UAEK İran nükleer raporunu açıkladı

UAEK İran nükleer raporunu açıkladı

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) Başkanı Muhammed El Baradey, İran’ın nükleer programına ilişkin yayımladığı raporda, İran yönetimine, “Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın (NPT) ani denetimleri öngören ek protokolünü onaylaması” çağrısında bulundu.


Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) Başkanı Muhammed El Baradey, İran’ın nükleer programına ilişkin yayımladığı raporda, İran yönetimine, “Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın (NPT) ani denetimleri öngören ek protokolünü onaylaması” çağrısında bulundu. Basına dağıtılmayan ve sadece UAEK Yönetim Kurulu üyesi ülkelerin heyet başkanlarına gönderilen raporda, İran’ın, BM Güvenlik Konseyi’nin talebine rağmen uranyum zenginleştirme faaliyetlerini askıya almadan sürdürdüğüne işaret eden El Baradei, “İran’ın geliştirdiği yeni tip santrifüjleri Natanz’daki pilot tesise yerleştirip UF-6 gazı yüklediğini saptadıklarını; UAEK raporunda, İran’ın nükleer programı konusunda daha şeffaf olduğunu, ancak nükleer programının tamamen barışçı amaçlı olduğuna ilişkin hâlâ şüpheler bulunduğunu” kaydetti.
Raporunda, İran’ın nükleer programının “askeri boyutuyla ilgili olabilecek konuların henüz açıklığa kavuşturulamamış olmasından ciddi kaygı duyduklarını” ifade eden El Baradei, “Batılı ülkelerce iddia edilen nükleer silahlarla ilgili sorulara da henüz yanıt bulunamadığını” bildirdi. El Baradei, “İran’ın, nükleer tesislerinde polonyum-210 deneyleri ve Gachin uranyum madeniyle ilgili sorulara da tatmin edici cevaplar verdiğini” belirtti.
Raporunda, İran yönetimine, “BM Güvenlik Konseyi’nin kararlarına uyarak uranyum zenginleştirme faaliyetlerini askıya alması” önerisinde bulunan El Baradei, “UAEK ile daha şeffaf işbirliği yapmak ve Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın (NPT) ani denetimleri öngören ek protokolünü onaylaması” çağrısında bulunurken, raporda “geçmişteki meselelerin çoğunun tamamen çözüldüğü ya da bu aşamada bir sorun oluşturmadığı” ifade edildi. UAEK Başkanı Muhammed El Baradei’in yönetim kurulu üyesi ülkelerin heyet başkanlarına gönderdiği “İran’ın nükleer programına ilişkin raporunu” 3 Mart’ta Viyana’da yapılması planlanan yönetim kurulu olağan toplantısına sunacağı belirtildi.
ABD yaptırım istedi
Raporun yayımlamasının ardından gözler BM Güvenlik Konseyi’ne dün resmen sunulan yeni karar tasarısına çevrilirken, konseyin 5 daimi üyesi (ABD, İngiltere, Fransa, Çin ve Rusya) ile Almanya tarafından hazırlanan ve dün İngiltere ve Fransa tarafından konseye sunulan karar tasarısı, İran’a uranyum zenginleştirme faaliyetlerine devam ettiği gerekçesiyle yeni yaptırımlar içeriyor. İngiltere ve Fransa’nın BM daimi temsilcileri, konseyin karar tasarısını gelecek hafta içinde oylamasını umut ettiklerini belirttiler. Konseyin geçici üyelerinden Güney Afrika Cumhuriyeti, Libya ve Endonezya temsilcileri dün yaptıkları açıklamalarda, öncelikle UAEK’nın konuyla ilgili raporunu incelemek istediklerini söylemişlerdi. İran’a karşı Aralık 2006 ve Mart 2007 tarihlerinde iki ayrı karar kabul eden BM Güvenlik Konseyi’ne sunulan bu son tasarı, nükleer programda görev alabilecek kişi ve kullanılabilecek mallara seyahat yasağı; İran’ın mali kurumlarının daha sıkı denetimi ile İran’a hava ve deniz yoluyla giden ve gelen kargoların daha sıkı kontrolünü öngörüyor. Ayrıca konseye, İran’a karşı yaptırım uygulamalarını izleyecek ve konseye her 3 ayda bir rapor sunacak bir izleme kurulu kurabilme yetkisi de tanıyor. ABD, uluslararası toplumun, “Tahran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurma taleplerini yerine getirinceye kadar” İran’ın nükleer programının barışçı amaçlı olduğuna inanamayacağını söyledi. ABD Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü Kate Starr yaptığı yazılı açıklamada, UAEK raporu doğrultusunda, ABD’nin, İran’ın yükümlülüklerini tamamen yerine getirmemesinden hayal kırıklığına uğradığını ifade etti. Starr, ülkesinin, BM’nin İran’a yeni yaptırımlar getirmesi yönündeki çabasını sürdüreceğini söyledi. Sözcü, ABD’nin, İran’a nükleer faaliyetlerini durdurması ve UAEK’ya karşı şeffaf olması çağrısını tekrar etti.
Ban: Yaptırımlar BM’nin işidir
İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi (UYGK) Genel Sekreteri ve nükleer konulardaki başmüzakereci Said Celili ise “raporun, nükleer programlarının barışçı olduğunu gösterdiğini” belirtti. Celili düzenlediği basın toplantısında, “Bu rapor, İran ulusunun nükleer faaliyetlerinin içeriği konusunda haklı olduğunu gösteren başka bir belgedir” diyerek, raporun faaliyetlerinin barışçı olduğunu gösterdiğini söyledi. BM Sözcü Yardımcısı Ferhan Hak da “BM Genel Sekreteri Ban Ki-Mun, İran ile UAEK arasında devam eden diyalogdan ve iki taraf arasında Ağustos 2007’de kabul edilen çalışma programında ilerleme kaydedilmesinden memnuniyet duymaktadır’’ dedi. Sözcü, genel sekreterin, İran’ın BM Güvenlik Konseyi’nin ilgili kararlarına ‘‘tam olarak uymasına’’ büyük önem verdiğini belirterek, yaptırımlar konusunun konseyin meselesi olduğunu vurguladı. Hak, ancak, konseyin karar verirken UAEK’nın son raporundaki bilgileri değerlendirebileceğini düşündüğünü söyledi. (DIŞ HABERLER)
www.evrensel.net