BAYKU

BAYKU

  • Ge?en hafta i?imden y?kselen dayan?lmaz bir istek ile yeniden Gorki okumaya ba?lad?m. Ortaokul y?llar?mda okudu?um kitaplar? yerinden ??kartt?m. Bir k?sm? epeyce y?pranm??. Neden bilmem, i?imden Klim Samgin?in Hayat? ile ba?lamak geldi


    Ge?en hafta i?imden y?kselen dayan?lmaz bir istek ile yeniden Gorki okumaya ba?lad?m. Ortaokul y?llar?mda okudu?um kitaplar? yerinden ??kartt?m. Bir k?sm? epeyce y?pranm??. Neden bilmem, i?imden Klim Samgin?in Hayat? ile ba?lamak geldi. Gorki okumalar?mda sonlarda yer alan bir kitap oysa, lise y?llar?n?n ba??nda okumu?tum o kitab?. ?lk Gorki kitab?m Ana?yd?. Yanl?? an?msam?yorsam, Ankara Sanat Tiyatrosu?nu Kartal Belediye Sinemas??ndaki bir turnesinde ilk kez izledi?im oyun da ?Ana? olmu?tu. May Yay?nlar??ndan 1971?de bas?lm?? ?Ana?, ben de ayn? y?l al?p bir g?nde, anla??lan soluksuz okumu?um. Tam da bu g?nlere denk geliyor, 36 y?l ?ncesinden. Oysa gene o y?l?n yaz ba??nda beni bir haftal???na odama kapatan Dostoyevski?nin Budala?s?yd?. B?t?n bir yaz? insanlardan ka?arak ve alabildi?ine mutsuz, umutsuz ge?irdi?imi an?ms?yorum. Odama temelli kapatm??t? beni Dostoyevski de, ancak Gorki ba?arm??t? beni yeniden insan i?ine ??kartmay?. Sonra da ?yle kald?m insanlar?n aras?nda zaten, umudumun en b?y?k pay? Gorki?nin olmu?tur, ard?ndan gelenler olsa da. ?imdi yeniden elime ald???mda, belki ?zerinden ge?en y?llarla unuttu?umdan, ya da o zaman gen?likte yaz?lan ?ns?zleri okuma sabr? g?steremedi?imden, kim bilir, Nina Gourfinkel?in Gorki ?zerine yazd?klar?n? ?yle keyifle okudum, ?ylesine denk d??t? ki ilk gen?lik y?llar?m?n de?i?imi ile y?zy?l ba?? Rusya?n?n ak?beti. Gourfinkel?in, Dostoyevski?nin; Rusya?n?n karanl?k y?z?, ge?mi?i oldu?unu anlatan sat?rlar?, benim o i?e d?n?k yaz?m? anlat?yordu sanki. Yeni, devinen, umut dolu de?i?ime yelken a?an Rusya ile birlikte ben de umuda, de?i?ime d?n?p y?z?m?, d?nyay? insanl?k de?erlerinden yana de?i?tirmeye kollar? s?vam??, kollar? ?oktand?r s?val? olanlar?n aras?na kat?lm??t?m. Otuz y?ldan fazla zaman ge?mi? aradan, neden ?imdi ayd?nlar? anlatt???, kimi sert ele?tiriler y?neltti?i kitab?yla ba?lad?m yeniden okumaya, bilemiyorum. Belki bir ?zele?tiri gereksinimi duydu?umdand?r. Yan?m?zda, y?remizde bitip t?kenmeyen ?iddete, d???ncelerinden ve s?ylediklerinden yarg?lan?p ceza alan insanlar?m?za yeterince m?dahil olamad???mdan k?z?yorumdur belki de kendime. D???nd???n? s?ylemenin su? say?lmas?n? sa?layan ve ?stelik bunu 2005 y?l?nda gururla savunup kar??m?za ??kartan yasa yap?c?lardan, bu maddeyi kullanarak insanlar? cezaland?ran uygulay?c?lara yeterli yan?t? birlikte verememenin ac?s?, bu yan?t? dilinin ucunda ta??y?p da, yan yana y?r?me becerisini g?sterememenin utanc? d???rm??t?r akl?ma belki de. Doris Lessing?in Nobel Edebiyat ?d?l??n? almas? da d?rtm??t?r bir yerlerden. ???inde Ya?amay? Se?ti?imiz Hapishaneler?i ile tan??m??t?m Doris Lessing ile, tam 20 y?l ?nce. Nobel ?d?l? ald??? haberi ?zerine ?You are damned, we are saved?i yeniden okudum. Rodezya?daki bir avu? beyaz?n siyahlara y?nelik o de?i?tirilemez, kar?? ??k?lamaz ayr?mc?l??? denk d??t? belki bu topraklarda ya?ad?klar?m?za. T?rk?e?de de yay?nland? ?ok sonra, ama makalenin T?rk?e ba?l???n? bilemiyorum, ?evirisi farkl? olabilir, beni ba???lay?n ben ?siz lanetli, biz ayr?cal?kl?? diye ?evirebiliyorum ancak. San?r?m bu s?ra pe? pe?e bir okuma yapman?n zaman? geldi. Belki de hep birlikte Dostoyevski ile ba?lay?p, d?n?p de kendimize, i?erilerde bir yerlerde b?y?tt???m?z korkun? y?z?m?ze bakmal?, sonra yaratt???m?z hapishaneleri fark edip, ard?ndan umuda yolculuk yapmal?y?z Gorki ile.
    Orhan Pamuk soluksuz okudu?um yazarlardan biri, ancak edebiyat?n ya?am?nda nas?l vazge?ilmez bir yeri oldu?unu anlatt???nda hissetti?im yak?nl??? anlatamam. Anlatmak isteyip de, anlatamad?klar?m?, d???n?p de dile getiremediklerimi insanlarla payla?abilmeyi edebiyata, o her biri di?erinden de?erli g?zelim yazarlara bor?luyum. Bug?n de bana yol g?sterdikleri, d???ncelerimi berrakla?t?rabilmeme yard?m ettikleri i?in her birine ??kran duyuyorum.
    Toplumsal payla??mlar?n ilknotlar?d?r onlar.
    ?ebnem Korur Fincanc?
    www.evrensel.net