MERCEK

MERCEK

  • ?Mahalle bask?s?? olarak ifadelendirilen bir sosyolojik-politik ?ger?ek?in, son d?nemin siyasal tart??malar?n?n ?oda???na ?ekilmeye ?al???lmas?nda, temel etken, e?er ?mahalle? olarak ifadelendirilen ?birim? ya da ?birimler?de...


    ?Mahalle bask?s?? olarak ifadelendirilen bir sosyolojik-politik ?ger?ek?in, son d?nemin siyasal tart??malar?n?n ?oda???na ?ekilmeye ?al???lmas?nda, temel etken, e?er ?mahalle? olarak ifadelendirilen ?birim? ya da ?birimler?de ya?ayan ?y???nlar??n iktisadi-sosyal ve politik talepleri olsayd?, kavram etraf?ndaki tart??madan belirli bir yarar umulabilirdi. Ancak sorun daha farkl? bir ?ba?lant?? etraf?nda g?ndeme getirildi. Egemen g??lerin ?e?itli kesimlerinin birbirleriyle i? kavga ve ?eki?melerinin malzemesi olarak kullan?lan toplumsal sorunlardan biri haline getirilmi? ?laiklik-laiklik kar??tl???? tart??mas?, din istismarc?s? bir h?k?met ve partinin toplum y?netimi ve toplum i?indeki ?rg?tlenmesinde, dini etkin bir ara? olarak kullanma ?abas?n?n y?k?, bu tart??may? s?rd?renlerin bir kesimi taraf?ndan, a??rl?kl? olarak ?mahalle?ye y?k?lmaya ?al???l?yor.
    Aralar?nda ??nl?? bir sosyologun (?. Mardin) ve kendilerini ??nl?-etkili? sayan yazar ve politikac?lar?n da bulundu?u bir?ok ki?i, bu tart??may? s?rd?r?rlerken, ku?kusuz ?toplumsal ger?ekli?imiz?e i?aret ediyorlar. Yani sosyolojik, politik ve ideolojik olgu-s?re? ve ili?kilerin devlet, parti ve h?k?metlerle ba?lant?lar?n?n ?ok belirgin ve ?nemli unsurlar?n?n bir b?l?m?n? g?rmezden gelerek, baz? ?tekilere dikkat ?ekerek, ?tehlikeyi g?sterme?ye ?al???yorlar! S?ylediklerini, ?z?yle ifade edersek, diyorlar ki; AKP?nin, dinci ve din istismarc?s? bir parti olarak h?k?mette bulunmas? ve toplumsal y?netim kurumlar?n?n ?o?unu da kendi politikalar? do?rultusunda yeniden organize etmeye ?al??mas?, zaten muhafazakar olan ve S?nni ?slam??n yayg?n etkisindeki ?mahalle?yi daha etkin role y?neltici etkide bulunacak; tersinden AKP y?netimi ?istemese de?(!), bu ?bask??, ona boyun e?direrek ?laiklik kar??t? politikalara daha fazla yo?unla?mas?na? yol a?acakt?r!
    Bu sosyolojik-politik ba?lant?ya dikkat ?eki?in, ya?am tarzlar?n?n ?dinci tehdit alt?nda oldu?u? ya da ?bu tehdit alt?na daha fazla girece?i? endi?esi ta??yan kesimler ?zerinde ve i?inde etkili olmamas?/olamayaca?? d???n?lemez. Bu neden b?yle?
    Toplumsal geli?menin, insan ya?am?n?n di?er t?m alanlar?nda oldu?u gibi, dinin ve dini ideolojinin insan ya?am?ndaki yeri ve etkisi ?zerinde de de?i?tirici etkide bulundu?u bir ger?ektir. Kapitalist geli?me, t?m tutucu engellere ra?men, T?rkiye toplumunda da dinin ve dini kurumlar?n etkisinde ?deformasyon?a yol a?m??t?r. Yukar?dan, devlet eliyle yap?lan m?dahaleler bir yana b?rak?ld???nda, iktisadi sosyal geli?me, olgu ve geli?melerin akl?n ve bilimin y?nlendiricili?inde irdelenmesi anlay???n?n g?? kazanmas?n? getirmi?tir. Ancak, s?m?r?c? egemen s?n?flar?n, dini, toplumsal ili?kilerde, y?netim g?c?n?n yede?inde, y?nlendirici ideolojik ve dahas? politik bir etken olarak kulland?klar? da bir ger?ektir. Bug?n, s?z?m ona ?laiklik savunusu? ?zerinden hem sermaye g??lerini hem de modern ya?amdan yana ve dahas? kendi inan?lar?n?n tehdit alt?nda oldu?unu d???nen kesimleri yedeklemeye ?al??an generaller karargah? da dahil olmak ?zere, sermaye kurumlar? ve h?k?metlerinin dini istismar ederek kullanmalar?, dinin toplumsal etkisini, dini ideolojinin toplum i?indeki i?lev ve etkisini g??lendirici olmu?tur. ??ba??ndaki h?k?met ise, ?tekilerinden farkl? olarak, S?nni ?slam inanc?n? ve onun ?e?itli tarikatlar?n? a??k?a kullanan ve destekleyen bir anlay??a sahip olarak politik arenada yer alm?? bir ?gelene?in? temsilcisidir. Sadece bu somut durumu nedeniyle de?il, uluslararas? alanda, ba?ta ABD olmak ?zere ?e?itli ?lkelerin y?netimleri taraf?ndan dini ideolojiye ?daha fazla sar?lma?; dini gericili?in i?erde ve d??ar?da politik-iktisadi ??karlar?n aleti olarak kullan?lmas?na daha fazla yo?unla?ma; ?dinci ak?m??n, politikle?mesi ve milliyet?i-?ovenizmin bayraktarl???n? da ?stlenmeye soyunarak kitleler ?zerindeki etkisini art?rmas? nedeniyle de ?korku? b?y?m??t?r. Dolay?s?yla da ?endi?elerin yersizli?i? s?ylemi inand?r?c? olmaktan uzakt?r. Muhafazakarl?k ve dini ideolojiye sar?lma, bask?n toplumsal kimlik tan?mlanmas?n?n unsurlar?ndan birini olu?turuyor. ??ba??ndaki h?k?metin -uluslararas? sermaye ve ABD gibi i?galci emperyalistlerle i?birli?i i?inde olmas?na kar??n- kendini ?muhafazakar-dindar?; ?muhafazakar demokrat? vs. kimliklerle tan?tmas? ve ?millet iradesini temsil? iddias?yla her t?r gerici-hurafeye dayal? anlay??lar? g?nl?k politik propaganda ve ?al??mas?n?n ayr?lmaz unsuru haline getirmesi, ?t?rban yasa??n?n kald?r?lmas?? tart??mas? etraf?nda kendini yeniden tahkim etmeye ?al??mas?, cumhurba?kan? mekan? dahil resmi kurum ve yerleri ?iftar sofralar? alan??na ?evirmesi, tutuculu?u, muhafazakarl??? ve dine sar?lmay? k??k?rtmaktad?r.
    Ancak, sorunun temelinde toplumun, toplumsal ya?am?n, siyasal sistemin demokratikle?ememesi; bunun bizzat s?m?r?c? egemen s?n?flar?n ??karlar?nca belirlenmi? olarak engellenmesi, toplumsal ya?am?n, ?zellikle de i??i ve emek?i kitlelerin ya?am?n?n yasak ve bask?yla y?nlendirilmesi, inan?, s?z, bas?n-yay?n-?rg?tlenme ?zg?rl???n?n bulunmamas? yatmaktad?r. T?rkiye?nin t?m milliyetlerden i??i ve emek?ilerinin m?cadelesiyle b?ylesi bir de?i?im ve geli?me sa?lanmad??? s?rece de, bu t?r sorunlar, artarak ya da g?? ili?kilerine ba?l? olarak bir ?l??de geriye d??erek var olmaya devam edecektir.
    ?yleyse, ?mahalle? sorununun, ?T?rban serbestisi-yasa??? sorunu olarak, ve bu ?sorun?un ??z?m?nde belirleyici etken olarak g?sterilmeye ?al???lmas?, her ?eyden ?nce, devlet ve h?k?metlerin, Dinayet ??leri Ba?kanl??? gibi kurumlar?n rol?n? ?rtbas etme gibi bir sakatl?k ta??maktad?r. Dahas?, bug?nk? ko?ullarda, ?sorunun ??z?m?? a??s?ndan ?mahalle?nin rol? de olduk?a s?n?rl? g?r?nmektedir. Bu, ba?ka etkenler bir yana, burjuva egemen s?n?f ve kurumlar?n?n halk kitlelerine ?tan?d?klar?? alan, ?serbest hareket hakk??, vs. bak?m?ndan da olduk?a sorunludur. Yap?lan, yan?nda yer alarak ya da kar??da g?r?nerek dinin istismar?d?r. Devletin dini kulland???, dinin egemenler taraf?ndan halkla ili?kilerde bir y?netim ve g?? toplama unsuru olarak istismar edildi?i ko?ullarda, ?dindar y???nlar?n politik bask?s??ndan yak?nma -bu bir tehdit olu?turdu?unda da- bir sapt?rmadan ileri gidemez.
    A. Cihan Soylu
    www.evrensel.net