ba?larken ve biterken motorsikletler...

ba?larken ve biterken motorsikletler...

Che?nin ya?am ?yk?s?n?n ba?lang?? b?l?mlerinde ?nemli bir ?kare? vard?r. B?t?n ?yk?s?n?n hi?bir d?neminde rastlanmayan dura?anl?k bu ?kare?de de g?r?nmez


Che?nin ya?am ?yk?s?n?n ba?lang?? b?l?mlerinde ?nemli bir ?kare? vard?r. B?t?n ?yk?s?n?n hi?bir d?neminde rastlanmayan dura?anl?k bu ?kare?de de g?r?nmez. ?Kare? ya da ?kareler? her daim oldu?u gibi hareketlidir. Akar.. akar. Hareket Che?ye sinmi?tir, bu kab?na s??maz devrimcinin ki?ilik ?zelliklerinin ba??nda gelmektedir.
?Kare?nin karakteristi?i motorsiklettir. Kendisi de hareket olan bir ayg?t. Kay-kay ve moderni olan scooter ?ocuklar?nd?r. Sonra bisiklet gelir. Yine ?ocuklu?a ve ileri ?ocuklu?a ?zg?d?r. Ard?ndansa motorsiklet. Gen? delikanl?n?n ayg?t?d?r. Trafi?i i?inden ??k?lmaz hale gelerek artan ?ehirle?menin ayg?t? olarak, zaman k?saltmak ?zere aralardan s?z?len, daha ?ok kuryelere ?zg? olan, sadece ?stanbul?da ayda be? can alanlar? say?lmazsa, motorsiklet, gen?liktir; delikanl?l?kt?r. Kimi h?z tutkunlar?n?n da karakter ?zelli?i olmu?tur. F?rlay?p gitmedir. Hareketin kendisidir; son moda olanlar? hatta fazlas?d?r. Hele son modelleri ser?vencili?i de temsil eder..

Che?nin motorsikleti
Che?ninkiyse belirli bir ser?vencili?i bar?nd?rsa bile i?inde, bu, motorsikletle yap?lan h?za dair de?ildir. Che?nin motorsikleti farkl?d?r. Evet, al?p g?t?rmektedir. Bilinmeyene yelken a?t?rmaktad?r. Ama Che?nin motorsikleti, koca k?taya yay?lan Arjantin?i neredeyse ba?tan sona dola?t?rmas?n?n ?tesinde ser?vencilik yap?lacak t?rden de?ildir. Palas pand?rast?r. ?lk elde en kolay ula??labilecek kadar ucuzdur, d?k?lmektedir; s?k s?k ar?za ??karmaktad?r. Otomobil hele o d?nem Latinlerde zengin i?iyken, motorsiklet, hele eski p?sk? olanlar?, bisikletten sonra en ?abuk ve kolay elde edilecek, en ucuz ve halk i?i hareket ayg?t?d?r. Yine bir ser?ven duygusu bulunmaz m? Che?nin motorsikleti ve motorsiklet turunda? Elbette bulunur. B?ylesine ite-kaka giden, kendine hayr? tart???l?r bir motor ve bir yolda?la Arjantin turuna kafay? yat?rmakta, ku?ku yok, bir g?z? karal?k, bir ser?ven tutkusu bulunur.
Ama Che, yolculu?una ser?ven olsun diye ??kmam??t?r. Halk?? bir ki?ili?in belirtisidir motoru Che?nin. Halktan birinin hemen edinebildi?i, kendisini bir yerlere ta??yacak motoru, halktan gelen Che?yi halka g?t?rmektedir. Sadece halk? tan?maya ??kmamaktad?r yola. Doktordur. Ama bir hastane kal?b?na s??mayacak t?rden bir doktor. Halk?n hastane b?rokrasisi i?inde kendisine gelmesini beklemek yerine, aya??na gitmeyi ye?lemi?tir. Ve halk?n? ya?ad??? ko?ullar?n i?inde, o ko?ullarla birlikte g?recek, tan?yacak, c?zzaml?lar dahil, tedavi edebildi?ini edecektir. Arjantin?i de bilecektir, bu yolculu?uyla. ?ocukluk ve ilk gen?li?inin ard?ndan, Che, Arjantin ve halk?n?n engin denizine motoruyla a??l?r. Sefalet ve ?zlemleriyle, dert ve sorunlar?yla Che?yi halka ba?layan bir ara? olmu?tur motorsikleti ve bir ba?lang??t?r. Che?nin halk?? devrimci ?yk?s? buradan ba?lar. Zaten muhalif Che, motoruyla, halka daha bir ba?lan?r; emperyalizm ve i?birlik?ilerinin daha sert ve tam muhalifi olur. K?tan?n tan?k oldu?u durumu, dertleri Che?nin ??z?m yollar? ?zerine daha derinden d???nmesinin itici g?c?n? sa?lar.

Ve K?ba
Yolculu?unun ard?ndan, benzer ??z?m yollar? aray???yla K?ba?dan s?n?r ?tesine at?lm?? devrimciler ve Castro?yla kar??la??r. Yollar? kesi?mi?tir, sonras?n? birlikte y?r?rler. Arjantinli Che, art?k K?ba?dad?r. K?ba Arjantin fark etmemektedir. Latin Latin?dir. Simon Bolivar 150 y?l ?nceden k?tay? birle?tirmeye giri?mi?tir. K?ta zaten temel ?zellikleriyle birliktir. Bolivar ??z?m? birlikte aramaya y?nelmi?tir. Evet s?n?rlarla b?l?nm??t?r Latin Amerika. B?l?nm??l?k dayat?lm??t?r Latin halklar?na. Ama karde? olmalar?n?n ?tesinde, dert ve sorunlar? fazlas?yla benzerdir. Sorunlar?n?n kayna?? ise, i?birlik?ilerinin belki sadece isimleri bir yana, hemen neredeyse ayn?d?r. Ayn? Yankiler. ?ok fazla benzer i?birlik?i oligar?iler. De?i?tirmeye en uygun yerden ba?lama fikri ?ekici gelir devrimcile?mi? Che?ye. Halk ayn? halkt?r. Ve Che halka ba?lanm??t?r. Ezilenlere.. ??sizli?e, sefalete mahkum edilen s?m?r?len ve ya?malananlara. Arjantin?de de b?yledir, K?ba ve ard?ndan Bolivya?da da. Che senin halk?n, benim halk?m demez. K?ta ve halklar?n?n durumu enternasyonalizmi eksiksiz davet edicidir. Che?yse yaman bir enternasyonalist ve halk?? bir devrimcidir. Motoru onu, Bolivya?da CIA ajanlar?n?n eline kadar getirir. Motor ayn? motor de?ildir, farkl?la?m??t?r, ama getirir. Art?k Che?nin kendisi motor olmu?tur. Zaten hareketin kendisi olan Che, art?k hareketi de hareket ettiricidir. Belki fazla ?h?zl??d?r. ?lk motor gibi ar?zalar ba? g?sterir. Bu kez, art?k gerilla olan ?motor? yeterince geli?kin de?ildir. Yine, bu kez fazla ucuz olmasa da, en kolay ve ?abuk ula??labilen ?motor? ar?za yapar. Asl?da ?ucuz?dur. Devrimcinin can?n?n bedeli hi?bir zaman teraziye vurulamasa bile, vazge?ilmez bir pahada olmam??t?r. ?Motor?sa fazla ?abuk toparlanm??t?r. ?Yedek par?a? eksikli?i de vard?r; ama halka ba?layan ?volan kay??lar?? problemlidir. Yenilenip geli?tirilmesine zaman ?harcanmam??t?r.? Motor sonuna kadar halka ba?l?d?r, onun hizmetine ko?ulmu?tur; ama ba?l?l?k, ba?lant? kay??lar?n?n sa?laml???ndan ?ok ?zlem, inan? ve kararl?l?ktad?r, tutumdad?r. Bu motor da tekler. Kay?? atar ve sona gelinir. Sonun yeni bir ba?lang?? olmas? ayr? konudur. Che?lerin motor yolculu?u ku?kusuz bitmeyecektir. Olsa olsa, motorlar? zaferi garanti edecek t?re d?n??ecek, yenilenecektir.

T?rkiye?deki kare
Motorsiklet, kolay ula??l?rl???yla T?rkiye?de de ?kare?de yer al?r. Ama daha ?ok ba?lang??ta de?il, son karelerde.
?60?lar?n ikinci yar?s?nda, ?ncesinden mayalanm?? ?zellikle gen?lik hareketi patlam??t?r. Ba?lang??ta yine hareket vard?r. Hen?z motor yoktur. Gen?ler giderek artan kitleleriyle ortaya ??km??lard?r. Bu hareket, i??i ve k?yl?leri kapsayarak, motorsiklet olmayan ?motor? yola ??km??ken, K?ba?da da g?r?lm??t?r. Genel grevlerle ?rne?in. Orada tam denk d??m??t?r. ?Motor? yine haz?rl?ks?z, ?yedek par?as?z? yola ??km?? olsa bile, grev ve g?sterileriyle ayakta olan halk?n kendi hareketi kendili?inden sa?lay?vermi?tir ?volan kay??lar??n?n i?levselli?ini. Ba?lant?, kafa olarak ba?l? ve pratik olarak ba?lanma pe?indeki ?motor?la az-?ok kendili?inden ger?ekle?mi?tir. Ba?lanacak ?motor? aray???ndaki halk ve ba?lanmaya haz?r, ba?lanma u?ra??ndaki ?motor?, uygun ko?ullarda, ba?lant? ?nceden sa?lanmam?? olsa da, tarihte ender g?r?lebilecek bir somutlukla birbirine ba?lanm??t?r.
T?rkiye?deyse, hareket, ba?lang??ta kendi motorunu olu?turma s?reci ya?am??t?r. Simon Bolivar?? yoktur ?lkenin. Ortado?u bir yana, kendi ?lke halklar?n? birle?tirecek geleneksel bir birikimden mahrumdur. Ve halk?? devrimci ge?mi?i son derece k?r topald?r. Gen? hareket, kendi motorunu bu birikimsizlik i?inde yapmaktad?r. D?nem de uygun de?ildir. Latinleri ?motor? aray???na iten ko?ullar T?rkiye?de de ge?erlidir. Ve ?stelik s?nanm??, ?volan kay??lar?? sa?lam Bol?evik motorun ?tekerine ?omak? sokularak g?zden d???r?ld???, ?motor? olup olmad??? tart??malar?n?n ba? g?sterdi?i revizyonizmin egemenlik ko?ullar?nda Che?nin de bindi?i Latin motorlar? ?moda? olmu?, T?rkiye?yi de etkisi alt?na alm??t?r.

Ba?lar g?n?llerdedir
Gen?lik hareketi, ba?lant? kurmaya y?neldi?i i??i ve k?yl? hareketiyle birle?meyi denemeye ve bu alanda mesafe almaya ba?lad???nda, i?te, ?motor? aray???ndan uzak durulamaz olur. Kendi kendine ve hemen tamamen kendi prati?inden yararlanarak kendi motorunu geli?tirmekte ve buradan i??i ve emek?ilere, onlarla ba?lanmaya y?nelmekte olan gen?lik hareketinin fazlas?yla deneysiz ve birikimsiz, ama kitlelere ve hareketine pratik olarak ba?l? bu motoru, kendisini yetersiz g?rme ve yenileme e?ilimine girer. Hem ko?ullar dayat?r, hem harekete ve motoruna y?neltilen sald?r?lar.
Hem kendini koruma hem de hareketi ilerletme ve ?lkesini d?n??t?rme kayg?s?, art?k g?ndeme gelen iktidara giden yol aray???, geni?li?in motorunun y?n?n? darl???n motoruna g?n?ll? olarak ?evirmeye g?t?r?r. Sadece gen?lik kitleleri de?il, giderek daha ?o?alan halk kitleleri de, motoru motorlar? bilmeye e?ilim g?sterirler. Sempatilerinde, sahiplenmelerinde, y?celtmelerinde problem yoktur. Ama temel bir eksik kendisini dayat?r: Ba?lant? kay??lar? yoktur. Ba?lar g?n?llerdedir. Hem motorun kendisi hem de giderek b?y?yen motor ihtiyac?ndaki kitleler bak?m?ndan. Pratik ba?lar, asl?nda, istense ?ok kolay kurulabilir t?rdendir; ama zay?flad?k?a zay?flar. Motorun g?nl? y?cedir, halka can bedeli ba?l?l???nda en k???k p?r?z yoktur, ama i?ine kapand?k?a kapan?r.
??te bu hareketin, daha da ?ok motorunun sonuna ili?kin i?e kapanma d?neminde Che?ninkine benzer motorsikletleri g?r?r?z. T?rkiye?de birka? tanedir. Motor motorsikletlenmi?tir de. Yine, halka dair, en kolay ula??labilir, delikanl?ca ve hareketli ayg?t olu?u belirleyicidir. Deniz?le Yusuf?un alt?ndad?r biri. ?ark??la ve Gemerek?e kadar getirir onlar?. Kar k?? k?yamettir. T?pk? Che?nin yolculu?u gibi kolay ak?l al?c? de?ildir. Ancak ba? koymu? olmay? ?art ko?ar kullan?c?s?na. Ba? konmu?tur ve bu kez motorsikletlerden Deniz?in bindi?i ve Yusuf?un kulland??? yolun sonuna g?t?r?r, ba?lar?n? vermeye g?t?r?r binicilerini. Yusuf yaral?, ikisi ele ge?er; motorsikletleri Che?ninkinden sa?lamd?r, ama ?vefas?zl?k? etmi?tir.
Di?er motorsiklet, motorsiklet ustas? bir yolda??n?n d?meninde Sinan?? ise, Malatya?ya, k?ra, ?motor?a kat?lmaya getirir. Ba?lang?? gibidir. Ama asl?nda ?son? t?r?nden bir ba?lang??. Hareket halindeki, ama tekleme durumundaki, ??nk? ba?lant? kay??? ola?an?st? zay?f ?motor? ?abuk ar?zalan?r. K?ba?daki gibi ba?lant?y? kendili?inden kuracak elveri?lilikteki ko?ullar T?rkiye?de bulunmamaktad?r.
Kitle hareketi doru?una ??kt??? ?70 15-16 Haziran??ndan sonra d????e ge?mi?, son ka??n?lmazla?m??t?r. T?rkiye?deki motorsikletler son ?kareler?de yer tutmu?tur.
Mustafa Yal??ner
www.evrensel.net