asya pasifik

asya pasifik'te bu hafta

d?nden bug?ne k?hne burma -2


Ayaklanmalar? bast?rmak i?in Burma cuntas?, en hafif ?nlem olarak, rahiplerin elbiselerini elinden al?yor; en a??r ?nlem olarak ise, bir ordu i?in olabilecek en basit ??z?m? kullan?yor: Topluk?y?m.
Bir yandan da, ajanlar?n?n kafas?n? kaz?t?p rahip elbisesi giydirip, harekette kar???kl?k ??karmak ?zere, ger?ekten rahiplermi? gibi halk?n aras?na da??t?yor. Ayn? bi?imde, 12 Ekim 2007?de cunta, halk? zorla alanlara doldurarak, h?k?met yanl?s? bir g?steri d?zenletti. Kat?lmayanlar, i?lerinden at?lmakla tehdit edildiler; buna kar??n, kat?l?m yine de d???kt?.
?te yandan, 1988 Topluk?y?m??n?n temel oyuncusu olan Burma Ordusu ile 2007?deki Burma Ordusu aras?nda b?y?k farklar var: Bir kere, s?n?fsal olarak, 2007?deki ordu, daha bir k?yl? ve genel olarak daha fazla halk tabanl?d?r, ??nk? 1988?den sonra, ordudaki asker say?s? art?r?ld?. ?Asker say?s?n?n art?r?lmas??, ordunun s?n?fsal taban?n?n daha ?ok halkla?mas? ve k?yl?le?mesi anlam?na geliyor. Bug?n Burma Ordusu, 400 bin askeriyle, asker say?s?nda d?nyada 12. s?rada.
Ordu askerlerinin aileleri k?ylerde ya??yor ya da kentlerdeki yoksul kesimdenler. Dolay?s?yla, ?lkedeki ekonomik bunal?mlar, alt d?zeydeki onbinlerce askeri do?rudan etkiliyor. Bu nedenle, ordu i?inde alt ve ?st d?zeylerde, halktan yana tav?r al?p ?Vur!? emrine uymayan ve istifa eden askerlerin say?s? art?yor. Ayr?ca, 1988?deki ordu, az?nl?klar? topluca yok etme siyasas? i?erisinde, topluk?y?m deneyimi kazanm??t?; 2007?deki ordu ?yelerinin ise bir (d???k yo?unluklu) sava? deneyimi yok.
27 Eyl?l 2007?de, halka rasgele ate? a?an cunta g??leri, Japonyal? foto?raf??-muhabir Kenji Nagai?yi de i?ermek ?zere, 9 ki?iyi ?ld?rd?ler. Kenji?nin ?l? bedeni ve kameras?, d?nya bas?n?nda b?y?k yank? uyand?rd?. Cunta, art?k Burmal? olsun olmas?n, ?zellikle kameral?lar? hedef al?yordu.
Her ?eye kar??n, ?e?itli eylem ve k?y?m g?r?nt?leri, yasakl? a?ba?dan (internet) kamuoyuna ula?t?. Gelen bilgiler aras?nda, yaral? rahiplerin, cunta g??lerince, Budac? ?l?yak?mevlerinde (krematoryum) diri diri yak?ld??? haberleri var.
Uluslararas? arenada, Burma?n?n cuntas?n?, ?in ve Rusya destekliyor. Cunta, halka ate? a?arken, ?in ve Rus yap?m? silahlar kullan?yor. ?e?itli kurulu?lar ve ki?iler, ?in?in Burma ?zerindeki b?y?k etkisini bildiklerinden, ?in?in Burma?daki ayaklanmalar?n bar????l bir bi?imde ??z?lmesinde kilit g?revini g?rebilece?ini ileri s?rerek, ?in?i bir ?eyler yapmaya ?a??r?yor. Bu ki?i ve kurulu?lar, ?in?in, Burma?daki demokrasi g??leri i?in ?aba sarfetmedi?ini g?rerek, 2008 Pekin Olimpiyat Oyunlar??n? protesto ?a?r?lar?nda bulunuyor. ?a?r?c?lar, bu durumu, Nazileri protesto etmek i?in boykot edilen 1937 Berlin Olimpiyat Oyunlar??na benzetiyorlar. Burma?daki yabanc? ?irketlerin etkinliklerini durdurmas?n? ve Avrupa devletlerinin Burma ?r?nlerini boykot etmelerini istiyorlar. (Ancak, unutuyorlar ki, boykotlar, hi?bir ?lkede, vars?llar? g??s?z bir duruma getirmemi?tir; tersine, yoksullar? daha yoksul yapm??t?r. ?rne?in, Irak?a 1990?larda uygulanan ambargoda, ila?s?zl?ktan ?len ?ocuklar, y?netici katman?n ve vars?llar?n de?il, y?netilenlerin ve yoksullar?n ?ocuklar?yd? elbette. Gelir adaletsizli?i sorunu ??z?lmeyen ?lkelerde, uluslararas? boykotlar, y?netilenleri daha g??s?z duruma d???rd??? i?in, y?neticilerin elini g?rece olarak g??lendirmekten ba?ka bir sonu? do?urmaz. ?stelik, halk aras?nda, g?z? kara bir ulusalc?l??? da tetikler.)
Yeniden, Burma ve ?in?e d?nersek, Burma ve ?in?in kendi halklar?na ate? a?ma konusunda engin bir dostluklar? var. 1988 Burma olaylar?ndan hemen sonra, 1989?da ?in?de Tiananmen Topluk?y?m? ger?ekle?ecek, tanklar ?in halklar?na ?evrilecekti. ?in, hi?bir ?lkenin i?i?lerine kar??mamay?, uluslararas? diplomaside bir ilke olarak benimsiyor ve di?er ?lkelerden de kendisine b?yle davran?lmas?n? istiyor. Di?er bir deyi?le, ?devletin bask?s?yla ezilme olas?l??? bulunan ortalama yurtta??m?, devletimin engin g?c? kar??s?nda, g??s?z ve yaln?z b?rak?n? diyor. Ayn? bi?imde, ?bu, Burma?n?n i? i?idir, kar??may?n? diyor. Durum, ?Bu, Almanya?n?n i? i?idir, Hitler?e kar??may?n? demeye benziyor. Cunta, ayaklanmalar?, d?nyan?n bir?ok cunta ya da cuntams? y?netiminde oldu?u gibi, ?d?? mihraklar?a ba?l?yor. Cuntaya g?re ayaklanmalar?n ?k?k? d??ar?da?.
Renkli darbeler ku?a??
Burma?da, A?ustos-Ekim 2007 Ayaklanmalar?, uluslararas? bas?nda, rahiplerin safran sar?s? giysileri nedeniyle, ?safran devrimi? olarak adland?r?larak, ?renkli darbeler?le (G?l darbesi, G?rcistan, 2003; Turuncu Darbe, Ukrayna, 2004; Sedir Darbesi, L?bnan, 2005; Lale Darbesi, K?rg?zistan, 2005) yanyana konulmaya ?al???l?yor. 1988 ayaklanmas?na Soros deste?i a??k ve A?ustos-Ekim 2007 hareketinin ba?-destek?ilerinden biri de Bush. Bush, her ABD devlet ba?kan?n?n yapt??? gibi, ekonomik ??kar? her ?eyin ?st?nde tutuyor. ABD d?? siyasas?nda ilkesellik aramak bo?una. ABD?nin Burma?daki demokrasi g??lerini desteklemesi, t?m?yle b?lgedeki Amerikan ??karlar?na dayan?yor.
Ayr?ca, ABD, hi?bir zaman, yak?nda y?k?laca?? bilgisini almad??? bir cuntaya kar??, demokrasi g??lerini desteklememi?tir. Hindistan da, ayn? bi?imde, Burma ?st?ndeki ?in etkisini k?rmak ad?na, Burma?daki demokrasi g??lerini destekledi ve fakat demokrasi g??lerinin iktidar? ele alamayaca?? sonucuna vard???nda, Hindistan, Burma?daki demokrasi g??lerini y?z?st? b?rakt?.
Burada, araya, beklenmedik bir bi?imde, Rambo giriyor! Daha ?nceki ?? filmde (?lk Kan-1 (1982), ?lk Kan-2 (1985) ve Rambo-3 (1988)), Vietnam ve Afganistan?da kahramanl?klar g?steren (bunu ?bir insan?n ne kadar vah?ile?ebilece?ini g?steren? olarak okuyal?m), Vietnam?daki daha ?nceki topluk?y?mlardan sorumlu ?Vietnam gazisi? Rambo, 2008?de g?sterime girecek yeni filmde, ?sac? misyonerleri kurtarmak ?zere Burma?ya gidiyor, cuntayla ?arp???yor! ?lk iki filme senaryo kayna?? olan Kanadal? romanc? David Morrell??n (1943- ) ??lk Kan? (1972) adl? roman?n?n, asl?nda, ?Vietnam Sava???na? ele?tirel yakla?an bir roman oldu?unun ve Amerikan yay?lmac?l???n? temsil eden film Rambo?suyla uzaktan yak?ndan ili?kisi olmad???n?n g?zden ka????n? ge?tik; ABD ile demokrasi ne kadar yanyana gelebilirse, Rambo?yla ?zg?rl?k de o kadar yanyana gelebilir. ??te bu da unutuluyor. Bunlar uluslararas? kamuoyunda unutulduk?a, Rambo?nun yolu, mutlaka, ?ran?a ve Kuzey Kore?ye de d??ecek...
Rambo?nun getirece?i ??zg?rl?k? ve ?demokrasi?yi Burma?daki halk hareketi reddedebilecek mi?.. ABD?nin amac?, ?in?in Burma ?zerindeki artan etkinli?ini k?rmak. ?in, Burma sayesinde, Hint Okyanusu?na a??l?yor. Cuntan?n s?reklili?iyle sa?lanan istikrar, ?in ??karlar? a??s?ndan olduk?a kazan?l?. ABD, bunu engellemek ad?na, Burma?daki demokrasi g??lerini destekliyor. Burma halklar?, iki k?t?den birini mi se?ecek; Rambo?nun bazukalarla getirece?i ??zg?rl?k? m?, cuntan?n kanl? d?zeni mi... Cuntan?n yal?t?lm??l???, Burma?daki halk hareketini de, ?lkesinin d???n? d???nemez bir duruma getiriyor. Ulusal cuntan?n, halk hareketini ulusalla?t?rmas? i?in, tek ba??na varl??? bile yetiyor. Bundan sonra, Burma halklar?na, Irak, Nepal ve Venezuela?daki siperda?lar? gibi, ABD?siz bir ??z?m? d???nmek ve hareketi uluslararas?la?t?rmak d???yor. Yoksa, cuntan?n gidi?i, en k?t? olas?l?kla, Endonezya ve Filipinler gibi, kaynak ?le?iminde de?il de, r??vet ve yolsuzluklarla zengin bir Burma yaratacak; o da, olas? bir i? sava?, bir g?n sonu?lanacaksa...
Burma?y? neler bekliyor?
Bundan sonra Burma ne olur? Bir kere, halk hareketinin iktidar? almas? i?in, i? sava? bir zorunluluk olarak ortaya ??k?yor. Ordu, b?l?nd???ne g?re halk, halk?? askerlerin sa?lad??? silahlarla silahlanacak. ?e?itli ara?t?rmac?lar, s?n?fsal k?kenleri nedeniyle, halktan yana tav?r alan gen? askerleri, ?J?n T?rkler?e benzetiyor. ?Burma?ya, J?n T?rkler gerekli? diyorlar. Ger?ekten de, Burma?daki gen? subaylar?n duru?u, Burma?n?n t?m yazg?s?n? de?i?tirecek g??te.
?J?n T?rkler?, Asya ?lkeleriyle ilgili tart??malarda ilk kez ele al?nm?yor. Burma?yla ?J?n T?rkler?in yanyana an?lmas?ndan ?ok ?nce, 1981?de Tayland?da, kendini ?J?n T?rkler? olarak adland?ran, ?zellikle Askeri Okul?dan 1960 mezunu subaylar darbe yapt?lar. 2 g?n boyunca iktidar? ellerinde tuttular. Ama Tayland Kral??n?n darbeyi onaylamad???n? a??klamas? ?zerine teslim oldular!
Sonras?nda, darbenin ba?ar?s?zl???n?n bir sonucu olarak ordudan at?ld?lar. Tayland siyasal tarihinde, ?J?n T?rkl?k? darbecilikle ?zde?ken, Burma?ya i?te tam da ?J?n T?rkler? gerekiyor. Burma?n?n gen? subaylar?, Burma?n?n yazg?s?n? belirlerken, belki de, Asya?da, ?J?n T?rkl?k??n ad?n? da temize ??karm?? olacaklar...
(Bitti)
Dr. Ula? Ba?ar Gezgin
www.evrensel.net