‘Bir Amerikana teslim olmuşlar’

Xale Memed Hozat garaj meydanında açık tütün satarak geçinir.


Xale Memed Hozat garaj meydanında açık tütün satarak geçinir. Yaptığı işi, ve tütününü konuştuğumuz Xale Memed, TEKEL’in kapatılmasına ilişkin, halka yazık olduğunu belirterek ”Bir Amerikana teslim olmaşlar” dedi.
Kendisine icra ettiği meslekle ilgili sorular sormaya çalışırken ‘yaz’ diye müdahale etti.
“Adım Mehmet Yılmaz, yaşım 52. Diyarbakır’ın Eğil kasabasının Üçali köyünün mezrasından yaklaşık yirmi sene evvel Elazığ’a malum nedenlerden dolayı göç ettim. Altısı çocuk sekiz nüfusa aha bu tezgahla bakıyorum. Bir oğlum tapuda memurluk yapıyordu, şimdi askerde. Bunu da yaz. İki oğlum da üniversitede okuyor. Sosyal Bilgiler öğretmenliğinde okuyan oğlum memurluk sınavında 90 puan aldı. 60 puan alan yerleştirildi, benimki boşta kaldı. Diğer talebem iki yıllık emlak okuyor. O da 87 puan aldı. İki çocuğu var ve boşta kaldı. İşsizdir, durumu perişandır.”
Sebze kasalarının üzerinde tütünü şeffaf poşetlere doldurarak birinci, ikinci, üçüncü kalite olarak dizdiği poşetleri gösteren Yılmaz “Hepsi Adıyaman tütünüdür” diyor. Tütünlerin fiyatı kalitesine göre 10 ile 20 lira arasında değişiyormuş. Kendilerinin sarıp boş sigara kutularına doldurdukları sigaranın paketini bir liradan satışa sunuyorlarmış. Sarılmış tütünün alıcısı daha çokmuş.
Bunları da yaz
Xale Memed gelen bir müşteriyle ilgilendikten sonra bizim soru sormamıza fırsat vermeden ‘bunları da yaz’ diye devam ediyor.
“Bazen siftahsız tezgah topladığımız oluyor. Ortalama 20 lira kazanıyoruz. Önceden tütüncülük benim için ek işti. Organize sanayide kömür fabrikasında çalışıyordum. Geçen yıl beyin kanaması geçirip ameliyat oldum. Kömürcülük ağır iş, artık yapamıyorum. İyileştikten sonra tütün tezgahına mahkum oldum. Kışın soğuğun da kaldırımda üşümesi bir yana, maliyesidir, zabıtasıdır hakaretin bini bir para. Geçen sene esnaf odasına kayıt ettiler. Bizim akşamları tütünümüzü indirdiğimiz depoyu dükkan olarak kaydedip 500 lira kayıt ücreti aldılar. Daha zamanı gelmedi, tam olarak bilmiyorum ama her halde yıllık olarak en az 150 lira vergi ödemem gerekiyormuş.”
TEKEL’in özelleştirilmesi ve sigara zamlarının işlerini nasıl etkilediğini soruyoruz. Devletin haksızlık ettiğini söyleyen Yılmaz, “Bir Amerikana teslim olmuşlar, halkı unutmuşlar, o zaman biz nereye gidelim” dedi. (Elazığ/EVRENSEL)
www.evrensel.net