G??zedelerin ortalama ayl?k geliri 332 YTL

G??zedelerin ortalama ayl?k geliri 332 YTL

Sa?l?k Emek?ileri Sendikas? (SES) Diyarbak?r ?ubesi?nin haz?rlad??? rapor, 1990?l? y?llarda ya?anan zorunlu g???n, g?? ma?durlar?nda yaratt??? travmay? ?arp?c? bir ?ekilde g?zler ?n?ne serdi.


Sa?l?k Emek?ileri Sendikas? (SES) Diyarbak?r ?ubesi?nin haz?rlad??? rapor, 1990?l? y?llarda ya?anan zorunlu g???n, g?? ma?durlar?nda yaratt??? travmay? ?arp?c? bir ?ekilde g?zler ?n?ne serdi. Rapora g?re, 1 veya 2 odal? evlerde yakla??k 9 ki?i ya?ayan g??zedelerin ortalama ayl?k geliri 332 YTL. A??r? stres, sosyal izolasyon, k?lt?rel ?okla kar?? kar??ya kalan g??zedeler, ya?ad?klar? yabanc?la?madan dolay?, ?zg?veninde azalma ve ama?lar?n? ger?ekle?tirememe kayg?s?na b?r?n?yor.
SES Diyarbak?r ?ubesi?nin haz?rlad??? ?Diyarbak?r Raporu?nda ?at??mal? ortamla birlikte ba?layan g?? olgusunun yaratt??? travmaya dikkat ?ekildi. Raporda, 1987-2002 y?llar? aras?nda Bing?l, Diyarbak?r, Elaz??, Hakkari, Mardin, Siirt, Tunceli ve Van illerinin Ola?an?st? Hal (OHAL) kapsam?na al?nmas?yla, resmi rakamlara g?re 378 bin ki?inin, sivil toplum kurulu?lar?na g?re ise 1.5 ile 3 milyon aras?nda n?fusun g??ten etkilendi?i belirtildi. Raporda, 1990?l? y?llar?n ba??nda ba?layan g???n 1990?l? y?llar?n sonuna kadar s?rd???, g?? nedenlerinin ba??nda, k?y bo?altmalar? ile can g?venli?inin geldi?i belirtildi.
?Belirsiz bir yolculu?a zorland?lar?
G?da ambargosu, yayla yasa??, tar?m ve hayvanc?l???n durma noktas?na gelmesi sonucunda ekonomik ??k?nt? ve ?at??malar?n yaratt??? psikolojik bask?lar?n da g??? tetikledi?ine dikkat ?ekilen raporda, PKK?nin lojistik kaynaklar?n?n kurutulmas? gerek?esiyle, koruculu?u kabul etmeyen k?yl?lerin, bir ile 10 g?n aras?nda t?m malvarl?klar?n?, ev ve e?yalar?n? b?rakarak, belirsiz bir yolculu?a zorland?klar?na dikkat ?ekildi.
TBMM b?nyesinde konuyu ara?t?rmak ?zere kurulan komisyonun haz?rlad??? rapora da yer verilen SES raporunda, 3 bin 428 yerle?im biriminin tahrip edildi?i ya da bo?alt?ld??? hat?rlat?ld?. Diyarbak?r?da yap?lan baz? anketlere de de?inilen raporda, y?zde 3??n?n anadilinin T?rk?e, y?zde 97?sinin anadilinin K?rt?e oldu?u belirtildi.
?Endi?eli bir ruh haline b?r?n?yorlar?
G?? sonras? geli?en sorunlara yer verilen raporda, g?? ma?durlar?n?n a??r? stres alt?nda oldu?u, sosyal izolasyon, k?lt?rel ?ok, k?lt?rel de?i?ime maruz kald??? kaydedildi. Raporda g?? ma?durlar?n?n ya?ad??? stres 4 ana ba?l?k alt?nda topland?. Buna g?re g?? ma?durlar? yo?un bir yaln?zl?k duygusu ya??yor. Ayr?ca, toplumdan uzak durma, topluma yabanc?la?ma, ?zg?veninde azalma ve olumlu ili?kiler kurmada zorlanma gibi sorunlarla da kar?? kar??ya kal?yor. Rapora g?re bu sorunlar, k?lt?rel ?oka neden oluyor. K?lt?rel de?i?iklikler sonucu uyum sorunu ya?ayan g?? ma?durlar?, ?zerine d??eni yapmama psikolojisinden dolay? endi?eli ve ilintili bir ruh haline b?r?n?yor, ayr?ca ama?lar?n? ger?ekle?tirememe kayg?s? ya??yor.
S?k rastlanan hastal?klar
SES?in raporuna genellikle Aziziye, G?rdo?an, Ben u Sen, Fatihpa?a mahallelerinde ikamet eden g??zedeler, halen elektrik, su, kanalizasyon gibi hizmetlerden mahrum ya??yor. G??zedelerin ikamet etti?i evlerin y?zde 12?sinin tek odal?, y?zde 60??n?n ise 2 odal? oldu?una dikkat ?ekilen raporda, bu evlerde ortalama 6 ile 9 ki?inin ya?ad??? kaydedildi. Raporda baz? evlerde 20 ki?inin ya?ad??? da belirtildi. Raporda, sa?l?ks?z ya?am ko?ullar?ndan dolay? g?? ma?durlar?n?n k?zam?k, ishal, solunum yolu enfeksiyonlar?, t?berk?loz, meningoksik, menenjit, tifo ve hepatit gibi hastal?klara s?k?a yakaland???na i?aret edildi. Raporda, hastal?klar?n?n ba?l?ca nedenleri de, beslenme yetersizli?i, bar?nma ko?ullar? ve yetersiz hijyen olarak s?raland?. Raporda, ailelerin y?zde 10?unun SSK, y?zde 2?sinin Emekli Sand???, y?zde 2?sinin Ba?-Kur, y?zde 77?sinin ise ye?il kart ile tedavi oldu?u belirtildi. G??zedelerin ya? ortalamas?na da de?inilen raporda, y?zde 74??n?n 30 ya? alt?nda, y?zde 46?s?n?n 14 ya? alt?ndaki ?ocuklardan olu?tu?u, ortalama ekonomik gelirin ise 332 YTL oldu?u vurguland?.
Erkek ?ocuklar okutuluyor
Kad?nlar?n okuma yazma oran?n?n erkeklere g?re daha d???k oldu?una dikkat ?ekilen raporda, okuma yazma bilmeyen kad?n oran? y?zde 45, erkek oran? ise y?zde 15 olarak belirtildi. Ekonomik nedenlerle ?ocuklar?n? okula g?nderemeyen ailelerin, erkek ?ocuklardan yana tercih kulland???na dikkat ?ekilen raporda, ailelerin y?zde 24??nde, 14 ya??n alt?ndaki ?ocuklar?n ailenin ge?imine katk?da bulundu?u ya da ge?imi sa?lad???na i?aret edildi. 8-15 ya? aras?ndaki k?z ve erkek ?ocuklar?n?n ??p (ka??t metal cam) toplam?n?n yan? s?ra, ayakkab? boyama, buz satma, el arabas?yla y?k ta??ma, tatl? ve mendil satma gibi i?ler yapt??? ve bu i?lerden g?nl?k 3-5 YTL kazan? elde ettikleri belirtildi. Raporda sokakta ?al??an ?ocuklar?n say?s?n?n tam olarak bilinmedi?i, resmi rakamlara g?re bu oran?n 10 bin, sivil toplum ?rg?tlerine g?re ise 20 bin oldu?u ifade edildi. (Diyarbak?r/D?HA)
Esen Alata?
www.evrensel.net