Urfal? Tenekeci Mahmut

Urfal? Tenekeci Mahmut

Ge?mi?i 11.500 y?ll?k bir tarihe dayanan, ?ani?den, Nabi?ye, N?zhet ?mer?den Sak?p Efendi?ye, Mahmut Haf?z?dan Kazanc? Bedi?ye kadar bir?ok y?rek adam? ve ?stad?n ?ehridir Urfa.


Ge?mi?i 11.500 y?ll?k bir tarihe dayanan, ?ani?den, Nabi?ye, N?zhet ?mer?den Sak?p Efendi?ye, Mahmut Haf?z?dan Kazanc? Bedi?ye kadar bir?ok y?rek adam? ve ?stad?n ?ehridir Urfa. S?ra gecelerinin bir nevi, ?halk?n m?zik okulu? oldu?u, hoyratlar?yla, t?rk?leriyle m?zi?in kalbindeki ?ehirdir Urfa. Ve bu ?ehirden ??km?? ama halk m?zi?inin olduk?a geni? co?rafyas?n?n b?t?n titre?imlerini y?re?inde ve sesinde ?z?mseyip ?z?msettirmi? bir usta Tenekeci Mahmut G?zelg?z... M?zi?imizin gazelhan?, kaynak ki?isi, bilgesi... bir?ok meziyeti i?erisinde bar?nd?rm?? bir y?rek sesi...
Prof. Dr. ?lhan Ba?g?z ve Abuzer Akb?y?k??n haz?rlad?klar? ve Kalan M?zik taraf?ndan ??kar?lan 2 CD?lik alb?m, b?y?k ustay? bizlere tan?tmak, ge?mi?ten gelen m?zik gelene?ini gelecek nesillere aktarmak anlam?nda olduk?a ?nemli bir ?al??ma. ?al??man?n ilk b?l?m? (1. CD), Tenekeci Mahmut G?zelg?z??n sesinin ve ustal???n?n en zirvede oldu?u 41 ya??nda kaydedilmi?. Ve bu kay?tlar, Tenekeci Mahmut?un en eski, en temiz kaydedilmi? ses kayd? olmas?n?n yan? s?ra, kay?tlarda okunan ezgilerin bir k?sm? pek bilinmeyen, repertuarlara hen?z al?nmam??, ?zg?n eserler olmas? gibi olduk?a ?nemli ?zelliklere sahip. Yine okunan ezgilerin ve bunlar?n kayd?, U??ak, K?rdi, Acem, Divan, K?l??l? Makam?, T?rk?, Gazel, Hoyrat, Maya, Barak, A??t gibi halk m?zi?inin de?i?ik form ve makamlar?na dahil olmas? a??s?ndan da ayr? bir ?nem ta??yor. Orijinal bir ses karakterine sahip olan Tenekeci Mahmut usta voluml?, g??l? sesiyle bir bariton gibi orta ve pes tonlar?, bir tenor gibi de tiz perdeleri rahatl?kla kullanabiliyor. Alb?m, b?y?k ustan?n repertuar zenginli?ini de bize g?steriyor. Halk m?zi?i, sanat m?zi?i ve tasavvuf m?zi?inin hemen hemen t?m formlar?na ili?kin (?ark?, t?rk?, gazel, kaside, hoyrat, maya, ilahi-?ifte, mevlit, m?nacaat vb.) eserlerden ?rnekler var. CD?de tam 23 eser dinleme imkan?m?z bulunuyor. Tenekeci Mahmut G?zelg?z?den derlenen halk m?zi?i ezgilerinin olu?turdu?u alb?m, ilk CD?siyle, ustan?n e?siz yorumuyla ta?land?r?lm??.
2. CD ise Tenekeci Mahmut G?zelg?z ile Hicaz ve U??ak fasl?na ayr?lm??. Ve i?indeki eserler Urfa?da bir m?zik fasl?nda kaydedilmi?. Bu m?zik fasl?nda bulunarak hoyrat okuyan Bestekar Abdullah Balak?tan al?nan bilgiye g?re 1968 y?l?nda Urfa?n?n Top?umeydan? Mahallesi?nde Kasap ??xm?sl?m S?rmeli?nin evinde kaydedilmi?. Kay?tta, ses-darbuka Tenekeci Mahmut G?zelg?z; ses-cura, Abdullah Balak; ses, Fethi Suveren (Kazaz Fethi); kanun, Fazl? ?ztop; ud, L?tfi Emiro?lu, ?mer Emiro?lu; keman, Vefik Ata?; Kaval, S?leyman ?ztop; def, Nuri Y?ld?r?m gibi zaman?n ?statlar? var. ?lk b?l?m Hicaz Fasl??ndan olu?uyor. Enstr?manlar?n icras?ndaki ustal?k, kayd?n yap?ld??? tarih d???n?ld???nde olduk?a ?a??rt?c?. Tenekeci Mahmut Usta?n?n okudu?u gazeller, Abdullah Balak??n ?Yara Vard?r? adl? hoyrat? ve ?Ke?e Gule? adl? K?rt?e t?rk?, repertuar?n zenginli?ini ve ?arp?c?l???n? yans?t?yor.
Kayd?n 2. k?sm? U??ak Fasl??na ayr?lm??. Olduk?a kederli bir kanun a??l???yla ba?layan alb?mde, bu a??l???n d???nda tam 9 ?l?ms?z eser bulunuyor. Yine Tenekeci Mahmut ustan?n g?zel sesiyle e?siz yorumu di?er ?statlar?n icralar?yla birle?ince U??ak Fasl??n?n h?z?n ve co?ku y?nlerinde gel-git?ler ya??yorsunuz.
Hayat?ndan...
Tenekeci Mahmut G?zelg?z, 17 ?ubat 1919 tarihinde Urfa?da do?du. Be? ya??ndayken koyun t?ccar? olan babas?n? kaybetti. Alt? ya??nda k?rk??de ??rak olarak ?al??t?. Daha sonra kundurac? Osman ustan?n yan?na, ustas?n?n ?l?m?yle de Tenekeci S?leyman ustan?n yan?na ??rak olarak girdi. Ve art?k bu i?i yapmaya ba?lad?. Yapt??? i?ten dolay? da m?zik camias?nda hep ?Tenekeci? lakab? ile tan?nd? ve an?ld?. Tenekecili?in yan? s?ra mevlithanl?k da yapt?. Hi? okul okumad?. Okur yazar olmad??? halde y?zlerce t?rk?, ?ark?, ilahi, gazel, hoyrat, hikaye ve efsaneyi ezbere bilirdi. 1976 y?l?nda kendi ?abas?yla okumay? ??rendi ve d??ardan s?navlara kat?larak ilkokul diplomas?n? ald?. Ayn? y?l ?anl?urfa M?zesi?nde i??i kadrosunda i?e ba?lad?. Bir s?re sonra da Halk K?t?phanesi?ne ge?erek emekli olana kadar ?al??t?. Tenekeci Mahmut G?zelg?z 7 Mart 1988 tarihinde do?du?u topraklarda ?ld?. (?stanbul/EVRENSEL)
Nihat ?lbeyo?lu
www.evrensel.net