Yirmi filmi el ?abuklu?uyla yok ettiler

Yirmi filmi el ?abuklu?uyla yok ettiler

??nk? bir y?netmene bu j?rideki insanlardan biri filmini izlemedi?ini bile itiraf etmi?. Ben de bu noktada soruyorum; acaba ka? film izlendi ve kimler, bu filmlere ka? oy verdi? Bunlar? bilmeye hakk?m oldu?unu d???n?yorum. Benim filmimin elenmesine gelince; ?ncelikle her y?netmen gibi gururumun incindi?ini s?yleyebilirim.


Kuledibi?nde bir apartman dairesinde 13 g?n gibi k?sa bir s?re i?inde ?Ara? isimli filminizi ?ektiniz. Bu dairede ya?ayan, birbirlerinden ne ya?arlarsa ya?as?nlar ayr?lamayan 4 arkada??n hikayesi bildi?imiz kadar?yla. Film i?in verdi?iniz bir r?portajda ?Rahats?z edici bir film? diyorsunuz ?Ara? i?in. Bu rahats?z edicilik filmin neresinde?

Bir kere ben bu filmle ?imdiye kadar T?rk sinemas?nda pek s?ylenmemi?, de?inilmemi? bir ?eyi anlatmaya ?al???yorum. Rahats?z edicili?e gelince, benim filmler stil-?slup itibariyle bir rahats?z edicilik bar?nd?r?yor. ?rne?in 9?da sans?rl?k hi?bir durum yoktu, fakat izleyiciler rahats?z edici buldu ?slubu itibariyle. Bu film de s?ylemek istedi?i ?eyi esirgemeyen bir film, ?slubu da ilk anda hemen kabul edilemeyecek bir ?slup diyebilirim.

Biz asl?nda bundan ?nce ?Sultan Mutfakta? y? bekliyorduk. Ama birden kar??m?za ?Ara? ile ??kt?n?z. Bu s?rpriz maddi imkans?zl?klarla m? ilgiliydi yoksa ba?ka sebepler de var m??

Ben genelde bir derdim oldu?u i?in film yap?yorum. Bu filmin hikayesi de kafamda uzun zamand?r vard?. Yakla??k 10 y?ld?r d???n?yordum ve ancak ge?en sene yazabildim. Sultan Mutfakta?ya gelince... Erteleme sebebim b?t?esini hen?z kar??layamam?? olmam. Bu da ?ok yapmak istedi?im bir film, ancak dedi?im gibi pahal? bir film ve benim g?c?m olmad??? i?in yapamad?m. Film ?ngiltere?de ge?iyor; ?nceleri ?ngiltere?de bir yap?mc? ile ?al??t?m. Ancak bana senaryoyu yedi kez de?i?tirtti?i i?in onunla ?al??maktan ve senaryoyu o haliyle ?ekmekten vazge?tim. Ara?n?n ?ne ge?mesinin sebebi ise kendi imkanlar?mla yapabilece?im bir film olmas?.

Ara ?masrafs?z? ama ?olayl?? bir film. Antalya Film Festivali?ne yollad?n?z ve gerek?esiz olarak ?n j?ri taraf?ndan se?ilmedi. Bas?nda okuduklar?m?z d???nda bu s?reci biraz da sizden dinleyelim istiyorum. Nedir bu Antalya meselesi?

Antalya?daki benim temel derdim ve rahats?zl???m, festivalde yap?lan ?n elemenin yanl?? ve haks?z bir ?ekilde yap?l?yor olmas?yd?. Y?netmelikte bir ?n eleme yap?laca?? yaz?l?yd?. Ben de her festivalde b?yle teknik ?n elemelerin yap?ld???n? bilerek filmimi g?nderdim. Ancak daha sonra anlad?m ki yap?lan ?n eleme teknik de?il, tamamen ?sanatsal? bir elemeymi?. Dedi?im gibi her festivalde b?yle bir ?n eleme yap?l?r, ancak yap?lan elemenin kriterleri tamamen tekniktir. Yani filminiz uzun metraj m? k?sa m?, 35?e aktar?lm?? m? ya da sesi nas?l, bunlara bak?l?r. Bu festivalde ise filmleri neye g?re se?tikleri belli olmayan bir kurul var ve kimse bu kurulun kimlerden olu?tu?unu bilmiyor. As?l itiraz?m bu noktadayd?. Ben de ge?en sene bu zamanlar Dubai Film Festivali?nin ?n eleme b?l?m?ndeydim. Ama festivale kat?lan t?m y?netmenler j?rinin ?zge?mi?lerini, kimlerden olu?tu?unu biliyordu. Filmleri izleme s?recimiz gayet kat? ve disiplinliydi. Biz o festivalde t?m j?ri ?yeleri olarak filmleri e?it ko?ullarda seyrettik ve karar?m?z? ?yle verdik. Antalya Film Festivali?nde uygulanan sistemin ise tamamen hastal?kl? oldu?unu ve bunun da bu i?in ba??ndaki insan?n hastal?kl? olmas?yla ilgili oldu?unu d???n?yorum. Bu sisteme demokratik ve ?effaf bir sistem denilmesi imkans?z. Ben ?imdi merak ediyorum; kimlerden kurulu oldu?unu bilmedi?imiz bu j?ri, se?ilen filmlerin ka? tanesini izledi? ??nk? bir y?netmene bu j?rideki insanlardan biri filmini izlemedi?ini bile itiraf etmi?. Ben de bu noktada soruyorum; acaba ka? film izlendi ve kimler, bu filmlere ka? oy verdi? Bunlar? bilmeye hakk?m oldu?unu d???n?yorum. Benim filmimin elenmesine gelince; ?ncelikle her y?netmen gibi gururumun incindi?ini s?yleyebilirim. Benim d???mda elenen yirmi filmin hi?birinden bu konuda bir ses ??kmad?. Bence onlar da ya kendilerine g?venmiyorlar ya da filmlerine. Ben bir kere filmime g?veniyorum, iyi bir film oldu?una ve b?yle bir uygulamay? hak etmedi?ine inan?yorum. Bu i?in ki?isel taraf?. Bir de toplumsal taraf? var bu meselenin. Y?lda 33 filmin se?ildi?i ve bu kadar k???k ?l?ekte bir festivalde ?n eleme yap?lmas? zaten mant?ks?z. Bunu daha ?nce Ali ?zgent?rk de dile getirdi. Kan?mca Antalya ?ap?nda bir festivalin kendi ?lkesinin filmlerine sanatsal bir kota koyuyor olmas?, her ?eyden ?nce b?y?k bir ay?pt?r. ??nk? bu festival T?rk filmlerini desteklemek i?in kurulmu? bir festival.

Peki, bu ?n eleme mant???n?n Cannes ile kar??la?t?r?lmas?n? nas?l buluyorsunuz?

Say?n Atilla Dorsay bu durumu Cannes ile k?yasl?yor ama Cannes, bence bu durumda k?yas kabul etmiyor. ??nk? zaten kendini kan?tlam?? elli k?sur y?ll?k bir festivalden bahsediyoruz ve bu festivale her y?l d?nyan?n her yerinden binlerce film kat?l?yor. Buna ra?men Cannes?da yine her b?l?m?n belli bir k?rat?r? var ve bu elemeleri onlar yap?yorlar. K?sacas? Cannes?a imrenebilirsiniz ama bu durumla ilgisi oldu?unu d???nm?yorum. Ben Antalya?ya ba?vururken Genco Erkal??n, Zeki Demirkubuz?un ve Cem Y?lmaz??n o j?ride oldu?unu biliyordum. Filmimi g?venilir oldu?una inand???m bu insanlara yollad?m. Ama ismini hi? bilmedi?im di?er j?ri ?yeleri benimle beraber yirmi filmi el ?abuklu?uyla yok ettiler. Bence bu yirmi filme ve daha da ?nemlisi T?rk sinemas?na ?ok b?y?k hakaret edildi.

Bu konuda meslek birliklerinden ya da bireysel olarak oyuncu ve y?netmenlerden herhangi bir destek ald?n?z m??

Bir s?r? insan aray?p ?ok ?z?ld???n?, bunun bir skandal oldu?unu s?yledi ama s?rece y?nelik toplu bir ses ??karacak bir ad?m at?lmad?. Bu olsayd? bence bu ?n eleme durumu bir ?ekilde ortadan kald?r?labilirdi. Ben bu j?ride olsayd?m, ki olabilirdim de, benim be?enimi k?s?tlayacak b?yle bir ?n j?riyi kabul etmezdim. Filmleri be?enip be?enmemek zevkle ilgilidir ama bu, ?n elemeden tamamen farkl? bir durumdur. Mesela Atilla Dorsay benim bug?ne kadar be?enilen ve izlenen hi?bir filmimi be?enmedi. Teyzem?i be?enmemi?ti, 9?u da ayn? ?ekilde. Ben ?imdi d???n?yorum; demek ki bu filmlerim de festivale kat?lsayd?, onlar da se?ilemeyecekti. Ama iyi ki ?yle olmad? ve bug?n Teyzem benim en ?ok sevilen filmim, 9 ise Oscar?da T?rkiye?yi temsil etti.

B?yle bir ?n eleme j?risinden di?er y?netmenlerin haberi var m?yd??

Haberi olan birka? y?netmen vard?. Bunlar?n aras?nda tan?d?klar?m da vard?. Yar??mada bir y?netmen zaten T?RSAK?ta bunlar konu?ulurken oradaym??. Ama ben sinema ?evresi ile i? i?e ya?ayan bir adam olmad???m i?in bunlar? bilmiyordum. Bunlar? bilen y?netmenin de filmi se?ilmedi ve bu durumu ona s?yledi?imde, ?z?nt?s?n? i?inde ya?ad???n? s?yledi. Ben b?yle bir durumu bilseydim ba?tan kat?lmazd?m ve filmimi de b?yle tehlikeli bir s?recin i?ine sokmazd?m. ??nk? bir s?r? filme haks?zl?k edilece?i ba?tan ortada. K?sacas? biraz da paranoyak?a bakarsak, bu insanlar?n kendi istedikleri filmleri se?mek i?in b?yle demokratik bir k?l?f haz?rlad?klar?n? s?ylemek m?mk?n.

Desenize bu durum tam Kafka hikayelerindeki gibi...

Evet, aynen ?yle ve bu ancak bir diktat?rl?kte olabilecek bir uygulamad?r. Bu ya?anan olayda bende en ?ok ??phe uyand?ransa, o insanlar?n isimlerini bunca olaya bu kadar su?lamaya ra?men h?l? a??klamam?? olmalar?. Yap?lacak en do?ru ?ey, bu insanlar?n isimlerini ve hangi filme ka? oy verdiklerini a??klam?? olmalar?yd?. Bunu da yapmad?lar ve bence yapmayacaklar da. Beni as?l rahats?z eden bu. Durumu mahkemeye ta??sam eminim ki kazan?r?m ama avukata yat?racak ne param ne de enerjim var.

Antalya?n?n biraz d???na ??karsak ?stanbul ve yurtd???ndaki festivalleri yak?ndan tan?yan bir y?netmensiniz. Bu olaydan sonra bir kar??la?t?rma yaparsak T?rkiye?deki festivaller konusunda nas?l bir tablo ??k?yor sizce?

Bence T?rkiye?de ?stanbul Film Festivali uluslararas? sayg?nl?k a??s?ndan Antalya?ya g?re daha g??l? bir festival. Antalya?n?n g??l? taraf? ise y?llar?n T?rk filmi festivali olu?u ve i? piyasadaki herkesin orada bulu?mas?. Yap?lan bu ?n eleme ile de bir?ok filmi bu pazar?n d???nda tutmalar? bence ?ok b?y?k bir hata. Bu durum filmlere prestij a??s?ndan bir ?ey yapmasa da parasal a??dan b?y?k zarar verebilir. Antalya i?in ?a?a ve g?steri? k?sm?na ?nem verirken, duruma sadece ticari bak?yor.

Peki, bu ya?ananlardan sonra Ara filmi nerelere gidecek, neler yapacak ve ?u an film ne durumda?

Antalya meselesinden ?nce ?Ara? tam bitmek ?zereydi, st?dyoda ?ok az bir i?i kalm??t?. Fakat Antalya olay? patlay?nca arkamdan gelen filmlere yer a?mak zorunda kald?m. Film 35mm?ye aktar?ld? ama kopyas? bas?lmad?. Ama g?nderebildi?im b?t?n festivallere yollayaca??m. ?ncelikle ?n?mde ?stanbul Film Festivali var. Ondan sonra yeti?irse Berlin ve Rotterdam?a yollamay? d???n?yorum.

Ben bu son ya?anan olaylar?n T?rk sinemas?nda ele?tiri ve ele?tirmen kavramlar?n? da sorgulatan bir duruma yol a?t???n? d???n?yorum. Siz bu konuda ne d???n?yorsunuz?

Ben sevdi?im ve takip etti?im birka? ele?tirmen d???nda T?rkiye?de ele?tirmenden ?ok ?sinema gazetecisi? oldu?unu d???n?yorum. Onlar?n da baz?lar? hayli sorumsuz davran?yor. Bence ele?tirmenlik sorumluluk ister ve sadece karalamak ?zerine ele?tiri yaz?lmamal?. T?rk sinemas? zaten zor ko?ullarda i?leyen bir sinema ve Amerikan sinemas?n?n ko?ullar?nda ele?tirilmeyi hak etmiyor bence. Daha destekleyici olmasa da daha anlay??l? olunmas? gerek. T?rk Filmi diye illa torpil ge?ilmesi de gerekmiyor ama ele?tirmenin belli bir sorumlulukla hareket etmesi gerekir.

Yeni bir senaryo ya da projeniz var m??

Sultan Mutfakta?n?n d???nda ismini ?imdi a??klayamayaca??m bir edebiyat uyarlamas? var. Bug?nlerde onunla u?ra??yorum.

Umar?z di?er filmleriniz ba?ka sorunlar ya?amaz ve yollar? a??k olur...

Ben bu durumun ?yle b?y?k bir sorun oldu?unu d???nm?yorum. Benim filmime inanc?m h?l? sa?lam, ancak T?rk sinemas?na olan inanc?m sars?ld? diyebilirim. Ancak insan? yine yazmaya iten b?yle haks?zl?klard?r bence. Beni as?l ?zen, herkese bu haks?zl??? ?ok a??k bir ?ekilde s?ylememe ra?men ancak o zaman anlamalar? ama verdikleri cevap ?Olmu? bitmi? ne yapal?m?dan ?teye gitmiyor. O y?zden herkese baya?? k?rg?n?m. ?nceden k?zg?nd?m. ?imdi k?rg?n?m... (?stanbul/EVRENSEL)
Ani Ceylan Hazinedar
www.evrensel.net