Sokaklar?n d?n?-bug?n? ?zerine bir sohbet

Sokaklar?n d?n?-bug?n? ?zerine bir sohbet

Mehmet ?a?larer?in ?Hey Gidi Sokaklar? ad?n? verdi?i foto?raf sergisi ?zerinden sokaklar?n d?n? ve bug?n?n? konu?mak ?zere ?80 ?ncesi gen?lerden ve g?n?m?z?n gen?li?inden insanlarla sergide bulu?mak i?in s?zle?tik.


Mehmet ?a?larer?in ?Hey Gidi Sokaklar? ad?n? verdi?i foto?raf sergisi ?zerinden sokaklar?n d?n? ve bug?n?n? konu?mak ?zere ?80 ?ncesi gen?lerden ve g?n?m?z?n gen?li?inden insanlarla sergide bulu?mak i?in s?zle?tik. G?n?m?z gen?li?inden arkada?larla aksayan ileti?im nedeniyle bulu?amay?nca, bunu telafi etmenin yolu olarak, serginin a??ld??? Kad?k?y DMS?nin giri? kat?ndaki markette al??veri? yapan gen?leri davet ettik. O s?rada bulabildi?imiz ?? gen? de biraz da bizi ?a??rtarak hi? itiraz etmeden ve bir ?ekince g?stermeden ?st kattaki sergi salonuna geldiler. ?e?itle ya? ku?a??ndan insanlarla, sergilenen foto?raflar? incelemeleri ve ?a?larer?in sunu?unu okumalar? sonras?nda masa etraf?nda topla?t?k ve s?yle?tik.

?nce sizi tan?yal?m, sonra da sergideki foto?raflara ili?kin de?erlendirmenizi alal?m...
Volkan G?rm??: Foto?raf??y?m ama ?u anda i?sizim. Bu foto?raflar T?rkiye tarihinin ?neden y?r?d?k nas?l y?r?d?k? belgeselinin bir d?nemi. S?rf bu a??dan bile g?zel. ?nternetten falan takip ediyoruz ama bunlar, T?rkiye?nin kendi tarihine kendi insan?n?n bak???ndan ?ekilmi? kareler.
San?r?m belli ilgi alan? do?rultusunda belli konular se?ilmi? ama b?t?n? tamamlamak a??s?ndan bu ?elde var bir?dir en az?ndan. Bunun d???nda, ?ok ho?uma giden baz? an? foto?raflar? da var; panzerin ?zerindeki polisler, ?urada dua eden el, kay?p anneleri, Ni?anta???nda s?radan bir g?n, askerle beraber s?radan bir g?n, ho? foto?raflar benim g?z?mde.

O g?nden bug?ne taleplerde de?i?en neler var?
Volkan G?rm??: O g?nden bug?ne taleplerde de?il de eylemlerde de?i?en bir ?eyler var. ?rne?in ?uradaki s?rt ?antas?yla kat?lan insanlar, zaten k?reselli?e kolunu baca??n? kapt?rm?? ama daha bunun fark?na varamam?? ?ekilde eyleme gidiyor. Bundan ka?abilir miydi, ayr? konu. Ben de buna dahilim, yani bu tip bir eyleme tepki g?stermeye giderken bile asl?nda bunun bir par?as? olarak gidiyor. Burada da var ?rnekleri. Yani y?llar aras?nda de?i?en, asl?nda fazla da de?i?ti say?lamaz; daha ?nceden Marshall yard?m?yla giyinip gidiyordu ayn? g?steriye ayn? insanlar. Orda ayn? hata tekrar ediyor biraz kendini.

?Hey Gidi Sokaklar? demi? foto?raf sanat??s? ?a?larer; bu foto?raflar ?zerine siz ne diyorsunuz?
Erkan Arslan: 57 ya??nday?m. Kimya M?hendisleri Odas? ?stanbul ?ube m?d?r?y?m. Biraz ?konuk defteri?ne de yazmaya ?al??t?m; s?n?f m?cadelesinin bir y?z?n? ger?ekten tarihsel kesitte g?steren bir sergi.
?80 ?ncesi foto?raflarda ?ok eski tan?d?klar?m var. O insanlar ?imdi nerede ne yap?yor diye de?i?ik bir duygu kaplad? i?imi.

?Bir y?z?? derken?..
Ercan Arslan: Sokaklar boyutunu diyorum. Dikkat ettiyseniz sokaklar ?80 ?ncesinde i??iler taraf?ndan dolduruluyordu. ?80 sonras?, ?zellikle de 2000 sonras? ?ok daha farkl? bir kesiti g?r?yoruz: ???iler herhalde daha bir fabrikadalar, sokaklara ??kanlar daha ?ok gen?lik ve politik ?evreler. Bu da ?nemli bir fark.

Siz ne diyorsunuz?
U?ur Zorlu: 37 ya??nday?m. ???iyim.
Erkan Bey?in s?ylediklerine kat?l?yorum, sokaklar art?k dolmuyor. Ben, D?SK?e ba?l? Birle?ik Metal-?? Sendikas??n?n ?yesiyim. Kemal T?rkler?in odas?nda ?ay i?mi? insan?m, G?nen?de e?itimini ald?m. ?urada cenaze arabas?n? g?rd?m, duyguland?m.
Buradaki foto?raflarda ?80 ?ncesini siyah beyaz, sonras?n? renkli foto?raflarda g?r?yoruz; son 30 y?ll?k kesitte ?ok farkl?l?k var. Bu aralar Ayd?n Boysan??n ?Hayat, Tatl? Zehir? adl? kitab?n? okuyorum. ?stanbul?u ?ok iyi tarif eden bir anlat?. Okurken, 1930 ile 1980 aras?ndaki ?stanbul?u hayal edebiliyorum ve g?r?yorum.

?Sokaklar? deyince size neleri ?a?r??t?r?yor?
U?ur Zorlu: Eskiden kom?uluk ili?kileri vard?, sokak ?e?meleri vard?, sokaklarda oyunlar vard?; ?imdi maalesef, kurtar?lmas? gereken ?sokak ?ocuklar?? var. B?rakal?m kom?uluk ili?kilerini bina ili?kisi bile kalmad?.

Mitinglerde dile gelen hak talepleri a??s?ndan neler s?yleyebilirsiniz?
U?ur Zorlu: 1980?e kadar kazan?lm?? b?t?n haklar, ?u mitinglerde kazan?lm??t?r. ?80 ihtilalinde hepsi kaybedildi, geri de gelmiyorlar. Gelmemesinin sebepleri de i?te bu sokaklar? tekrar y?z binler doldurmad??? i?in. 1 May?s mitinglerine bir fabrikadan be? ki?i kat?l?yor. Dolay?s?yla, bir g?? olarak ortaya ??kam?yoruz. G?? olarak ??kamay?nca da hep veren taraf biz oluyoruz.

Ebru Zorlu: 34 ya??nday?m. ?al??m?yorum.
Ben ?u anda ?ok farkl? duygular ya??yorum. Bir foto?rafta yengemi g?rd?m, bir mitingde y?r?y?? halindeler. ?u anda ya?am?yor, yan?ndaki arkada?? da ?u anda kom?umuz. Onlar bu sava?? bizden ?ok daha g?zel vermi?ler. E?ime kesinlikle kat?l?yorum; ?80 ?ncesi verilen m?cadeleler ?imdi o kadar g??l? de?il. ?nsanlar farkl? ?eyin pe?ine d??t? ??nk?. ?ok ?ey foto?raf sergilerinde kald?.
Bu sergiyi a?ana da, bizi buraya ?a??r?p d???ncemizi sordu?un i?in sana da ?ok te?ekk?r ederiz. Bizim i?in ?ok g?zel bir g?n oldu. Yengemi ve kom?umuzu miting foto?raf?nda g?rmek ?ok g?zeldi.
Ercan Arslan: Gen? arkada??m?z ?ok do?ru bir tespitte bulundu; de?i?imin oda??, 12 Eyl?l darbesi. Zaten 12 Eyl?l de bunun i?in yap?ld?. B?y?k ?l??de ba?ar?ya ula?t???n? da biliyoruz. Bu gen? arkada?lar ?12 Eyl?l ?ocuklar??, yani o d?nemin ?ocuklar? say?l?rlar. Bebektiler veya ?ocuk, olanlar? pek bilmezler. Ve sonras?nda do?an ?ocuklar; de?er yarg?lar? ?ok farkl? yeti?tiler. Ben bir meslek ?rg?t?n?n y?neticisiyim. Gen?ler odaya gelirken ?ekinerek geliyorlar, ??nk? meslek ?rg?t? veya kendi ?rg?t? de?il, bir devlet ?rg?t? yakla??m? bekliyorlar. Farkl? bir tav?r g?r?nce de bir abi, bir baba gibi sar?l?yorlar, seviniyorlar. ??nk? insanlar tamamen nesneye d?n??t?r?ld?ler. Bence tart???lmas? ve ??k?? aranmas? gereken nokta da buras?d?r. ?imdi insan? ?zne k?l?c? bir aray???n ??k???na ihtiya? var.
Biraz ?nce arkada? da s?yledi; 1 May?slara be? ki?i geliyor, ?nceden fabrikalar kapat?l?p geliniyordu. Hatta n?bet?i kalanlar ?Niye hep ben kal?yorum? diye itiraz edip mitinge gitmeye ?al???yordu.
Hasan Ali S?nmez: 52 ya??nday?m, ?80 ?ncesi Petrol Ofisi?nde i??iydim. 15-16 Haziran direni?ine kat?ld?m.
Bence s?ylenecek ?ey ?u: S?n?f hareketi yoksa hi?bir ?ey olmuyor. Foto?raflarda da g?rd???m?z gibi emek?iler taleplerini sokakta dile getiriyorlard?; egemenler de soka?? dikkate almak zorunda kal?p geri ad?m atmak zorunda kal?yorlard?. Bu kadar pervas?z de?illerdi, olam?yorlard? da. Korkarak, ka?arak yapmak zorunda kal?yorlard?.
Evet, 12 Eyl?l ?ok b?y?k tahribat yaratt?. Tahribatla birlikte s?n?f hareketi de geriye ?ekilince art?k talepler de yava? yava? de?i?meye ba?lad?. Sokaklarda say?m?z azald?k?a egemenlerin pervas?zl??? artt?. De?i?imin olmas? i?in yapmam?z gereken ?ey, sokaklar?n g?r?l g?r?l akmas?n? sa?lamakt?r. Deryay? harekete ge?irmek, mesele budur.

12 Eyl?l?? ?ncesi ve sonras?yla ya?ayan birisi olarak sizin d???nceleriniz nedir?
Rengin Demir: 47 ya??nday?m, ?stanbul 78?liler ADADER ?yesiyim. O d?nemlerde ben ??renciydim. ?al??malar?m?z bu tarzda olmasa da bir g?ven vard? ve insanlar? ?nderlikle bir yerlere g?t?r?yorduk. Kom?umuz ve mahalleli insanlar arkam?zdan geliyordu. Ne kadar bilin?li ve isteklilerdi, o konuda biraz teredd?tlerim var; ?ok hareketliydi ve genel bir ak?m vard?.
?rne?in ?Pahal?l?k ve ??sizlik? mitingi yapt???m?zda i??iyi de, k?yl?y? de, mahallede ?al??an? da soka?a d?kebiliyorduk. ?imdi gen?lere g?venerek hareket eden olmad??? gibi, kendi ya??tlar?m?z? da pek ?evremizde g?remiyoruz. O d?nemki ?al??malar?m?z ?ok aktif, ?ok heyacanl?yd?.

Bunun de?i?mesinin nedenini neye ba?l?yorsunuz?
Rengin Demir: ?nsanlar?m?z ?ok korkutuldular ve umutsuzluk geli?ti. 12 Eyl?l ?ok k?t? ezdi. O d?nem ?kurtar?lm??? denilen mahallelerimizde bile ?u son se?imde AKP?ye ??kt? oylar.
Seza Mis Horuz: 55 ya??nday?m, i??iyim. 12 Eyl?l ?ncesi ve sonras?n? d???n?rken hep ?u duyguya kap?l?yorum; ben her iki d?nemde de sokaktay?m, o g?nlerde sokakta b?y?k bir kalabal?k vard? ve ben onun bir par?as?yd?m. O kalabal?kla birlikte d?nyay? de?i?tirece?imizi d???n?yordum. ?ok ?ey ba?arabiliriz d???ncesi benim ve bir?ok insan?n kafas?nda netti. Ayn? ?aba, ayn? istek ve ?retkenlik i?indeydik.
Bug?n de sokaklar, ?zellikle de ?stanbul?da m?thi? derecede kalabal?k. Taksim, Emin?n?, Kad?k?y?? dola?t???n?zda, sanki bir miting alan? gibidir, ama bo? bir kalabal?kt?r. O kalabal???n i?inde insan kendini yaln?z hissediyor. ??nk? ?Bu insanlar?n ka??yla ortak bir ?ey yapabilirsin? sorusunun yan?t? pek de i? a??c? de?il. Ama yine de sonu?ta her zaman umut vard?r ve ?nemli olan, bu umudu daha geni? kesimlere yaymak ve elimizden al?nan sokaklar? geri almakt?r. ?nsanla?an bir ?kalabal??a? ihtiyac?m?z var. Bunun temeli de, tekken bir ?ey olabilmektir. (?stanbul/EVRENSEL)
12 Eyl?l her ?eyi de?i?tirdi

Engin Arslan: ?80 ?ncesinde bu s?rece ivme veren sol siyasal ?rg?tl? g?? vard?. O 1 May?slar? yapan siyasi bir perspektif vard?. Bu beraberinde di?er siyasal anlay??lar? da geli?tiriyordu; birbirini etkileyerek. Bir de sadece 12 Eyl?l dememek gerekir; ?89?da d?nyada b?y?k bir de?i?im ya?and?. Benim gelene?im a??s?ndan bak?ld???nda ?K?bemiz? ??kt? yani. Bir toplumda de?erler ??k?nce insanlara yeniyi yeni bir ?ekilde, Mevlana?n?n dedi?i gibi, yeni bir s?ylemle anlatabilmek gibi bir sorunumuz g?ndeme geldi. O konuda da T?rkiye solunun bu de?i?imi yakalayamad??? kan?s?nday?m. Sokaklar?n yeniden i??ilerle, ?rg?tl? ve bir hedefi olan i??ilerle dolmas? i?in onlara umut verecek, gelece?e ta??ma iddias?yla onlar? kucaklayacak bir siyasal perspektife ihtiya? var. Ben buna ?fener? diyorum; fenere ihtiyac?m?z var.

Hasan Ali S?nmez: ?nceden insanlar bir bilin?le y?r?yorlard?, ?rg?tl?l?k toplumun t?m h?crelerine n?fuz etmi?ti. 12 Eyl?l bu ?rg?tl?l??? da??tt?. Bu da umutlar?n da??t?lmas?na neden oldu. ?imdi yapmam?z gereken, bu umutlar? yeniden b?y?tmek ve g??lendirmektir. ?rg?tl? toplumun ?rg?tl? g?c?n? yaratmak, bunun i?in ileriye at?lmakt?r.

U?ur Zorlu: ?nsanlar sokaklara kolay ??kam?yor. E?er korku ve bask? olmasayd? sokaklara ??karlard? ve o zaman da ?Cumartesi Anneleri? ve benzeri derneklere ihtiya? kalmazd?. Pankartlar?n arkas?ndan kalabal?k kitleler y?r?rd?. Bug?n sesi k?t? bir sanat??n?n konserine bile binlerce insan gidiyor. Sokaklar?n bo?alt?lmas?n?, derneklerin bask? alt?nda tutulmas?n? ve sendikalar?n pasifize edilmesini devletin politikas? olarak g?r?yorum, h?k?metler de bunu uyguluyor. Yapmam?z gereken, Meclis?e ilk etapta haklar?m?z? geri kazanacak, sonra da ileri g?t?recek insanlar? sokabilmektir.
Memik Horuz
www.evrensel.net