SADEDE GELEL?M

SADEDE GELEL?M

  • T?rk Sil?hl? Kuvvetlerinin Irak topraklar?nda PKK'y? vurma ihtimali, bir?ok insan? bunun daha b?y?k bir b?lgesel yang?na yol a?mas? endi?esine sevk etmektedir


    T?rk Sil?hl? Kuvvetlerinin Irak topraklar?nda PKK'y? vurma ihtimali, bir?ok insan? bunun daha b?y?k bir b?lgesel yang?na yol a?mas? endi?esine sevk etmektedir.
    ??yle sakin oturup biraz tefekk?r etti?inde olay?n ne kadar acayip oldu?unun, insan fark?na varmaktad?r.
    Bu sat?rlar?n yazar? hasbelkader on iki y?l ?nce Birle?mi? Milletlerin bir te?kilat?nda ge?ici bir g?revle gitti?i ?svi?re'nin Cenevre kentinde bir s?re ikamet etti. ?svi?re'nin ilgin? manzaras? da?lar? de?il, etnik yap?s?d?r. ?lkede bir?ok dil konu?ulmaktad?r. ?? resmi dili vard?r: Almanca, Frans?zca, ?talyanca. Ba?kent Bern ?ehri Almanca leh?eleri konu?ulan b?lgededir. Yani bu ?lkede resmi yaz??malarda ?? dilden biri kullan?labilir.
    ?svi?re banknotlar?nda banknotun de?eri ?? de?il, d?rt dilde yaz?l?d?r. Bunlardan ??? resmi dil, biri de resmi dil olmamakla beraber bir az?nl???n konu?tu?u ba?ka bir dildir.
    Her b?lgede levhalar o b?lgenin dilinde yaz?l?d?r. Ancak demiryolu, PTT gibi ?lkeyi kapsayan hizmetlerde levhalar, i?aretler ?o?u zaman Almanca ve Frans?zca yaz?l?d?r. Yer varsa ?? dilde de olabilir.
    Cenevre'ye giden bencileyin Anadoluluyu ?a??rtan (ve g?ptaya sevk eden) bir hususu daha zikretmek gerekir. Kent ?? taraftan Fransa ile ?evrilidir. ?? y?nde kentin s?n?r?n? a??nca Fransa'ya girilir. Nas?l girilir? Oniki y?l ?nce Fransa'ya uzanan caddelerde s?n?r denilen yerde g?mr?k karakolu ve g?mr?k memurlar? vard?. Memurlar sadece ge?en arabalarda ?arap ve et mamulleri naklini denetlemeye ?al??makta idiler. Yaya ge?enlere bakmazlard? bile. Ancak kentin kuzeyinde baz? kenar mahalleden Fransa?ya uzanan tenha k?y yollar?nda g?mr?k falan da yoktu. Bu gibi yollarda, hi?bir polis veya g?mr?k memuru dahi g?rmeksizin, elini kolunu sallaya sallaya s?n?r? ge?mek m?mk?nd?.
    Fransa ve ?svi?re d?nya kapitalizminin merkezini te?kil eden birer ?lkedir. Bu ?lkeler y?zy?llarca az geli?mi? ?lkeleri ticaretle ve yat?r?mla s?m?re s?m?re y?ksek refaha ermi?; bu sayede kendi i?lerinde s?n?f kavgas?n? yumu?atm??, kendi i?lerinde ve birbirileriyle etnik kavgalara da son vermi?tir.
    Ortado?u'da ise ABD, Frans?z, ?ngiliz vs. emperyalizminin yaratt??? sorunlar sebebiyle T?rkler, Araplar, K?rtler, Farslar, Ermeniler birbirinin (ve hatta Araplar kendi aralar?nda) birbirini bo?azlaman?n rama??nda ya?amaktad?r. Bu sorunlar?n ba??nda ulus devletler, bunlar?n ay?r?mc? ideolojileri ve bunlar?n bug?nk? s?n?rlar? gelmektedir. Ulus devletler kapitalizm ?a??nda burjuva s?n?f?n?n eseridir.
    19. y?zy?la kadar Osmanl? Devletinde etnik (milliyet esasl?) kavga m? oldu? Haydi gayrim?slimleri bir yana koyal?m; 16. y?zy?l ba?lar?ndan 20. y?zy?l?n ba??na kadar T?rkler, K?rtler ve Araplar d?rt as?r nas?l beraber ya?ad??
    Cevab? basit: Osmanl? Devleti, vergisini toplad??? s?rece dinsel ve etnik gruplar? kendi i?lerinde serbest b?rakmakta, kimsenin konu?tu?u dile kar??mamakta, ibadetine m?dahale etmemekte idi. ?yle ki, devletin vergileri a??rla?t?rt??? d?nemlerde M?sl?man ve H?ristiyan tebaa kafas? k?zd???nda, devlete hep beraber isyan etmekte idi. Devletler bir 'milleti' temsil etmezdi; me?ruiyetin temeli millet de?ildi. Devlet, tebaan?n bir ?ekilde me?ruiyetini kabullendi?i bir hanedana itaat ile ayakta dururdu.
    Etnik ay?r?mc?l?k, milliyet?ilik insanl???n uzun tarihinin ?ok yak?n bir k?sa d?neminde ortaya ??km?? taze bir hastal?kt?r. ?nsan?n insan? s?m?rmesine dayanan kapitalizm, elbette ki s?m?r?lenleri birbirine d???recek, d??man edecekti. Bu k??k?rtma i?in de gerekli ideolojileri ?retecektir. Bu ideoloji sadece T?rkiye'de de?il, b?t?n b?lgede etkilidir.
    Kapitalizm Cenevre ile ?stanbul aras?ndaki refah u?urumunu yaratm?? olmasa, ve ?stanbul ile Y?ksekova aras?ndaki refah u?urumunu da yaratm?? olmasa, T?rkiye'nin do?usu ve g?ney s?n?r?, asker? y???nak b?lgesi olmak yerine eskiden oldu?u gibi milliyetlerin ?at??may?p kayna?t??? bir b?lge olabilirdi. Belki s?n?r bile olmazd?. ?nsanl???n ilk defa tar?m yapmaya ba?lad??? bu ?ok eski medeniyet b?lgesi, bu b?lgenin halk? ?imdiki etnik barbarl??a (?st kimlik ?u idi, alt kimlik bu idi, resmi dil ?u idi, ana dil okutulmazd? kavgalar?n?n garabetine) m?stahak m?d?r? Elbette ki de?ildir. Sorunu g?rebilmek i?in ?nce basireti ba?layan ve akl? dumura u?ratan ideolojileri kafalardan atmak gerekmektedir.

    * Teknik bir aksakl?k nedeniyle yazar?m?z?n d?n yay?mlanmas? gereken yaz?s?n? bug?n yay?nl?yoruz. Okurlar?m?zdan ve yazar?m?zdan ?z?r dileriz.
    Cem Somel
    www.evrensel.net