?a?da? Dans Festivali

?a?da? Dans Festivali

Yurtd???nda da uluslararas? dans festivallerinde b?y?k be?eni toplayan Ayd?n Teker?in eseri, yo?un bir hareket ara?t?rmas?, nesne-beden-mimari aras?ndaki dengenin titiz bir sorgulanmas?na dayan?yor.


Bimeras K?lt?r Vakf??n?n d?zenledi?i ?DANS ?stanbul Uluslararas? ?a?da? Dans Festivali kapsam?nda konsepti ve koreografisi Ayd?n Teker?e ait olan ?aKab?, 60? ?zel G?sterim!? adl? dans g?sterisi L?tfi K?rdar Uluslararas? Kongre ve Sergi Saray??nda sahnelendi. Festival, ?a?da? dans alan?nda, egemen kurumlar? sorgulayan ve geleneksel dans mant???n? a?may? hedefleyen eserlere yer vermeyi s?rd?r?yor. Solo i?leri ?n plana alan festival, modern d?nemin k?lt?r?n? g?steri dili ile provokatif bir tarzda sahnede tart??t?r?yor.
Modern d?nemin son y?zy?l?nda dans, tiyatro, g?rsel ve plastik sanatlarda solo performansa ?zel bir ?nem atfedilmi?ti. 20. y?zy?lla birlikte geli?en sanayinin m?mk?n k?ld??? seri ve mekanik ?retimin, sanat nesnesinin ?hale?nin (aura) sanat eserinden sanat??n?n kendisine (ve tabii ki isim, imza, marka, logolara) do?ru yer de?i?tirdi?i, sanat??n?n halesinin yerli yerinde olmad??? d???ncesinin kabul edilmesi beraberinde bir?ok tart??may? getirdi. Festivalin de temas?na uygun olarak tekilli?i sorgulad???n? iddia eden bir?ok avangard sanat yap?t?n?n y?neltti?i ciddi ele?tiriler y?llard?r yap?l?yor. Tekilli?e, biricikli?e, tekrar edilemezli?e ve sanat??n?n ?retiminin yaln?zca kendinden kaynakland???na, ?s?r?a k??k?te ya?ayan yarat?c? dehas?na dair duyulan inanc? tart??an festival, ?? ana ba?l?k belirlemi?: ?Bedenin Maddesi?; bedenin g?r?nd???nden ba?ka bir ?ey olma kapasitesi oldu?una, ?Tarih ?nemlidir?; gelenekle ili?ki kurman?n illa da muhafazakar bir tav?r olmas? gerekmedi?ine, ?S?rg?nler ve Kom?ular? ise Filistin meselesinden yola ??karak kimliklerin melezli?ini ve hareketlili?ini dans diline ve performans?na yans?tman?n zorlu?una i?aret ediyor.
aKab? i?in ?zel ayakkab?lar
Festival kapsam?nda yer alan eserlerin dans tarihindeki mevcut koreografik metodlara kar??, genelde sanat?n ?zelde dans?n ontolojik olarak ne oldu?una veya normatif olarak ne olmas? gerekti?ine dair bir yan? var. Ayr?ca, bedenin yarat?lmad???n?, aksine bedenin olu?turulan bir kimlik oldu?u tespitiyle sosyo-k?lt?rel politikalara prim vermeyen bir tav?r al?yorlar. Oyun i?in ?zel ayakkab?lar?n kullan?ld??? ?aKab?? adl? g?steri de tart??maya a?t??? modernist denklemin sabit akt?r ve edilgen nesne denklemini beden dili ?zerinden performans ile aktar?yor izleyiciye.
?ki g?n boyunca ?st ?ste ayn? salonda sergilenen ?aKab?? g?steriminin olaca?? salona girerken, foto?raf ?ekilmemesi noktas?nda uyar?l?yoruz. Foto?raf makinemizi g?revlilere teslim ettikten sonra salona giriyoruz. Serap Meri?, Emre Olcay, Ay?e Orhon ve ?ebnem Y?ksel isimli dans??lar?n yer ald??? ?aKab?? oyunun ?zel ayakkab?lar?n?n tasar?m? ise Ahmet ?nceel?e ait. Yurtd???nda da uluslararas? dans festivallerinde b?y?k be?eni toplayan Ayd?n Teker?in eseri, yo?un bir hareket ara?t?rmas?, nesne-beden-mimari aras?ndaki dengenin titiz bir sorgulanmas?na dayan?yor. Oyunda nesneler yordam?yla bedenin s?n?rlar? tenin ?tesine ta??n?rken insan?n ?zerinde durmay? ba?? d?nerek hayal edebilece?i, oyun i?in ?zel olarak tasarlanm?? ayakkab?lar aktif bir ger?ekli?e b?r?n?yor. Bedenin t?m uzuvlar?n?n kullan?ld??? oyunda, alg?sal ve deneyimsel performansta ayakkab?, hayal g?c?m?z?n s?n?rlar?n? zorluyor. Yakla??k bir saatlik performans?n baz? sahnelerinde m?zik yok. End?striyel toplumun bireyi nesneye mahkum eden, maddeyi bilinci ile kavrayarak hayat?na y?n verebilme fikrini tarumar etti?ini ?skalayan dans prati?ini ince ince ama olduk?a sert ele?tiren bir eser.
?zellikle iki kad?n dans??n?n bir b?t?n olarak, arkadakinin ?n?ndeki dans??n?n beline sar?larak y?nlendirdi?i sahne; adeta bir makinan?n di?lilerinin senkronik hareketlerini and?r?yor. Sanki insan ?zne yok, kendi kendine i?leyen nesne, yani makineler hareket ediyor. Ba?, eller, ayaklar ve bir b?t?n olarak beden dili, duygunun yads?nd??? so?uk atmosferi olduk?a ?arp?c? anlat?yor. End?striyel uygarl???n bireyin kendi ?r?n?ne yabanc?la?mas?n? soyut bir beden dili ?zerinden anlatan eser, minimalist bir tarzda temsil mant???na da kar?? ??k???n yolunu a??yor. Her bir dans??n?n, bedenlerinin ald??? pozisyonlar? s?rekli de?i?tirmeleri, fig?rlerin hem sert hem de yumu?ak ge?i?lerle oyunun ak??kanl???n?n sa?lamas? izleyiciyi mest ediyor. (?stanbul/EVRENSEL)
?nan K?z?lkaya
www.evrensel.net