?Yeni anayasa? ve nas?l bir anayasa? 8

?Yeni anayasa? ve nas?l bir anayasa? 8

AKP?nin anayasa tasla??nda, k?smi de?i?iklikler d???nda 12 Eyl?l ruhu s?r?yor. Y?K, MGK gibi kurumlar kald?r?lmal?, temel hak ve ?zg?rl?kler tan?nmal?d?r


AKP anayasa tasla??nda 1982 Anayasas??n?n ilk ?? maddesinin ?z? de?i?memi?tir. Temel hak ve h?rriyetlerle ilgili b?l?mlerde ise ciddi bir de?i?ikli?e gidilmiyor. Baz? maddeler birle?tirilmi?, baz? maddeler A?HS h?k?mleri ve A?HM i?tihatlar?na g?re revize edilmi?. ?zg?rl?klerin kamu yarar?, milli g?venlik vb. gerek?elerle k?s?tlanmas?, yeni anayasa tasla??nda da yer al?yor. Bu b?l?mde ilgi ?eken bir de?i?iklik var. M?lkiyet hakk? ile ilgili maddede m?lkiyet hakk? daha g??l? bir bi?imde korunuyor. 1982 Anayasas??n?n 35. maddesinde: ? Herkes, m?lkiyet ve miras haklar?na sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar? amac?yla, kanunla s?n?rlanabilir. M?lkiyet hakk?n?n kullan?lmas? toplum yarar?na ayk?r? olamaz? deniyor. Taslakta ise, ?Herkes, m?lkiyet ve miras haklar?na sahiptir. Bu haklar, kamu yarar? sebebiyle s?n?rlanabilir? deniyor. M?lkiyet hakk?n?n kamu yarar? amac? ile s?n?rlanmas? ile kamu yarar? sebebiyle s?n?rlanmas? aras?nda ciddi fark var. Bir de buna ?M?lkiyet hakk?n?n kullan?lmas? toplum yarar?na ayk?r? olamaz?? ??karmay? eklerseniz, AKP?nin kamula?t?rma ya da m?lkiyet hakk?na s?n?rlama getirme konular?nda m?lkiyet sahipleri lehine, halk aleyhine daha g??l? bir koruma getirmeyi ama?lad??? anla??l?yor.
Hakim ve savc?lar?n dernek kurma hakk? yasaklan?yor
Dernek kurma h?rriyeti ba?l???yla d?zenlenen k?s?mda 12 Eyl?l Anayasas??nda oldu?u gibi hakim ve savc?lara, genel kolluk mensuplar?na ve di?er baz? kamu g?revlilerine dernek kurma hakk? yasaklan?yor. Pek ?ok burjuva demokrasisinde hakim ve savc?lar?n dernek ya da sendikada ?rg?tlendi?i, polislerin, itfaiye ?al??anlar?n?n ve b?t?n memurlar?n dernek ve sendika kurma hakk? oldu?u g?z ?n?ne al?nd???nda AKP?nin tasar?s?n?n ne kadar geri oldu?u g?r?l?r. 12 Eyl?l ?ncesi polislerin Pol-Der ve Pol-Bir gibi dernekleri vard?.
Vatanda?l?k tan?m? i?in 3 ?neri
82 Anayasas??n?n 66. maddesinde vatanda?l?k, ?T?rk devletine vatanda?l?k ba?? ile ba?l? olan herkes T?rkt?r? bi?iminde tarif ediliyor. Taslak ise, bu konuda ?? alternatif sunuyor: ?(1) Devlete vatanda?l?k ba?? ile ba?l? olan herkes T?rkiye Cumhuriyeti vatanda??d?r. (2) T?rkiye Cumhuriyeti?ne vatanda?l?k ba?? ile ba?l? olan herkese, din ve ?rk fark? g?zetilmeksizin T?rk denir. (3) Vatanda?l?k temel bir hakt?r. Kanunun ?ng?rd??? esaslara uygun olarak bu stat?y? kazanan herkes T?rkiye Cumhuriyeti vatanda??d?r.?
Bu madde K?rt sorununa ba?l? olarak ?ok tart???lacakt?r. Elbette, ba?ka alternatifler de tart???labilir. Fakat, ?? alternatiften biri tercih edilecekse, bu birinci alternatif olmal?d?r.
Taslak siyasi partilerin kapat?lmas?n? zorla?t?r?yor. Fakat, yetersiz.
T?rk?e d???ndaki dillerde e?itim
E?itim ve ??retim hakk? b?l?m?nde iki de?i?iklik s?z konusu. Birincisi, ?E?itim ve ??retim dili T?rk?edir. T?rk?eden ba?ka dillerde e?itim ve ??retim yap?lmas? ile ilgili esaslar, demokratik toplum d?zeninin gereklerine uygun olarak kanunla d?zenlenir? ?eklinde. Bu madde K?rt?e e?itim ve ??retim ile ilgili. Bu ?ekilde kabul edilir mi bilemiyoruz. Yetersiz de olsa, olumlu bir ad?m say?lmal?d?r.
T?rban d?zenlemesi
?kinci de?i?iklik ?nerisi ise t?rban konusunda. ?ki ?neri var. (1) K?l?k ve k?yafetinden dolay? hi? kimse y?ksek ??retim hakk?ndan mahrum b?rak?lamaz. (2) Y?ksek??retim kurumlar?nda k?l?k ve k?yafet serbesttir. AKP?nin tek ba??na bu madde ile t?rban yasa??n? a?mas? mevcut ko?ullarda zor g?r?n?yor. Yarg? ve Y?K ?din ve inan? ?zg?rl???? gerek?esi ile yine yasak koyabilir.
Milletvekilli?i se?imleri d?rt y?la indiriliyor.
Cumhurba?kanl???
Cumhurba?kanl??? se?imi konusu, 21 Ekim?de referandumu yap?lacak kanun gibi d?zenlenmi?. Kanado?lu?nun ?TBMM?nin se?imlere ge?ebilmesi i?in 367 milletvekilinin salonda bulunmas? gerekir? icad? ile Abdullah G?l??n nisan se?iminde se?ilememesi ertesinde g?ndeme gelen ?cumhurba?kan?n? halk?n se?mesi? y?ntemi demokrasi g??lerinin savunaca?? bir y?ntem olamaz. Demokrasi g??leri parlamenter sistemi, ba?kanl?k sistemine tercih eder. Ger?i, cumhurba?kan?n? halk?n se?mesi form?l? ba?kanl?k sistemini getirmez ama halk?n y?zde ellisinden fazla bir kesimince se?ilen cumhurba?kan?n?n yetkisiz bir cumhurba?kan? say?lmas? da bu durumda kolay olmaz. Cumhurba?kan?n?n yetkilerinin iyice azalt?lmas? ve TBMM taraf?ndan se?ilmesi mevcut ko?ullarda daha do?ru olacakt?r. Taslakta cumhurba?kan?n?n yetkileri azalt?l?yor. Bu konuda zaten genel bir mutabakat s?z konusu.
Genelkurmay Ba?kanl??? yine Ba?bakanl??a ba?l?. MGK korunuyor. Kurul?dan Jandarma Genel Komutan? ??kar?lm??. MGK?ya ba?bakan ya da cumhurba?kan?n?n ba?kanl?k etmesi bi?iminde iki alternatif ?nerilmi?.
Di?er d?zenlemeler
Y?K kald?r?lm?yor. Y?K ?yelerinin say?s? azalt?l?yor ve ?yeleri cumhurba?kan? taraf?ndan de?il alt?s? bakanlar kurulu be?i ise ?niversiteler taraf?ndan se?iliyor. Rekt?rler ??retim ?yeleri taraf?ndan se?iliyor.
Hakimler ve Savc?lar Y?ksek Kurulu 17 ?yeye ??kar?l?yor. Adalet Bakan? Kurul?dan ??kart?l?yor ama m?ste?ar? h?l? kurulda. ?yeleri cumhurba?kan? se?miyor. Be?i TBMM, ?? ?ye Yarg?tay, iki ?ye Dan??tay, d?rt ?ye adli yarg? birinci s?n?fa ayr?lm?? hakim ve savc?lar?, iki ?ye ise idari yarg? birinci s?n?fa ayr?lm?? hakimlerinin kendi aralar?ndan se?iliyor.
Askeri yarg? muhafaza ediliyor.
Anayasa Mahkemesi?nin ?ye say?s? art?r?l?yor. ?yeleri cumhurba?kan? se?miyor. Y?ce Divan g?revi Yarg?tay?a veriliyor.
AKP?nin yeni anayasa dedi?i budur. 82 Anayasas??n?n r?tu? yap?lm?? hali.
YARIN: Prof.Dr. Y?ksel Akkaya?n?n yaz?s?

Yeni anayasada yer almas? gereken asgari d?zenlemeler

Yeni anayasan?n ba?lang?? k?sm? demokratik bir cumhuriyeti anlatmal?d?r. Devletin T?rk etnik kimli?ine vurgu yapmas? ?rk?? bir yakla??md?r. T?rkiye?de ya?ayan ?e?itli ulus ve milliyetlerden vatanda?lar?n bir arada e?it ve karde??e ya?amas?n?n ifadesi olan bir tan?m tercih edilmelidir. Devletin niteli?i tarif edilirken halk iktidar? ve sosyalist bir cumhuriyet se?ene?inin yasaklanmamas? gerekir.
Anayasan?n ba?lang?? k?sm? milliyet?i, gerici 12 Eyl?lc? bir zihniyetin yans?mas?d?r. Anayasan?n ba?lang?c? ve de?i?tirilemeyecek, de?i?tirilmesi bile teklif edilemeyecek ilk ?? maddesi, T?rkiye Cumhuriyeti?nin Atat?rk milliyet?ili?ine ba?l?l???n? vurgulamaktad?r. Herkesin farkl? tarif etti?i ama genellikle gericili?in arkas?na s???nd??? Atat?rk milliyet?ili?i anayasa ile zorunlu k?l?nm?? bir ideoloji durumundad?r. AKP tasla?? ise, bu durumu korumaktad?r.
Temel hak ve ?zg?rl?klerin kamu yarar?, milli g?venlik, genel sa?l?k vb. gerek?elerle k?s?tlanmas?n? i?eren h?k?mler yeni anayasada yer almamal?d?r.
?fade ?zg?rl??? ve ?rg?tlenme ?zg?rl??? ?n?ndeki b?t?n k?s?tlamalar ve s?n?rlamalar kald?r?lmal?d?r.
?lk ve orta ??retimde din dersinin zorunlu olmas? kald?r?lmal?d?r.
Anayasan?n 42. maddesindeki ?T?rk?eden ba?ka hi?bir dil, e?itim ve ??retim kurumlar?nda T?rk vatanda?lar?na ana dilleri olarak okutulamaz ve ??retilemez? h?km? kald?r?lmal?d?r. Anadilde e?itim hakk? anayasal g?vence alt?na al?nmal?d?r.
Milletvekili say?s? 400?e d???r?lmelidir. Milletvekili se?imleri d?rt y?lda bir yap?lmal?d?r.
Cumhurba?kan?n?n yetkileri daralt?lmal?d?r.
Y?K kald?r?lmal?d?r. ?niversite rekt?rlerini ?niversite ??retim ?yeleri ??rencileri ve ?al??anlar? se?melidir.
Y?ksek yarg? ?yeleri cumhurba?kan? taraf?ndan de?il yarg? mensuplar? taraf?ndan se?ilmelidir.
MGK kald?r?lmal?d?r. Genelkurmay Ba?kanl??? Milli Savunma Bakanl????na ba?lanmal?d?r.
S?k?y?netim ve ola?an?st? hal ile ilgili d?zenlemeler anayasadan ??kar?lmal?d?r.
Yerel y?netimlerin yetkileri art?r?lmal?, valiler se?imle i?ba??na gelmelidir.
Memurlara sendika, toplus?zle?me ve grev hakk? verilmelidir.
Genel grev, hak grevi ve dayan??ma grevi haklar? anayasaya konmal?d?r.
Anayasan?n 54. maddesindeki lokavt hakk? kald?r?lmal?d?r.
E?itim b?t?n a?amalarda devlet taraf?ndan paras?z verilmelidir. ?zel okullar ve dershaneler kapat?lmal?d?r.
Koruyucu sa?l?k hizmeti ve her t?rl? tedavi devlet taraf?ndan paras?z olarak ve e?it bir bi?imde vatanda?lara sunulmal?d?r. ?la? paras?z olmal?d?r. ?zel hastaneler kapat?lmal?d?r.
Devletin herkese insanca ya?ayabilece?i bir konut verme g?revi oldu?u anayasal h?k?m haline getirilmelidir.
Herkese emeklilik hakk?, insanca ya?ayabilece?i bir emeklilik maa?? ve i?sizlik maa?? verilmelidir.
Herkesin g?nde alt? saat ?al??mas?, haftada iki g?n tatil, bayram tatilleri ve y?ll?k bir ay ?cretli tatil hakk? tan?nmal?d?r.
B?t?n kad?nlara on sekiz ay ?cretli do?um izni verilmelidir.
Herkesin ?ocu?unu verebilece?i kre?ler devlet taraf?ndan sa?lanmal?d?r.
Atat?rk K?lt?r, Dil ve Tarih Y?ksek Kurumu kald?r?lmal?d?r.
Diyanet ??leri Ba?kanl??? kald?r?lmal?d?r.
Hakimler ve Savc?lar Y?ksek Kurulu?ndan Adalet Bakan? ve M?ste?ar? ??kar?lmal?d?r.
Askeri yarg? kald?r?lmal?d?r.
Ge?ici 15. madde kald?r?lmal?d?r.
Yukar?daki mevcut anayasada yap?lmas? gereken acil de?i?iklikler d???nda yap?lacak de?i?iklikler ya da yenilikler ise aceleye getirilmeden, toplumun ?e?itli kesimlerinin ?rg?tleriyle tart??maya kat?lmas? sa?lanarak tart???lmal?d?r.
AKP?nin temel kanunlar? alelacele birka? g?nde TBMM?den ge?irme prati?i, anayasa de?i?ikli?inde de uygulan?rsa anayasa de?i?ikli?i s?recine halk?n geni? kesiminin kat?lmas? m?mk?n olmaz.
AKP?nin anayasa de?i?ikli?i ile ilgili ba?latt??? s?re? de ?nceki yasal de?i?ikliklerdeki s?rece benzedi?inden, demokratik tart??ma ortam? beklemek daha ?imdiden bo?una olacak gibi g?r?nmektedir.

Anayasa?n?n ilk ?? maddesi de?i?tirilemez mi?

12 Eyl?l Anayasas??n?n d?rd?nc? maddesinde, Anayasa?n?n ilk ?? maddesinin de?i?tirilemeyece?ini, hatta de?i?tirilmesinin dahi teklif edilemeyece?ini yazar. B?yle bir h?k?m, bilime, diyalekti?e ayk?r? oldu?u gibi demokratik de de?ildir. Halk iradesini hi?e saymak, anayasay? kutsal bir kitap, Tanr? buyru?u gibi kabul etmek demektir.
Mevcut Anayasa?n?n ilk ?? maddesi ve ba?lang?? k?sm? b?t?n yurtta?lar? Atat?rk milliyet?isi olmaya zorlamaktad?r. Atat?rk milliyet?ili?inden ba?ka ?hi?bir d???nce ve m?lahaza? anayasa taraf?ndan korunmayaca?? 82 Anayasas??na yaz?lm??t?r. Daha sonra, AB s?recinde yap?lan de?i?iklikle ?hi?bir d???nce ve m?lahaza? k?sm? ?faaliyet? olarak de?i?tirilmi?tir.
De?i?tirilemeyen, de?i?tirilmesi dahi teklif edilemeyen maddelerle Atat?rk milliyet?ili?ini temel alan ve ba?ka hi?bir d???nce ve faaliyete izin vermeyen bir anayasa demokratik olamaz. AKP?nin anayasa tasla??nda bu mant?k ve s?ylem aynen korunmu?tur. Bug?n anayasan?n ba?lang?? k?sm?nda ve ilk ?? maddesinde de?i?iklik yap?larak Atat?rk Cumhuriyeti y?k?lmak isteniyor diyen Y?K Ba?kan? Erdo?an Tezi? dahi, 1992?de T?S?AD i?in haz?rlad??? anayasa tasla??nda 1982 Anayasas??n?n ba?lang?? k?sm? ve ilk d?rt maddesini de?i?tirmi?, ?de?i?tirilemeyecek tek h?k?m devletin cumhuriyet oldu?u hususudur? demi?tir.

?deolojik anayasa, sivil anayasa

Anayasa tart??malar? s?ras?nda baz? k??e yazarlar? ve politikac?lar ise garip tan?mlar yapar olmu?lard?r. AKP?nin yapmak istedi?i anayasan?n ideolojik oldu?u, anayasan?n ideolojilerden uzak yap?lmas? gerekti?ini ?nerenler olmu?tur. ?deolojisiz anayasa olmaz. B?t?n anayasalar ideolojiktir. 1936 SSCB anayasas? gibi anayasalar i??i s?n?f? ideolojisini yans?t?r. Kapitalist ?lkelerdeki anayasalar ise burjuvazinin ideolojisinin billurla?m?? ifadesidir. Sonu?ta 12 Eyl?l Anayasas? gibi fa?ist bir anayasa da, burjuva liberal bir anayasa da burjuva ideolojisine uygun yap?lm??t?r. Aralar?ndaki fark, bu anayasal sistemlerde, i??i s?n?f? ve halk?n ?zg?rl?k ve haklar?n? ne kadar kullan?labildi?idir. Yukar?da s?z?n? etti?imiz gibi, toplumdaki b?t?n s?n?flar i?in, i??i s?n?f? ve burjuvazi i?in ortak bir anayasa, mutabakat anayasas?, uzla?ma anayasas? m?mk?n de?ildir.
Anayasalar?n birey ya da devleti esas almas? da bu a??dan ?ok fark getirmez. 12 Eyl?l Anayasas? devleti kutsalla?t?rmakta, ulusu, halk?, yurtta?lar? devlet i?in var kabul etmektedir. ABD Anayasas? ise bireyi temel al?r. Bireyin ?zg?rl?klerini g?vence alt?na al?r. Ama, bu iki anayasa da burjuva anayasas?d?r. Anayasalara ?z?n? veren hangi s?n?f?n ??karlar?n? garantiye ald???d?r. 12 Eyl?l Anayasas? da ABD Anayasas? da burjuvazinin ??karlar?n?n g?vencesidir. Bu anayasalarda m?lkiyetin kutsall???na vurgu yap?l?r. Sosyalist anayasalar ise i??i s?n?f? ve emek?i halk?n ??karlar?n? g?vence alt?na al?r. M?lkiyeti de?il, eme?in haklar?n? korur.
Kamil Tekin S?rek
www.evrensel.net