?lt?r?yle birlikte ya?amal?d?r?...
Belgesel boyunca bu kadim dilin 22 harfini S?ryani ?ocuklara hep bir a??zdan s?yleten Aytekin, b?ylece, yar?na tek bir harf bile b?rakmak ?nemli olsa da, o harfler seslerle bir araya gelebildi?i s?rece ger?ek anlamda ya?ayabilece?ini de anlatmaya ?al???yor. Hattatlar?n son sat?rda yazd?klar? her ?eyi unuttuklar? s?ylenirmi?. ??nk? bilir ve umarlarm?? ki yazd?klar?, yaz?ld?klar? i?in hi? unutulmayacakt?r. Biz ise umuyoruz ki sadece yaz?l? olandan okursak hat?rlayaca??m?z bir halk olmas?n T?rkiyeli S?ryaniler... (?stanbul/EVRENSEL)

?Bu ?lkede yabanc? de?iliz?

Belgeselin izlenmesinin ard?ndan s?z alan ?stanbul Metropoliti Yusuf ?etin, S?ryaniler?in 5500 y?ld?r bu topraklarda ya?ad?klar?n? hat?rlatarak ?Bu ?lkede yabanc? de?iliz? dedi. Yok olan k?lt?r de olsa bir hayvan nesli bile olsa sahip ??k?lmas?n?n bir insanl?k g?revi oldu?unu s?yleyen ?etin,
21. as?rda T?rkiye?de bir ilkokullar? bile olmad??? i?in ?zg?n olduklar?n? dile getirdi. Metropolit yine de ?lkenin do?ru yolda oldu?una inanc?n? vurgulayarak, ??lkemizi ?ok seviyoruz. Daha fazla demokrasi, daha fazla insan haklar? diyoruz? dedi.


Filmin k?nyesi
Y?netmen-seneryo: Hakan Aytekin
Yap?m: Sosyal Demokrasi Vakf?
G?r?nt? Y?netmeni: Turhan Yavuz
M?zik: Gabriel Ayd?n
Orijinal Dil: S?ryanice
S?re: 47 dk.
Elif G?rg?
www.evrensel.net